I SA/Kr 275/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, p o s t a n a w i a : oddalić wniosek. W dniu 8 lutego 2013 r. T.S. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Skarżący wniósł jednocześnie do Dyrektora Izby Skarbowej oraz do Sądu o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Na uzasadnienie wniosku podał, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządziłoby jemu oraz jego rodzinie znaczną szkodę. Stwierdził, że egzekucja ustalonego w tej decyzji podatku spowodowałaby poważny uszczerbek na finansach jego rodziny. Wyjaśnił przy tym, że jego dochody nie pozwalają na dokonanie zapłaty żądanego podatku bez narażenia na znaczną szkodę siebie i rodziny. Postanowieniem nr [...] z dnia 28 lutego 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednak stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przytoczonej regulacji chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie NSA z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II GZ 313/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd może zatem udzielić skarżącemu tzw. "ochrony tymczasowej", która polega na wstrzymaniu wykonania np. egzekucji należności pieniężnych wynikających z zaskarżonej decyzji podatkowej, aż do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Należy przy tym podkreślić, że celem instytucji wstrzymania wykonania aktu administracyjnego jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania sprawy w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności tego aktu (zob. postanowienia NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OZ 358/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Potrzeba wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powinna być wykazana przez stronę skarżącą, gdy weźmie się pod uwagę fakt, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pozostawione jest uznaniu Sądu i może nastąpić wyłącznie na wniosek strony skarżącej. Pozostawienie przez ustawodawcę uznaniu Sądu zasadności wstrzymania aktu wiąże się w związku z powyższym z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia wniosku w tej sprawie, zwłaszcza że na tym etapie postępowania Sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi. W szczególności strona skarżąca powinna wykazać, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi zatem nie o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (zob. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 889/04, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 9 marca 2005 r., sygn.. akt II OZ 52/05, niepubl.). Skarżący ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne (zob. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 595/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący upatruje ziszczenia się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w prognozie, iż egzekucja podatku ustalonego zaskarżoną decyzją spowoduje poważny uszczerbek na finansach rodziny skarżącego. Choć w treści uzasadnienia wniosku skarżący nie podał żadnych informacji, pozwalających rzetelnie ocenić, czy wykonanie decyzji spowoduje poważny uszczerbek na finansach jego rodziny, to należy pamiętać, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji powinno uwzględniać całokształt sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 493/08, LEX nr 494309). Poszukując przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd dokonuje zatem oceny nie tylko wniosku skarżącego, ale i całego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 257/12, LEX nr 1137759). Stąd Sąd pragnie zauważyć, że zaskarżoną decyzją ustalono skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w kwocie 2.559 zł. Z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy wynika z kolei, że miesięczny dochód brutto skarżącego zamyka się w kwocie 3.770 zł i zawiera w sobie wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy skarżącego (1.850 zł), jego żony (1.500zł) oraz rentę w kwocie 400 zł (k. 6). Z tego źródła wiadomo również, że skarżący nie posiada nieruchomości ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro, posiada natomiast oszczędności w wysokości 3.000 zł, zaś miesięczny koszt związane z utrzymaniem wynajmowanego mieszkania skarżący wycenia na kwotę 1.250 zł (k. 5). Z kolei w treści skargi podniesiono, że skarżący otrzymał w dniu 5 kwietnia 2012 r. kwotę 26.677,86 zł, zaś w dniu 16 kwietnia 2012 r. kwotę 29.200,00 zł – obie tytułem zachowku (k. 2). Należy zatem uznać, że kwota ustalonego podatku, który ma charakter świadczenia jednorazowego, jest niższa niż miesięczne przychody gospodarstwa domowego skarżącego. Ponadto, skarżący otrzymał w kwietniu 2012 r. kwotę 55.877,86 zł. Skarżący wprost oświadczył również, że posiada środki pieniężne w kwocie 3.000 zł. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności przemawiają za uznaniem, że choć sytuacja finansowa rodziny skarżącego – zwłaszcza w świetle pozostawania na utrzymaniu jednego dziecka i oczekiwania na narodzenie kolejnego oraz uzyskiwania przez ich rodziców dochodów zbliżonych do minimalnego wynagrodzenia za pracę – może być określona jako ciężka, to jednak w świetle wysokości ustalonego podatku, stałych dochodów wszystkich dorosłych członków rodziny skarżącego oraz posiadanych oszczędności, wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje nieodwracalnych szkód w sytuacji skarżącego. Należy przy tym zwrócić uwagę na możliwość ubiegania się o rozłożenie płatności na raty czy też o odroczenie terminu jego płatności. Należy przypomnieć, że w sytuacji, gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Stanowisko takie zostało wyrażone między innymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II FSK 404/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy także przypomnieć, że sama egzekucja należności pieniężnych nie prowadzi co do zasady do nieodwracalnych skutków. W razie bowiem uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, egzekucja skierowana do składnika majątkowego strony, nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej udzielenie jej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Strona musi bowiem wykazać następstwo czynności egzekucyjnych, które może rodzić zagrożenie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I FZ 317/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie zauważyć należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zwrócić należy również uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2010 r. (sygn. akt I FZ 389/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zostało stwierdzone, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, by wykonanie zaskarżonej decyzji wywołało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przeciwko takiemu wnioskowi przemawia również analiza akt niniejszej sprawy. Z tego względu, na zasadzie art. 61 § 3 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.