I SA/Kr 647/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku T. P. , o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 27.04.2017r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011r. postanawia oddalić wniosek Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek T. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 27.04.2017r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów T. P. ur. w 1967r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną A. P. ur. w 1971. oraz córkami: S. P. ur. w 1998r. i M. P. ur. w 2010r. Prowadzi on działalność gospodarczą pod firmą : Zakład [...] T. P., z której uzyskuje ok. 6000 zł, miesięcznie , netto. W 2016r uzyskał dochód w wysokości 3 153,75 zł, przy przychodzie na poziomie 511 328,26 zł. Od stycznia do sierpnia 2017r. przychód wyniósł natomiast 140 072 zł. A. P. prowadzi również działalność gospodarczą pod firmą : A. P. "S. " [...], z której uzyskuje ok. 2300 zł, miesięcznie , netto. W 2016r uzyskała ona przychód w wysokości 86 472,05 zł. Od stycznia do sierpnia 2017r. przychód wyniósł natomiast 48 960,90 zł. Zobowiązania i miesięczne wydatki rodziny obejmują : opłatę za energię elektryczną – 560,46 zł, opłatę za gaz – 800-1200 zł, opłatę za odpady komunalne - 60 zł. W sumie strona skarżąca określiła miesięczne wydatki ponoszone w ramach gospodarstwa domowego na poziomie 5000 zł. Miesięczne, raty kredytów płacone z konta osobistego T. P. wynoszą 900 zł i 1155 zł, a z konta firmowego : 2679,51 zł, 1157,66 zł, 348 zł, 1075 zł, Miesięczne, raty kredytów płacone z konta osobistego A. P. wynoszą 212 zł i 415 zł, a z firmowego 809,05 zł. Łączny koszt w/w rat wynosi 8751,67 zł. Strona skarżąca jest właścicielem następujących nieruchomości: działki nr ewid. [...], zabudowanej domem o pow. 320 m2, o wartości ok. 1 000 000 zł. (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska); działki nr ewid.[...], pow. 0,2253 ha (łąka), o wartości ok. 60.000 zł, (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska); działki nr ewid.[...] i 9830, o pow. 0,7824 ha (las), o wartości ok. 60.000 zł (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska); działek budowlanych: nr [...] (własność), nr [...] (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska), nr [...] (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska), nr [...] (własność), nr [...] (własność) o łącznej pow. 10106 m2 i łącznej szacunkowej wartość 1.600.000 zł. A. P. jest aktualnie uczestnikiem postępowania o dział spadku po jej ojcu ( nabyła ona spadek w części ułamkowej wynoszącej 1/3) . W skład masy spadkowej wchodzą działki znajdujące się w N. T.: - nr [...], pow. 0,1747 ha - teren budowlany, wartość ok 250.000 zł - nr [...], pow. 0,1741 ha - las, wartość ok. 10.000 zł - nr [...], pow. 0,3466 ha - las, wartość ok. 20.000 zł - nr [...], pow. 1,1 ha - polana, wartość ok. 100.000 zł - nr [...], pow. 0,0928 - działka budowlana wraz z domem - wartość ok. 350.000 zł oraz działka nr [...], pow. 0,98 ha - grunty rolne, wartość ok. 7.000 zł znajdująca się w miejscowości J. woj. małopolskie. Nieruchomość objęta księgą wieczystą nr [...], składająca się z działek ewidencyjnych nr [...] o łącznej powierzchni 0,3869 ha, obciążona została przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. hipoteką przymusową na sumę 884.917,00 zł. Nieruchomość objęta księgą wieczystą nr [...] [...], składająca się z działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,3715 ha, obciążona została przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. hipoteką przymusową na sumę 764.328,00 zł. Nieruchomość objęta księgą wieczystą nr [...], składająca się z działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,1764 ha, obciążona została przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. hipoteką przymusową na sumę 557.392,50 zł. Wnioskodawca jest właścicielem : samochodu osobowego marki R. K., rok produkcji 2004, samochodu ciężarowego marki Citroen Jumper, rok produkcji 2003, samochodu ciężarowego marki Volkswagen Crafter, rok produkcji 2006, żurawia budowlanego o wartości 20.000 zł (własność); maszyny budowlanej do natrysków (ociepleń) o wartości 120.000 zł (własność); samochodu marki Kia o wartości 100.000 zł (leasing); motoru Bontessa o wartości 30.000 zł (leasing). A. P. jest właścicielką samochodu osobowego marki Ford Fiesta rok prod. 2006. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). W niniejszej sprawie nie zachodzą takie okoliczności , które uzasadniałyby przyznanie finansowej pomocy państwa dla strony w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Zarówno wnioskodawca jak i jego żona uzyskują dochody z działalności gospodarczej, która w przypadku wnioskodawcy jest znacznych rozmiarów (przychód za 2016r. : 511 328,26 zł). Małżonkowie posiadają też znaczny majątek w postaci wymienionych nieruchomości oraz pojazdów, co w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie kwalifikuje ich do przyznania prawa pomocy nawet przy wysokości wpisu w niniejszej sprawie o wartości 2 822 zł, a w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 648/17 o wartości 3605 zł. Posiadanie majątku , szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza bowiem możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r., sygn. II GZ 56/05, postanowienie NSA z dnia 25.02.2016r., sygn. II GZ 103/16). To od wnioskodawcy zależy, w jaki sposób gospodaruje swymi aktywami, w tym majątkiem nieruchomym i czy podejmuje czynności w celu uzyskania z niego dochodów (postanowienie NSA z dnia 03.02.2016r. , sygn. I FZ 485/15). Podkreślić też trzeba, że wnioskodawca jak i jego żona są w stanie spłacać liczne kredyty, a zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się również koszty prowadzenia postępowania przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 01.06.2011r., sygn. akt II FZ 234/11,postanowienie NSA z dnia 18.02.2016r., sygn. akt I FZ 571/15, postanowienie NSA z dnia 17.02.2016r., sygn. akt I GZ 17/16). Biorąc więc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. , poz . 1369 z p. zm. ).