II SA/Go 452/16
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-07-27
Skład orzekający: Sławomir Pauter, Aleksandra Wieczorek, Krzysztof Dziedzic
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania może zostać uzupełniony po terminie, a jeśli tak, to jakie są tego konsekwencje dla przyznania płatności?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Kluczowe było ustalenie, że różnica między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią kwalifikującą się do płatności przekroczyła 20%, co zgodnie z przepisami unijnymi skutkuje odmową przyznania pomocy. Sąd uznał również, że mimo naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących uzupełniania braków formalnych wniosku, nie miało ono wpływu na wynik sprawy, gdyż nawet uwzględnienie tych działek nie zmieniłoby ostatecznego rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
Skarżący K.Z. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014. Organy administracji stwierdziły nieprawidłowości w zakresie deklarowanej powierzchni działek rolnych, w tym zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na niektórych działkach oraz przekroczenie dopuszczalnej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. W wyniku tych ustaleń przyznano jedynie część należnej płatności i odmówiono przyznania płatności do części działek. Skarżący kwestionował ustalenia organów, podnosząc m.in. kwestię siły wyższej, błędnych pomiarów oraz naruszenia przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 r. sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] marca 2016 roku nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określony dalej jako Dyrektor OR ARiMR) – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1, art. 107 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) - zwanej dalej kpa, art. 21 ust. 2 i ust. 3, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 8 Ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity:Dz. U. z 2013 r. poz. 173) — zwanej dalej Ustawą PROW, § 2 pkt 2 - 5, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 40, poz. 329 ze zm.) - zwanym dalej rozporządzeniem ONW, art. 16 ust. 5 akapit pierwszy i drugi Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011 r.j str. 8) — zwanym dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 65/2011, art. 14 i art. 23 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, z późn. zm.) - zwanym dalej Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009, po rozpatrzeniu odwołania K.Z., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określanego dalej jako Kierownik BP ARiMR) nr [...] z dnia [...] listopada 2015roku w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanej dalej płatnością ONW na rok 2014.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia:
W dniu [...] maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek K.Z. o przyznanie płatności ONW na rok 2014. W powyższym wniosku strona zadeklarowała działkę rolną J o powierzchni 3,90 ha, zlokalizowaną na obszarze ONW - strefa Górska, oraz działki rolne C, D, E, F, G, H, I, K, L, N, O, P, R, S, T, U, PP, W, Y o łącznej powierzchni 89,08 ha, zlokalizowane na obszarze ONW - strefa ze specyficznymi utrudnieniami.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyłączył p.o. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR od udziału w postępowaniach wszczętych na wniosek K.Z. i wyznaczył do załatwienia spraw wszczętych na wniosek wyżej wymienionego Kierownika BP ARiMR.
W dniu [...] czerwca 2014 r. w trakcie wykonywania kontroli kompletności wniosku stwierdzono błędy dotyczące braku zaznaczenia na załącznikach graficznych działek rolnych (K, O, PP, U, W, Y) o łącznej powierzchni 5,90 ha, dlatego też w tym samym dniu do strony wystosowane zostało wezwanie do usunięcia braków formalnych (nr dok. [...]). Dnia 4 lipca 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła korekta do wniosku, w której uzupełniono błędy wskazane we wezwaniu. Mimo uzupełnienia tych błędów Kierownik BP ARiMR pismem z dnia [...] listopada 2015 r. pozostawił wniosek K.Z. bez dalszego biegu w zakresie objętym wezwaniem wskazując, że zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009, z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie poprawki do pojedynczego wniosku po ostatecznym terminie, określonym w art. 14 ust. 2, prowadzi do zmniejszenia kwot płatności odnoszących się do faktycznego użytkowania przedmiotowych działek rolnych o 1 % za każdy dzień roboczy. Poprawki do pojedynczego wniosku uwzględnia się wyłącznie, jeśli wnoszone są przed ostatecznym terminem składania pojedynczych wniosków, jak określono w ust. 1 akapit trzeci, tj. w roku 2014 do dnia 9 czerwca. Skoro więc w przypadku powyższych działek poprawek do wniosku dokonano w korekcie złożonej w dniu 4 lipca 2014 to powierzchnie działek, których dotyczyły wniesione poprawki nie została uwzględniona w trakcie rozpatrywania wniosku ze względu na złożenie korekty po wyznaczonym terminie. Dlatego też powierzchnia deklarowana kwalifikowana została ustalona na poziomie 3,90 ha w odniesieniu do działek położonych na obszarze ONW strefa górska oraz na poziomie 83,18 ha w przypadku działek położonych na obszarze ze specyficznymi utrudnieniami.
W dniu 23 września 2014 roku do BP ARiMR wpłynęło oświadczenie strony o wystąpieniu szkody w uprawach, z którego wynikało, iż w dniach [...] września 2014 r. w gospodarstwie wystąpiły szkody spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci zalania i podtopienia, uniemożliwiające koszenie i zbiór siana na następujących działkach ewidencyjnych: [...] na powierzchni 20 ha; [...] na powierzchni 40 ha; [...] na powierzchni 4,00 ha. Następnie strona w odpowiedzi na wezwanie organu złożyła dwa egzemplarze oświadczenia o wystąpieniu szkody w uprawach, uzupełnione o podpisy świadków – R.K. oraz K.P.-S..
W dniu 5 listopada 2014 r. do Kierownika BP ARiMR wpłynęła pisemna informacja z dnia [...] listopada 2014 r., w której K.Z. podał, iż przyczyny podtopień i zalań w gospodarstwie ustąpiły, a skutki zostały usunięte w terminie.
Dnia [...] listopada 2014 r. gospodarstwo rolne K.Z. zostało skierowane do przeprowadzenia kontroli na miejscu, w związku z czym do Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej zwanego BKM) przekazana została cała dokumentacja dotycząca wniosku o przyznanie płatności za 2014 rok , w tym załączniki graficzne z naniesionymi na poszczególnych działkach rolnych granicami powierzchni. Wobec faktu, iż w/w kontrola obejmowała swym zakresem pomiar powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku, zgodnie z art. 27 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, odstąpiono od informowania strony o zamiarze jej przeprowadzenia.
W dniu 30 grudnia 2014 r. do Dyrektora OR ARiMR wpłynęło pismo K.Z. noszące datę [...] grudnia 2014 r., w którym poinformował, że w nawiązaniu do przeprowadzonej kontroli oraz rozmowy w dniu [...] grudnia 2014 r.) z pracownikami p. P.K. oraz p. G.R., dotyczących działek: K działka [...], N działka [...]; P,PP, R działka [...]; T,Y działka [...]; działki [...], że po zgłoszeniu w listopadzie nadal wykonuje czynności koszenia sukcesywnie. Oświadczył też, że działki w [...] zostały wykoszone tuż po kontroli w dniu [...] grudnia, a pozostałe w/w działki zostaną dokoszone w najbliższym czasie.
Z przeprowadzonej w dniach [...] grudnia 2014 r. kontroli na miejscu w gospodarstwie Kr.Z. sporządzony został Raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni (nr dok. [...]), który wpłynął do BP ARiMR w dniu 13 lutego 2015. Przeprowadzona kontrola wykazała m.in. następujące nieprawidłowości: kod DR13+ na działkach rolnych C, I, J, L, który oznacza, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej; kod DR18 na działkach rolnych N, O, P, R, S, PP, W, który oznacza, że na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej; kod DR50 na działkach rolnych D, E, F, G, H, I, J, L, T, U, Y, który oznacza, że granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku.
W dniu 17 lutego 2015 r. do Dyrektora OR ARiMR wpłynął wniosek K.Z. złożony w trybie art. 73 kpa, w którym wniósł o:
- przekazanie pełnej dokumentacji dowodowej dotyczącej, przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie strony;
- przedstawienie właściwych imiennych upoważnień do przeprowadzenia czynności kontrolnych przez osoby je realizujące;
- przedstawienie dokumentów potwierdzających odpowiednie przygotowanie i przeszkolenie do wykonywania czynności kontrolnych, pomiarowych - zapewniających pomiar kontrolowanych działek równy pomiarowi urzędowemu;
- przedstawienie dokumentów potwierdzających odpowiednie przygotowanie i przeszkolenie kontrolerów do wykonywania czynności kontrolnych w zakresie wiedzy agrotechnicznej, botanicznej, rolniczej — na okoliczność dotyczących tępa wzrostu roślin, rodzaju roślin, techniki koszenia, rodzaju zachwaszczeń, użytkowania rolniczego;
- przedstawienie mapy sytuacyjnej z oznaczeniem wszystkich występujących samosiewów drzew, krzewów, a także oznaczeniem terenów wraz z przypisanymi do nich błędami, a przede wszystkim z zaznaczeniem kierunków wykonywania zdjęć i podaniem wysokości z jakiej były wykonane;
- wyjaśnieni pojęcia "działka nieużytkowana rolniczo na dzień kontroli oraz wskazania, jaka forma nieużytku została stwierdzona;
- wyjaśnienie, na podstawie jakich faktów i uprawnień, wiedzy szczególnej został dowiedziony brak przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych i jakie zabiegi zostały wykonane/niewykonane;
- przedłożenie dokumentów potwierdzających, homologację, legalizację pierwotną, legalizację okresową itd. urządzenia pomiarowego GPS chc x20.
Odpowiadając na powyższy wniosek Kierownik BP ARiMR przekazał K.Z. kopie zdjęć, szkiców pomiarowych i danych pomiarowych, stanowiących załączniki do raportu nr [...], w których to zawarte są niezbędne informacje. Ponadto w/w organ poinformował stronę, iż zgodnie z art. 73 § 2 kpa strona może żądać wydania kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy a właściwe imienne upoważnienia do przeprowadzenia czynności kontrolnych, dokumenty potwierdzające odpowiednie przygotowanie i przeszkolenie do wykonywania czynności kontrolnych, pomiarowych oraz dokumenty potwierdzające odpowiednie przygotowanie i przeszkolenie kontrolerów nie znajdują się w aktach przedmiotowej sprawy i nie mogą być udostępnione w tym trybie. Ponadto organ wyjaśnił stronie powody nie zakwalifikowania części działek rolnych do płatności oraz kwestie związane z techniką pomiaru zastosowaną podczas kontroli oraz zastosowanych do tego celu urządzeń.
Pismem z dnia [...] marca 2015 r. K.Z. wniósł m.in. o uznanie wystąpienia siły wyższej na części jego gospodarstwa, a ponadto o przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, tj. protokołowi z kontroli na miejscu i postanowienia o odmowie dopuszczenia jako dowodu mogącego przyczynić się do wyjaśnienia sprawy odnośnie wystąpienia okoliczności siły wyższej. Strona podniosła, iż poinformowała właściwego Kierownika BP ARiMR o wystąpieniu okoliczności siły wyższej (deszcze nawalne, podtopienia) w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym była w stanie owej czynności dokonać, przedkładając jednocześnie odpowiednie dowody ją potwierdzające.
W dniu 27 marca 2015 r. do BP ARiMR wpłynęły dokumenty przekazane przez BKM OR ARiMR, tj.:
- pisemne uwagi z dnia [...] grudnia 2014r. K.Z. do czynności przeprowadzonych czynności kontrolnych;
- pismo BKM z dnia [...] lutego 2015r. będące odpowiedzią na zażalenie strony;
- pisemne zastrzeżenia K.Z. z dnia [...] lutego 2015 r. do raportu z kontroli nr [...], do których dołączono operaty pomiarowe dotyczące działek nr [...] i nr [...], wykonane przez Pracownię Geodezyjno- Kartograficzną "P";
- pismo BKM z dnia [...] marca 2015 r. będące odpowiedzią na zastrzeżenia K.Z. z dnia [...] lutego 2015 r.;
- pismo BKM z dnia [...] marca 2015 r., w którym wskazano, że wykaz współrzędnych granic zawartych w przedłożonych operatach pomiarowych nie może być odniesiony do wyników kontroli ARiMR, w związku z czym poproszono wnioskodawcę o dostarczenia wektorowego zapisu pomierzonych granic.
W dniu 7 kwietnia 2015 r. do BP ARiMR wpłynęło pismo K.Z. z dnia [...] kwietnia 2015 r., do którego dołączono operaty pomiarowe m. in. działek [...]. W w/w piśmie strona wskazała ponadto, iż przy ocenie stanu działek nie wzięto pod uwagę możliwości występowania zadrzewień i krzewów w ilości 50 szt./ha, co miało miejsce na terenie całego gospodarstwa. Ponadto zdaniem strony wielokrotnie wyłączano bezprawnie obszary jako nieużytkowane, na których występowały drzewa i krzewy. Dołączono także oświadczenia świadków D.C. i A.M. (2 szt.) świadczące —zdaniem strony - o nieprawdziwych danych z raportów z kontroli na miejscu o użytkach wieloletnich. W kolejnym piśmie z tej samej daty wnioskodawca zgłosił szereg zastrzeżeń do przeprowadzonych przez inspektorów BKM OR ARiMR pomiarów na działkach.
W dniu 9 kwietnia 2015 r. K.Z. złożył do BP ARiMR wniosek o wpis do ewidencji producentów, w którym wskazał zmianę siedziby na: ul. [...]. Mając na uwadze § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW, zgodnie z którym właściwość miejscową kierownika biura powiatowego Agencji ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika, pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. całość dokumentacji związanej z wnioskiem o przyznanie płatności K.Z. na rok 2014, została przekazana Kierownikowi BP ARiMR, zwanym dalej Kierownikiem BP ARiMR, do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową.
W dniu 29 kwietnia 2015 r. do BP ARiMR wpłynęły dokumenty przekazane przez BKM OR ARiMR, tj. zażalenie K.Z. na wyniki z kontroli wraz z załącznikami oraz pismo datowane na dzień [...] kwietnia 2015 r. będące odpowiedzią ARiMR na zażalenie strony.
W dniu 12 maja 2015 r. do Kierownika BP ARiMR wpłynęło kolejne pismo K.Z. datowane na dzień 29 kwietnia 2015 r., w którym wnoszący zarzucił Dyrektorowi OR ARiMR uniemożliwianie podjęcia stosownego rozstrzygnięcia przez organ wydający decyzję, tj. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR bądź akceptowanie podjęcie decyzji na podstawie dowodów poświadczających nieprawdę, przytaczając szereg argumentów na potwierdzenie tej tezy. W przedmiotowym piśmie Pan K.Z. zaznaczył, iż należy traktować je jako skargę na czynności Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR.
W odpowiedzi na powyższe zarzuty BKM OR ARiMR złożyło do BP ARMiR pismo z dnia [...] maja 2015 r., w którym po raz kolejny stwierdziło, iż nie ma podstaw do zmian zapisów w raporcie z czynności kontrolnych, bowiem analiza danych pokontrolnych, przeprowadzona w oparciu o dotychczasową korespondencję ze stroną nie daje podstaw do kwestionowania ustaleń z kontroli.
