II SA/Ke 252/18
WyrokWSA w Kielcach2018-07-05
Skład orzekający: Dorota Chobian, Krzysztof Armański, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu "innych uzasadnionych przyczyn", jeśli wcześniej przeprowadził czynności kontrolne i analizę materiału dowodowego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z "innych uzasadnionych przyczyn", nawet jeśli przeprowadził czynności kontrolne i analizę materiału dowodowego. Czynności kontrolne, o których mowa w art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, nie stanowią samoistnego postępowania jurysdykcyjnego i nie są równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania jest uzasadniona, gdy brak jest materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia, a przyczyny te są oczywiste i obiektywne, nie wymagające dalszego postępowania wyjaśniającego.Stan faktyczny
C. G. złożył skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przestawienia słupa energetycznego. Skarżący zarzucił brak wyjaśnień prawnych dotyczących inwestycji oraz brak pozwolenia na jej realizację. Organy nadzoru budowlanego uznały, że roboty zostały wykonane legalnie na podstawie zgłoszenia i nie stwierdziły podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, wskazując na brak przymiotu strony po stronie skarżącego oraz inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018r. sprawy ze skargi C. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
II SA/Ke 252/18
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [...] r. znak: [...] odmawiające C. G. wszczęcia postępowania w sprawie przestawienia słupa energetycznego zlokalizowanego przy ul. [...].
W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ II instancji podniósł, że w związku z pismem z dnia 13 listopada 2017 r. C. G., przekazanym według właściwości do organu I instancji przez Starostwo Powiatowe w J., w sprawie przestawionego słupa energetycznego na drodze dojazdowej do posesji nr 24 przy [...] w J., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. wezwał [...] S.A. do złożenia wyjaśnień i przedstawienia dokumentów dotyczących wykonywanych robót. [...] S.A. przekazało do organu I instancji dokumentację związaną z wykonaną przebudową stanowiska słupowego linii napowietrznej 0,4kV przy ulicy G. 24 w J., w tym zgłoszenie z dnia 3 stycznia 2011 r. złożone do Starostwa Powiatowego w J., dotyczące zamiaru przebudowy słupa niskiego napięcia, na działkach oznaczonych nr: [...] położonych w miejscowości J., zaświadczenie z dnia 8 czerwca 2011 r. Starostwa Powiatowego w J. o niewniesieniu sprzeciwu na w/w zgłoszenie, pismo [...] S.A. z dnia 28 lipca 2011 r. do H. W. w sprawie służebności przesyłu, dokumentację techniczną powykonawczą dotyczącą przebudowy słupa niskiego napięcia, protokół Rady Technicznej nr [...] z dnia 29 grudnia 2010 r. w sprawie sprawdzenia projektu technicznego w zakresie zgodności z technicznymi warunkami przebudowy słupa elektroenergetycznego linii, protokół odbioru technicznego nr [...] z dnia 15 grudnia 2011 r.
Pismem z dnia 19 grudnia 2017 r. organ I instancji poinformował C. G. o poczynionych ustaleniach w sprawie kwestionowanego przestawienia słupa energetycznego oraz o tym, że w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych i analizie przedstawionych dokumentów nie stwierdza podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Pismem z dnia 8 stycznia 2018 r. zatytułowanym "skarga" C. G. wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej przestawienia słupa energetycznego.
W związku z tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. wydał ww. postanowienie z dnia 23 stycznia 2018 r.
W tych okolicznościach, na skutek zażalenia C. G., organ odwoławczy podniósł, że jedną z przesłanek do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 kpa, który to przepis był podstawą wydania postanowienia przez organ I instancji, jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Na gruncie niniejszej sprawy zachodzą inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, a tym samym uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych związanych z przestawieniem słupa energetycznego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] (aktualnie po podziale na działce nr ewid. [...] /2) w J..
Jak wyjaśnił organ II instancji, roboty budowlane związane z przebudową słupa niskiego napięcia wraz z wymianą istniejących przyłączy napowietrznych na działkach oznaczonych nr: [...] , [...], [...] położonych w miejscowości J. zostały wykonane legalnie, tj. na podstawie uprzednio złożonego przez J. W. zgłoszenia z dnia 3 stycznia 2011 r. do Starostwa Powiatowego w J. i przyjętego przez organ architektoniczno-budowlany bez sprzeciwu. Wykonawcą robót było [...] S.A. [...]. Zgodnie z przedłożoną do zgłoszenia dokumentacją techniczną, opracowaną przez osobę uprawnioną, roboty budowlane związane z przebudową słupa niskiego napięcia polegały na przesunięciu istniejącego słupa przelotowego nr 2/4 na stanowisko słupowe typu N-10/6 (w granicach tej samej działki nr ewid. [...] ) oraz wymianie istniejących przyłączy napowietrznych - 3 szt. (tj. do budynku nr 24a, do budynku na działce nr [...] oraz do budynku nr 22c).
