I SA/Kr 268/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Biura Turystycznego "S" E.N - B, W.B Sp. j. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.12.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2002r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Biura Turystycznego "S" E.N - B, W.B Sp. j. w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.12.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2002r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów działalność Biura Turystycznego "S." E.N. - B., W.B. Sp. j. w K. sprowadza się obecnie do wydzierżawiania firmie "S" sp. z o.o. w K. następujących autokarów, zajętych w postępowaniu egzekucyjnym; Neoplan, nr rej. [...], Neoplan, nr rej. [...] Man, nr rej. [...] , Bova, nr rej. [...], Sprinter, nr rej. [...]. Pieniądze z tego tytułu w wysokości 2000 zł., miesięcznie wpłacane są gotówką do kasy spółki i pokrywają koszty działalności biura. Spółka zatrudnia jednego pracownika, którego wynagrodzenie wypłacane jest z wpłat właścicieli. Jej kapitał własny wynosi 5 988,57 zł. W roku 2014 wypracowała ona dochód w wysokości 4 988,57 zł., przy przychodzie na poziomie 15 600 zł. W lutym 2015r. podstawa jej opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług wyniosła 800 zł. Jedynymi wspólnikami spółki są E. N. - B. ur. w 1965r. i W. B., ur. w 1941r. E. N. – B. zatrudniona jest w firmie "S" sp. z o.o. w K., na podstawie umowy o pracę, na stanowisku kierownika biura, w niepełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem w wysokości 300 zł., miesięcznie, brutto oraz w pełnym wymiarze czasu pracy w firmie "S. T" sp. z o.o. w K, na tym samym stanowisku, z wynagrodzeniem 2 300 zł., brutto, miesięcznie. Jest ona ponadto jedynym udziałowcem tej spółki i posiada 50 udziałów o wartości 50 000 zł. Prezesem Zarządu "S. T" sp. z o.o. w K. jest natomiast W. B. (por. [...[) W 2014r. E. N. – B. uzyskała dochód z w/w spółki w wysokości 26 265 zł., przy przychodzie w wysokości 27 600 zł., natomiast ze spółki S.sp. z o.o. w K. uzyskała ona, w tym roku, dochód w wysokości 2 265 zł., przy przychodzie na poziomie 3 600 zł. W. B. otrzymuje emeryturę w wysokości 1 712,60 zł., miesięcznie, netto. Jest jedynym udziałowcem firmy "S" sp. z o.o. w K. Pełni w niej funkcję prezesa zarządu i posiada 100 udziałów tej spółki o wartości 50 000 zł. Prokurentem w tej firmie jest z kolei E. N. – B. (por. [...]). W 2014r. z tej spółki uzyskał on dochód w wysokości 5 697 zł., przy przychodzie w wysokości 7 032 zł., natomiast ze spółki S.T.sp. z o.o. w K., w tym samym roku, uzyskał również dochód w wysokości 5 697 zł., przy przychodzie na poziomie 7 032 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują m.in. : opłatę za gaz – 942,08 zł. , opłatę za wywóz śmieci – 36 zł. , opłatę za energię elektryczną - 900,47zł. , opłatę za telefon – 56 zł. , opłatę za NC +" - 156 zł., opłatę za "Cyfrowy Polsat" - 89,90 zł. W.B. jest właścicielem: gruntu ornego i sadu o pow. 55 a oraz zabudowań i innych gruntów ornych o pow. 6 a i 9 a. Nieruchomości te położone są w miejscowości K., Powiat P. Zabudowania obejmują natomiast: dom mieszkalny - drewniany, stodołę drewnianą , stajnię. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II Fz 409/11). Jeżeli skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r. , postanowienie NSA z dnia 28.11.2012r. , sygn. akt I GZ 384/12). Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§2 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Zaznaczyć też należy, iż w rozpatrywanym przypadku badanie zdolności płatniczych strony skarżącej rozciąga się również na analizę sytuacji majątkowej jej wspólników. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15.09.2000r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1030 z p. zm.) każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31. w/w ustawy. Art. 31 § 1 i 2 w/w ustawy stanowi natomiast, iż wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika), przy czym norma ta nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Tak więc zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy najpierw rozważać w stosunku do samej spółki a w sytuacji gdy ta nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania trzeba zbadać możliwości płatnicze jej wspólników. Te bowiem, ze względu na zasady odpowiedzialności w spółce jawnej muszą być przeanalizowane, mimo że to spółka posiada zdolność sądowoadministracyjną, czyli zdolność do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W niniejszej sprawie podkreślić trzeba, iż Biuro Turystyczne "S." E.N. - B., W.B. Sp. j. w K. nie znajduję się ani w stanie upadłości ani likwidacji i funkcjonuje na rynku od dłuższego czasu. Bezsprzecznie natomiast zgodzić się trzeba z tezą, że przedsiębiorstwo , które nie wykazało , iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 01.04.2008r. , sygn. akt I OZ 208/2008, postanowienie NSA z dnia 15.09.2011r. , sygn. akt I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 30.10.2013r. , sygn. akt II FZ 845/13 ). Ponadto, wspólnicy przedmiotowej spółki – W. B. i E. N. – B. otrzymują stałe miesięczne dochody, nawet z różnych źródeł. Posiadają majątek w postaci wymienionych wyżej nieruchomości, które nie zaspokajają ich potrzeb mieszkaniowych. Są również właścicielami wszystkich udziałów w S. T." sp. z o.o. w K. i "S" sp. z o.o. w K o łącznej wartości 100 000 zł. Obie te spółki działają natomiast aktywnie na rynku usług turystycznych, wzajemnie ze sobą współpracując. Współpracują też z Biurem Turystycznym "S." E.N. - B., W.B. Sp. j. w K. Wskazane zatem okoliczności nie dają więc podstaw do udzielenia stronie skarżącej tej szczególnej pomocy finansowej ze strony Skarbu Państwa. Nie można bowiem zwolnić od kosztów sądowych podmiotu, który prowadzi działalność gospodarczą, nie jest w stanie upadłości czy likwidacji a jego wspólnicy posiadają majątek, pozwalający na zaciągnięcie kredytu lub pożyczki, uzyskują stałe dochody i są udziałowcami dwóch innych spółek z o.o. aktywnie funkcjonujących na rynku. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz .270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.