I SA/Kr 860/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.B., o zwolnienie od kosztów sądowych , w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 26.02.2014r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2007r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 26.02.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2007r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów J.B.w 2013r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochód w wysokości 35 729,32 zł., przy przychodzie na poziomie 522 313,70 zł. Podstawa opodatkowania dostawy towarów oraz świadczenia usług jego firmy w drugim kwartale 2014r. wyniosła 102 711 zł. Wnioskodawca podał, że: sam prowadzi gospodarstwo domowe, z żoną I.B.pozostaje w separacji, nie pobiera rent i emerytur. Zaznaczył też, że orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej a jedynym źródłem jego przychodów są wierzytelności z tytułu wynajmu nieruchomości, przysługujące od spółek D. Sp. z o.o. z siedzibą w J. oraz D. Sp. z o.o. Uzyskane w ten sposób kwoty podlegają jednakże zajęciu przez organ egzekucyjny. Miesięczne koszty wyżywienia J.B. określił na ok. 900 zł. (30 dni x 30 zł. = 900 zł.) a koszty związane z utrzymaniem nieruchomości, w której zamieszkuje (opłata za energię elektryczną , gaz itp. ) oraz inne koszty związane z zakupem ubrań , wizyt u lekarza - na łączną kwotę 1400 zł. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego marki Seat Leon oraz Mrecedes Benz C 320 CDI, który dnia 16 lutego 2012r. został obciążony zastawem skarbowym. Jest również właścicielem następujących nieruchomości: - o pow. 0,2314 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] , obciążonej hipoteką przymusową w wysokości 2 036 425,50 zł., na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w M., - o pow. 1,9463 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], obciążonej hipoteką umowną łączną w wysokości 3 150 000 zł., na rzecz Alior Banku S.A. z siedzibą w W. oraz hipotekami przymusowymi w kwotach : 2 509 488 zł., 2 324 005,50 zł., 265 908 zł., 116 544 zł., na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. - o pow. 0,0201 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], - o pow. 0,6095 ha, położonej w Ż., gmina M. , dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], obciążonej hipoteką przymusową w wysokości 2 158 968 zł., na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w M.. J.B. jest także współwłaścicielem, na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej; - ½ części nieruchomości o pow. 0,13 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], obciążonej hipoteką przymusową w wysokości 1 471 269,15 zł. zł., na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w M., - nieruchomości o pow. 0,6554 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], obciążonej hipotekami przymusowymi kaucyjnymi w wysokości; 2 000 000 zł. i 1 000 000 zł., na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. oraz hipotekami przymusowymi w kwotach : 2 240 398,50 zł., 2 857 267,50 zł., 1 524 603 zł., 1 728 069 zł. na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wM., - nieruchomości o pow. 0,0512 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych J.B.. Stąd też pełnomocnik wnioskodawcy został wezwany do przedłożenia: - wyciągów z kont bankowych J.B. (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z kont bankowych I.B. (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z ich lokat bankowych, - zeznania podatkowego J.B., za 2014r.lub odpowiedniego zaświadczenia o uzyskanych przez niego w 2014r. dochodach i przychodach, - zeznania podatkowego I.B., za 2014r.lub odpowiedniego zaświadczenia o uzyskanych przez nią w 2014r. dochodach i przychodach, - zeznania podatkowego z tytułu podatku VAT, za ostatni miesiąc (kwartał) - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością J.B., (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, - dowodów zajęcia kont bankowych, praw majątkowych, nieruchomości, - oświadczenia określającego z jakich źródeł pochodzą pieniądze na jego bieżące utrzymanie, - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością wnioskodawcy, - orzeczenia (lub jego kserokopii ) o separacji , - zaświadczenia z zakładu pracy o zarobkach uzyskiwanych przez I.B. Strona skarżąca nie przesłała jednak w/w dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. Zwrócić należy uwagę , iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Stąd też brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia wspomnianą analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Tymczasem przedstawione przez wnioskodawcę informacje dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy są niepełne a wręcz sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wynika z nich bowiem , że strona skarżąca praktycznie nie uzyskuje żadnych środków pieniężnych, albowiem te pochodzące z najmu nieruchomości zajmuje organ egzekucyjny. Równocześnie jednak wnioskodawca wydaje miesięcznie łącznie sumę ok. 2300 zł. (900 zł. +1400 zł. = 2300 zł.). Nie jest więc wiadome skąd pochodzą te środki i jaką sumą dysponuje miesięcznie J.B. Podkreślić należy również, iż mimo twierdzeń strony skarżącej o zajęciu całego jej majątku, tylko w przypadku jednej z wymienionych nieruchomości, których wnioskodawca jest właścicielem bądź współwłaścicielem, dokonano stosownego wpisu w dziale III odpowiedniej księgi wieczystej o wszczęciu postępowania egzekucyjnego (por. https://ems.ms.gov.pl/eukw/). Pozostałe nieruchomości nie są zajęte przez organ egzekucyjny. W konsekwencji więc wskazanych wyżej okoliczności, stwierdzić należy, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz . 270 z p. zm. ).