Z dokumentów zgromadzonych przez organ I instancji, w tym przeprowadzonej kontroli w dniu 18 stycznia 2018 r. wynika, że przedmiotowa przebudowa linii związana z przesunięciem istniejącego słupa energetycznego na działce nr ewid. [...] /2 wraz z wymianą istniejących przyłączy, została wykonana zgodnie z dokonanym zgłoszeniem z dnia 3 stycznia 2011 r. oraz odebrana i przekazana do eksploatacji przez gestora sieci - [...] S.A. (protokołem odbioru technicznego nr 57/2011 z dnia 15 grudnia 2011 r.), zaś słup usytuowany na działce nr ewid. [...] /2 przy ul. G. w J. jest w dobrym stanie technicznym i nie zagraża bezpieczeństwu.
Organ I instancji w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych nie stwierdził naruszenia przepisów Prawa budowlanego, które stanowiłyby podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych i wydania rozstrzygnięcia w trybie przepisów przewidzianych w ustawie - Prawo budowlane, gdyż jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa, organ nadzoru budowlanego, który prowadził czynności kontrolne, zobowiązany jest z urzędu wszcząć postępowanie administracyjne, prowadzące do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Organ II instancji stwierdził zatem, że prawidłowo w drodze zaskarżonego postanowienia wydanego na podstawie art. 61a § 1 kpa organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, gdyż nie stwierdzono przesłanek do wszczęcia z urzędu postępowania prowadzącego do wydania rozstrzygnięcia na podstawie przepisów Prawa budowlanego, a postępowanie (naprawcze) w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego nie może być wszczęte na wniosek strony, lecz w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa wszczynane jest jedynie z urzędu.
Odnosząc się do argumentów podniesionych przez skarżącego w zażaleniu w kwestii utrudniania mu korzystania z dojazdu do posesji nr 24 na działce nr ewid. [...] przy ul. G. w J. z powodu przestawienia słupa energetycznego organ II instancji wyjaśnił, że działka nr ewid. [...] /2, na której zlokalizowany jest przedmiotowy słup energetyczny, podobnie jak działka nr ewid. [...] /1, nie stanowią drogi koniecznej dojazdowej do działki nr ewid. [...], lecz są prywatnymi działkami, przeznaczonymi na użytek przez ich właścicieli. Z treści ksiąg wieczystych nieruchomości gruntowych o nr ewid. [...] /2 i nr ewid. [...] /1 wynika, że na tych działkach ustanowiona jest bezterminowa nieodpłatna służebność przesyłu polegająca na prawie korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego z części nieruchomości obciążonej, na której przedsiębiorca przesyłowy wybudował urządzenia elektroenergetyczne, tj. linię niskiego napięcia "Jędrzejów - Wylęgarnia". Natomiast właściciele i mieszkańcy nieruchomości położonej na działce nr ewid. [...] mają prawnie ustanowioną drogę konieczną po działkach nr ewid. [...] (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt I Ns [...] o ustanowieniu drogi koniecznej).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach C. G. zarzucił "brak wyjaśnień prawnych" dotyczących inwestycji przebudowy słupa, które powinny być zrozumiałe. W ocenie skarżącego, jeżeli powyższa inwestycja jest objęta prawem budowlanym, to powinien być sporządzony projekt jej dotyczący i wydane pozwolenie na jej realizację. Takich wyjaśnień zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ nie wyjaśnił, dlaczego inwestycja została zrealizowana, dlaczego nie było wydanego "zezwolenia". Brak sprzeciwu na realizację inwestycji, to w przekonaniu strony, nie jest dowód, który zezwalałby inwestorowi na budowę. Ponadto obowiązkiem inwestora jest wskazanie "bezspornego terenu" dla inwestycji.
W odpowiedzi na skargę Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2018 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił zarzuty i wnioski skargi, w ten sposób, że wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także
o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu, oświadczając, że za wykonane w sprawie czynności opłata nie została zapłacona w całości. Zarzucił naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez błąd w subsumpcji polegający na jego zastosowaniu w sytuacji, gdy organ za konieczne uznał sformułowanie w postanowieniach wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, a instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończyć się może jedynie aktem formalnym, a nie merytorycznym, którego uzasadnienie musi być oczywiste z góry bez prowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego.
Autor pisma zwrócił uwagę na rażącą niekonsekwencję organów obu instancji, które odmawiając wszczęcia postępowania, powołują się na podjęte jednak w sprawie czynności, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czy przeprowadzoną analizę zgodności inwestycji z prawem budowlanym, a w szczególności z dokonanym zgłoszeniem inwestycji oraz zbadaniem dostępu nieruchomości, na której zamieszkuje skarżący do drogi publicznej. Oznacza to bowiem, że organy administracyjne - mimo niepodjęcia postępowania - jednak w pewnym zakresie badały sprawę merytorycznie. Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, na "pierwszy rzut oka", obiektywne, a zatem których ustalenie, wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Natomiast, gdy organ podejmuje działanie na wniosek lub z urzędu, które polega m.in. na wyjaśnianiu oraz ustalaniu stanu faktycznego sprawy - bez formalnego wszczęcia postępowania - po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania, to niedopuszczalne jest wydanie postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może (tak jak uczynił to w przedmiotowej sprawie) formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Tymczasem z akt sprawy wynika, że organ w istocie prowadził postępowanie wyjaśniające bez formalnego jego wszczęcia, jak również dokonywał oceny zgodności zrealizowanej inwestycji ze zgłoszeniem i projektem.
Strona powołała się na orzeczenia sądów administracyjnych.
Na rozprawie w dniu 5 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżącego i pełnomocnik organu podtrzymali swoje stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej było postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J., którym odmówiono C. G. wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.").
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania tj. wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną oraz gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn.
Pierwsza z tych przesłanek występuje, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania, i jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podziela skład orzekający w tej sprawie, organy administracyjne mogą odmówić wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych, tj. wtedy gdy brak przymiotu strony jest oczywisty, a tym samym nie jest wymagane przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie (por. wyroki NSA: z 30 czerwca 2014 r., II OSK 150/13; z 16 maja 2014 r., II OSK 2980/12; z 9 maja 2014 r., II OSK 2945/12; z 24 kwietnia 2014 r., II OSK 2872/12; z 25 lutego 2014 r., II OSK 2271/12; z 18 stycznia 2013 r., I OSK 1504/11; z 20 grudnia 2012 r., II OSK 1573/11; z 28 marca 2012 r., II GSK 321/11; z 2 października 2009 r., II OSK 1501/08; z 17 czerwca 2005 r., OSK 1534/04).
Z kolei, jak także wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821).
Inaczej mówiąc, przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, obiektywne, a zatem których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu.
W okolicznościach niniejszej sprawy art. 61a § 1 k.p.a. został przez organy zastosowany przede wszystkim z uwagi na wystąpienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania administracyjnego, aczkolwiek, w ocenie Sądu, również pierwsza z przesłanek warunkujących odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego zachodzi w tej sprawie, choć nie została ona wyraźnie wyartykułowana przez organy nadzoru budowlanego, a Sąd nie ocenił tego naruszenia jako mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu postanowienia organu I instancji wskazuje się bowiem, że należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie mając na uwadze także fakt, że wniosek nie pochodzi od strony. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach podnosi, że działka nr ewid. [...] /2, na której zlokalizowany jest przedmiotowy słup energetyczny, podobnie jak działka nr ewid. [...] /1, nie stanowią drogi koniecznej dojazdowej do działki nr ewid. [...], lecz są prywatnymi działkami, przeznaczonymi na użytek przez ich właścicieli. Ponadto organ odwoławczy zauważa, że właściciele i mieszkańcy nieruchomości położonej na działce nr ewid. [...] mają prawnie ustanowioną drogę konieczną po działkach nr ewid. [...] /14, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt I Ns [...] o ustanowieniu drogi koniecznej. Zatem, uwzględniając fakt, że skarżący zamieszkuje na działce nr ewid. [...] , nie będąc przy tym jej właścicielem, powyższe okoliczności wskazane przez organ II instancji świadczą o zasadności odmowy wszczęcia postępowania na wniosek (ze "skargi") C. G.. Skoro bowiem działki, na których realizowana była lub których dotyczyła przedmiotowa inwestycja (nr ewid. [...] , [...]), polegająca na przestawieniu słupa energetycznego, nie były i nie są własnością skarżącego, ani nie przysługuje (nie przysługiwał) mu do tych działek żaden inny tytuł prawny, ani ograniczone prawo rzeczowe, w każdym razie nie było to przez skarżącego podnoszone, to nie posiada on przymiotu strony i brak tego przymiotu jest na tyle oczywisty, że uzasadniał odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego.
Odnośnie zaś zarzutu strony dotyczącego naruszenia przez organy art. 61a
§ 1 k.p.a., poprzez formułowanie w postanowieniach wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, albowiem organy powołują się na podjęte w sprawie czynności, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czy przeprowadzoną analizę zgodności inwestycji z prawem budowlanym, a w szczególności z dokonanym zgłoszeniem inwestycji, Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie czynności organu nadzoru budowlanego zainicjowała skarga C. G. dotycząca inwestycji przesunięcia słupa energetycznego. W jej wyniku organ I instancji przeprowadził czynności w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm., dalej jako "Prawo budowlane"), precyzujących obowiązki organów nadzoru budowlanego związane z koniecznością sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego oraz regulujących uprawnienia tych organów w ramach podejmowanych czynności kontrolnych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. w pierwszej kolejności - w trybie art. 81c ust. 1 pkt 1 tej ustawy - wezwał do złożenia wyjaśnień i przedstawienia dokumentów dotyczących wykonanych robót polegających na przestawieniu słupa linii elektroenergetycznej w rejonie ulicy [...] w J.. Ponadto inspektorzy PINB w J. - w oparciu o art. 84a Prawa budowlanego - przeprowadzili czynności kontrolne na działce, na której doszło do wykonania robót budowlanych i skontrolowali zgodność przebudowy słupa ze zgłoszeniem, a także jego stan techniczny. Zgodnie bowiem z art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego.
Należy stwierdzić, podzielając przy tym prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że czynności kontrolne wymienione w art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego nie wchodzą w skład samoistnego postępowania jurysdykcyjnego.
Z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli w trybie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego może bowiem wystąpić każdy podmiot dopatrujący się niezgodności z prawem oznaczonych robót budowlanych. Gdyby takie żądanie inicjowało ogólne postępowanie administracyjne, organy nadzoru budowlanego musiałyby kończyć postępowanie decyzją administracyjną, która wydawana jest tylko w przypadkach przewidzianych przez ustawodawcę, gdyż konkretyzuje prawa i obowiązki jej adresatów (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2017 r., IV SAB/Po 77/17, lex nr 2422681, i tam powołane: postanowienie NSA z dnia 26 marca 2013 r., II OSK 636/13 czy wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., II OSK 2806/12, oba dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podjęcie czynności kontrolnych nie jest zatem równoznaczne z wszczęciem ogólnego postępowania administracyjnego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2017 r., II OSK 471/16, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2015 r., II OSK 2402/14, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2013 r., II OSK 2622/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2017 r. (II OSK 1100/15, lex nr 2261564): "Jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa organ nadzoru budowlanego, który prowadził czynności kontrolne, zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne, prowadzące do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Dopiero wówczas dokumentacja z postępowania kontrolnego winna współtworzyć materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym i być podstawą rozstrzygnięcia (art. 81 ust. 4 P.b.). Nie można natomiast z przepisów normujących problematykę działań kontrolnych organu nadzoru budowlanego wyprowadzać wniosku o istnieniu podstawy prawnej do podjęcia decyzji tylko dlatego, że do organu zwrócono się z pismem interwencyjnym (skargą), po wpłynięciu którego organ podjął czynności kontrolne. Dotyczy to w szczególności w sytuacji, gdy podjęte przez organ nadzoru budowlanego czynności sprawdzające nie wykazują nieprawidłowości i naruszeń prawa budowlanego."
W niniejszej sprawie czynności kontrolne dokonane przez pracowników PINB w J. nie wykazały nieprawidłowości ani naruszeń prawa budowlanego, nie wykryto w toku tych czynności okoliczności uzasadniających uruchomienie odpowiedniego trybu legalizacyjnego.
Zatem Sąd podziela twierdzenia organów obu instancji również w tym zakresie, że z powodu braku materialnoprawnej podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego zaistniała inna uzasadniona przyczyna skutkująca odmową wszczęcia postępowania administracyjnego stosownie do art. 61a § 1 k.p.a.
Wyjaśnić przy tym należy, wobec zarzutów skarżącego, że organy nadzoru budowlanego orzekające w tej sprawie skontrolowały dokumentację dotyczącą wykonanych robót związanych z przestawieniem słupa elektroenergetycznego przy ul. [...] w J. w ramach posiadanych uprawnień nadzorczych.
W wyniku kontroli tej dokumentacji organy nie stwierdziły naruszenia przepisów Prawa budowlanego w zakresie wykonanych robót na podstawie złożonego przez J. W. zgłoszenia z dnia 3 stycznia 2011 r. właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, bez konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.
Ubocznie tylko podnieść należy, że okoliczności sprawy, w której zapadł wyrok tut. Sądu sygn. akt II SA/Ke 832/17 były odmienne od okoliczności tej sprawy.
W związku z powyższym, nie stwierdzając naruszenia prawa - w tym naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. - skutkującego koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł (pkt II wyroku) na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 1, § 4 ust. 1 i 3, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2016 poz. 1715).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło