II SA/Kr 365/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Joanna Człowiekowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. N. na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 stycznia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia skargę oddala Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej postanowieniem z dnia 23 października 2020 r. nr 94/2020 nakazał P.N. wstrzymać prowadzenie robót budowlanych przy budowie drogi dojazdowej – do ogrodzonych i zabudowanych działek w Z. , przebiegającej po działkach o nr ew. [..] ,[...] ,[...] itd... położonych w Z. , realizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz nałożył na inwestora P.N. obowiązek przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej wskazanych w w/w postanowieniu dokumentów, w terminie do dnia 31 grudnia 2021 r. Odpis powyższego postanowienia został doręczony dorosłemu domownikowi w dniu 27 października 2020 r. Pismem z dnia 10 listopada 2020 r. (data stempla pocztowego) P.N. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Wskazał, że z początkiem listopada 2020 r. przebywał w odosobnieniu albowiem stan jego zdrowia nie pozwalał na osobiste podjęcie obrony w terminie 7 dni. Ogólny stan zdrowia wskazywał na pewne objawy chorobowe, które w wyniku osłabienia organizmu mogły spowodować zachorowanie na niebezpiecznego wirusa. Dopiero po dniu 8 listopada 2020 r. stan zdrowia uległ poprawie. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z dnia 25 stycznia 2022 r. nr 58/2022 znak: WOB.7722.199.2021.AJAN działając na podstawie art. 59 § 1 i 2, art. 123 w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane odmówił przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia zażalenia - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowemu terminowi powoduje bezskuteczność zażalenia. Zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Odnosząc to do rozpatrywanej sprawy organ wskazał, że w dniu 27 października 2020 r. nastąpiło skuteczne doręczenie postanowienia PINB w Suchej Beskidzkiej nr 94/2020 z dnia 23 października 2020r., co jednocześnie oznacza, iż od dnia następnego tj. 28 października 2020r. rozpoczął swój bieg termin do wniesienia zażalenia przez P.N. na przedmiotowe postanowienie organu I instancji i upłynął w dniu 3 listopada 2020r. Wskazać w tym miejscu należy, iż przesyłka zawierająca zażalenie P.N. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia została nadana w placówce pocztowej w dniu 10 listopada 2020 r. We wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia zażalenia P.N. jako przyczynę uniemożliwiającą dochowania terminu wskazał, że z początkiem listopada 2020r. przebywał w odosobnieniu, albowiem stan jego zdrowia nie pozwalał na osobiste podjęcie obrony w terminie 7 dni. Ogólny stan zdrowia wskazywał na pewne objawy chorobowe — przeziębienia, które w wyniku osłabienia organizmu mogły spowodować zachorowanie na niebezpiecznego wirusa. Dopiero po niedzieli 8.11.2020 r. stan zdrowia uległ polepszeniu, a tym samym umożliwił sporządzenie niniejszego wniosku oraz zażalenia. W ocenie organu wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Odnośnie przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi, w orzecznictwie wskazuje się, że brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjny w Lublinie z dnia 8 lipca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 727/97, Lex nr 34743). Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Wśród przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu wymienia się m.in.: obłożną chorobę uniemożliwiającą stronie działającej osobiście podjęcie czynności, przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 868/10, Lex nr 741433). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 40/16). Zdaniem organu wnioskodawca nie uprawdopodobnił, aby istniała taka przeszkoda, której strona nie mogłaby usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wskazano, iż wystąpienie takich okoliczności jak choroba, czy też zły stan zdrowia stanowi zasadniczo sytuację niezależną od woli człowieka i powoduje niekiedy niemożność zadbania należycie o swoje interesy. Rzecz jednak w tym, że w niniejszej sprawie nie wykazano zaistnienia takiej choroby, która uniemożliwiała skarżącemu terminowe złożenie odwołania. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 761/19, nie każdy stan choroby może stanowić usprawiedliwienie w przypadku uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej. Przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu będzie choroba nagła (wymagająca leżenia, pobytu w szpitalu) oraz uniemożliwiająca złożenie odwołania osobiście przez stronę lub zlecenie dokonania czynności procesowej przez inną osobę (por. Komentarz Kodeks Postępowania Administracyjnego, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2014, str. 273-274). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu. Zatem aby przywrócić termin, strona powinna wskazać takie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jej woli i uniemożliwiało jej dopełnienie czynności. Podkreślić należy, iż przebyta choroba nie jest potwierdzeniem braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ona bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez skarżącego z zachowaniem terminu, osobiście lub korzystając z pomocy innych osób. Nawet choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. To zaś nie wykluczało w żaden sposób możliwości dokonania czynności przy pomocy osób trzecich, tym bardziej, że zażalenie jest odformalizowanym środkiem prawnym, który nic wymaga żadnego uzasadnienia, gdyż wystarczy, żeby wynikało z niego niezadowolenie z wydanego postanowienia. W niniejszej sprawie dołożenie przez .P.N. odpowiedniej staranności w dbałości o własne interesy byłoby zupełnie wystarczające dla uniknięcia uchybienia przez niego terminu do wniesienia zażalenia. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił, aby istniała taka przeszkoda, której strona nie mogłaby usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podane we wniosku argumenty nie uprawdopodobniają braku winy skarżącego, który nie wykazał należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy. Organ uznał, że argumenty przedstawione przez skarżącego na uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie pozwalają na przyjęcie, że strona nie ponosi winy za uchybienie terminowi. Zatem nie można uznać, że istniała przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia i niemożność dołożenia należytej staranności do złożenia w terminie zażalenia. Tym samym w ocenie MWINB nie zachodzą przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej z dnia 23 października 2020 r. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowi wniósł P.N. zarzucając naruszenie: 1/ art. 58 K.p.a. poprzez uznanie, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, podczas gdy wskazał on stan faktyczny będący podstawą złożenia wniosku o przywrócenie terminu tj. objawy chorobowe w okresie trwania drugiej fali pandemii koronawirusa, tj. m. in. początek listopada 2020 r., a w związku z tym stan wymagający odosobnienia na skutek stanu zdrowia oraz obawy o zdrowie i życie skarżącego oraz osób najbliższych ; 2/ art. 59 § 2 K.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia na skutek przedstawionych argumentów przez skarżącego o stanie zdrowia; 3/ art. 42 oraz 43 K.p.a. poprzez uznanie, że pismo zostało doręczone adresatowi w dacie odbioru widniejącej na potwierdzeniu odbioru, podczas gdy koniecznym jest zobowiązanie się odbiorcy do doręczenia pisma adresatowi w myśl wskazanych norm prawnych i wobec czego nie doszło do jego skutecznego doręczenia korespondencji w zgodzie z procedurą administracyjną, albowiem adresat korespondencji przebywał w odosobnieniu w okresie drugiej fali pandemii koronawirusa, tj. początek listopada 2020 r., na skutek stanu zdrowia oraz obawy o zdrowie i życie skarżącego oraz osób najbliższych. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej P.p.s.a. wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że zaskarżone postanowienie było prawidłowe, a skarga nie była zasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że organ poprawnie ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie dotyczącym terminów dokonania przez skarżącego czynności procesowej, jaką było złożenie zażalenia. Takie ustalenie zostało przez organ poczynione na podstawie dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy i nie jest kwestionowane przez skarżącego. Dokonana przez organ ocena tych dowodów opierała się więc na uwzględnieniu dyspozycji art. 77 § 1 K.p.a. i nie była dowolna (art. 80 K.p.a.). Przywrócenie uchybionego terminu ma w postępowaniu administracyjnym charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie na prośbę zainteresowanego, jeżeli w sposób przekonywujący przytoczy okoliczności, które uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu stosownie do art. 58 § 1 K.p.a. Brak winy należy rozumieć jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu administracyjnym. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy strony, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Stosownie do art. 58 § 2 K.p.a. prośbę należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Skarżący wskazał, że przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem 8 listopada 2020 r., gdyż jego stan zdrowia uległ poprawie, a do tego momentu nie był w stanie niczym się zajmować, z uwagi na zły stan zdrowia i obawę, ze może zarazić się wirusem covid19. Z prośbą o przywrócenie terminu wystąpił w dniu 10 listopada 2020 t. (data stempla pocztowego), a zatem w ciągu siedmiu dni od ustania wskazanej przez niego przyczyny uchybienia terminu. W ocenie Sądu, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie miał podstawy do przyjęcia, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu. W swoim wniosku skarżący wskazał, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia zażalenia były przyczyny zdrowotne i osłabienie organizmu "które mogły spowodować zachorowanie na niebezpiecznego wirusa". W rozpoznawanej sprawie spór koncentruje się wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. W odniesieniu do spornej przesłanki w piśmiennictwie przyjmuje się, że winę należy pojmować w sposób obiektywny, wymagając od strony staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez stronę. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, aby w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1970 r., s. 136). Również w orzecznictwie wskazuje się, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r. sygn. akt III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Nadto zauważyć należy, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 599/17, wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2014 r. sygn. akt I GSK 1580/12; czy wyrok NSA z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 1347/11). Zgodzić się należy z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny, że choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Trzeba ponadto uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość posłużenia się w dopełnieniu czynności w terminie inną osobą (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r. sygn. akt I FSK 514/20). W wyroku tym trafnie też zwrócono uwagę na to, że nie jest rolą organu poszukiwanie argumentów, czy też gromadzenie dowodów na poparcie braku winy strony w uchybieniu terminu, gdyż ciężar uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na stronie. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnego zaświadczenia lekarskiego ani innego dokumentu, który potwierdzałby jego zły stan zdrowia uniemożliwiający mu dokonanie jakiejkolwiek czynności. Podkreślenia wymaga, że ani samoizalocja skarżącego, ani jego obawa przed zachorowaniem nie stanowiła przeszkody do napisania w terminie zażalenia w miejscu, w którym się znajdował. Zażalenie nie musi mieć szczególnej treści i formy – wystarczające jest nawet jednozdaniowe stwierdzenie, że adresat nie zgadza się z postanowieniem (art. 144 K.p.a. w zw. z art. 128 K.p.a.). Można więc było je napisać w ustawowym terminie, zaś wysłać do organu – nawet przez samo wrzucenie do skrzynki pocztowej. Co więcej, skarżący mógł się – wobec wyrażanych obaw – wyręczyć w tej prostej czynności innymi osobami, powierzając im nadanie przesyłki pocztowej. Nadto skarżący nie wskazał konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, jej przebieg czy też zalecenia medyczne dotyczące leczenia uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu będzie choroba nagła (wymagająca leżenia, pobytu w szpitalu) oraz uniemożliwiająca złożenie środka zaskarżenia osobiście przez stronę lub zlecenie dokonania czynności procesowej przez inną osobę (wyrok NSA z 17 grudnia 2015 r., II OSK 1004/14, z 7 listopada 2017 r., II OSK 368/16, z 30 czerwca 2020 r., I GSK 471/20). Tylko choroba, która uniemożliwia osobiste działanie, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności (zob. wyroki NSA z 21 stycznia 2014 r., II GSK 1599/12, z dnia 11 sierpnia 2016 r., II GSK 601/15). Na marginesie tylko Sąd zauważa, że bezpodstawnie skarżący kwestionuje skuteczność doręczenia postanowienia z dnia 24 października 2022 r. dokonanego w trybie art. 43 k.p.a. Z przepisu tego wynika domniemanie, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako dorosły domownik, która pokwitowała odbiór, przyjęła je w celu oddania adresatowi. Skarżący nie przeczył, że osoba, która odebrała przesyłkę była domownikiem, kwestionował natomiast zobowiązanie się odbiorcy do doręczenia pisma w myśl ww. normy. Twierdzenia te Sąd uznaje za gołosłowne i przyjmuje, że doręczyciel miał zaś prawo uznać, że osoba przebywająca pod adresem, na który skierowano przesyłkę, jest dorosłym domownikiem i podejmuje się oddania przesyłki adresatowi. Nie sposób również nie zauważyć, że we wniosku o przywrócenie terminu nie podnosił kwestii nieskuteczności doręczenia, a uczynił to dopiero w skardze, nie przytaczając jednak żadnych konkretnych okoliczności uzasadniających podniesiony zarzut. Podsumowując, w ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie stanowiły świadczą o braku jego winy w zachowaniu przedmiotowego terminu w rozumieniu art. 58 § 1 K.p.a. i nie uzasadniają przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia. Niezasadny jest w związku z tym zarzut skargi niewłaściwego zastosowania przez organ art. 58 § 1 K.p.a., gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.