Pismem z dnia [...] maja 2015 r. udzielono odpowiedzi K.Z. na pismo/skargę z dnia 26 maja 2015 r., w którym organ dokonał weryfikacji zdjęć działek rolnych I i L. Opierając się na wskazanych przykładach organ wyjaśnił stronie, iż do powierzchni działki "I" zaliczono również obszary nie wykoszone, które nie zostały zakwalifikowane jako nieużytkowane rolniczo. Na kolejnych przykładach organ wyjaśnił, że tereny wyłączone z pomiaru to obszary nieużytkowane rolniczo, pokryte zakrzaczeniami i obszarami wieloletnio niekoszonymi, a więc nieużytkowanymi. Ponadto organ wskazał, że położenie obszarów nieużytkowanych odpowiada rzeźbie terenu wskazującej na znaczne utrudnienia dla wykonywania prac agrotechnicznych (wymokliska, zagłębienia terenu, obrzeża rowów, kamieniska), na potwierdzenie czego wskazał przykłady zdjęć wykonanych w trakcie kontroli na miejscu. Podsumowując organ stwierdził, iż spójność danych z kontroli ARiMR wskazuje na poprawność ustaleń zawartych w raporcie. Ponadto organ nie stwierdził żadnych okoliczności mogących wskazywać na zmanipulowanie pomiaru.
W dniu 26 czerwca 2015 r. do BP ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie płatności ONW w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, zgodnie z którym K.Z. dokonał przekazania w dniu [...] listopada 2014 r. działki ewidencyjnej nr [...] K.M.. W związku z faktem, iż przekazanie w/w działki nastąpiło po dniu 31 maja 2014 r., w oparciu o § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ONW, w ocenie organu fakt złożenia w/w wniosku pozostał bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy z wniosku K.Z. złożonego w dniu 15 maja 2014.
W dniu 21 lipca 2015 r. K.Z. drogą e-mailową przekazał do BP ARiMR rejestry działalności rolnośrodowiskowej w związku z przekazanym wnioskiem rolnośrodowiskowym na rok 2014. Z przedmiotowego dokumentu wynika, iż:
- na działce rolnej C (dz. ew. [...]) dokonano zabiegu koszenia/zbierania w dniu [...] sierpnia 2014 r.,
-na działkach rolnych A (dz. ew. [...]) i B ([...]) M ([...]) dokonano zabiegu koszenia/zbierania w dniu [...] września 2014 r.,
-na działce H ([...]) dokonano zabiegu koszenia/zbierania w dniu [...] września 2014 r.,
-na działce L ([...]) dokonano zabiegu koszenia/zbierania w dniach [...] września 2014 r.;
-na działce F ([...]), G ([...]) K ([...]), N ([...]), O ([...]) dokonano zabiegu koszenia/zbierania w dniu [...] września 2014 r.;
-na działkach E ([...]), T ([...]), Y ([...]) dokonano zabiegu koszenia/zbierania w dniu [...] września 2014 r.;
-na działce D ([...]), J ([...]) dokonano zabiegu koszenia/zbierania w dniu [...] września 2014 r.
-na działce P, PP, R, S ([...]), U ([...]), W ([...]) dokonano zabiegu koszenia/zbierania w dniu [...] września 2014 r.;
-na działce I ([...]) dokonano zabiegu koszenia/zbierania w dniach [...] września 2014 r. Jednocześnie w polu uwagi zapisano: dla działki rolnej K - podtopienia 0,4, dla działek rolnych P, PP, R, S - podtopienia 0,3, dla działki rolnej U - podtopienia 0,04, dla działki rolnej W - podtopienia 0,02.
W/w rejestr został złożony także do BP ARiMR drogą pocztową w dniu 27 lipca 2015 r.
W dniu 19 listopada 2015 r. K.Z. kolejny raz stawił się w BP ARiMR i złożył kolejne oświadczenie o zapoznaniu się z materiałem dowodowym oraz dwa wnioski, tj.:
- o uznanie operatów pracowni Geodezyjno-Kartograficznej P oraz dokonanych pomiarów rzeczywistego obszaru koszonego wszystkich opomiarowanych działkach. Jednocześnie oświadczył, że od dnia kontroli na miejscu do dnia dokonania pomiaru geodezyjnego nie wykonano dodatkowego koszenia na działkach o nr: [...], przy czym zaznaczył, że działka [...] oznaczona na wniosku jako N była skoszona w grudniu 2014 r. K.Z. stwierdził ponadto, że "w trakcie pomiarów geodezyjnych stwierdzono wykonanie pomiarów przez kontrolerów podczas kontroli na miejscu w odległości 8 m od granicy działki - na co posiadam dowody i zdjęcia.
- o uznanie błędu w oświadczeniu z dnia [...] listopada 2014 r. za oczywistą omyłkę poprzez stwierdzenie "Powyższe przyczyny ustąpiły, a skutki zostały usunięte w terminie... ". Jak wskazał wnioskodawca miał na myśli, że ustąpiły przyczyny podtopień i zalań łąk i mogę rozpocząć wykonywanie czynności rolniczych a skutki zostaną usunięte w terminie, tj. najbliższym możliwym. Wobec powyższego wniósł o uznanie wyjaśnień, że z dniem złożenia informacji rozpoczęła wykonywanie czynności po ustaniu siły wyższej.
W dniu 23 listopada 2015 r. drogą e-mailową do BP ARiMR wpłynęły kolejne dokumenty od K.Z., tj.:
- pismo z dnia [...] listopada 2015 r., w którym sformułował szereg uwag dotyczących przeprowadzonej kontroli na miejscu przez przedstawicieli ARiMR,
- wyrysy z pomiarów geodezyjnych z Pracowni Geodezyjnej P - 5 kart. Te same dokumenty strona przekazała drogą pocztową.
Kierownik BP ARiMR mając na uwadze zgromadzone dokumenty w przedmiotowym postępowaniu poddał wniosek K.Z. o przyznanie płatności ONW na rok 2014 kontroli administracyjnej zgodnie z art. 11 ust. 1 - 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.
Przedmiotowa weryfikacja działek rolnych zdaniem organu została przeprowadzona zgodnie z przepisami art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009, który stanowi, iż system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. W oparciu o w/w przepisy prawa, mając na uwadze wyniki czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w trakcie kontroli administracyjnej ustalił, iż:
- na działce rolnej "C" (położona na działkach ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 1,60 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działek ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 1,23 ha;
- na działce rolnej "D" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 2,72 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 2,58 ha;
- na działce rolnej "E" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 5,26 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 4,74 ha;
- na działce rolnej "F" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 3,12 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 3,10 ha;
- na działce rolnej "G" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 1,66 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 1,33 ha;
- na działce rolnej "H" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 1,73 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 1,59 ha;
- na działce rolnej "1" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 39,03 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 35,44 ha;
- na działce rolnej "J" (położona na działkach ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 3,90 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 3,37 ha;
- na działce rolnej "L" {położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 13,64 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 13,48 ha;
- na działce rolnej "N" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 1,98 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,00 ha;
- na działce rolnej "P" (położona na działce ew. nr [...] ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 0,29 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,00 ha;
- na działce rolnej "R" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 3,14 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,00 ha;
- na działce rolnej "S" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 1,52 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,00 ha;
- na działce rolnej "T" (położona na działce ew. nr [...]) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 7,49 ha, a powierzchnia stwierdzona w granicach w/w działki ew. podczas kontroli administracyjnej wyniosła 4,95 ha.
Jak wynika z powyższego ustalono, że działki rolne N, P, R, S w całości nie kwalifikują się do przyznania płatności. Taki stan rzeczy jest konsekwencją zastosowania kodu nieprawidłowości DR18, oznaczającego że na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej.
Szczegółowe ustalenia dokonane w związku z przeprowadzoną kontrolą na miejscu w gospodarstwie strony zostały przedstawione w formie tabelarycznej wraz z przypisaniem poszczególnych kodów ustalonego błędu z wyjaśnieniem znaczenia każdego kodu.
Kierownik BP ARiMR mając na uwadze ustalone w trakcie kontroli administracyjnej powierzchnie działek rolnych stwierdził różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną. Różnice te dotyczyły zarówno płatności ONW – strefa górska, jak i płatności obszarowych ONW – strefa ze specyficznymi utrudnieniami.
Powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności na obszarze ONW strefa górska wynosiła 3,90 ha, a powierzchnia stwierdzona dla tej płatności obszarowej wyniosła 3,37 ha. Tym samym różnica procentowa pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 0,53 ha co stanowi 15,72%.
Zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, jeśli obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi powyżej 2 ha lub 3%, ale nie więcej niż 20% stwierdzonego obszaru, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Uzasadniało to zdaniem organu I instancji przyznanie płatności ONW strefa górska pomniejszoną o 339,20 zł (0, 53 ha – różnica między powierzchnią zadeklarowana a powierzchnią stwierdzoną) x 2 x 320 zł ( stawka ONW – strefa górska za 1 ha) = 339,20 zł). Tym samym należna za 2014 rok kwota płatności ONW – strefa górska została ustalona na kwotę 739,20 zł ( tj. początkowa kwota płatności 1078,40 zł – kwota potrącenia 339,20 zł).
Natomiast powierzchnia deklarowana na obszarze ONW strefa ze specyficznymi utrudnieniami wynosi 89,08 ha. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności na obszarze ONW strefa ze specyficznymi utrudnieniami wynosiła 83,18 ha.
Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW strefa ze specyficznymi utrudnieniami wynosi 68.44 ha. Różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 14,74 ha co stanowi 21, 537%.
Zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności ONW a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20%, nie przyznaje się pomocy w danym roku. W związku z powyższym, organ I instancji uznał, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające odmowę przyznania K.Z. w 2014 roku płatności ONW - strefa ze specyficznymi utrudnieniami.
Mając powyższe okoliczności na uwadze decyzją z dnia [...] listopada 2014 roku nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał K.Z. po potrąceniu kwoty z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości płatności ONW na rok 2014 w łącznej wysokości 739,20 zł oraz odmówił przyznania przyznania płatności ONW na rok 2014 do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW ze specyficznymi utrudnieniami.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, iż w niniejszej sprawie przy ustalaniu powierzchni kwalifikującej się do płatności uwzględniono wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Organ uznał, iż wyniki zawarte w raporcie z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni są miarodajne i odzwierciedlają rzeczywisty stan działek rolnych objętych wnioskiem w dniu kontroli. Ponadto organ wskazał, iż nie uznał przypadku zgłoszonego w dniu 23 września2014 r. przez K.Z., tj. podtopienia i zalania, jako siły wyższej nadzwyczajnej okoliczności, bowiem informacją z dnia [...] listopada 2014 r. Wnioskodawca z własnej woli odwołał wystąpienie siły wyższej, gdyż stwierdził, że podtopienia i zalania ustąpiły, a skutki zostały usunięte w terminie. Brak wykoszenia nie mógł być następstwem zalania i podtopienia ze względu na położenie działek na tzw. skłoniach. Organ powołał się również na treść zapisów w rejestrze rolnośrodowiskowym prowadzonym przez stronę, z których wynika, iż w okresie od 28 sierpnia do 30 września 2014 roku dokonano wykoszeń na terenach objętych płatnościami, w tym na działkach, na których miały zdaniem strony wystąpić podtopienia.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył K.Z., w którym podniósł zarzuty dotyczącej naruszenia: art. 64 § 2 kpa – poprzez jego niezastosowanie, art. 61 § 3 kpa-poprzez jego błędne zastosowanie, art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 12 ust. 1 lit. d Rozporządzenia WE Nr 1122/2009 - poprzez jego błędne zastosowanie, art. 10 kpa - poprzez jego niezastosowanie, art. 75 ust. 1 i 2 rozporządzenia WE Nr 1122/2009 - poprzez jego niezastosowanie, art. 31 rozporządzenia WE Nr 73/2009 - poprzez jego niezastosowanie, art. 75 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie, art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa - poprzez jego niezastosowanie, art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach, art. 107 kpa.
Decyzją z dnia [...] marca 2016 roku nr [...] Dyrektor OR ARiMR utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji.
Na wstępie uzasadnienia decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i zasadnicze motywy jakimi kierował się organ I instancji przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy. Następnie organ wskazał, że zasady przyznawania płatności ONW w odniesieniu do wniosków składanych w roku 2014 zostały określone w przepisach prawa krajowego oraz wspólnotowego: Ustawie PROW, Rozporządzeniu ONW, Ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 86), zwanej w dalszej części decyzji Ustawą EP, Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009, Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 65/2011, Rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009.
Skoro skarżący we wniosku o przyznanie płatności za 2014 rok zadeklarował ubieganie się o przyznanie płatności rolno środowiskowej, w ramach pakietów: pakiet 4 – ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarem Natura 2000, wariant 4 ochrona siedlisk lęgowych ptaków oraz pakiet 5 ochrona gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 – wariant 5.1. ochrona siedlisk lęgowych ptaków i w ramach tych wariantów zadeklarował na działkach rolnych trwałe użytki zielone ( łąki trwałe) – typ użytkowania; winien spełnić wymogi określone w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 roku poz. 361 ze zm.) — zwane dalej rozporządzeniem PRŚ, w którym w załączniku nr 3 określono m.in., że koszenie należy dokonać w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września.
Nadto organ wskazał, że zgodnie z § 4 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem: 1) drzew i krzewów: a) niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, c) nie wpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną; 2) gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 3, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar.
W dalszej części uzasadnienia organ podkreślił, że zgodnie z art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Wskazał, iż warunki przeprowadzania kontroli na miejscu uregulowane zostały m.in. w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009. Zgodnie z punktem 32 preambuły w/w rozporządzenia zapowiadanie kontroli na miejscu w odniesieniu do kwalifikowalności lub wzajemnej zgodności powinno być dopuszczane jedynie, jeżeli nie zagraża celowi kontroli, a w każdym razie należy ustalić odpowiednie ograniczenia czasowe. Zgodnie z art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.
W dalszej części rozważań Dyrektor OR ARiMR podkreślił, iż kontrola na miejscu weryfikuje powierzchnię, na której prowadzona jest produkcja rolnicza i do tej powierzchni przyznawane są płatności. Powyższe reguluje § 2 pkt 2 Rozporządzenia ONW stanowiący, iż płatności ONW przyznawane są jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez rolnika działek rolnych - w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw' rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha. Art. 2 lit. c Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 określa jako "działalność rolniczą" produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich lub utrzymywanie gruntów' w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Z kolei "działka rolna" zgodnie z art. 2 pkt 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha. Z powyższego przepisu wynika więc, iż powierzchnia działki rolnej jest to powierzchnia, na której w sposób faktyczny prowadzona jest działalność rolnicza (uprawa), a która to znajduje się w granicach działki ewidencyjnej. Kontrola na miejscu i wykonywanie w jej trakcie za pomocą różnych metod pomiary są rozstrzygającym sposobem ustalenia, jakie są faktyczne dane dotyczące podanych we wniosku działek rolnych. W trakcie kontroli nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, bowiem to do tych terenów przysługują płatności obszarowe. Pojęcie działki ewidencyjnej rożni się zasadniczo od pojęcia działki rolnej, z tego głównie powodu, że działka ewidencyjna jest wyznaczana i rejestrowana wyłącznie dla celów ewidencji gruntów i budynków, a więc dla celów rejestrowych i obejmuje różnego rodzaju użytki gruntowe, w tym rolne. Podstawowa różnica pomiędzy działką ewidencyjną, a rolną jest taka, że dziełka ewidencyjna służy celom ewidencyjnym i informacyjnym, zaś działka rolna istotna dla celów zidentyfikowania konkretnych upraw i przyznawania płatności, w tym płatności ONW i obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą m.in. pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników.
