I SA/Kr 1493/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosków Przedsiębiorstwa "G" Spółka jawna Z. G. i Spółka w S., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 16.07.2015r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2009r. postanawia: wnioski oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły wnioski Przedsiębiorstwa "G Spółka jawna Z.G. i Spółka w S, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.12.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2002r. Jak wynika z uzasadnień wniosków, "oświadczenia o majątku i dochodach" - zawartego w jednym wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" - zawartego w drugim wniosku oraz nadesłanych dokumentów Przedsiębiorstwo "G" Spółka jawna Z.G. i Spółka w S. zatrudnia trzynastu pracowników i zajmuje się robotami związanymi z budowa dróg i autostrad. Jej kapitał zakładowy wynosi 200 000 zł. a wartość środków trwałych na dzień 31.12.2014r. wynosiła 127 323,25 zł. Rok 2014r. spółka zamknęła stratą w kwocie 262 424,09 zł., przy przychodzie ze sprzedaży produktów na poziomie 3 742 375,59 zł. Przychód wynikający z zeznania PIT – 36 L za ten rok wyniósł natomiast 2 218 065,63 zł. W październiku 2015r. podstawa opodatkowania spółki z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług wyniosła 139 100 zł. Strona skarżąca podniosła, że jej zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego – Skarbu Państwa wynoszą 1 342 557,38 zł. a wobec Starosty M. - 284 000 zł. Oprócz tego posiada też inne zobowiązania wobec kontrahentów z tytułu dostawy materiałów i usług. Wspólnikami spółki są Z.G. ur. w 1965r. oraz G.G. ur. w 1970r. Każde z nich posiada 50 % udziałów. Małżonkowie mają na utrzymaniu córkę M.G. ur. w 1993r. oraz synów : K.G. ur. w 1994r. i M.G. ur. w 2000r. M.G. i K.G. studiują a M.G. jest uczniem gimnazjum. Z.G. otrzymuje rentę w wysokości 1 236,72 zł., miesięcznie, brutto. W 2014r. z tego tytułu oraz z tytułu najmu i dzierżawy uzyskał on dochód w wysokości 16 278,54 zł. Jest on właścicielem nieruchomości o pow. 0,05 ha, położonej w S., zabudowanej domem o pow. 180 m2. G.G. z tytułu najmu i dzierżawy uzyskała w 2014r. dochód w wysokości 1 800 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują m.in. : opłatę za gaz – ok. 100 zł. , opłatę za energię elektryczną ok. 150 -180 zł. , koszty żywności – ok. 1700 zł., koszty lekarstw i wizyt lekarskich Z.G. – 1000 zł. Małżonkowie opłacają ponadto czesne za studia K.G. w wysokości 4 200 zł. za semestr oraz czesne za studia medyczne M.G. w wysokości 28 000 zł., za semestr. Ponoszą także koszty zakwaterowania i wyżywienia dzieci w wysokości 2000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II FZ 409/11). Jeżeli skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r. , postanowienie NSA z dnia 28.11.2012r. , sygn. akt I GZ 384/12). Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Zaznaczyć też należy, iż w rozpatrywanym przypadku badanie zdolności płatniczych strony skarżącej rozciąga się również na analizę sytuacji majątkowej jej wspólników. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15.09.2000r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1030 z p. zm.) każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31. w/w ustawy. Art. 31 § 1 i 2 w/w ustawy stanowi natomiast, iż wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika), przy czym norma ta nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Tak więc zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy najpierw rozważać w stosunku do samej spółki a w sytuacji gdy ta nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania trzeba zbadać możliwości płatnicze jej wspólników. Te bowiem, ze względu na zasady odpowiedzialności w spółce jawnej muszą być przeanalizowane, mimo że to spółka posiada zdolność sądowoadministracyjną, czyli zdolność do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W niniejszej sprawie podkreślić trzeba, że Przedsiębiorstwo "G" Spółka jawna Z.G. i Spółka w S. nie znajduję się ani w stanie upadłości ani likwidacji, dysponuje środkami trwałymi wycenianymi na kwotę 127 323,25 zł. i prowadzi działalność gospodarczą większych rozmiarów, o czym świadczy wielkość przychodów. Bezsprzecznie zgodzić się natomiast trzeba z tezą, że przedsiębiorstwo , które nie wykazało , iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 01.04.2008r., sygn. akt I OZ 208/2008, postanowienie NSA z dnia 15.09.2011r. , sygn. akt I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 30.10.2013r. , sygn. akt II FZ 845/13 ). Spółka wykazała wprawdzie , iż rok 2014 zamknęła stratą, trzeba jednak zauważyć, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11, postanowienie NSA z dnia 20.01.201r. , sygn. akt I FZ 375/15, postanowienie NSA z dnia 20.01.2016r. , sygn. akt I GZ 889/15). W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest natomiast kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie (por. postanowienie NSA z dnia 18.04.2012r., sygn. akt II FZ 280/12), co w niniejszym przypadku ma miejsce. Mając więc na względzie wskazane okoliczności, w niniejszej sprawie należy stwierdzić , że wniosek w zakresie zwolnienia spółki od kosztów sądowych nie ma uzasadnionych podstaw z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy. Ponadto, trzeba zauważyć, że sytuacja majątkowa wspólników przedmiotowej spółki nie została dostatecznie wyjaśniona przez stronę skarżącą. Wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych przez małżonków, znacznie przewyższa deklarowane przez nich dochody, co przeczy zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Wskazuje tym samym, że oświadczenia złożone w tym zakresie są niespójne i niedokładne. To z kolei poddaje pod wątpliwość ich prawdziwość, a co za tym idzie i prawdziwość oświadczeń składanych w imieniu spółki. Łączny dochód małżonków określony został bowiem na kwotę 2 319,72 zł., brutto , miesięcznie ( 1236,72 zł. – renta Z.G. + 541,50 zł. – dochód z tytułu działalności gospodarczej Z. G. + 541,50 zł. – dochód z tytułu działalności gospodarczej G. G. = 2 319,72 zł.) natomiast miesięczne wydatki na kwotę 2 980 zł.(180 zł. + 100 zł. + 1700 zł. + 1000 zł. = 2 980 zł.), nie licząc opłat związanych ze studiami dzieci, które opiewają na kwotę 2 850 zł. miesięcznie (4 200 zł. + 28 000 zł. + 2000 zł. = 34 200 zł. : 12 miesięcy = 2850 zł.). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 §1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz. 270 z p. zm.) orzeczono więc jak w sentencji.