I SA/Kr 1801/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.C. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10.09.2013r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2008r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek P.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10.09.2013r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2008r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1652/13, P.C. ur. w 1984r. mieszka w nieruchomości przy ul. B., stanowiącej własność H. sp. z o.o. w K. Płaci z tego tytułu czynsz w wysokości 500 zł., miesięcznie, brutto (faktura za rok 2014r. opiewa na kwotę 6000 zł.). Koszty miesięcznych opłat za energię elektryczną, wodę , gaz wynoszą ok. 550 zł. a wydatki na wyżywienie strona skarżąca szacuje na około 75 zł. dziennie. W związku z częstymi chorobami wnioskodawca ponosi również wydatki na leki i wizyty lekarskie. P.C. podnosi, iż nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów a czasami otrzymuje zasiłek z ZUS. Korzysta natomiast z pomocy finansowej rodziców , którzy zapewniają mu wyżywienie oraz pomocy dziadków , którzy opłacają jego studia i czynsz za mieszkanie. Podaje również , że posiada konto bankowe w Banku Raiffeisen Polbank S.A. na którym ma sumę 51 zł. W styczniu 2014r. z konta tego przelane zostały dwie kwoty: 2 160 zł. i 1 110 zł. na rzecz Prywatnej Wyższej Szkoły Ochrony Środowiska w R, tytułem czesnego i opłaty dyplomowej (potwierdzenia operacji z dnia 14.01.2014r.). P.C. jest właścicielem 49% udziałów w G. sp. z o.o. spółka komandytowa w R. W 2012r. przychód tej spółki wyniósł 1 783 512,20 zł., z czego na P.C. przypadało 873 920,98 zł. Dochód jej stanowiła natomiast kwota 14 410,75 zł., z czego dochód wnioskodawcy wyniósł 7 061,27 zł. W 2012r. strona skarżąca uzyskała ponadto dochód z innych źródeł w wysokości 6 854,87 zł. Matka wnioskodawcy H.C. ur. w 1961r. otrzymuje rentę w wysokości 863,19 zł., miesięcznie, netto. W 2012r. uzyskała ona z tego tytułu oraz z innych źródeł dochód w wysokości 23 858,62 zł. Ojciec – M.C. w 2012r. uzyskał natomiast łączny dochód w wysokości 10 841,11 zł. Strona skarżąca podaje , iż nie posiada oszczędności, nieruchomości ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). W rozpatrywanym przypadku należy po pierwsze zwrócić uwagę, iż strona skarżąca mimo wezwania, nie przesłała wymaganych dokumentów, bardzo istotnych z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej, takich jak wyciągi z kont bankowych P.C., obejmujące operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan czy zaświadczenia z zakładów pracy rodziców P.C. o wysokości uzyskiwanych przez nich wynagrodzeń. Trzeba w tym miejscu podkreślić , iż w świetle przedstawionych okoliczności niezmiernie ważne są dane zawarte w wyciągach bankowych P.C. –będącego udziałowcem spółki , której przychód w 2012r. wyniósł 1 783 512,20 zł., a kwota 873 920,98 zł. odnotowana została jako jego przychód. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się natomiast, że już samo niewywiązanie się z nałożonego, w tym zakresie, obowiązku skutkuje brakiem podstaw do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10). Podstawą prawidłowej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej jest bowiem stan faktyczny ustalony w oparciu o wymaganą dokumentację oraz wiarygodne oświadczenia. Materiał ten ażeby mógł posłużyć do subsumpcji pod konkretne przesłanki prawa pomocy w procesie stosowania prawa musi być więc spójny, logiczny i pozostający bez wewnętrznych sprzeczności powodujących wątpliwości co do prawdziwości niektórych jego elementów. W niniejszym przypadku, sytuacja taka nie zachodzi jednak. Analizując bowiem przedstawione przez stronę skarżącą dane trudno uznać za wiarygodne oświadczenia wnioskodawcy o tym , że nie uzyskuje żadnych dochodów i korzysta z pomocy rodziców w zakresie wyżywienia. Jego miesięczne wydatki , nie licząc tych pokrywanych przez dziadków, obejmują, jak podaje; koszty leków i wizyt lekarskich – bliżej nie sprecyzowane, koszty energii elektrycznej, wody i gazu w wysokości ok. 550 zł. oraz koszty wyżywienia wynoszące 2250 zł. (75 zł. X 30 dni = 2250 zł.), które zdaniem skarżącego pokrywają rodzice. Trzeba jednak zauważyć , że matka wnioskodawcy otrzymuje tylko rentę w wysokości 863,19 zł. miesięcznie i jak wynika z akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1652/13 ani ona ani jej maż M.C.nie posiadają oszczędności, kont bankowych czy też lokat bankowych. Koszty ich utrzymania obejmują natomiast: wydatki na wyżywienie w wysokości 600 zł., wydatki na środki czystości w wysokości 100 zł., wydatki na lekarstwa w wysokości 150 zł., opłatę za energię elektryczną w wysokości 100 zł. oraz opłatę za gaz w wysokości 200 zł. Ponadto w stosunku do H.C. zostały dokonane "zajęcia komornicze" i mają miejsce "potrącenia z przysługującej skarżącej środków". Okoliczności te zdaniem H.C. dowodzą jej trudnej sytuacji finansowej oraz są podstawą do udzielenia jej prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1652/13. W świetle takiego stanu rzeczy wydaje się praktycznie niemożliwe wydawanie przez rodziców P.C. kwoty 2250 zł. miesięcznie na jego wyżywienie. Wnioskodawca nie określił również źródła, z którego finansuje opłatę za energię elektryczną , wodę i gaz w kwocie 550 zł., miesięcznie. Tak więc, biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny oraz kierując się zasadami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy uznać należy, że wskazane wyżej okoliczności czynią zebrany materiał niekompletnym i mało wiarygodnym a więc niewystarczającym do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Postawa strony, która tak jak w tym wypadku, wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA , z dnia 11.01.2008r. , sygn. akt II FZ 571/07, postanowienie NSA, z dnia 09.02.2005r. , sygn. akt FZ 579/04, postanowienie NSA , z dnia 28.06.2012r. , sygn. akt I FZ 210/12 ). Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne (por. postanowienie NSA , z dnia 24.01.2011r. , sygn. akt II FZ 733/10). Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2 , w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm.).