II SA/Ke 252/18

WyrokWSA w Kielcach2018-07-05

Skład orzekający: Dorota Chobian, Krzysztof Armański, Agnieszka Banach

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu "innych uzasadnionych przyczyn", jeśli wcześniej przeprowadził czynności kontrolne i analizę materiału dowodowego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z "innych uzasadnionych przyczyn", nawet jeśli przeprowadził czynności kontrolne i analizę materiału dowodowego. Czynności kontrolne, o których mowa w art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, nie stanowią samoistnego postępowania jurysdykcyjnego i nie są równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania jest uzasadniona, gdy brak jest materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia, a przyczyny te są oczywiste i obiektywne, nie wymagające dalszego postępowania wyjaśniającego.
Stan faktyczny
C. G. złożył skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przestawienia słupa energetycznego. Skarżący zarzucił brak wyjaśnień prawnych dotyczących inwestycji oraz brak pozwolenia na jej realizację. Organy nadzoru budowlanego uznały, że roboty zostały wykonane legalnie na podstawie zgłoszenia i nie stwierdziły podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, wskazując na brak przymiotu strony po stronie skarżącego oraz inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018r. sprawy ze skargi C. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 252/18 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [...] r. znak: [...] odmawiające C. G. wszczęcia postępowania w sprawie przestawienia słupa energetycznego zlokalizowanego przy ul. [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ II instancji podniósł, że w związku z pismem z dnia 13 listopada 2017 r. C. G., przekazanym według właściwości do organu I instancji przez Starostwo Powiatowe w J., w sprawie przestawionego słupa energetycznego na drodze dojazdowej do posesji nr 24 przy [...] w J., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. wezwał [...] S.A. do złożenia wyjaśnień i przedstawienia dokumentów dotyczących wykonywanych robót. [...] S.A. przekazało do organu I instancji dokumentację związaną z wykonaną przebudową stanowiska słupowego linii napowietrznej 0,4kV przy ulicy G. 24 w J., w tym zgłoszenie z dnia 3 stycznia 2011 r. złożone do Starostwa Powiatowego w J., dotyczące zamiaru przebudowy słupa niskiego napięcia, na działkach oznaczonych nr: [...] położonych w miejscowości J., zaświadczenie z dnia 8 czerwca 2011 r. Starostwa Powiatowego w J. o niewniesieniu sprzeciwu na w/w zgłoszenie, pismo [...] S.A. z dnia 28 lipca 2011 r. do H. W. w sprawie służebności przesyłu, dokumentację techniczną powykonawczą dotyczącą przebudowy słupa niskiego napięcia, protokół Rady Technicznej nr [...] z dnia 29 grudnia 2010 r. w sprawie sprawdzenia projektu technicznego w zakresie zgodności z technicznymi warunkami przebudowy słupa elektroenergetycznego linii, protokół odbioru technicznego nr [...] z dnia 15 grudnia 2011 r. Pismem z dnia 19 grudnia 2017 r. organ I instancji poinformował C. G. o poczynionych ustaleniach w sprawie kwestionowanego przestawienia słupa energetycznego oraz o tym, że w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych i analizie przedstawionych dokumentów nie stwierdza podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Pismem z dnia 8 stycznia 2018 r. zatytułowanym "skarga" C. G. wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej przestawienia słupa energetycznego. W związku z tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. wydał ww. postanowienie z dnia 23 stycznia 2018 r. W tych okolicznościach, na skutek zażalenia C. G., organ odwoławczy podniósł, że jedną z przesłanek do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 kpa, który to przepis był podstawą wydania postanowienia przez organ I instancji, jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Na gruncie niniejszej sprawy zachodzą inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, a tym samym uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych związanych z przestawieniem słupa energetycznego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] (aktualnie po podziale na działce nr ewid. [...] /2) w J.. Jak wyjaśnił organ II instancji, roboty budowlane związane z przebudową słupa niskiego napięcia wraz z wymianą istniejących przyłączy napowietrznych na działkach oznaczonych nr: [...] , [...], [...] położonych w miejscowości J. zostały wykonane legalnie, tj. na podstawie uprzednio złożonego przez J. W. zgłoszenia z dnia 3 stycznia 2011 r. do Starostwa Powiatowego w J. i przyjętego przez organ architektoniczno-budowlany bez sprzeciwu. Wykonawcą robót było [...] S.A. [...]. Zgodnie z przedłożoną do zgłoszenia dokumentacją techniczną, opracowaną przez osobę uprawnioną, roboty budowlane związane z przebudową słupa niskiego napięcia polegały na przesunięciu istniejącego słupa przelotowego nr 2/4 na stanowisko słupowe typu N-10/6 (w granicach tej samej działki nr ewid. [...] ) oraz wymianie istniejących przyłączy napowietrznych - 3 szt. (tj. do budynku nr 24a, do budynku na działce nr [...] oraz do budynku nr 22c). Z dokumentów zgromadzonych przez organ I instancji, w tym przeprowadzonej kontroli w dniu 18 stycznia 2018 r. wynika, że przedmiotowa przebudowa linii związana z przesunięciem istniejącego słupa energetycznego na działce nr ewid. [...] /2 wraz z wymianą istniejących przyłączy, została wykonana zgodnie z dokonanym zgłoszeniem z dnia 3 stycznia 2011 r. oraz odebrana i przekazana do eksploatacji przez gestora sieci - [...] S.A. (protokołem odbioru technicznego nr 57/2011 z dnia 15 grudnia 2011 r.), zaś słup usytuowany na działce nr ewid. [...] /2 przy ul. G. w J. jest w dobrym stanie technicznym i nie zagraża bezpieczeństwu. Organ I instancji w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych nie stwierdził naruszenia przepisów Prawa budowlanego, które stanowiłyby podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych i wydania rozstrzygnięcia w trybie przepisów przewidzianych w ustawie - Prawo budowlane, gdyż jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa, organ nadzoru budowlanego, który prowadził czynności kontrolne, zobowiązany jest z urzędu wszcząć postępowanie administracyjne, prowadzące do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Organ II instancji stwierdził zatem, że prawidłowo w drodze zaskarżonego postanowienia wydanego na podstawie art. 61a § 1 kpa organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, gdyż nie stwierdzono przesłanek do wszczęcia z urzędu postępowania prowadzącego do wydania rozstrzygnięcia na podstawie przepisów Prawa budowlanego, a postępowanie (naprawcze) w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego nie może być wszczęte na wniosek strony, lecz w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa wszczynane jest jedynie z urzędu. Odnosząc się do argumentów podniesionych przez skarżącego w zażaleniu w kwestii utrudniania mu korzystania z dojazdu do posesji nr 24 na działce nr ewid. [...] przy ul. G. w J. z powodu przestawienia słupa energetycznego organ II instancji wyjaśnił, że działka nr ewid. [...] /2, na której zlokalizowany jest przedmiotowy słup energetyczny, podobnie jak działka nr ewid. [...] /1, nie stanowią drogi koniecznej dojazdowej do działki nr ewid. [...], lecz są prywatnymi działkami, przeznaczonymi na użytek przez ich właścicieli. Z treści ksiąg wieczystych nieruchomości gruntowych o nr ewid. [...] /2 i nr ewid. [...] /1 wynika, że na tych działkach ustanowiona jest bezterminowa nieodpłatna służebność przesyłu polegająca na prawie korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego z części nieruchomości obciążonej, na której przedsiębiorca przesyłowy wybudował urządzenia elektroenergetyczne, tj. linię niskiego napięcia "Jędrzejów - Wylęgarnia". Natomiast właściciele i mieszkańcy nieruchomości położonej na działce nr ewid. [...] mają prawnie ustanowioną drogę konieczną po działkach nr ewid. [...] (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt I Ns [...] o ustanowieniu drogi koniecznej). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach C. G. zarzucił "brak wyjaśnień prawnych" dotyczących inwestycji przebudowy słupa, które powinny być zrozumiałe. W ocenie skarżącego, jeżeli powyższa inwestycja jest objęta prawem budowlanym, to powinien być sporządzony projekt jej dotyczący i wydane pozwolenie na jej realizację. Takich wyjaśnień zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ nie wyjaśnił, dlaczego inwestycja została zrealizowana, dlaczego nie było wydanego "zezwolenia". Brak sprzeciwu na realizację inwestycji, to w przekonaniu strony, nie jest dowód, który zezwalałby inwestorowi na budowę. Ponadto obowiązkiem inwestora jest wskazanie "bezspornego terenu" dla inwestycji. W odpowiedzi na skargę Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2018 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił zarzuty i wnioski skargi, w ten sposób, że wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu, oświadczając, że za wykonane w sprawie czynności opłata nie została zapłacona w całości. Zarzucił naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez błąd w subsumpcji polegający na jego zastosowaniu w sytuacji, gdy organ za konieczne uznał sformułowanie w postanowieniach wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, a instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończyć się może jedynie aktem formalnym, a nie merytorycznym, którego uzasadnienie musi być oczywiste z góry bez prowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego. Autor pisma zwrócił uwagę na rażącą niekonsekwencję organów obu instancji, które odmawiając wszczęcia postępowania, powołują się na podjęte jednak w sprawie czynności, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czy przeprowadzoną analizę zgodności inwestycji z prawem budowlanym, a w szczególności z dokonanym zgłoszeniem inwestycji oraz zbadaniem dostępu nieruchomości, na której zamieszkuje skarżący do drogi publicznej. Oznacza to bowiem, że organy administracyjne - mimo niepodjęcia postępowania - jednak w pewnym zakresie badały sprawę merytorycznie. Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, na "pierwszy rzut oka", obiektywne, a zatem których ustalenie, wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Natomiast, gdy organ podejmuje działanie na wniosek lub z urzędu, które polega m.in. na wyjaśnianiu oraz ustalaniu stanu faktycznego sprawy - bez formalnego wszczęcia postępowania - po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania, to niedopuszczalne jest wydanie postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może (tak jak uczynił to w przedmiotowej sprawie) formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Tymczasem z akt sprawy wynika, że organ w istocie prowadził postępowanie wyjaśniające bez formalnego jego wszczęcia, jak również dokonywał oceny zgodności zrealizowanej inwestycji ze zgłoszeniem i projektem. Strona powołała się na orzeczenia sądów administracyjnych. Na rozprawie w dniu 5 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżącego i pełnomocnik organu podtrzymali swoje stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej było postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J., którym odmówiono C. G. wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a."). Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania tj. wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną oraz gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Pierwsza z tych przesłanek występuje, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania, i jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podziela skład orzekający w tej sprawie, organy administracyjne mogą odmówić wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych, tj. wtedy gdy brak przymiotu strony jest oczywisty, a tym samym nie jest wymagane przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie (por. wyroki NSA: z 30 czerwca 2014 r., II OSK 150/13; z 16 maja 2014 r., II OSK 2980/12; z 9 maja 2014 r., II OSK 2945/12; z 24 kwietnia 2014 r., II OSK 2872/12; z 25 lutego 2014 r., II OSK 2271/12; z 18 stycznia 2013 r., I OSK 1504/11; z 20 grudnia 2012 r., II OSK 1573/11; z 28 marca 2012 r., II GSK 321/11; z 2 października 2009 r., II OSK 1501/08; z 17 czerwca 2005 r., OSK 1534/04). Z kolei, jak także wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821). Inaczej mówiąc, przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, obiektywne, a zatem których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. W okolicznościach niniejszej sprawy art. 61a § 1 k.p.a. został przez organy zastosowany przede wszystkim z uwagi na wystąpienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania administracyjnego, aczkolwiek, w ocenie Sądu, również pierwsza z przesłanek warunkujących odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego zachodzi w tej sprawie, choć nie została ona wyraźnie wyartykułowana przez organy nadzoru budowlanego, a Sąd nie ocenił tego naruszenia jako mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu postanowienia organu I instancji wskazuje się bowiem, że należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie mając na uwadze także fakt, że wniosek nie pochodzi od strony. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach podnosi, że działka nr ewid. [...] /2, na której zlokalizowany jest przedmiotowy słup energetyczny, podobnie jak działka nr ewid. [...] /1, nie stanowią drogi koniecznej dojazdowej do działki nr ewid. [...], lecz są prywatnymi działkami, przeznaczonymi na użytek przez ich właścicieli. Ponadto organ odwoławczy zauważa, że właściciele i mieszkańcy nieruchomości położonej na działce nr ewid. [...] mają prawnie ustanowioną drogę konieczną po działkach nr ewid. [...] /14, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt I Ns [...] o ustanowieniu drogi koniecznej. Zatem, uwzględniając fakt, że skarżący zamieszkuje na działce nr ewid. [...] , nie będąc przy tym jej właścicielem, powyższe okoliczności wskazane przez organ II instancji świadczą o zasadności odmowy wszczęcia postępowania na wniosek (ze "skargi") C. G.. Skoro bowiem działki, na których realizowana była lub których dotyczyła przedmiotowa inwestycja (nr ewid. [...] , [...]), polegająca na przestawieniu słupa energetycznego, nie były i nie są własnością skarżącego, ani nie przysługuje (nie przysługiwał) mu do tych działek żaden inny tytuł prawny, ani ograniczone prawo rzeczowe, w każdym razie nie było to przez skarżącego podnoszone, to nie posiada on przymiotu strony i brak tego przymiotu jest na tyle oczywisty, że uzasadniał odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego. Odnośnie zaś zarzutu strony dotyczącego naruszenia przez organy art. 61a § 1 k.p.a., poprzez formułowanie w postanowieniach wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, albowiem organy powołują się na podjęte w sprawie czynności, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czy przeprowadzoną analizę zgodności inwestycji z prawem budowlanym, a w szczególności z dokonanym zgłoszeniem inwestycji, Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W niniejszej sprawie czynności organu nadzoru budowlanego zainicjowała skarga C. G. dotycząca inwestycji przesunięcia słupa energetycznego. W jej wyniku organ I instancji przeprowadził czynności w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm., dalej jako "Prawo budowlane"), precyzujących obowiązki organów nadzoru budowlanego związane z koniecznością sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego oraz regulujących uprawnienia tych organów w ramach podejmowanych czynności kontrolnych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. w pierwszej kolejności - w trybie art. 81c ust. 1 pkt 1 tej ustawy - wezwał do złożenia wyjaśnień i przedstawienia dokumentów dotyczących wykonanych robót polegających na przestawieniu słupa linii elektroenergetycznej w rejonie ulicy [...] w J.. Ponadto inspektorzy PINB w J. - w oparciu o art. 84a Prawa budowlanego - przeprowadzili czynności kontrolne na działce, na której doszło do wykonania robót budowlanych i skontrolowali zgodność przebudowy słupa ze zgłoszeniem, a także jego stan techniczny. Zgodnie bowiem z art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. Należy stwierdzić, podzielając przy tym prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że czynności kontrolne wymienione w art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego nie wchodzą w skład samoistnego postępowania jurysdykcyjnego. Z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli w trybie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego może bowiem wystąpić każdy podmiot dopatrujący się niezgodności z prawem oznaczonych robót budowlanych. Gdyby takie żądanie inicjowało ogólne postępowanie administracyjne, organy nadzoru budowlanego musiałyby kończyć postępowanie decyzją administracyjną, która wydawana jest tylko w przypadkach przewidzianych przez ustawodawcę, gdyż konkretyzuje prawa i obowiązki jej adresatów (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2017 r., IV SAB/Po 77/17, lex nr 2422681, i tam powołane: postanowienie NSA z dnia 26 marca 2013 r., II OSK 636/13 czy wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., II OSK 2806/12, oba dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podjęcie czynności kontrolnych nie jest zatem równoznaczne z wszczęciem ogólnego postępowania administracyjnego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2017 r., II OSK 471/16, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2015 r., II OSK 2402/14, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2013 r., II OSK 2622/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2017 r. (II OSK 1100/15, lex nr 2261564): "Jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa organ nadzoru budowlanego, który prowadził czynności kontrolne, zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne, prowadzące do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Dopiero wówczas dokumentacja z postępowania kontrolnego winna współtworzyć materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym i być podstawą rozstrzygnięcia (art. 81 ust. 4 P.b.). Nie można natomiast z przepisów normujących problematykę działań kontrolnych organu nadzoru budowlanego wyprowadzać wniosku o istnieniu podstawy prawnej do podjęcia decyzji tylko dlatego, że do organu zwrócono się z pismem interwencyjnym (skargą), po wpłynięciu którego organ podjął czynności kontrolne. Dotyczy to w szczególności w sytuacji, gdy podjęte przez organ nadzoru budowlanego czynności sprawdzające nie wykazują nieprawidłowości i naruszeń prawa budowlanego." W niniejszej sprawie czynności kontrolne dokonane przez pracowników PINB w J. nie wykazały nieprawidłowości ani naruszeń prawa budowlanego, nie wykryto w toku tych czynności okoliczności uzasadniających uruchomienie odpowiedniego trybu legalizacyjnego. Zatem Sąd podziela twierdzenia organów obu instancji również w tym zakresie, że z powodu braku materialnoprawnej podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego zaistniała inna uzasadniona przyczyna skutkująca odmową wszczęcia postępowania administracyjnego stosownie do art. 61a § 1 k.p.a. Wyjaśnić przy tym należy, wobec zarzutów skarżącego, że organy nadzoru budowlanego orzekające w tej sprawie skontrolowały dokumentację dotyczącą wykonanych robót związanych z przestawieniem słupa elektroenergetycznego przy ul. [...] w J. w ramach posiadanych uprawnień nadzorczych. W wyniku kontroli tej dokumentacji organy nie stwierdziły naruszenia przepisów Prawa budowlanego w zakresie wykonanych robót na podstawie złożonego przez J. W. zgłoszenia z dnia 3 stycznia 2011 r. właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, bez konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Ubocznie tylko podnieść należy, że okoliczności sprawy, w której zapadł wyrok tut. Sądu sygn. akt II SA/Ke 832/17 były odmienne od okoliczności tej sprawy. W związku z powyższym, nie stwierdzając naruszenia prawa - w tym naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. - skutkującego koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł (pkt II wyroku) na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 1, § 4 ust. 1 i 3, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2016 poz. 1715).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło