II SA/Go 497/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi J.Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego J.Ś. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W wyniku wszczętego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry na automacie do gier [...] (w obudowie [...]) nr [...] w lokalu M, Naczelnik Urzędu Celnego, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] wymierzył J.Ś. karę pieniężną w kwocie 12.000 zł. Decyzję stronie, działającej w postępowaniu samodzielnie, doręczono 3 lutego 2016 r. Adresat odebrał ją osobiście. Dnia 16 lutego 2016 r. (data stempla pocztowego na kopercie) adw. P.K., działając jako pełnomocnik J.Ś. wniósł w jego imieniu drogą pocztową do Dyrektora Izby Celnej odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Do odwołania nie załączono dokumentu pełnomocnictwa. Po otrzymaniu odwołania, pismem z dnia [...] marca 2016 r., Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 169 § 1 w związku z art. 138e § 3 i art. 168 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – określanej dalej jako o.p.) wezwał skarżącego i adw. P.K. do usunięcia, w terminie 7 dni, jego braku formalnego poprzez przedłożenie pełnomocnictwa do reprezentowania strony, wg wzoru określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz. U. z 2015 r. poz. 2330 – określanego dalej jako r.w.p.) – załączając druk, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia (art. 169 § 1 i 4 o.p.). W dniu 18 marca 2016 r. do Izby Celnej wpłynęło nadane przez adwokata P.K. na druku PPS-1 pełnomocnictwo szczególne udzielone przez J.Ś. adwokatowi P.K., jednakże zamiast podpisu osoby udzielającej tego pełnomocnictwa w polu 26, zawarto adnotację o treści : "Podpis złożony na dokumencie pełnomocnictwa według wzoru kancelarii". Postanowieniem z dnia [...] marca 2016r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej powołując się na art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 222, art. 168 § 2, art. 169 § 4 oraz art. 216 o.p. stwierdził niedopuszczalność odwołania J.Ś. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2016 r. , nr [...]. W uzasadnieniu organ podał, że minister właściwy do spraw finansów publicznych określił w drodze rozporządzenia wzór pełnomocnictwa szczególnego oraz wzór pełnomocnictwa do doręczeń, a także zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw, umożliwiający wskazanie zakresu pełnomocnictwa oraz dane identyfikujące mocodawcę i pełnomocnika, mając na celu uproszczenie zgłoszenia pełnomocnika. Wobec niespełnienia przez stronę wymienionego wyżej wymogu w złożonym odwołaniu z dnia [...] lutego 2016 r., Dyrektor Izby Celnej w trybie art. 169 § 1 o.p. wezwał stronę i pełnomocnika strony do usunięcia, w terminie 7 dni, braku formalnego odwołania poprzez przedłożenie pełnomocnictwa do reprezentowania J.Ś., pouczając jednocześnie, iż niezastosowanie się do wezwania spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 9 marca 2016 r., natomiast pełnomocnikowi strony w dniu 8 marca 2016 r. Jednakże, pomimo prawidłowego pouczenia, strona nie usunęła powyższego braku formalnego odwołania w wyznaczonym terminie, natomiast pełnomocnik strony przesłał druk pełnomocnictwa na wzorze druku PPS-1, jednakże zamiast podpisu osoby udzielającej tego pełnomocnictwa w polu 26, zawarto adnotację o treści "Podpis złożony na dokumencie pełnomocnictwa według wzoru kancelarii". Tym samym, w ocenie organu nie usunięto braków formalnych odwołania z dnia [...] lutego 2016 r. W skardze wniesionej od powyższego postanowienia Dyrektora Izby Celnej, J.Ś. działając przez adw. P.K., zarzucił naruszenie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania ze względu na nieusunięcie braku formalnego poprzez złożenie pełnomocnictwa, podczas gdy pełnomocnictwo zostało złożone przez skarżącego w ustawowym terminie. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrola sądowa zaskarżonego postanowienia sprawowana przez sąd administracyjny w oparciu o kryterium legalności wykazała, że zakwestionowany akt narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy administracyjnej. W pierwszej kolejności za zasadne uznać należało stanowisko organu, że w sytuacji wniesienia odwołania w imieniu strony przez osobę, działającą jako jej pełnomocnik z niezłożeniem jednocześnie dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w imieniu strony, wniesiony środek prawny dotknięty jest brakiem formalnym. Złożonemu środkowi nie można nadać dalszego biegu bez uprzedniego przeprowadzenia procedury uzupełnienia braków formalnych przewidzianej w art. 169 § 1 o.p. Stosownie do wskazanego przepisu, jeżeli podanie (odwołanie) nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Braki, o których mowa w art. 169 o.p., należy rozumieć bardzo szeroko i mogą one dotyczyć istotnego elementu treści pisma np. podpisu, czy też pełnomocnictwa. Wszystkie one będą podlegały uzupełnieniu pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia, a zatem nienadania mu dalszego toku postępowania. Procedura ta znajduje zastosowanie w postępowaniu odwoławczym ze względu na treść art. 235 o.p. Istotne dla oceny legalności działań organu orzekającego w sprawie pozostaje, że nieusunięcie braku w zakresie pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony, skutkuje pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia stosownie do art. 169 § 4 o. p., a nie niedopuszczalnością odwołania z art. 228 § 1 pkt 1 o.p.. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, w razie nieuzupełnienia w wymaganym terminie, pomimo wezwania, braków formalnych odwołania od decyzji organu podatkowego, organ powinien wydać nie postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p., lecz postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 o.p. ( por. wyrok WSA w Opolu z 21 maja 2013 r., I SA/Op 94/13; wyrok WSA w Krakowie z 20 czerwca 2012 r., I SA/Kr 447/12; wyrok WSA w Kielcach z dnia 9 listopada 2005 r. , I SA/Ke 256/05, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 sierpnia 2013 r. III SA/Gl 1147/12, wyrok NSA z 17 lutego 2012 r., II FSK 1642/10; wyrok NSA z 15 lutego 2007 r., II FSK 259/06, wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., I GSK 543/12, wyrok NSA z dnia 17 września 2014 r. , I GSK 521/13 ). W orzecznictwie tym przyjmuje się również, iż wydanie w takiej sytuacji postanowienia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania zamiast postanowienia w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ( por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 maja 2016 r., II SA/Go 273/16 ). W okolicznościach niniejszej sprawy organ odwoławczy prawidłowo w wezwaniu skierowanym do adw. P.K. określił rygor pod jakim zobowiązał go do uzupełnienia braku formalnego odwołania złożonego w imieniu strony postępowania. Jeżeli zatem Dyrektor Izby Celnej zamierzał wydać rozstrzygnięcie stanowiące wyraz tego, że nie doszło do uzupełniła braków formalnych odwołania w wymaganym terminie, to zamiast postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. powinien wydać postanowienie na podstawie art. 169 § 4 o.p. Wbrew zarzutom skargi pełnomocnik w odpowiedzi na wezwanie nie przedłożył prawidłowego pełnomocnictwa wykazującego jego umocowanie do działania w imieniu skarżącego. Przedłożone pełnomocnictwo nie zawiera podpisu skarżącego w rubryce 26, lecz stwierdzenie, iż "Podpis złożony na dokumencie pełnomocnictwa według wzoru kancelarii". Ponadto w rubryce 23 i 24 zostało wskazane imię i nazwisko pełnomocnika, zamiast skarżącego, brak jest również wypełniania rubryki 35 w zakresie daty złożenia oświadczenia o udzieleniu pełnomocnictwa. Adnotacja zawarta w rubryce 26 wskazuje, iż przedłożone pełnomocnictwo w istocie jest jedynie odpisem, jednakże wówczas winny zostać wypełnione rubryki 37 - 38, jednakże pełnomocnik pozostawił je bez wypełnienia. Warunkiem, aby organ podatkowy mógł wobec podatnika zastosować negatywny dla niego skutek procesowy w związku z nieuzupełnieniem w wyznaczonym terminie braków formalnych odwołania jest skuteczne pod względem prawnym wezwanie do uzupełnienia tych braków. Jest to wprawdzie czynność materialno-techniczna, ale dla wywołania skutków prawnych w postaci rozpoczęcia biegu terminu siedmiodniowego do złożenia pełnomocnictwa wezwanie musi spełniać następujące warunki. Po pierwsze musi być doręczone uprawnionemu podmiotowi. Po drugie, wezwanie powinno zawierać precyzyjne określenie jakie braki formalne mają być przez podatnika uzupełnione i w jaki sposób oraz w jakim terminie ma to nastąpić. Po trzecie, wezwanie musi zawierać precyzyjne określenie skutków nieuzupełnienia żądanych braków. Tylko wezwanie spełniające powyższe warunki powoduje, że z momentem jego doręczenia rozpoczyna bieg terminu ustawowego do uzupełnienia braków formalnych pism. Brak, któregokolwiek ze wskazanych powyżej elementów wezwania czyni je bezskutecznym i sprawia, że strona powinna zostać ponownie wezwana do uzupełnienia braków formalnych ( por. wyrok NSA z dnia 07 marca 2013 r., I FSK 619/12 ). Obowiązek wezwania do uzupełnienia braków odwołania w sposób jasny i zupełny należy wywodzić z art. 121 § 1 i 2 o.p. Na gruncie tego przepisu, trafnie przyjmuje się, że nie ma podstaw do różnicowania sytuacji prawnej stron postępowania w zależności od tego, czy w postępowaniu strona działa sama, czy przez pełnomocnika. Także z art. 169 § 1 o.p. nie wynika, by treść wezwania była uzależniona od tego, czy w sprawie działa profesjonalny pełnomocnik, czy też nie . Co do zasady od profesjonalnych pełnomocników można oczekiwać szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonych zleceń. Powyższe nie neguje jednak obowiązku kierowania wezwań do uzupełnienia braków podań w sposób umożliwiający ich prawidłowe wykonanie – bez względu na to, czy strona działa sama, czy też przez pełnomocnika ( por. wyrok NSA z dnia 17 września 2014 r., I GSK 551/13 ). W kontekście powyższego należy zwrócić uwagę, iż wezwanie do usunięcia braków z dnia 3 marca 2016 r. nie było wystarczająco precyzyjne, nie w pełni bowiem pouczało w jaki sposób należy wykazać umocowanie do działania w imieniu odwołującego. W powołanym piśmie organ wzywał do przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania J.Ś. w postępowaniu odwoławczym prowadzonym z odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] wg wzoru określonego w załączniku nr 1 do r.w.p. W uzasadnieniu tego pisma organ wprawdzie organ pouczył, iż można je złożyć w oryginale, jednakże w zakresie możliwości złożenia go w formie odpisu, wskazał, iż może być to notarialnie poświadczony odpis, pomijając jednak regulację zawartą w art. 138 a § 4 o.p., a mianowicie, iż adwokat, radca prawny i doradca podatkowy mogą samodzielnie uwierzytelnić odpis udzielonego pełnomocnictwa. Ponadto w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż w sytuacji, gdy na wezwanie organu pełnomocnik nie składa pełnomocnictwa albo wprawdzie składa kopię pełnomocnictwa, ale niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem, obowiązkiem organu jest wezwanie podatnika do podpisania odwołania w ustawowym terminie. Dopiero po takim wezwaniu i bezskutecznym upływie terminu do jego zrealizowania, organ władny byłby wydać stosowane postanowienie (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2014r., I GSK 543/12, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2011r., II FSK 898/10, wyrok NSA z dnia 17 lutego 2012r., II FSK 1642/10l wyrok NSA z dnia 7 marca 2013r., I FSK 620/12, wyrok WSA w Krakowie z 20 czerwca 2012r., I SA/Kr 447/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2011 r., VIII SA/Wa 811/11 ). Jednakże w niniejszej sprawie organ tego nie uczynił, a tym samym wydanie zaskarżonego postanowienia - abstrahując od wadliwości polegającej na stwierdzeniu niedopuszczalności, zamiast pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia - było co najmniej przedwczesne. W świetle powyższych rozważań należało uznać, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ pozostawać będzie, stosownie do art. 153 p.p.s.a., związany wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu oceną prawną i wynikającymi z niej wskazaniami w zakresie dalszego postępowania. W szczególności ponowi wezwanie do pełnomocnika o uzupełnienie braku formalnego odwołania, formułując je w sposób prawidłowy, a w razie jego bezskuteczności skieruje do strony wezwanie o podpisanie odwołania. W przypadku skutecznego uzupełnienia braku odwołania organ podda ocenie jego złożenie w odniesieniu do kwestii dochowania terminu do dokonania tej czynności. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się : - wpis od skargi – 100 zł, ustalony zgodnie ustalony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm. ) - wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w wysokości 480 zł , określone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ) - opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.