W przypadku działek deklarowanych do płatności ONW na rok 2014 przez K.Z. w trakcie kontroli administracyjnej uwzględniającej wyniki kontroli na miejscu stwierdzono obszar działek rolnych mniejszy niż deklarowany we wniosku o przyznanie płatności ONW z dnia [...] maja 2014 r.
W przypadku działek C, D, E, F, G, I-I, I, J, L, T, powierzchnie poszczególnych działek użytkowanych rolniczo okazały się mniejsze niż powierzchnie tych działek zadeklarowane we wniosku. Natomiast w przypadku działek N, P, R, S stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (kod DR18), w związku z czym z płatności wykluczono całkowitą powierzchnię tych działek.
W dalszej części rozważań Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wystąpienia siły wyższej, z powodu której wnioskodawca nie był w stanie wypełnić swoich zobowiązań, tj. prowadzić działalność rolniczą zgodnie z wymogami określonymi w obowiązujących przepisach prawa, m.in. z powyższego powodu strona wniosła o nieuznanie kodu DR18 w odniesieniu do działek S, W, P, PP, R, N, K. Takie samo stanowisko zajął organ odnośnie twierdzeń strony, w których kwestionowała ona wyniki pomiarów działek rolnych D, E, G, H, I, J, L, T, podnosząc, że powierzchnie wymienionych działek zostały pomniejszone błędnie lub celowo. Osobnym aspektem w przedmiotowej sprawie jest fakt nieuwzględnienia działek rolnych K, O, PP, U, W, Y, ze względu na wniesienie poprawek po ostatecznym terminie składania wniosków o przyznanie płatności.
Odnośnie zarzutu dotyczącego wystąpienia siły wyższej Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż K.Z. w toku postępowania administracyjnego złożył w tym zakresie szereg sprzecznych ze sobą informacji i dokumentów. W dniu 23 września 2014 roku złożył oświadczenie o wystąpieniu siły wyższej, w którym podał, że w dniach [...] września 2014 r. w jego gospodarstwie w uprawach rolnych wystąpiły szkody spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami, tj. zalania i podtopienia uniemożliwiające koszenie i zbiór siana. Zgodnie z w/w oświadczeniem szkody wystąpiły na działkach nr [...] na łącznej powierzchni 20 ha, na działce nr [...] na powierzchni 40 ha, oraz na działkach [...] na powierzchni 4 ha.
Natomiast w dniu 5 listopada 2014 roku K.Z. złożył informację, że w nawiązaniu do oświadczeń dotyczących podtopień i zalań z dnia [...] września 2014 r., w jego gospodarstwie, powyższe przyczyny ustąpiły, a skutki zostały usunięte w terminie. Nadto organ powołał się na zapisy w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej, prowadzonym przez K.Z., dotyczące prowadzenia działań agrotechnicznych w jego gospodarstwie w roku 2014 roku, z których wynika, iż na wszystkich w/w działkach dokonano zabiegu koszenia/zbierania do dnia 30 września 2014 roku. W przypadku działki ew. nr [...] (K) w rubryce uwagi zapisano: "0,4 podtopienia", w przypadku działki ew. nr [...] (P, PP, R, S) zapisano "0,3 podtopienia", w przypadku działki ew. [...] (U) zapisano "0,04 podtopienia", w przypadku działki ew. [...] (W) zapisano "0,02 podtopienia". Jednocześnie organ zwrócił uwagę na brak w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej wskazania na wystąpienie podtopień/zalań na działkach [...] – działka O, [...] oraz na działkach [...], a zatem w zakresie tych działek informacje zawarte w rejestrze potwierdzają oświadczenie złożone dnia 5 listopada 2014 r. o ustąpieniu siły wyższej i wykonaniu koszenia w wymaganym terminie. Jednakże w dniu 30 grudnia 2014 r. do OR ARiMR wpłynęło pismo strony informujące, że "po zgłoszeniu w listopadzie ustania okoliczności podtopień i zalań nadal wykonują czynności sukcesywnie. Z rozmowy oraz danych kontrolerów oraz analizy wykonanych prac oświadczył on, że działki w [...] zostały wykoszone tuż po kontroli w dniu [...] grudnia. Pozostałe w/w działki (tj. dz. ew. nr [...]) zostaną dokoszone w najbliższym możliwym czasie. Wobec powyższego K.Z. po dacie powzięcia informacji o fakcie przeprowadzenia kontroli w jego gospodarstwie, złożył dokument, którego treść jest sprzeczna z oświadczeniem z dnia [...] listopada 2014 r., jak również jest częściowo sprzeczna z informacjami widniejącymi w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej. Z powyższego rejestru wynika bowiem, że działki w [...], działka nr [...] i nr [...] zostały w terminie do dnia 30 września 2014 r. wykoszone, a ponadto nie zapisano względem nich żadnych uwag. Natomiast z oświadczenia datowanego na dzień [...] grudnia 2014 roku wynika, iż powyższe działki były wykoszone po przeprowadzonej kontroli (działki w [...]) lub będą dopiero dokoszone. Powyższe stoi w sprzeczności z zapisami w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej jak również z oświadczeniem strony z dnia [...] listopada 2014 r.
Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że brak jest podstaw do uznania aby w oświadczeniu strony z dnia [...] listopada 2014 r. zaistniała oczywista pomyłka. Zgodnie bowiem z art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie naruszając przepisów art. 11-20, wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy. Z kolei zgodnie z dokumentem roboczym Komisji Europejskiej nr AGR 49533/2002 z dnia 05.06.2002 roku do błędów o charakterze oczywistym należą przede wszystkim błędy, które mogą zostać wykryte na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, tzn. pomyłki wykryte na skutek kontroli spójności wniosku (wzajemnie wykluczające się dane), błędy o czysto pisarskim charakterze (tzw. literówki), które wydają się oczywiste przy lekturze wniosku pomocowego oraz błędy powstałe na skutek nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych, które są wykryte podczas kontroli krzyżowej wniosku z bazami danych.
Mając powyższe na uwadze organ uznał, iż brak było podstaw do przyjęcia, iż wystąpiły w niniejszej sprawie siły wyższe/nadzwyczajne okoliczności w gospodarstwie strony albowiem przedstawiła ona sprzeczne ze sobą dokumenty i nie wykazała powyższych okoliczności.
Nadto wskazał, iż działki ewidencyjne nr [...] (działki rolne P, PP, R, S, W) nie zostały wyszczególnione w oświadczeniu o wystąpieniu szkody w uprawach, a mimo to na działkach tych podczas czynności kontrolnych stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, iż nawet w sytuacji hipotetycznego wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w gospodarstwie wnioskodawcy, to nie one mogły być przyczyną stanu faktycznego w kształcie ustalonym w Raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr- [...]. Działki względem których zastosowano kod DR 18 były bowiem nieużytkowane od dłuższego czasu. Podczas czynności kontrolnych inspektorzy terenowi stwierdzili brak użytkowania na działkach rolnych K, O (dz. ew. [...]), N (dz. ew. [...]), P, PP, R (dz. ew. [...]), S, W (dz. ew. [...]). Takie stwierdzenie oparto na fakcie, iż działki te są silnie zachwaszczone, porośnięte nawłocią, zakrzaczeniami i samosiejkami drzew (potwierdzają to wykonana w toku kontroli obszerna dokumentacja fotograficzna). W uprawach łąk nawłoć jest uważana za roślina inwazyjną i niepożądaną, niezwykle ekspansywna na terenach, na których zaprzestano prowadzenia zabiegów agrotechnicznych. Aby ułatwić wkroczenie nawłociom wystarczy zarzucić użytkowanie powierzchni rolniczych na kilka sezonów. Analizując zdjęcia zakwestionowanych działek rolnych N, R, P, PP, S, W (którym przypisano kod DR18), np. nr [...], w sposób niebudzący wątpliwości organ stwierdził, że działki te nie były użytkowane od dłuższego czasu, tj. od kilku sezonów. Intensywność występowania tych roślin na w/w działkach, prowadzi do wniosku, iż niemożliwym jest zaniechanie działalności na tych gruntach tylko w 2014 roku. Potwierdza to tezę, iż ewentualne wystąpienie siły wyższej w 2014 nie mogło być powodem stwierdzenia nieużytków na działkach strony, ponieważ działalność rolnicza nie była tam prowadzona od dłuższego czasu. Dodatkowo organ pokreślił, iż strona jako uczestnicząca w programie rolnośrodowiskowym, a w ramach realizowanych pakietów zadeklarowała uprawę łąk. Skoro na znacznej części w/w działek nawłoć jest rośliną dominującą mamy do czynienia z niezgodnością upraw pomiędzy rodzajem zadeklarowanym do programu rołnośrodowiskowego, a uprawą stwierdzoną. Organ wskazał, iż zgodnie z obowiązkami jakie na siebie przyjął K.Z. składając wniosek o przyznanie płatności obszarowych, powinien przeprowadzać zabiegi agrotechniczne zapobiegające jej rozprzestrzenianiu się. Kontrola na miejscu stwierdziła jednakże, iż na części działek rolnych zabiegi agrotechniczne nie były prowadzone od dłuższego czasu.
Kolejną często poruszaną kwestią przez K.Z. był brak wzięcia pod uwagę terenów, na których występują drzewka i krzewy w ilości mniejszej niż 50 szt. na hektar.
Odnosząc się do występowania na działkach objętych wnioskiem o przyznanie płatności drzew i zakrzewień organ wskazał, iż zgodnie z rozporządzeniem w sprawie minimalnych norm grunty, mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar. Powyższy zapis wskazuje wyraźnie, że chodzi o drzewa i krzewy, które występują na gruntach pojedynczo. Z analizy dokumentacji pokontrolnej wynika natomiast, że wykluczone zostały zwarte skupiska drzew i krzewów, tzn. nie spełniające w/w warunku. Wykluczone są też obszary z pojedynczymi drzewami lub krzewami współ występujące z wieloletnimi zachwaszczeniami, w stosunku do których stwierdzono nieużytkowanie gruntów od dłuższego czasu. Natomiast powierzchnia pod pojedynczymi drzewami i krzewami, rosnącymi na działkach użytkowanych rolniczo,
były włączane do powierzchni kwalifikowanej do płatności, tj. na przykład: drzewa ukazane na zdjęciu nr 83 (na pierwszym planie w zagłębieniu) znajdujące się na działce E lub drzewa ukazane na zdjęciu nr 291 (brzozy) znajdujące się na działce C.
W dalszej części rozważań organ wskazał, że w wyniku analizy materiału pokontrolnego dotyczącego wszystkich działek skontrolowanych przez inspektorów BKM Oddziału Regionalnego ARiMR, nie stwierdzono żadnych przesłanek mogących wskazywać, że dokonane pomiary dyskwalifikują uzyskane wartości pomiarów jako dowód, który został wykorzystany w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnił, że dokumentacja uzyskana w wyniku przeprowadzonej kontroli, to m.in. ślad pomiaru w postaci wektorowej, który z urządzenia GPS importowany jest do elementów systemu identyfikacji działek rolnych. Przy wykorzystaniu narzędzi informatycznych generowane są szkice działek ukazujące naniesiony ślad pomiaru (odbiornikiem GPS) na ortofotomapę, na którą nałożone są również granice referencyjne deklarowanych działek ewidencyjnych. Analizując te szkice należy dojść do wniosku, że przebieg linii pomiarowych w wierny sposób zbiega się z granicami widocznymi na ortofotomapie. Dopełnieniem powyższych elementów jest dokumentacja fotograficzna, w przypadku której na szkice prezentujące pomiary działek zaznaczane są miejsca i kierunki wykonania poszczególnych fotografii. Wszystkie te elementy w przypadku materiału pokontrolnego dotyczącego niniejszej sprawy tworzą spójną całość, co potwierdza, że kontrola wykonana została w sposób prawidłowy.
Odnosząc się do załączonych do odwołania szkiców, na których K.Z. zaznaczył miejsca błędnie zinterpretowane jako nieużytkowane rolniczo, tj.: na wyrysie nr 1 (działka B) zaznaczył poprawną jego zdaniem granicę działek oraz obszar oznaczony jako T1. Dyrektor OR ARiMR wskazał, że obszar po północnej stronie działki ukazują zdjęcia nr 272, 273, 276, są to szuwary z przeważającą ilością trzciny pospolitej, a więc teren nieużytkowany jako łąka trwała w roku 2014 i latach poprzednich. Po południowej stronie działki obszar T1 ukazany jest na zdjęciu nr 266 (po prawej stronie) jest to obszar zadrzewiony, który uwidoczniony jest także na obrazie ortofotomapy. Na wyrysie nr 2 (działka C) K.Z. zaznaczył poprawną jego zdaniem granicę działek oraz obszar oznaczony jako T3, T4 i T5. Dokonując natomiast analizy zdjęć oraz obrazu ortofotomapy organ wskazał, że obszar T4 i T5 to trawnik przydomowy (obszar rekreacyjny) będący integralną częścią siedliska. Jest to obszar bezpośrednio przylegający do budynków mieszkalnych, otoczony krzewami i roślinami ozdobnymi (róże, tuje) i pasem zadrzewień, na północno- zachodniej części uwidocznione jest pomieszczenie gospodarcze, suszarka do odzieży, a w południowo wschodniej części znajduje się huśtawka ogrodowa (vide: zdjęcia nr 295, 296, 300, 301, 302). Skarpa uwidoczniona na zdjęciu nr 296 zdecydowanie nie zachowuje rolniczego charakteru, gdyż jest obsadzona roślinami ozdobnymi (róże, tuje i inne rośliny ozdobne). Strona wskazuje ponadto na miejsce połączenia działek oznaczonych przez kontrolerów jako C1 i C2. W opinii organu takie połączenie nie występuje, gdyż we wskazanym miejscu rośnie pas drzew iglastych i krzewów ozdobnych otaczających siedlisko, co ukazane jest na zdjęciu 290, a także nr 297 (od strony siedliska), na którym z kolei widoczna jest również uszkodzona trampolina rekreacyjna.
Również zdjęcie nr 298 wskazuje, że na przedmiotowym obszarze znajdują się drzewa i krzewy ozdobne. Strona podniosła ponadto, wskazując na obszar T5, że nie został uwzględniony teren pod drzewami. Odnosząc się do tego zarzutu organ wskazał, że zdjęcie nr 308, które ukazuje las (po lewej stronie) natomiast zdjęcie 310 ukazuje pas drzew iglastych, które stanowią naturalne granice działki C. Na szkicu zauważyć należy, iż linie pomiarowe "wcinają się" w korony drzew więc brak jest podstaw uznania, że działka C została źle pomierzona.
Na wyrysie nr 3 K.Z. zaznaczył poprawną jego zdaniem granicę działek oraz obszary T6 - T10, które w jej opinii błędnie zostały zakwalifikowane jako obszary nieużytkowane rolniczo. Obszar T7, T8, to zwarte zadrzewienia, widoczne na fotografiach nr 69 (na pierwszym planie), nr 73 (po prawej), co potwierdza również ortofotomapa. Obszar T10 to zwarte zakrzaczenia widoczne za zdjęciu nr 80 (w pewnej oddali) i po przeciwnej stronie na zdjęciu nr 83. Obszar T9 to obszar zadrzewiony, ukazany na zdjęciu nr 78 (po lewej) oraz nr 77. Obszar ten oczywiście widoczny jest również na ortofotomapie. Obszary T6 i T8 to wcinające się w obszar działki [...] zadrzewienia, ukazane m.in. na zdjęciu nr 66 (T8) i nr 79 (T60), widoczne również na ortofotomapie.
Na wyrysie nr 4 strona zaznaczyła poprawną jej zdaniem granicę działek oraz obszary T11, T12, które w jej opinii błędnie zostały zakwalifikowane jako obszary nieużytkowane rolniczo. W ocenie organu obszar T11 ukazany jest na zdjęciach 146, 147, 148 (w pewnej oddali), nr 96 (w pewnej oddali) i jest to obszar zwartych zadrzewień widoczny także na ortofotomapie. Obszar T12 widoczny jest na zdjęciach nr 90, 87 (w pewnej oddali), 101 i 106 (w pewnej oddali) i jest to zwarty obszar zakrzaczeń/zadrzewień widoczny także na ortofotomapie.
Na wyrysie nr 5 strona zaznaczyła poprawną jej zdaniem granicę działek oraz obszary T14 do T18, które w jej opinii błędnie zostały zakwalifikowane jako obszary nieużytkowane rolniczo. Zdaniem organu na działce nr [...] z powierzchni kwalifikowanej wykluczone zostały wcinające tereny podmokłe (zakrzaczenia, wymokliska), oznaczone przez stronę jako T1 5, T16. Dokumentują to zdjęcia, na których widoczne są zakrzaczenia (fot. 194, 195, 196), na zdjęciu nr 197, 198, 199 widoczne jest składowisko kamieni i zachwaszczenie o wieloletnim charakterze. Drugi taki obszar ukazany na fotografiach od nr 200 do 205, na którym ukazane są zwarte zakrzaczenia i zachwaszczenia o wieloletnim charakterze. Widoczny także na zdjęciu nr 192 (w oddali). Organ wskazał ponadto, iż obszar ten jest dobrze widoczny na ortofotomapie, jako wyróżniający się swoją strukturą od obszaru użytkowanego rolniczo. Data wykonania zdjęcia ortofotomapy działki nr [...], to lipiec 2013 r. - zgodnie z danymi widniejącymi w systemie ewidencji działek rolnych. W ocenie organu należałoby zatem wysunąć wniosek o wieloletnim wyłączeniu (tj. minimum 2 - letnim) przedmiotowego obszaru z użytkowania rolniczego. Jeśli chodzi o obszary oznaczone przez stronę jako T14, T18, T17, T19, są to obszary wieloletnich zachwaszczeń, zakrzaczeń i zadrzewień wcinających się w działkę referencyjną nr [...]. Na zdjęciu nr 182 (po lewej) ukazane jest wieloletnie zachwaszczenie i zarazem naturalna granica działki. Jeśli chodzi o obszar T17, to jest to obszar niedeklarowanej przez Stronę działki ewidencyjnej nr [...], na której występuje zadrzewienie. Zdjęcia 207, 208, 209 ukazują zachwaszczenia, zakrzaczenia a także składowisko kamieni. Teren ten jest również dobrze widoczny na ortofotomapie, jako wyróżniający się swoją strukturą od terenu użytkowanego rolniczo. Natomiast zdjęcia 217, 218 ukazują samosiewy drzew i wieloletnie zachwaszczenia wcinające się od północno-wschodniej strony na działkę ewidencyjną nr [...].
Na wyrysie nr 6 strona zaznaczyła poprawną jej zdaniem granicę działek oraz obszary T20 do T23, które w jej opinii błędnie zostały zakwalifikowane jako obszary nieużytkowane rolniczo. Zdjęcie nr 253 ukazuje kwestionowany przez stronę obszar T20, co nie znajduje uzasadnienia, ponieważ przedmiotowe zdjęcie ukazuje naturalną granicę działki i wcinający się obszar zakrzaczeń i zadrzewień widoczny również na ortofotomapie działki nr [...]. Zdjęcia nr 258 i 260 ukazują kwestionowany przez stronę obszar T21, co nie znajduje uzasadnienia, ponieważ przedmiotowe zdjęcia ukazują wcinający się obszar zakrzaczeń i zadrzewień widoczny również na ortofotomapie działki nr [...]. Zdjęcie nr 234 ukazuje kwestionowany przez stronę obszar T22, co nie znajduje uzasadnienia, ponieważ przedmiotowe zdjęcie ukazuje wcinający się obszar zakrzaczeń i zadrzewień widoczny również na ortofotomapie działki nr [...]. Zdjęcia nr 234 i 241 ukazują zwarty obszar zakrzaczeń i zadrzewień, który powoduje niespójność działek oznaczonych na szkicu J_1 i J_2 (obszar T23). W centralnej części działki J (na granicy działek [...] występuje wyłączenie obszaru kwalifikowanego do płatności, ukazane na fotografiach 237, 238, 257, 259, 254 (w oddali) i jak wynika z wymienionych fotografii stanowiący zwarte zakrzaczenie. Strona zaznaczyła na wyrysie nr 6, że jest to teren podmoknięty w 2014 r., jednak nie ma to znaczenia w świetle faktu, iż jak wynika z fotografii teren ten jest od wielu lat nieużytkowany (zakrzaczenia). Teren ten również jest dobrze widoczny na obrazie ortofotomapy.
Na wyrysie nr 7 strona zaznaczyła poprawną jej zdaniem granicę działek oraz obszary T24 do T27, które w jej opinii błędnie zostały zakwalifikowane jako obszary nieużytkowane rolniczo. Zdjęcie nr 85 ukazuje wcinający się w działkę nr [...] obszar zadrzewień (T24). Zdjęcia nr 121 i 122 ukazują wcinający się w działkę nr [...] obszar zadrzewień, zakrzaczeń i zachwaszczeń (T27). Zdjęcie nr 51 również ukazuje obszar zadrzewień i zachwaszczeń (T26) w zachodniej części kompleksu działek L, U, D, E, F, G, H, T, Y. Natomiast obszar T25 to zakrzaczenia i zadrzewienia uwidocznione na zdjęciach nr 58 i 61 (po prawej). Na wyrysie nr 7 strona zaznaczyła, iż na szkicu ARiMR błędnie określono granicę pomiędzy działkami L i T. W ocenie organu zarzut ten jest nieuzasadniony co wynika z analizy zdjęcia nr 118 oraz obrazu ortofotomapy, według którego na granicy rozdzielającej działki L i T występują pojedyncze drzewa. Drzewa te widoczne są również na obrazie ortofotomapy oraz na szkicu, a występują one w miejscu zaznaczenia granicy działek, co z kolei potwierdza prawidłowość sporządzenia szkicu pokontrolnego. Zaznaczyć ponadto należy, iż granica pomiędzy działkami L i T została wliczona do pomiaru (w ramach kompleksu działek L, U, D, E, F, G, H, T, Y) jako, że jej szerokość nie przekracza 2 m.
Na wyrysie nr 8 strona zaznaczyła poprawną jej zdaniem granicę działki T oraz obszar T28, który w jej opinii błędnie został zakwalifikowany jako nieużytkowany rolniczo. Organ podał, że obszar T28 uwidoczniony jest na zdjęciach nr 102, 103, 104, 105, 109, 110, 142, 143, 144, 145, 124, 125, 126, 123, 112, 113, z których wynika, iż jest to teren zachwaszczony, zakrzaczony i zadrzewiony, a więc nieużytkowany rolniczo. Zdjęcie nr 108 ukazuje natomiast granicę pomiędzy obszarem użytkowanym rolniczo (po lewej), a nieużytkowanym od dłuższego czasu (na prawo).
Na wyrysie nr 9 (działki K, N, O) strona zaznaczyła poprawną jej zdaniem granicę działek rolnych oraz zaznaczyła, że działka jest oznaczona kodem DR51 (stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności) a nie DR18. Odnosząc się do powyższego Dyrektor OR ARiMR wskazał, że w raporcie z czynności kontrolnych dla działek K, N, O na stronie 3-4 wpisano w kolumnie nr 9 kody pokontrolne DR18 (na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej) i DR51. Ponadto w polu uwagi, zapisano: "NIEUŻYTEK. Liczne samosiejki kilkuletnich drzewek, zakrzaczenia i wieloletnie zachwaszczenia. Na działce nie stwierdzono wykonywania zabiegów agrotechnicznych". Ponadto na szkicu pokontrolnym działki opisano jako K nieużytek, N nieużytek, O nieużytek. W przypadku powyższych działek wykonano obszerną dokumentację fotograficzną (numery zdjęć od 150 do 181, tj. 32 sztuk) potwierdzającą stan użytkowania gruntów. Przedmiotowe fotografie ukazują silne porośnięcie gruntów wieloletnimi chwastami, nawłocią i samosiejkami (kilkuletnimi drzewkami), co potwierdza, iż powyższe działki były nieużytkowane od dłuższego czasu. Ponadto zarówno kod nieprawidłowości DR18 jak również DR51, powodują, że dany obszar jest nieuprawniony do płatności. W świetle powyższego należy stwierdzić, że brak kodu DR18 na szkicu pokontrolnym nie może powodować zmian w ustaleniach stanu faktycznego, ponieważ z dokumentacji pokontrolnej jednoznacznie wynika, iż działki K, N, O nie były użytkowane rolniczo, a w związku z tym nie kwalifikują się do płatności. Organ przypomniał, że działki K i O nie były brane pod uwagę przy naliczaniu płatności, ponieważ uzupełnienie braków formalnych w odniesieniu do tych działek, wpłynęło po ostatecznym terminie na złożenie wniosku. Niemniej jednak, gdyby uwzględnić ustalony stan faktyczny działek K i O przy rozstrzyganiu sprawy, stopień zawyżenia powierzchni stwierdzonej wyniósłby 24,62%, co nie zmieniłoby sytuacji prawnej w przedmiotowej sprawie.
Na wyrysie nr 10 (działki R, P, PP) strona zaznaczyła poprawną jej zdaniem granicę działek rolnych użytkowanych rolniczo. Należy wskazać, iż w przypadku powyższych działek wykonano obszerną dokumentację fotograficzną (numery zdjęć od 1 do 50, tj. 50 sztuk) potwierdzającą stan użytkowania gruntów. Przedmiotowe fotografie ukazują silne porośnięcie gruntów wieloletnimi chwastami, nawłocią i samosiejkami (kilkuletnimi drzewkami), co potwierdza, iż powyższe działki były nieużytkowane od dłuższego czasu.
Dyrektor OR ARiMR - mając na względzie opisane wyżej ustalenia poczynione w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie K.Z. podkreślił, iż opisane (i udokumentowane na wskazanej dokumentacji fotograficznej) obszary działek rolnych, na których występują systematyczne, trwałe, występujące w zwartych formach zachwaszczenia, zakrzaczenia oraz zadrzewienia są obszarami, na których nie jest prowadzona działalność rolnicza w myśl § 2 pkt 5 rozporządzenia ONW stanowiącego, iż płatności ONW przysługuje rolnikowi tylko wówczas jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Organ odwoławczy podkreślił również, iż termin dokonania koszenia łąk - w świetle wskazywanych wyżej przepisów prawa – mijał 30 września 2014r. w przypadku realizowania wariantów rolnośrodowiskowych 4.1, 5.1. - a dokumentacja fotograficzna sporządzana była w grudniu 2014 r. Jednakże mając na względzie rozmiar uwidocznionych na fotografiach zadrzewień i zakrzaczeń oraz terenów porośniętych chwastami nie ma możliwości dokonania w opisanych w niniejszej decyzji fragmentach działek rolnych koszenia lub innych zabiegów uprawowych, które zapobiegałyby występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Struktura roślinności, jej wielkość, mnogość, zwarty częstokroć charakter wskazuje na fakt długotrwałego nieużytkowania zakwestionowanych obszarów (tj. części lub całości działek), a zatem nie może być mowy o dokonaniu czynności, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm. Organ zaznaczył, że przy pomiarach powierzchni działek rolnych zostały uwzględnione obszary niekoszone, co wynika z wymogów określonych dla poszczególnych wariantów/pakietów rolnośrodowiskowych. Zgodnie z załącznikiem nr 3 rozporządzenia PRS wymogiem dodatkowym dla wariantów 4.1 i 5.1 - w przypadku użytkowania kośnego trwałych użytków' zielonych - jest pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicoła – 30-50%, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki. W przedmiotowej sprawę dokonane zostały pomiary przez inspektorów terenowych na podstawie wskazań wnioskodawcy na załącznikach graficznych dołączonych do wniosku, na których wskazywane są obszary niekoszone w danym roku. Jednym z takich obszarów wskazanych przez stronę była północno-wschodnia część działki "I". Analizując materiał pokontrolny, tj. szkic pomiaru działki "I" oraz wykonane zdjęcia organ stwierdził, iż wskazany obszar został niewykoszony (co dokumentuje zdjęcie nr 215), ale również został uwzględniony w pomiarze, co bez trudu można stwierdzić analizując wskazane dokumenty. Uwzględnianie do pomiaru działki kwalifikującej się do płatności dotyczy tylko takich obszarów wskazanych przez producenta (zgodnie z wymogami określonymi w programie rolnośrodowiskowym), które nie były wykoszone w danym roku. W przypadku rozpatrywanej sprawy wykluczone zostały natomiast obszary, na których w ogóle nie była prowadzona działalność rolnicza, jako niespełniające art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach.
Dyrektor OR ARMiR podkreślił, iż poszczególne elementy dokumentacji pokontrolnej są ze sobą spójne tzn. stan działek ukazany na fotografiach i szkicach sytuacyjnych obrazujących miejsca wykonywania fotografii (integralna część raportu z kontroli nr [...]) sporządzonych w trakcie czynności kontrolnych koreluje ze sobą (uwzględniając miejsca, z których wykonano zdjęcia), co prowadzi do konkluzji, iż czynności kontrolne zostały przeprowadzone prawidłowo.
Dokonując dalszej analizy odwołania organ wskazał, że to wnioskodawca decyduje o treści wniosku i dołączonych do niego załączników, które podpisuje i składa organowi oświadczając, iż zna zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 i ponosi odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku i dołączonych do niego załączników. W niniejszej sprawie zgodnie z przytoczonymi przepisami termin na złożenie wniosku upłynął w dniu 15 maja 2014 r., zaś termin na złożenie wniosku z sankcjami terminowymi w wysokości 1% upłynął w dniu 9 czerwca 2014 r. W zakresie działek K, O, PP, U, W, Y, kompletny wniosek został złożony w dniu 04 lipca 2014 r., a więc w terminie późniejszym niż ostateczna data składania wniosków. Wskazanie na załącznikach położenia deklarowanych działek rolnych jest obligatoryjnym elementem wniosku o przyznanie płatności w ramach płatności ONW, stanowiącym o jego kwalifikowalności. W przypadku uzupełnienia przez rolnika braku dotyczącego kwalifikowalności wniosku (tj. braku polegającego na niewskazaniu położenia działek rolnych na załącznikach graficznych) po dopuszczalnym terminie składania wniosków, jednak nie później niż do dnia wydania decyzji, płatność do wnioskowanych działek rolnych nie zostanie przyznana. Stanowisko to wynika wprost z art. 23 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Organ wskazał, iż za wyjątkiem odstępstwa przewidzianego w art. 21 wspomnianego Rozporządzenia (w odniesieniu do korekty oczywistych błędów) oraz odstępstwa przewidzianego w art. 22 w zakresie terminów przypadających na dzień wolny od pracy, prawodawca unijny nie przewiduje jakiejkolwiek swobody decyzyjnej dla państwa członkowskiego i jego organów pod kątem ewentualnych możliwości ustanowienia derogacji w stosunku do dopuszczalności korekty wniosku złożonej po ostatecznym terminie na jej wniesienie. W związku z tym regulacja art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego ustanawiająca terminy uzupełnienia braków formalnych nie stanowi odstępstwa ani też uzupełnienia art. 23 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Tym samym, okoliczność uzupełnienia braków dotyczących kwalifikowalności z zachowaniem bądź naruszeniem terminów przewidzianych w art. 64 § 2 Kpa pozostaje zdaniem organu bez wpływu na niedopuszczalność wniosku w sytuacji, w której uzupełnienie braków nastąpi z opóźnieniem wynoszącym ponad 25 dni kalendarzowych (od dnia 15 maja 2014r.), tj. po dniu 9 czerwca.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 Ustawy PROW, z zastrzeżeniem zasad warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z przytoczonego przepisu wynika, że jeżeli dany przypadek jest uregulowany w przepisach rozporządzeń wydawanych przez Komisję UE lub Radę UE to w pierwszej kolejności stosujemy przepisy unijne, w tym wypadku art. 23 rozporządzenia Nr 1122/2009. Organ stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie. brak zaznaczenia położenia działek rolnych, miały merytoryczny charakter.
Podsumowując analizowaną kwestię Dyrektor OR ARiMR stwierdził, iż nieuwzględnienie przy określeniu powierzchni kwalifikującej się do płatności działek rolnych K, O, PP, U, W, Y, było prawidłowe.
Abstrahując od powyższych rozważań organ w dalszej części uzasadnienia stwierdził, że działki rolne K, O, PP, U, W, Y, były objęte kontrolą na miejscu przeprowadzonej w dniach [...] grudnia 2014 r. Z materiału pokontrolnego wynika, iż jedynie na działce rolnej U i Y stwierdzono użytkowanie rolnicze na powierzchni odpowiednio 0,28 ha i 0,63 ha. W przypadku natomiast działek K, O, PP, W o łącznej deklarowanej powierzchni 4,99 ha stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (kod DR18). Wobec powyższego w opinii organu odwoławczego nawet przy uwzględnieniu w wydawaniu decyzji działek rolnych K, O, PP, U, W, Y, jej hipotetyczne rozstrzygnięcie byłoby tożsame z rozstrzygnięciem skarżonej decyzji (odmowa płatności ONW do działek położonych na obszarze ONW ze specyficznymi utrudnieniami z uwagi na przedeklarowanie powierzchni uprawnionej do płatności o więcej niż 20% tj. ponad 27 %.
Dyrektor OR ARiMR uznał również za nieuzasadniony zarzut pominięcia przez organ I instancji dowodów w postaci operatów i wyrysów uprawnionego biegłego geodety i dokumentację Pracowni Geodezyjno-Kartograficznej P sporządzony na okoliczność powierzchni działek i powierzchni skoszonej, bowiem organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji objętej odwołaniem, z jakiego powodu przedłożona dokumentacja nie ma znaczenia dla stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Wskazał fakt, iż przedmiotowe pomiary miały miejsce na początku 2015 r. W przedmiotowej sprawie chodzi natomiast o stan faktyczny w dniu kontroli, a ten został określony w raporcie nr [...] na grudzień 2014 roku Przedmiotowe wyrysy ukazują m.in. pomierzoną powierzchnię koszenia w 2014 r. na działce ewidencyjnej nr [...] (działki K,0), w odniesieniu do której w dniu kontroli stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, co zostało udokumentowane dokumentacją fotograficzną.
W przypadku natomiast działki ewidencyjnej 30/19 pomiar powierzchni koszenia przedłożony przez stronę obejmuje obszary wyłączone przez przedstawicieli ARiMR, oznaczone jako wymoklisko, zakrzaczenia. Dokumentacja fotograficzna potwierdza, iż w miejscach tych działania agrotechniczne nie były prowadzone, gdyż występują tam wieloletnie chwasty, zakrzaczenia czy też składowisko kamieni. Ponadto w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] (działka L) pomiar geodety objął wcinające się w działkę skupiska zadrzewień/zakrzaczeń, od strony działki ewidencyjnej nr [...], które dobrze widoczne jest na obrazie ortofotomapy, ale również na zdjęciach z kontroli nr 120 i 121. Organ podkreślił również, że różnice w pomiarach mogły wynikać z faktu dokonania koszenia po kontroli, z tego powodu organy nie mogły uwzględnić tych pomiarów, ponieważ mogły obrazować stan faktyczny odmienny niż w dniu kontroli.
Odnosząc się do oświadczeń świadków D.C. oraz A.M., którzy potwierdzili, że działki nr [...] oraz [...] były w 2013 roku wykoszone w całości na zaznaczonym na dołączonych załącznikach obszarze organ wskazał, iż w przypadku działki nr [...] obszar wykluczony w związku z wykonaną kontrolą był stosunkowo niewielki (powierzchnia deklarowana 13,64 ha, powierzchnia stwierdzona 13,48 ha). Niewielkie różnice występują w obszarze udokumentowanym zdjęciami nr 120 i 121 (występują tam zakrzaczenia/zadrzewienia widoczne również na ortofotomapie). Natomiast w przypadku działki nr [...] dokumentacja fotograficzna nie potwierdza w/w oświadczeń. Na zdjęciach nr 156, 157, 166 uwidocznione są kilkuletnie samosiejki i silne porośnięcie nawłocią, co świadczy, że obszar ten nie mógł być użytkowany rolniczo w 2013 roku.
Natomiast odnosząc się do twierdzeń strony, iż w przypadku upraw na stokach woda spływa gromadząc się u ich podnóża, co uniemożliwia wjazd na te stoki, organ nie zauważył, iż strona nie przekazywała takich informacji na etapie postępowania prowadzonego przez organ I instancji (dotyczącej utrudnienia przy wjeździe na działki). W oświadczeniu o wystąpieniu szkody w uprawach odwołujący wskazał jedynie, że szkody w uprawie łąk trwałych wystąpiły na łącznej powierzchni 64 ha. Tym samym w opinii organu odwoławczego powyższe twierdzenia strony nie potwierdzają się wzajemnie. Ponadto organ ponownie podkreślił, iż nadzwyczajne okoliczności nie mogły być przyczyną zaniechania przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych, ponieważ działalność rolnicza na zakwestionowanych gruntach nie była prowadzona od dłuższego czasu.
W ocenie organu analiza zgromadzonej w postępowaniu dokumentacji nie znajduje ponadto potwierdzenia naruszenia przez organ art. 10 k.p.a. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż przed wydaniem decyzji strona miała dwukrotnie zapewnioną możliwość zapoznania się z aktami sprawy, tj. w dniu 21 września 2015 r. oraz w dniu 19 listopada 2015 r. Ponadto w dniu 12 marca 2015 r. przekazano stronie pełną dokumentację zdjęciową, jak również szkice pomiarowe i dane pomiarowe, stanowiące załączniki do raportu z kontroli. Dodatkową dokumentację (szkice pomiarowe na płycie CD) przekazano stronie w dniu 9 grudnia 2015 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył K.Z., w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji i zasądzenie od organu kosztów postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi K.Z. podniósł, że organ II instancji naruszył obowiązujące przepisy prawa utrzymując w mocy wadliwą decyzję organu I instancji, który nie dokonał wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dyrektor OR ARiMR przyjął uzasadnienie Kierownika BP ARiMR jako własne, opierając rozstrzygnięcie jedynie na podstawie jednego dowodu tj. protokołu z kontroli na miejscu. Skarżący podał, że w trakcie całego postępowania administracyjnego o przyznanie płatności tj. od dnia złożenia wniosku – 15 maja 2014 r., włącznie z odwołaniem od decyzji organu I instancji, przedłożył obu organom znaczną ilość dowodów, wyjaśnień, zastrzeżeń, operat uprawnionego geodety, uprawdopodobnił wiele faktów i wskazywał orzeczenia sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Dowody do zebrania, których był zobowiązany nie zostały rozpatrzone, zostały rozpatrzone w sposób niewyczerpujący, lub je pominięto. Organ II instancji przytaczając obszerne podstawy prawne w uzasadnieniu decyzji zdaje się w jego ocenie, w dalszym ciągu nie zauważać jego jako strony i jego argumentacji. Skarżący zarzucił organowi brak odniesienia przedłożonych dowodów do podstawy prawnej, pozostałe automatycznie uznaje za wadliwe, sprzeczne i niezgodne z obowiązującymi przepisami.
Wnikliwe i wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego ma w ocenie skarżącego istotne znaczenie, z uwagi na fakt, że podstawą odmowy płatności były progowe różnice tylko o 1,0681% (21,0681 %) przekraczające progowe wielkości przewidziane w powołanych przepisach określających zastosowane sankcje. W granicach powierzchni zadeklarowanej przez niego tj. 90,91 ha, kontrolerzy ARiMR uznali, że właściwa działalność rolnicza prowadzona jest na 75,09 ha, co tym bardziej powinno pobudzić organ do rzetelnej analizy przyczyn braku zabiegów agrotechnicznych na pozostałych jedynie 15,82 ha, a nie jak wskazuje Dyrektor OR ARiMR " na znacznej części gospodarstwa". Strona podkreśliła, że organy posiadały w aktach sprawy jego zgłoszenie z dnia [...] września 2014 r. o wystąpieniu okoliczności siły wyższej potwierdzone przez dwóch niezależnych świadków, co uzasadniało niewykonanie koszenia w terminie, tj. do dnia 30 września 2014 r.
Skarżący wskazał, że informując pismem z dnia [...] listopada 2014 r. o ustąpieniu przyczyn okoliczności siły wyższej nie mógł przecież wykonać koszenia terenów do 30 września 2014 r. Tym bardziej, że oświadczył o ustąpieniu przyczyn (deszcze, podtopienia), a nie skutków (zalania, podmoknięcia itp.).Te trwały znacznie dłużej, a tereny były sukcesywnie dokaszane. Wskazał jednocześnie, iż pismo to zostało podyktowane przez "naczelnik ARiMR" J.G., co może potwierdzić jako świadek.
Zdaniem skarżącego bezspornym dowodem powyższego stanu jest to, że kontrolerzy ARiMR kontrolujący jego grunty w terminie [...] grudnia 2014 r. zastali je w trakcie koszenia, co odnotowali w protokole. Wbrew twierdzeniom organu II instancji wystąpienie okoliczności siły wyższej i jej skutków jest bardzo trudne do przewidzenia i oszacowania ich skali. Gdyby było to tak proste i prognozowalne zbędne byłyby np. powiatowe centra kryzysowe, a szkody w rolnictwie i w uprawach w ogóle by nie występowały. Twierdzenie jakoby rolnik mógł zaplanować prace z uwzględnieniem warunków atmosferycznych jest nietrafione. Jest to rozumowanie typowo urzędnicze i matematyczne bez uwzględnienia faktycznych uwarunkowań pracy na roli, w górzystym terenie w województwie i powiecie narażonym na opady deszczu i powodzie. Samo złożenie oświadczenia nie gwarantuje braku opadów deszczu w dniu następnym, czy podnoszenia się poziomu wód gruntowych. O ile wystąpienie opadów i zalań są zdarzeniami nagłymi, gwałtownymi, samo ustępowanie skutków nie jest procesem nagłym. Woda stojąca czy podchodząca ustępuje niejednokrotnie nawet po kilku miesiącach. W takiej sytuacji skarżący musiałby wysyłać po kilka oświadczeń i informacji dziennie przez kilka miesięcy, zamiast zająć się działalnością rolniczą czy zabezpieczaniem domu i dachów.
Skarżący podał, że rejestr działań rolno środowiskowych prowadził rzetelnie w granicach posiadanej wiedzy i umiejętności. W żadnym razie dane nie są sprzeczne z późniejszymi oświadczeniami i wyjaśnieniami. Na wskazanych działkach istotnie zostały rozpoczęte zabiegi agrotechniczne (koszenie). Nie zostały zakończone w zaplanowanym terminie do 30 września 2014 r. z uwagi na wystąpienie podtopień i zalań, o czym organy zostały prawidłowo poinformowane. Skarżący nie wiedział jednak, że musi jeszcze dodatkowo odnotować to w rejestrze co było jednak nie możliwe do dnia 30 września 2014 r., ponieważ od [...] września 2014 r. przebywał na zawodach w USA z reprezentacją narodową w baloniarstwie, gdzie zdobył II miejsce. Podał, że po powrocie do Polski w drugiej połowie października 2014 r. robiąc inspekcję terenową na posiadanych i zgłoszonych do dopłat w ARIMR gruntach stwierdził, że nadal są one podtopione. Dopiero na początku listopada po kolejnych próbach koszenia i wjazdu na posiadane działki stwierdził możliwość dokonania prac polowych i następnie poinformował o tym ARIMR pismem z dnia [...] listopada 2014 r. Właściwą adnotację umieścił jedynie przy działkach, na które od początku wjazd i prace były niemożliwe z powodu podtopień.
Dodatkowo skarżący zauważył, że Kierownik BP ARiMR dysponując dokumentami zgłoszenia siły wyższej oraz pismem z dnia [...] listopada 2014 r., bez zastrzeżeń uznał przypadek wystąpienia siły wyższej odnośnie gruntów jego mocodawcy A.M. oraz nie uznał, że identyczne pismo o ustąpieniu siły wyższej w dniu [...] listopada 2014 r. jest odwołaniem samej siły wyższej zgłoszonej [...] września 2014 r. Biorąc powyższe pod uwagę organy obu instancji naruszyły jego prawo wynikające z art. 75 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009.
Dalej K.Z. wskazał, że organy ARiMR nie uwzględniły przedłożonego przez niego operatu wykonanego przez uprawnionego geodetę, nie odniósł się do ustaleń operatu mających istotne znaczenie dla sprawy, uzasadniając to brakiem możliwości technicznych. Natomiast organ II instancji w zaskarżonej decyzji podniósł, iż operat pomiarowy nie może być podstawą do zmiany ustaleń kontroli, ponieważ wykonany został po upływie dwóch miesięcy od daty przeprowadzonej kontroli. Skarżący wyjaśnił, że operat został przez niego złożony w ciągu kilku dni od daty otrzymania kopii protokołu pokontrolnego z ARiMR i w żaden sposób nie został zawiniony przez niego termin dwóch miesięcy, gdyż wcześniej nie mógł odnieść się do ustaleń pokontrolnych, bowiem ich nie znał. Ponadto skarżący wskazywał, iż posiada dowody w postaci zdjęć śladów kół samochodu kontrolerów oraz świadka w osobie uprawnionego geodety pana D.S., potwierdzające, że kontrolerzy dokonywali pomiaru w czasie jazdy samochodem przez grunty koszone i niekoszone w odległości 8-10 m od granicy.
Za niezgodne z prawem uznał też ustalenia organu I i II instancji w zakresie powierzchni działek rolnych zgłoszonych przez niego do płatności, oparte bowiem zostały na założeniu, że protokół kontroli jest jedynym wiążącym dowodem, a wina rolnika polega na nieprzeprowadzeniu przed złożeniem wniosku sprawdzenia rzeczywistej powierzchni gruntów. Tymczasem wielkości zadeklarowanych we wniosku powierzchni skarżący otrzymał pocztą z Centrali ARiMR wraz z wypełnionym wnioskiem i materiałem graficznym, dane uzyskał również z Wydziału GIS ARiMR w Biurze Powiatowym (system informacji geograficznych), okazywano mu ortofotomapy jego gospodarstwa i oparł się na prywatnych i geodezyjnych pomiarach swoich upraw.
W ocenie skarżącego, pracownicy ARIMR celowo zastosowali swoistą w rodzaju i sposobie układankę, której celem było przekroczenie błędów o jakikolwiek procent powyżej 20% tak, aby płatność nie została dokonana a decyzja była odmowna. To oni dysponując skomplikowanym systemem informatycznym tak kształtowali wyniki pomiarów po kontroli i podczas wprowadzania danych do systemu, że doskonale wiedzieli, że wyżej wymieniony procent przekroczenia nie zostanie wykryty w przesłanym protokole z kontroli, z którego bezpośrednio wynikało, że jest 18,2 % błędów- czyli rolnik otrzyma płatność pomniejszoną o dwukrotność wykrytego błędu a nie zerowej płatności. Celowe zagmatwanie obrazu raportu z zastosowaniem kodów DR 50 plus i minus oraz pozostałych błędów miało na celu utrzymanie skarżącego w świadomości, że będzie płatność, a dopiero przy wprowadzaniu danych do programów informatycznych ARIMR - system wykazywał przekroczenie 21,06 %.
Dodatkowo organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że materiały graficzne przekazane rolnikowi zgodnie z przepisami określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej. Zdaniem skarżącego organy ARiMR po raz kolejny pominęły fakt dysponowania podczas analizy wniosku i kontroli dokładniejszymi instrumentami informatyczno-kartograficzno-lokalizacyjnymi, natomiast skarżący oznacza swoje działki rolne i uprawy długopisem (flamastrem), odręcznie, na czarnobiałej kopii papierowej mapki. Wobec powyższego zestawianie takich powierzchni działek może tracić cechy dysproporcji, a może przybierać formę dyskryminacji, o ile, jak podnosi organ II instancji, raport z kontroli ma istotne znaczenie, jeżeli chodzi o dane dotyczące działek rolnych, to w ocenie strony jego znaczenie nie jest wyłączne i jedyne, a ustalenia kontroli przynajmniej pierwszej w gospodarstwie winny mieć charakter prewencyjny, a nie sankcjonujący. Organ II instancji nie odniósł się do kwestii dlaczego tolerancja szerokości strefy buforowej zastosowana podczas kontroli (szczególnie pierwszej kontroli) wyznaczona jest na 0,75 m, a nie w wartości maksymalnej 1,5 m skoro dopuszczają ją stosowne przepisy. W tej kwestii Wojewódzkie Sądy Administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach przyznawały rację rolnikom.
Skarżący zarzucił organowi błędne ustalenie stanu gruntów w gospodarstwie i zachowanie wymogów względem tych gruntów. Wszystkie grunty rolne były utrzymywane zgodnie z normami oraz przestrzegane były wymogi przez cały rok kalendarzowy w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Organ w sposób oczywiście błędny uznał kody błędów niezgodnie z prawdą zastosowane przez kontrolerów, nie odnosząc się i nie uznając zastrzeżeń skarżącego popartych odpowiednimi dowodami. K.Z. podkreślił, że obszar nieskoszony z powodu wystąpienia siły wyższej nie może być automatycznie (celowo) uznawany za obszar nieużytkowany rolniczo, a występowanie zadrzewień za brak zachowania wymogów skoro dopuszczają to właściwe przepisy prawa. Dopuszczalne jest, aby grunty były porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami[...] a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar. Ten warunek nie został w toku postępowania zweryfikowany (organ II instancji podał jedynie przykłady działki E i C), tj. bez odniesienia czy liczba 50 sztuk została przekroczona czy też nie. Skupisko drzew czy krzewów składa się z pojedynczych drzew i krzewów.
Skarżący zauważył, że nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Zakwestionowane działki (części działek) były użytkowane rolniczo, koszone, w latach poprzedzających złożenie wniosku co potwierdzają oświadczenia świadków (w aktach), kontrole kwalifikujące BIOCERT (w aktach), fakt prowadzenia działalności na przeważającym obszarze (ponad 75 ha), koszenie w trakcie kontroli (w aktach) i po.
Za nietrafiony uznał skarżący zarzut organów, jakoby na kontrolowanych działkach stwierdzono nieużytki. Żadna ze zgłoszonych przez stronę płatności nie posiada tej klasyfikacji. Co więcej gdyby takie cechy posiadała nie zostałaby zakwalifikowana do tzw. trwałych użytków zielonych przez organ certyfikujący BIOCERT. Organ w zaskarżonej decyzji dokonał także daleko posuniętej nadinterpretacji pojęć "wieloletnich zachwaszczeń" szeroko odnosząc się do nawłoci występującej na dziatkach rolnych i popierając wywody "Poradnikiem dla pracowników Parków Narodowych". Organ świadomie pominął zapisy zacytowane z powyższego poradnika. Nawłoć szybko się rozprzestrzenia, wypiera inne gatunki, zwalczanie możliwe jest przez wyoranie lub wielokrotne koszenie. Stosując się do tych zaleceń skarżący radykalnie naruszyłby warunki np.: programu rolno środowiskowego, ponadto nie ciąży na nim obowiązek wielokrotnego koszenia łąk. Końcowo skarżący zgodził się z organem II instancji, że niektóre miejsca w obrębach zgłoszonych działek rolnych i ewidencyjnych można zaliczyć jako niekwalifikujące się do płatności. Są to według jego wiedzy i wyliczeń wielkości sporadyczne rzędu 4-6 % powierzchni deklarowanej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - określanej dalej jako p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Mając na uwadze tak nakreślony zakres kognicji Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Dyrektora OR ARiMR utrzymującej w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2014 rok. Organy przyznały stronie płatność ONW – strefa górska za wskazany rok w łącznej wysokości 739,20 zł czyli pomniejszoną o 339,20 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz odmówiły przyznanie płatności ONW z tytułu gospodarowania ze specyficznymi utrudnieniami. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zasady i warunki dotyczące składania i przyznawania płatności ONW za rok 2014 znajdują podstawę w przepisach prawa zarówno krajowego, jak i unijnego. Zastosowanie mają w tym zakresie przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego o płatnościach (a to w związku z przepisem art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), rozporządzenie ONW, rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009, rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011 oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009. Stosownie do treści § 2 rozporządzenia ONW płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009:
- jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, lub ich części położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność gospodarcza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności , wynosi co najmniej 1 ha;
- do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku , w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności , wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
- jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
- jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako wykorzystywane użytki rolne, o których mowa w art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 roku w sprawie minimalnych norm (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 1372). Zgodnie z § 1 ust. 1 tegoż rozporządzenia grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:
1) w przypadku gruntów ornych- jest prowadzona na nich uprawa roślin i ugorowanie, przy czym dla pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek roślin może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata:
2) w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania:
a) płatność dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrożeniem Ramowej Dyrektywy Wodnej,
b) program rolno środowiskowy – okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach.
Mając na uwadze fakt, że strona we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 zadeklarowała ubieganie się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w ramach pakietów rolnośrodowiskowych pakiet 4 wariant 4.1 i pakiet 5 wariant 5.1, deklarując na działkach rolnych trwałe użytki zielone – typ użytkowania kośne, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, koszenie należało wykonać w terminie do dnia 30 września. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z § 4 cytowanego rozporządzenia w sprawie minimalnych norm grunty rolne nie powinny być porośnięte drzewami lub krzewami za wyjątkiem: drzew i krzewów niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody lub mających znaczenie dla ochrony wód i gleb oraz niewpływających na prowadzenie na tych gruntach produkcji roślinnej. Grunty, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 3, mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasad wzajemnej zgodności w zakresie środków wspierania rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25 z 28.01.2011 str. 8) jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi powyżej 2 ha lub 3%, ale nie więcej niż 20% stwierdzonego obszaru, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Jeżeli natomiast różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności ONW a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% nie przyznaje się pomocy w danym roku. Jednocześnie prawodawca wprowadził przepisy, zgodnie z którymi w przypadku, gdy ubiegający się o pomoc ONW rolnik nie może wykonać obowiązków wynikających z określonych norm i wymogów wzajemnej zgodności, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskał taką możliwość winien poinformować kierownika biura powiatowego ARiMR o zaistnieniu takich okoliczności nadzwyczajnych przedkładając jednocześnie dowody ich wystąpienia (np. oświadczenie o wystąpieniu szkody w uprawach). Przypadki działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności określone zostały w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROM). Jest nią m.in. katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa. Katalog zdarzeń, które mogą stanowić w danym przypadku działanie siły wyższej lub wystąpienie okoliczności nadzwyczajnych określony jest w § 9 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009r., nr 40, poz. 329 ze zm.). Katalog ten obejmuje między innymi okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania, mające wpływ na realizację tego zobowiązania i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. W przypadku spełnienia przesłanki wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych nie stosuje się zmniejszenia płatności, o którą wnioskował rolnik, o których to zmniejszeniach mowa w/w cytowanym art.16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.
Postępowanie w przedmiocie uzyskania płatności rolnych jest wszczynane na wniosek producenta rolnego (art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach), przy czym złożone wnioski podlegają kontroli, m.in. w zakresie zgodności danych w nich zawartych dotyczących zadeklarowanych działek rolnych z bazami danych. Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Z każdej kontroli przeprowadzonej na miejscu sporządza się sprawozdanie, według przewidzianych wymogów (art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/09). Przy czym organy ARiMR nie są obowiązane do zawiadomienia rolnika o kontroli, zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 kontrole mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zasadą jest zatem, iż kontrole są niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Dla prawidłowości postępowania ważne jest natomiast, by rolnik został poinformowany o jej wynikach i miał możliwość wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2012 r., II GSK 1019/10, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 732/11 ), co miało miejsce w niniejszej sprawie.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która to najpełniej jest w stanie oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.
W niniejszej sprawie została przeprowadzona kontrola na miejscu gospodarstwa rolnego skarżącego w dniach [...] grudnia 2014 r. przez pracowników ARiMR, dysponującymi odpowiednimi upoważnieniami. Wyniki czynności kontrolnych zawarte w raporcie nr [...] wraz z mapami, szkicami oraz zdjęciami przedstawiającymi gospodarstwo rolne skarżącego mają zasadnicze znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, gdyż wpłynęły na ustalenie braku podstaw do przyznania rolnikowi płatności. W treści raportu wskazane zostały działki objęte wizytacją, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Zdaniem Sądu sposób przeprowadzenia czynności oraz jej wyniki nie budzą zastrzeżeń. W raporcie z czynności kontrolnych opisano nie tylko wynik tych czynności, ale także dołączono dokumentację fotograficzną na płycie CD, która w powiązaniu ze szkicami, na których zostały naniesione kierunki wykonywanych zdjęć, pozwala zrekonstruować rzeczywisty stan upraw na zadeklarowanych przez skarżącego działkach rolnych. Dokonując porównania tak sporządzonej dokumentacji z przeprowadzonej kontroli i map z wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności ONW za rok 2014 oraz z załączonym do wniosku materiałem graficznym, stwierdzić należy, że ustalenia organu w tym zakresie odpowiadają stanowi rzeczywistemu i brak jest podstaw do zakwestionowania dokonanej przez organ w tym zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał poszczególne działki rolne i szczegółowo opisał stwierdzone nieprawidłowości. Organ wyjaśnił przyczyny zmniejszenia powierzchni, wskazując na popełnione przy określeniu powierzchni błędy oraz właściwe mapy i szkice, odpowiednie dla przedmiotowych działek. Organ wskazał szczegółowo, odrębnie dla każdej działki rolnej, które powierzchnie kwestionuje i z jakiego powodu nie kwalifikują się one do płatności. Analiza tej dokumentacji jednoznacznie wskazuje, iż na działkach rolnych C, I, J, L, zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej (kod błędu DR13+), na działkach rolnych N,P,R,S zaniechano prowadzenia działalności rolniczej (kod błędu DR18), natomiast na działkach C,D,E,F,G,H,I,J,L,T powierzchnie poszczególnych działek użytkowanych rolniczo okazały się mniejsze niż powierzchnie tych działek zadeklarowane we wniosku (kod błędu DR13). Nie nasuwają wątpliwości również poczynione w związku z powyższymi błędami ustalenia, co do powierzchni kwalifikowanej do płatności. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący przedstawił poczynione w tym zakresie ustalenia, wskazał w oparciu, o który zgromadzony w sprawie materiał dowodowy je poczynił oraz przedstawił okoliczności stanowiące podstawę odmowy przyjęcia za wiarygodne przedstawione przez stronę skarżącą w tym zakresie twierdzenia przeciwne. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada w tej części wymogom wskazanym przez art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ustalenia te stanowiły podstawę zastosowania art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 w przedmiocie przyznania płatności ONW za 2014 roku z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości w pomniejszonej wysokości w stosunku do kwoty objętej wnioskiem oraz odmowy przyznania płatności ONW- typu obszar ze specyficznymi utrudnieniami za ten sam rok.
Ustosunkowując się z kolei do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przez organ przepisów postępowania na wstępie należy podkreślić, iż w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności ONW obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. W wymienionych sprawach organ administracji publicznej zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 K.p.a. nie stosuje się.
Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Ponadto w ustawie o wspieraniu, ograniczono stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, która - wbrew twierdzeniom skarżącego - jest zawarta w art. 10 k.p.a. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy organ administracji ma obowiązek: zapewnić stronom, ale na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielić stronom, również na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania.
Należy również zauważyć, że omawiana ustawa w art. 21 ust. 3 nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to wnioskujący o płatność rolnik, a nie organ administracji publicznej, ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Przywołane regulacje skutkują konkretnymi konsekwencjami w zakresie odnoszącym się do ram i konstrukcji postępowania wyjaśniającego w sprawach o przyznanie płatności. Jest to bowiem szczególne, uproszczone postępowanie administracyjne, w którym, jak wynika z przywołanych przepisów, organ administracji, w zakresie odnoszącym się do ustaleń stanu faktycznego sprawy, proceduje na podstawie materiału dowodowego wskazanego we wniosku, a także na podstawie dowodów i innych dokumentów wskazanych i dołączonych przez wnioskodawcę. To na nim bowiem spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi skutki prawne. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że organ administracji zasadniczo zwolniony jest z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy do płatności ( por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 344/11, wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 810/11). Zatem w niniejszej sprawie ciężar udowodnienia faktów, na które się powołuje skarżący spoczywał na nim. Ocena, czy stwierdzona protokołem - po przeprowadzeniu kontroli na miejscu - nieprawidłowość faktycznie miała miejsce nie wymaga przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego czy też oparcia się na fachowych opracowaniach. Brak też jakichkolwiek podstaw ku temu, by organy były uprawnione czy wręcz zobligowane do czynienia ustaleń na temat kwalifikacji kontrolujących.( por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 458/13, wyrok NSA z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1019/10, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07). Ponadto w judykaturze zwraca się uwagę na szczególne znaczenie dowodowe raportu z czynności kontrolnych w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności. O wadze tego dokumentu świadczy fakt, że czynności te mogą przeprowadzać tylko określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania czynności kontrolnych przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 stycznia 2012r., VIII SA/Wa 929/11). Raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wynikające z protokołu kontroli ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone. Inicjatywa dowodowa jednak w tym zakresie spoczywa na stronie. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 lutego 2012r., III SA/Lu 765/11, LEX nr 1139313).
Skarżący złożył wnioski dowodowe, które miały na celu podważenie raportu, jednakże nie mogły odnieść one zamierzonego skutku. Sąd w tym zakresie podziela ocenę dokonaną przez organ, nie przekracza ona granic swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. Organ w sposób nader wnikliwy, a jednocześnie logiczny uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie.
Przede wszystkim nie podważa raportu przedłożony przez skarżącego pomiar sporządzony przez Pracownię Geodezyjno-Kartograficznej P na okoliczność powierzchni działek i powierzchni skoszonej, gdyż został sporządzony 2 miesiące po przeprowadzeniu kontroli, a tym samym stan faktyczny mógł ulec zmianie w stosunku do istniejącego w 2014 r., zwłaszcza, iż w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r., a więc po zakończonej kontroli skarżący wskazywał, na dokonywanie sukcesywnych prac na gruntach objętych płatnościami. Pomiar w sposób ewidentny nie wytrzymuje również konfrontacji ze zgromadzonym przez organy materiałem dowodowym, zwłaszcza ze zdjęciami powiązanymi z poszczególnymi miejscami zaznaczonymi na mapie, na których uwidocznione zostały porośnięte chwastami, krzewami, drzewami. W tym zakresie organ odwoławczy podał kilka przykładów dotyczących działek I,K,O,L, które skutecznie podważają wiarygodność i przydatność powyższego dowodu.
Niezasadne są zarzuty skargi wskazujące , iż organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii związanej z zastosowanej 0,75 m strefy buforowej wokół kontrolowanych działek w trakcie dokonywanych pomiarów. Zważyć bowiem należy, iż zawarł w tym zakresie stanowisko na stronie 19-21 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które Sąd w niniejszej sprawie podziela, załączając również do akt dokument potwierdzający poddanie urządzenia, przy pomocy którego dokonywano pomiarów, pozytywnym testom walidacji. Również z treści raportu sporządzonego na etapie postępowania przed organem I instancji wynika, iż organ wskazał, że dokonując pomiaru przy użyciu urządzenia GPS, zastosował 0,75 m strefę buforową. Zgodnie z art. 34 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1122/2009 powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. W myśl natomiast akapitu drugiego tego przepisu - w polskiej wersji językowej - tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5 m strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Natomiast wersje angielska, francuska i niemiecka tego rozporządzenia posługują się sformułowaniem "max. 1,5 m" co oznacza, że wskazują jedynie na górną granicę, dopuszczając wartości mniejsze niż 1,5 m. Z uwagi na zawarty w tym przepisie zwrot "tolerancja pomiaru", "przy uwzględnieniu 1,5 metrowej strefy buforowej" i "maksymalna tolerancja (...) nie może przekroczyć" polskie brzmienie tego przepisu rodzi poważne wątpliwości interpretacyjne. Jego wykładnia wymaga zastosowania wykładni celowościowej i funkcjonalnej oraz uwzględnienia różnych wersji językowych tego przepisu. Nadrzędnym celem ustawodawcy unijnego jest zapewnienie jednolitej wykładni i jednolitego stosowania prawa przez organy krajowe na obszarze terytorialnym UE i ewentualnych terytoriach zewnętrznych w zakresie określonym umowami zawartymi przez UE z państwami trzecimi. Od początku powstania Wspólnot Europejskich obowiązuje też zasada wielojęzyczności, zakładająca, że wszystkie wersje językowe aktów unijnych są równorzędne. Znaczenie różnych wersji językowych w procesie wykładni prawa unijnego i prowspólnotowej wykładni prawa krajowego mocno akcentuje TSUE, a za nim sądy krajowe. TSUE podnosi, że konieczność jednolitej wykładni dyrektyw unijnych wyklucza rozpatrywanie, w razie wątpliwości, danego przepisu w sposób oderwany, lecz przeciwnie, wymaga, aby był on interpretowany i stosowany w świetle wersji sporządzonych w innych językach urzędowych ( por. wyroki TSUE: z dnia 26 maja 2005r. w sprawie C-498/03 Kingscrest Associates Ltd i Montecello Ltd przeciwko Commissioners of Customs& Excise, Zb. Orz. 2005r., s. I-4427, pkt 26; z dnia 10 września 2009r. w sprawie C-199/08 Erhard Eschig przeciwko UNIQA Sachversicherung AG, Zb. Orz. s. I-8295, pkt 54, wyrok NSA z dnia 14 maja 2015 r., I FSK 382/14). Również w polskim piśmiennictwie podnosi się, że z uwagi na fakt, że wszystkie wersje językowe danego aktu prawnego mają jednakową moc obowiązującą - są równie autentyczne (por. A. Doczekalska, Interpretacja wielojęzycznego prawa Unii Europejskiej, EPS 2006, nr 2, s. 15). Wielojęzyczność prawa unijnego, jak i równoważność ich wersji językowych, autonomiczność pojęć prawnych, techniczo-prawny język aktów unijnych, jak i niejednokrotna wadliwość procesu transpozycji prawa unijnego do porządku prawnego czy jego tłumaczenia rodzi wiele trudności interpretacyjnych. Z tych względów istotne znaczenie mają dostarczone przez ustawodawcę unijnego dyrektywy interpretacyjne. Metody pomiaru działek należy, jak przyjmuje ustawodawca unijny, ustanowić w taki sposób, by zapewnić jakość pomiarów odpowiadającą wymaganej w ramach norm technicznych opracowanych na szczeblu wspólnotowym (pkt 45 preambuły), a w odniesieniu do wniosków o płatności obszarowe, różnice między zadeklarowanym we wniosku łącznym obszarem a łącznym obszarem zatwierdzonym jako kwalifikowalny są często nieznaczne. Celem uniknięcia wielkiej ilości drobnych poprawek we wnioskach należy ustalić, że nie trzeba dostosowywać zatwierdzonego obszaru we wniosku o przyznanie pomocy, o ile nie został przekroczony pewien poziom rozbieżności (pkt 80 preambuły). Nie powinno zatem budzić najmniejszej wątpliwości, iż ustawodawca unijny – zdając sobie sprawę z niedokładności urządzeń pomiarowych skutkujących jak sam stwierdza nieznacznymi różnicami między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym wprowadza pewną tolerancję błędu urządzenia celem zapewnienia prawidłowości pomiarów. Sfera buforowa (tolerancja błędu) ma zatem służyć niwelowaniu niedokładności urządzenia pomiarowego. Została ona wprowadzona w celu eliminowania błędów pomiarowych wynikających ze specyficznego położenia działek rolnych (m. in różnic w poziomie działek, nieregularnego ich kształtu, niejednorodnej powierzchni spowodowanej naturalnym ukształtowaniem terenu). A skoro różne urządzenia mają różną tolerancję błędu, to dlatego przewidział maksymalny dopuszczalny błąd pomiaru wynoszący 1,5 m. Preambuła w polskiej wersji językowej rozporządzenia stanowi również o drobnych poprawkach wniosku, co w odniesieniu do powierzchni działek, musi znaczyć niewielkie rozbieżności w powierzchni działek. Zawiera nadto zwrot "nie został przekroczony pewien poziom rozbieżności" powierzchni działek, co również oznacza, iż tolerancja błędu urządzenia pomiarowego 1,5 m nie może być traktowana jako sztywna. Gdyby zaś tak odczytywać intencję ustawodawcy unijnego, to wówczas każdorazowo niezależnie od tolerancji błędu danego urządzenia pomiarowego organ obowiązany byłby uwzględniać 1,5 m tolerancji błędu. Wówczas wystarczające byłoby zestawienie powierzchni zadeklarowanej i stwierdzonej, powiększonej o 1,5 m błędu. Tymczasem uwzględnienie błędu urządzenia pomiarowego ma jedynie urealnić pomiar z uwagi na dopuszczalny błąd urządzenia pomiarowego. A w konsekwencji poprzez porównanie dokonanego pomiaru gruntu z uwzględnioną powierzchnią odpowiadającą tolerancji błędu i zadeklarowaną powierzchnią ma zweryfikować prawidłowość deklaracji wniosku o płatność w zakresie powierzchni. Uwzględnienie błędu w procesie ustalania powierzchni stwierdzonej w zestawieniu z powierzchnią zadeklarowaną zmierza jedynie do potwierdzenia prawdziwości złożonej deklaracji w zakresie powierzchni, tj. czy nie została ona zawyżona. W żadnym natomiast razie nie jest dopuszczalne zmniejszanie różnicy między powierzchnią zadeklarowaną i stwierdzoną w toku kontroli poprzez dodanie powierzchni odpowiadającej tolerancji błędu do powierzchni stwierdzonej i przyjmowanie do powierzchni kwalifikowanej tak ustalonej powierzchni, a następnie uwzględnianie jej przy ustalaniu zmniejszeń/wyłączeń. Taki zabieg nie jest bowiem zgodny z intencją ustawodawcy unijnego wprowadzającego zapis o tolerancji błędu. Niezależnie od innych wersji językowych art. 34 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia nr 1122/2009 również polska jego wersja pozwala na taką jego interpretację, która uwzględnia treść preambuły, jak i rzeczywistą intencję ustawodawcy unijnego, zniekształconą błędnym tłumaczeniem rozporządzenia na język polski. Nie można bowiem nie dostrzegać tożsamego z innymi wersjami językowymi zdania drugiego tegoż przepisu, w którym użyto zwrotu "maksymalna tolerancja" i "nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha". Z uwagi na pierwszy z nich termin "tolerancja pomiaru (...) przy uwzględnieniu" należy interpretować jako wartość maksymalną. Drugi z nich wzmacnia to rozumienie spornego zwrotu skoro ów 1,5 m nie może spowodować przekroczenia bezwzględnej wartości 1 ha. Potocznie "maksymalny" oznacza największy z możliwych do osiągniecia, osiągający maksimum swojej wartości, intensywności, wyznaczający maksimum czegoś, najwyższy; "tolerancja" – liczba określająca dopuszczalne odchylenie określonej wartości, zaś "przekroczyć" ("przekraczać") – osiągnąć poziom, stopień przewyższający coś por. B. Dunaj, Popularny słownik języka polskiego, Warszawa 2000, s. 295, 717 i 544). Istotą pojęcia "tolerancja" jest dopuszczalne odchylenie. Tolerancja dopuszcza pewien poziom błędu, którego nie można przekroczyć. Zestawienie słów "tolerancja" i "1,5 m" wskazuje więc, iż owe 1,5 m to wartość, której nie można przekroczyć. Nie jest to pojęcie, które należy interpretować w sposób sztywny jako wartość 1,5 m. A zatem sporne pojęcia nawet z uwagi na potoczne znaczenie tych terminów, zwłaszcza zaś samego "tolerancja" dowodzi, iż 1,5 m to wartość maksymalna. Pominięcie w polskiej wersji językowej w pierwszym zdaniu słowa "maksymalny" (maximum 1,5 m) nie zmienia brzmienia tego przepisu. Co istotne sam ustawodawca unijny w art. 87 rozporządzenia nr 1122/2009 tak w polskiej wersji językowej, jak we wspomnianych powyżej wersjach językowych stanowi, że rozporządzenie to wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Gdyby zatem dopuścić – wbrew idei ustawodawcy unijnego – możliwość stosowania różnych krajowych wersji językowych w oderwaniu od innych wersji językowych, to musiałoby to oznaczać niedopuszczalną sytuację obowiązywania w różnych państwach członkowskich różnej unijnej regulacji prawnej. Tym bardziej więc rodzime wersje językowe należy interpretować z uwzględnieniem celów ustawodawcy unijnego i dostarczonych przez niego wskazówek interpretacyjnych, wyrażonych w preambule do danego aktu ( por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 1261/15, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 1394/15 ). Zwrócić również należy uwagę, iż skarżący twierdząc, że dysponuje zdjęciami wskazującymi, że kontrolerzy dokonywali pomiarów w odległości 8-10 m od granicy, poprzestał jedynie na deklaracjach w tym zakresie, nie przedkładając ich na żadnym etapie postępowania. Znamienne jest również, iż skarżący w skardze swoje zarzuty, co do błędnych ustaleń w zakresie utrzymywania gruntów zgodnie z normami formułuje je w sposób nader ogólny, bez szczegółowej polemiki z konkretnymi ustaleniami, odmiennie niż to czynił na etapie postępowania administracyjnego, zwłaszcza w załączniku do odwołania, w którym wskazał na konkretne wadliwe ustalenia. Czyni to w ocenie Sądu nie bez przyczyny, organ odwoławczy w sposób nader wnikliwy i drobiazgowy odparł bowiem podnoszone zarzuty na stronie 39-43 uzasadnienia, przywołując konkretne zdjęcia. Najbardziej dobitnie o braku trafności tych zarzutów świadczyło zaliczenie przez skarżącego do terenów użytkowanych rolniczo przydomowego trawnika, gruntu na którym stoi huśtawka, trampolina, rosną róże i inne rośliny ozdobne, co świadczy o zupełnie siedliskowo-rekreacyjnym charakterze tych obszarów (por. zdjęcia 290, 295-302 na płycie CD – część 5).
Trafna jest również ocena dokonana przez organ odwoławczy przedłożonych przez skarżącego oświadczeń D.C. i P.M., którzy potwierdzali, iż działki nr [...] były wykoszone w 2013 r. w całości na zaznaczonych w załącznikach obszarze i wykonano na nich wycinkę drzew i krzewów. Powyższe oświadczenia nie wytrzymują konfrontacji z materiałem zdjęciowym, wskazującym na występujące tam zadrzewienia, zakrzaczenia, zachwaszczenia (zdjęcia 120 – 121 na płycie CD – część 3 , zdjęcia nr 155,157,166 na płycie CD część 2), świadczące, iż obszar nie mógł być użytkowany rolniczo w 2013 r.
Sąd nie podziela zarzutów skarżącego związanych z niezaliczeniem przez organ terenów porośniętych drzewami w liczbie nieprzekraczającej 50 sztuk na hektar do obszarów rolniczych. Zgodnie z § 4 r.m.n. grunty rolne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem jednak drzew i krzewów niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, niepływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną (pkt 1), a w przypadku gruntów rolnych będących łąkami i pastwiskami, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar (pkt 2). Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż dla zachowania uprawnienia do płatności do gruntów porośniętych drzewami i krzewami muszą one rosnąć pojedynczo tak, aby można wokół nich zachować produkcję roślinną. Nie spełniają powyższego wymogu określonego przez § 4 pkt 2 natomiast zwarte obszary tego rodzaju zakrzewień i zadrzewień, bez względu na liczbę występujących drzew (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 1056/14, wyrok WSA z dnia 16 grudnia 2010 r. , sygn. akt II SA/Go 1095/10). Analiza załączonej dokumentacji w postaci szkiców i zdjęć wskazuje, iż organy nie zaliczyły do gruntów utrzymywanych zgodnie z normami, właśnie tego rodzaju zwartych obszarów zadrzewień i zakrzaczeń, uwzględniając regulację wynikającą z § 5 pkt 2 r.m.n., która uznaje grunt rolny za utrzymywany zgodnie z normami, w zakresie obejmującym pasy zadrzewień i żywopłoty, których szerokość w obrębie działki nie przekracza 2 m. Natomiast do powierzchni kwalifikowanej do płatności zaliczyła obszary porośnięte pojedynczymi drzewami (por. np. zdjęcia nr 83 dotyczące działki E, na płycie CD – część 3, zdjęcie nr 291 dotyczące działki C na płycie CD – część 5 ).
Niezasadne są również zarzuty skarżącego dotyczące jego zdaniem wadliwego nieuwzględnienia do powierzchni kwalifikowanej do płatności obszarów porośniętych nawłocią i zakwalifikowanie ich jako rośliny wieloletnie, a w konsekwencji stwierdzenie zaniechania działalności rolniczej od kliku sezonów. Nie było sporne między stronami, iż nawłoć (zarówno pospolita, późna, jak i kanadyjska) jest rośliną wieloletnią, ekspansywną i niepożądaną na terenie łąk, gdyż skutecznie wypiera inną roślinność. Skarżący natomiast wywodził, iż stwierdzenie obszarów porośniętych nawłocią nie oznacza w żadnym wypadku wieloletniego niekoszenia gruntu, zwracając uwagę i powołując się na literaturę przedmiotu, iż pędy nadziemne wzrastają w ciągu jednego sezonu poczynając od wiosny i osiągają wysokość nawet 2,5 m. Słusznie jednak organ zwrócił uwagę, iż nawłoć rozprzestrzeniona jest na znacznych obszarach, tworząc rozległe skupiska i z tej okoliczności trafnie wywiódł wniosek o wieloletnich zaniechaniach w zakresie prowadzenia prawidłowej gospodarki rolnej. Wystarczy choćby przeanalizować w tym zakresie zdjęcia 1-8,12-14, 21-23 znajdujące się na płycie CD – część 1. Stąd też przedstawiona przez skarżącego argumentacja z powołaniem się na literaturę przedmiotu wcale nie podważa w tym zakresie ani ustaleń raportu, ani też stanowiska organ. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawała kwestia zgłoszenia wystąpienia przez skarżącego siły wyższej w postaci zalań i podstopień w dniu [...] września 2014 r., które w jego ocenie uniemożliwiły mu wykonanie koszenia do końca 30 września 2014 r. Rację mają organy, iż skarżący w tym zakresie składał sprzeczne ze sobą oświadczenia, które następnie zmieniał, co nasuwa uzasadnione wątpliwości, czy istotnie zaistniały okoliczności, które zgodnie z art. 75 ust.1 rozporządzenia nr 1122/2009 w zw. z art. 31 rozporządzenia nr 73/2009, powodują zachowanie prawa do pomocy w odniesieniu do obszaru dotkniętego wystąpieniem siły wyższej. W szczególności jeśli zwróci się uwagę, iż zmianę swego oświadczenia zawartego w piśmie z dnia [...] listopada 2014 r., któremu próbował nadać zupełnie odmienną treść, skarżący dokonał w dniu [...] grudnia 2013 r., a więc po zakończeniu kontroli w jego gospodarstwie, które ujawniło szereg nieprawidłowości. Ponadto to oświadczenie z dnia [...] grudnia 2013 r. pozostaje w sprzeczności z zapisami rejestru działalności rolnośrodwiskowej. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawała okoliczność, iż w innej sprawie w zbliżonym stanie faktycznym uwzględniono wystąpienie siły wyższej. Ta inna decyzja nie wiąże bowiem organu w niniejszej sprawie. Przy czym nawet w przypadku potencjalnego wystąpienia siły wyższej, to i tak w świetle niepodważonych skutecznie ustaleń, co do występowania na znacznych obszarach zadrzewień, zachwaszczeń oraz nawłoci, wskazujących na wieloletnie zaniedbania, świadczące o niewykorzystywaniu zakwestionowanych terenów rolniczo, byłyby podstawy do wyłączenia tych terenów, jako niekwalifikujących się do płatności. Rolnik ubiegający się o płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego obowiązany jest bowiem – zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach - utrzymywać grunty zgodnie z normami przez cały rok, w którym złożył wniosek o przyznanie tej płatności, a nie tylko w określonym dniu roku. Ponadto należy zauważyć, iż wnioskowana przez skarżącego płatność nie służy sukcesywnemu przywracaniu terenom charakteru rolniczego, lecz w świetle powołanego art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w zw. z § 1 ust. 1 r.m.n. przysługuje do terenów już wykorzystywanych rolniczo. Stąd w orzecznictwie wskazuje się, że występowanie zadrzewień, zakrzaczeń, zachwaszczeń niewątpliwie wskazuje na brak utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w szczególności zgodnie z minimalnymi normami. Bez względu na rodzaj gruntu rolnego oraz zalecanych zabiegów agrotechnicznych, grunty muszą być zadbane, a więc nie mogą na nich występować wieloletnie chwasty, krzewy i drzewa. Stawiany przez prawodawcę wspólnotowego, jak również krajowego wymóg utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej - nie jest celem samym w sobie, ale ma zapewnić, aby grunty rolne, co do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności były faktycznie w dobrym stanie agrotechnicznym ( por. wyrok NSA z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1604/12, wyrok NSA z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 1004/09, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Go 298/12;).
W kontekście powyższych uwag bez znaczenia pozostają dywagacje skarżącego co do pojęcia nieużytków w rozumieniu przytoczonym za słownikiem języka polskiego, czy też rozporządzenia RM w sprawie klasyfikacji środków trwałych, które nie ma zastosowania w sprawie. Rolnikowi bowiem przysługują płatności do użytków rolnych (a nie terenów niebędących nieużytkami w przytoczonym przez skarżącego znaczeniu) tj. gruntów rolnych utrzymywanych zgodnie z normami (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach), a to utrzymywanie zgodnie z normami jest zachowane, jeżeli w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania: program rolnośrodowiskowy - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (§ 1 ust. 1 pkt 1 b r.m.n.). Tymi przepisami są przepisy rozporządzenia PRŚ.
Sąd nie podziela natomiast stanowiska organu co kwestii zwianej z uzupełnieniem po terminie braku polegającego na niewskazaniu położenia działek rolnych K,O,PP,U,W,Y na załącznikach graficznych z powołaniem się na przytoczony powyżej art. 23 rozporządzenia nr 1122/2009. Przepis ten bowiem nie wyklucza stosowania procedury krajowej z art. 64 k.p.a. w zakresie usuwania braków formalnych wniosku o przyznanie płatności rolnej. Sam zresztą organ procedurę tę dochował, wystosowując odpowiednie wezwanie do strony. Z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach wynika, że z zastrzeżeniem zasad warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Wobec tego generalnie w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich znajduje zastosowanie także przepis art. 64 § 2 k.p.a. Z jego treści wywieść należy zaś, że uzupełnienie braku formalnego wniosku w wyznaczonym siedmiodniowym terminie powoduje taki skutek, iż wniosek podlega rozpatrzeniu tak jakby został złożony bez braków od samego początku - czyli od daty jego wniesienia, a nie dopiero od daty jego uzupełnienia w "brakującej" części. Jeśli zatem strona braki te usunie, trzeba konsekwentnie uznać, że dana czynność procesowa została skutecznie dokonana już w momencie jej zdziałania ( por, wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 226/15 oraz z dnia 5 stycznia 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 751/15). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.), co oznacza, że niezależnie od tego, czy żądanie (wniosek) jest prawidłowo wniesione, czy też zawiera wady formalne, wszczyna postępowanie administracyjne. Powinnością organu, do którego wniosek wpłynął, jest dokonanie jeszcze przed rozpoznaniem merytorycznym wniosku jego wstępnej weryfikacji formalnej w kontekście spełnienia wymogów ustawowych i w razie stwierdzenia braków - nałożenie na wnioskodawcę obowiązku ich usunięcia w określonym terminie, z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Oznacza to, że dopiero niezastosowanie się wnioskodawcy do nałożonego na niego przez organ obowiązku usunięcia wady wniosku w terminie spowoduje skutek w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania, czyli zaistnienia takiej sytuacji prawnej, jak gdyby wniosek w ogóle nie został złożony. Usunięcie natomiast braków wniosku stosownie do wezwania dokonanego przez organ administracji publicznej prowadzi do rozpoznania sprawy przez ten organ (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1567/08 ).
W okolicznościach niniejszej sprawy bezsprzecznie strona uczyniła zadość wezwaniu z dnia [...] czerwca 2014r. Jeżeli zatem skarżący zachował siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego przez dostarczenie wymaganych załączników graficznych, to skoro wniosek złożył 15 maja 2014 r., powinien podlegać on merytorycznemu rozpatrzeniu jako terminowo złożony, również w zakresie działek K,O,PP,U,W,Y. Pogląd organu, pomijający w okolicznościach niniejszej sprawy datę złożenia wniosku obarczonego omawianym brakiem formalnym i uznający, że kompletny i niewadliwy wniosek został złożony dopiero w dacie uzupełnienia braku wniosku [...] lipca 2014 r. narusza art. 64 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie, a także stanowi uchybienie art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy trzeba przyjąć, że kompletny wniosek został złożony z zachowaniem terminu. Przytoczony przepis stanowi o ograniczeniu terminu na składanie wniosków jako takich i ograniczaniu terminu na wnoszenie merytorycznych poprawek do wniosku, a nie dotyczą uzupełniania braków formalnych, natomiast zaakceptowanie dokonanej przez organ wykładni art. 23 rozporządzenia nr 1122/2009 w związku z art. 64 § 2 k.p.a. oznaczałoby zgodę na to, że w zależności od woli pracownika organu i terminu wezwania do uzupełnienia braku, wnioskodawcy znajdujący się w takiej samej sytuacji faktycznej (złożenie do 15 maja wniosku zawierającego braki formalne) mieliby lub nie możliwość uzupełnienia braków wniosku w terminie określonym przez przepisy prawa materialnego (por. wyroku WSA w Łodzi z dnia 30 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 863/15). W rozpoznawanej sprawie organ wezwał skarżącego do zaznaczenia wspomnianych działek na załącznikach graficznych, który to brak jest możliwy do ujawnienia już na etapie przyjęcia wniosku, dopiero po półtora miesiąca od otrzymania wniosku i dokonał tego w dacie, w której upłynął już termin na złożenie wniosku - określony w cytowanym wyżej przepisie art. 23 rozporządzenia nr 1122/2009, gdyż owe 25 dni kalendarzowych, o których w nim mowa, licząc od 15 maja 2014 r., upływało z końcem właśnie dnia 9 czerwca 2014 r. Skierowanie do skarżącego wezwania przez organ już po tym dniu, czyniło ją (przy przyjęciu stanowiska organu) bezskuteczną już w chwili jej podjęcia, co podważa zaufanie do organów władzy publicznej i narusza tym samym art. 8 k.p.a. Zważyć należy, iż obowiązek złożenia załączników w postaci map z zaznaczeniem na nim działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności wynika z art. 25 ust. 3 ustawy o płatnościach w zw. z art. 12 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. Załączniki graficzne służą jedynie pomocniczo identyfikacji działek. Rolnik, na otrzymanych od organu mapach, zaznacza należące do niego obszary (z określeniem ich rodzaju), do których żąda płatności. Mapy (załączniki graficzne) - same w sobie - nie stanowią jednak o możliwości zakwalifikowania działek do płatności. Żaden przepis unijny, ani krajowy, nie uzależniał powstania uprawnienia do dopłat od sporządzenia przez rolnika załącznika graficznego. Jego sporządzenie i doręczenie organowi stanowiło warunek formalny. W sprawie, wniosek skarżącego był więc dotknięty jedynie usuwalnym brakiem formalnym. Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 918/15, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 05 stycznia 2016 r. , sygn. akt III SA/Wr 790/15, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 226/15, wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 918/15). Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na końcowe rozstrzygnięcie. Jak trafnie bowiem zauważył organ odwoławczy działki rolne K, O, PP, U, W, Y, były objęte kontrolą na miejscu. Z materiału pokontrolnego wynika, iż jedynie na działce rolnej U i Y stwierdzono użytkowanie rolnicze na powierzchni odpowiednio 0,28 ha i 0,63 ha. W przypadku natomiast działek K, O, PP, W o łącznej deklarowanej powierzchni 4,99 ha stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (kod DR18). Wobec powyższego nawet przy uwzględnieniu w wydawaniu decyzji działek rolnych K, O, PP, U, W, Y rozstrzygnięcie byłoby tożsame z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji. Nastąpiłaby również odmowa przyznania płatności. Przedeklarowanie powierzchni uprawnionej do płatności byłoby bowiem jeszcze wyższe, wyniosłoby 27,38%.
Mając powyższe na uwadze uznać należało, iż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i prawidłowo przeprowadziły postępowanie (za wyjątkiem wspomnianego powyżej naruszeni ), zgodnie z modyfikacjami wynikającymi z art. 3 ustawy o płatnościach. Ponadto organ odwoławczy dokonał całościowej ponownej merytorycznej oceny sprawy w zgodzie z zasadą dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 k.p.a. W ocenie Sądu obszerne uzasadnienie organu II instancji w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., opisuje bowiem ustalenia faktyczne oraz dowody na podstawie, których poczyniono te ustalenia oraz ich ocenę, a ponadto wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia i ustosunkowuje się do zarzutów odwołania.
W kontekście powyższego należało uznać, iż organy administracji zasadnie odmówiły przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej za rok 2014, w związku z tym, iż różnica między obszarem zadeklarowanym a kwalifikowanym do płatności przekroczyła 20 % zatwierdzonego obszaru. Zgodnie bowiem z art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009 jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru (akapit pierwszy); jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej (akapit drugi). Końcowo - odnosząc się do zarzutów wskazujących na dysproporcję między organem a prostym rolnikiem – należy zauważyć, iż wypełniając wniosek, to wnioskodawca określił zakres swojego żądania zatem to on ponosi odpowiedzialność za popełnione błędy. Postępowanie w sprawie o przyznanie płatności wszczynane jest jedynie na wniosek zainteresowanego podmiotu i prowadzone w zakresie określonym przez niego we wniosku. Wniosek o przyznanie płatności zawiera oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością, której dotyczy. Oświadczenia te obejmują przede wszystkim powierzchnię działek, w stosunku do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności oraz informacje o sposobie wykorzystania działek rolnych. Odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku ponosi producent rolny, m.in. także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest wzgląd na wykonywanie przez producenta rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek. Należy również dodać, co zresztą wydaje się oczywiste, iż każdy podmiot zawodowo wykonujący swoją działalność powinien podnosić poziom swojej wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Dotyczy to również producentów rolnych (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1115/08). Tym bardziej dotyczy to skarżącego, który – jak wynika z akt administracyjnych i samej skargi - działa również jako pełnomocnik innych podmiotów ubiegających się płatności. Zwrócić również należy uwagę, iż Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a nie jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, czego domagał się skarżący. Przepis ten upoważnia bowiem jedynie do przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dlatego Sąd oddalił wniosek dowodowy zgłoszony w skardze.
Mając na uwadze powyższe, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło