II SA/Ke 28/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. z dnia 21 czerwca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu postanawia: umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. M. K. złożyła formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu. Ze złożonego formularza wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwoma synami w wieku 14 lat i 10 lat, z mężem ma rozdzielność majątkową. Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, ma firmę transportową. Skarżąca posiada dwie nieruchomości rolne o powierzchni 1,80 ha i 1,53 ha obciążone hipotekami oraz 6 busów, każdy o wartości powyżej 15000 zł. Wnioskodawczyni podniosła, że na dzień 17 stycznia 2017 r. jej firma posiadała 118,65 zł i nie jest w stanie zapłacić 100 zł tytułem wpisu sądowego od zażalenia. Ponadto firma od dłuższego czasu ma ogromny problem z płatnościami w związku z przeprowadzonymi inwestycjami celem dostosowania jej do norm objętych ustawą o transporcie drogowym. W 2014 r. wzięła kredyt w kwocie 100000 zł, a w 2015 r. trzykrotnie leasing na zakup środków transportu. Łączne obciążenie za spłatę środków transportowych to 3300 zł tytułem raty kredytu oraz 5338 zł tytułem kosztów leasingu. Wskazała również, że wystawiła na sprzedaż samochody, jednak pomimo atrakcyjnych cen nie wzbudzają one zainteresowania. Skarżąca wykazała wierzytelności w postaci niezapłaconej faktury za paliwo w kwocie 9900 zł, faktury za naprawę – 2300 zł, podatku od środków transportowych – 13300 zł i "wielu innych na kwoty do 1000 zł". W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca złożyła w sprawie sygn. akt II SA/Ke 27/17 zeznanie podatkowe za rok 2016, z którego wynika, że przychód z działalności gospodarczej M. K. wyniósł 489086,66 zł, koszty uzyskania przychodu – 482804,09 zł, co przyniosło dochód w wysokości 6282,57 zł. Stosownie do nadesłanego zeznania podatkowego, mąż skarżącej N. K. jest zatrudniony w prowadzonej przez nią firmie i uzyskał w 2016r. dochód ze stosunku pracy w wysokości 20865zł. Skarżąca stwierdziła, że mąż nie jest w stanie jej pomóc, ponieważ jego wynagrodzenie jest pochłonięte przez kredyt. Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, że otrzymywana pomoc z Rządowego Programu Rodzina 500 plus jest w całości wydawana na artykuły szkolne i ubrania dla dzieci. Prawomocnym postanowieniem referendarza z dnia 31 marca 2017 r. zwolniono skarżącą od wpisu sądowego od skargi i odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 24 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. K.. Skarżąca w dniu 21 czerwca 2017 r. złożyła formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego formularza wynika, że sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawczyni nie uległa istotnej zmianie. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym, złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Dokonując oceny wniosku o prawo pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. należy mieć na uwadze wypracowane już stanowisko judykatury, zgodnie z którym, sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2007 r. o sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z dnia 7listopada 2007 r. o sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności, o których mowa w art. 165 p.p.s.a., muszą jednakże mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. o sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I OZ 330/09). W ślad za przyjętym w piśmiennictwie poglądem, wyrażane jest równocześnie stanowisko, że "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek o przyznanie prawo pomocy i zawarte w niej argumenty, za wadliwą (por. R. Sawuła, Glosa do postanowienia NSA OZ w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 1995 r. o sygn. akt SA/Rz 461/95, ST 1996, nr 3, s. 72). Podstawą do zastosowania art. 165 p.p.s.a. jest zgłoszenie przez stronę wniosku o zmianę wcześniejszego postanowienia albo złożenie ponownego wniosku tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpatrzonym (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2008 r. o sygn. akt I FZ 431/08). Oceniając zatem wniosek w powyższym świetle, stwierdzić należy brak podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącej, dokonanej w prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego z dnia 31 marca 2017 r Skarżąca nie podała żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że jej sytuacja materialna i rodzinna zmieniła się w sposób istotny, a więc brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznawania ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nadal prowadzi własną firmę, w której zatrudniony jest jej mąż, pobierają także świadczenie wychowawcze na dziecko. Potrzeby mieszkaniowe oraz inne podstawowe warunki życiowe wnioskodawczyni i jej rodziny są na bieżąco zaspokojone. W tych okolicznościach sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 marca 2017 r. Zgodnie z wypracowanym ostatnio orzecznictwem sądów administracyjnych, w sytuacji gdy strona skarżąca składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty na identycznej argumentacji, jak podnoszona w prawomocnie oddalonym już rozstrzygnięciu i który de facto ma na celu jedynie przedłużenie toczącego się postępowania sądowego, zastosowanie znaleźć powinien art. 249a p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się (por. postanowienia NSA: z dnia 31 maja 2016 r. o sygn. akt I GZ 351/16; z dnia 8 czerwca 2016 r. o sygn. akt I GZ 368/16; z dnia 15 lipca 2016 r. o sygn. akt I GZ 398/16; z dnia 4 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 768/16; także postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 20 września 2016 r. o sygn. akt IV SA/Po 895/15). Dodatkowo wskazać trzeba, że również w literaturze podkreśla się, że art. 249a p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). Podzielając powyższy pogląd, zauważyć należy, iż w kwestii żądania zwolnienia od kosztów sądowych opartych na tożsamych okolicznościach i popieranych tożsamymi argumentami wypowiadał się już w niniejszej sprawie referendarz sądowy. W konsekwencji, zajmowanie kolejny raz stanowiska w tym samym zakresie staje się zbędne i nieuzasadnione. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2, art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.