II SAB/Kr 239/17

WyrokWSA w Krakowie2018-01-16

Skład orzekający: Magda Froncisz, Beata Łomnicka, Małgorzata Łoboz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wymaga wcześniejszego wniesienia ponaglenia do organu?
Ratio decidendi
Ustawa o dostępie do informacji publicznej jest przepisem szczególnym i jej regulacje decydują o trybie postępowania w sprawach dostępu do informacji. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym dotyczące ponaglenia, nie mają zastosowania do przypadków bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej, ponieważ ustawa o dostępie do informacji publicznej nie odsyła do nich w tym zakresie. W związku z tym, nie jest wymagane wniesienie ponaglenia przed wniesieniem skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący umów na obsługę prawną. Organ nie udzielił odpowiedzi w ustawowym terminie ani nie wydał decyzji odmownej. Skarżąca wniosła skargę na bezczynność organu. Organ w odpowiedzi na skargę przyznał zasadność skargi i udzielił żądanej informacji, tłumacząc opóźnienie problemami technicznymi z platformą ePUAP. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania czynności, stwierdził bezczynność organu, ale uznał, że nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej jedynie część kosztów postępowania.
Rozstrzygnięcie
1. Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Zespołu Jednostek Edukacyjnych Województwa Małopolskiego do wydania aktu lub dokonania czynności. 2. Stwierdzono, że Dyrektor Zespołu Jednostek Edukacyjnych Województwa Małopolskiego dopuścił się bezczynności. 3. Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 4. Zasądzono od Dyrektora Zespołu Jednostek Edukacyjnych Województwa Małopolskiego na rzecz skarżącej kwotę 117 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędzia WSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora Zespołu Jednostek Edukacyjnych Województwa Małopolskiego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 12 lipca 2017 r. I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Zespołu Jednostek Edukacyjnych Województwa Małopolskiego w [...] do wydania aktu lub dokonania czynności, II. stwierdza, że Dyrektor Zespołu Jednostek Edukacyjnych Województwa Małopolskiego w [...] dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Dyrektora Zespołu Jednostek Edukacyjnych Województwa Małopolskiego w [...]. na rzecz skarżącej M. K. kwotę 117 (słownie: sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., wniosła za pośrednictwem Zespołu Jednostek Edukacyjnych Województwa [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę z dnia 27 września 2017 r. na bezczynność ww. podmiotu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z treścią wniosku z dnia 12 lipca 2017 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764), przez nieudzielenie żądanej informacji publicznej i wniosła o: - zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi, - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w dniu 12 lipca 2017 r. złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, wniosła o przesłanie kopii tych umów. Skarżąca podała, że wniosek został wniesiony za pomocą platformy ePUAP i został prawidłowo doręczony organowi, co potwierdza Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia. W dalszej części uzasadnienia skarżąca argumentowała, że doręczenie tą drogą wniosku organowi należy uznać za skuteczne, jak również, że żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ - jako podmiot sektora finansów publicznych - jest obowiązany do jej udostępnienia. Ponadto wskazała, że wniesienie do sądu administracyjnego skargi w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależnione od wcześniejszego wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca podniosła, że organ w przepisanym terminie nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też wnioskodawcy o zaistnieniu okoliczności z art. 13 ust. 2 u.d.i.p, ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 ww. ustawy. Złożony przez skarżącą wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją organu. W odpowiedzi z dnia 2 listopada 2017 r. na skargę Dyrektor Szkoły oświadczył, że uznaje zasadność złożenia skargi przez skarżącą. Jednocześnie, w celu wykonania zobowiązania wynikającego z żądania skargi poinformował, że Zespół Jednostek Edukacyjnych Województwa [...] w G. w latach 2014-2016 nie zawierał umów z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu stanowiska wyrażonego w odpowiedzi na skargę podniesiono, że w dniu 23 marca 2016 r. organ zwrócił się z wnioskiem do Ministra Administracji i Cyfryzacji o aktywowanie funkcjonalności elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej - ePUAP. W dniu 28 czerwca 2017 r., w odpowiedzi na wyżej wymieniony wniosek, organ otrzymał wiadomość, że na platformie ePUAP w dniu 21 czerwca 2017 r. aktywowano funkcjonalność podmiotu publicznego dla organu, a w dniu następnym Elektroniczna Skrytka Podawcza zostanie rozbudowana o skrytkę o nazwie Skrytka_ESP i skład o nazwie Skład_ESP, na które użytkownicy platformy ePUAP będą mogli przesyłać korespondencję. Platforma ePUAP przesłała powiadomienie o otrzymaniu tej wiadomości na adres e-mail organu. W związku z rozpoczynającym się wówczas okresem wakacyjnym i okresem urlopu dla pracowników (organ stanowi połączenie publicznej szkoły policealnej: Szkoły Policealnej Pracowników Służb Medycznych i Społecznych w G. i publicznej placówki kształcenia ustawicznego: Centrum Kształcenia Ustawicznego w G.) organ nie mógł rozpoznać zasad korzystania i pełnej funkcjonalności nowo utworzonej skrytki. W dniu 12 lipca 2017 r. skarżąca, za pośrednictwem platformy ePUAP, złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Przedmiotowy wniosek wpłynął na nowo utworzoną skrytkę organu w krótkim okresie po jej powstaniu, a dodatkowo w okresie wakacyjnym, w którym organ nie miał możliwości zapoznania się z jej pełną funkcjonalnością i zasadami z niej korzystania. Platforma nie przesłała wówczas na adres e-mail organu powiadomienia o otrzymanym wniosku, co spowodowało, że organ nie wykonał obowiązku wynikającego z udzielenia informacji publicznej, ponieważ o złożeniu wniosku dowiedział się dopiero w dniu 10 października 2017 r. - w dniu wpłynięcia do organu skargi na bezczynność. W wyniku podjętych przez organ działań, mających na celu wyjaśnienie zaistniałej sytuacji ustalono, że nowo utworzona skrytka na platformie ePUAP nie działała prawidłowo (nie została skonfigurowana) i po wpłynięciu nowych wiadomości platforma nie przesyłała na adres e-mail organu powiadomień o otrzymanych wiadomościach. Po ustaleniu tych okoliczności organ dokonał konfiguracji skrytki, aby na bieżąco otrzymywać powiadomienia o nowych wiadomościach. W związku z tym organ nie udzielił informacji publicznej w ustawowym terminie, co skutkowało skierowaniem skargi na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W kwestii wyczerpania środka zaskarżenia, jako warunku formalnego skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone było stanowisko, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Rozważenia wymaga, czy pogląd ten zachował aktualność na gruncie aktualnego brzmienia przepisów p.p.s.a., po nowelizacji z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017r., poz. 935). Przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. stanowi ogólną zasadę, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl wprowadzonego z dniem 1 czerwca 2017 r. art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Instytucja ponaglenia została uregulowana w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23) również na mocy nowelizacji z dnia 7 kwietnia 2017 r. (zastąpiła zażalenie i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa). Regułą jest więc, że tam gdzie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego skarga na bezczynność powinna być poprzedzona środkiem, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Jednakże ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1764, dalej u.d.i.p.) jest ustawą szczególną, regulującą w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej. Wobec tego jej uregulowania decydują o trybie postępowania w tych sprawach, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy przepisy ww. ustawy tak stanowią. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła zaś do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w art. 16 ust. 2, odnosząc stosowanie przepisów tego kodeksu jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2. W konsekwencji więc przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania do innych przypadków aktywności organów podejmowanych w trybie i na zasadach ww. ustawy, w tym do mającej charakter czynności materialno-technicznej czynności udostępnienia informacji publicznej. Tym samym w przypadku bezczynności organu w zakresie podjęcia tej czynności (udzielenia informacji publicznej), przepis art. 37 k.p.a. nie znajduje zastosowania. Środków zaskarżenia w takiej sytuacji nie przewiduje też ustawa o dostępie do informacji publicznej. Wobec powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na brak środków zaskarżania, w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej w dalszym ciągu wyłączony jest obowiązek, o którym mowa w art. 52 § 1 i art. 53 § 2 b p.p.s.a.. Dalej należy wskazać, że w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Jednocześnie należy podkreślić, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a. Natomiast w sytuacji, gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała, skargę należy oddalić. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozumieniu powyższego przepisu podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jest więc skarżony podmiot, co jest między stronami bezsporne. Oczywistym i bezspornym pomiędzy stronami było również, że żądana przez skarżącą informacja stanowiła informację publiczną. Ustawa o dostępie do informacji publicznej statuuje w art. 1 ust. 1, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to również w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. wynika, że informacją publiczną jest m.in. informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów wykonujących zadania publiczne. Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także regulacje art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji), przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się każdą informację wytworzoną przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informację odnoszącą się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Pojęcie informacji publicznej odnosi się zatem do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych i tych, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. W świetle powyższego oczywistym jest, że każda informacja dotycząca zasad funkcjonowania podmiotu (w tym o trybie działania) wykonującego zadanie publiczne związane z edukacją, a takim jest Zespół Jednostek Edukacyjnych Województwa M. w G., stanowi informację publiczną (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.). W świetle powołanych przepisów uprawnione jest twierdzenie, że informacje odnoszące się do umów zawieranych z podmiotem świadczącym na jego rzecz obsługę prawną stanowią informację publiczną. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został wniesiony w dniu 12 lipca 2017 r., natomiast skarga z dnia 27 września 2017 r. na bezczynność, wywołała skutek w postaci rozpoznania sprawy przez organ, co sprawiło, że w odpowiedzi z dnia 2 listopada 2017 r. na skargę Dyrektor Zespołu Jednostek Edukacyjnych Województwa [...] oświadczył, że uznaje zasadność złożenia skargi przez skarżącą. Jednocześnie w odpowiedzi na skargę, w celu wykonania zobowiązania wynikającego z żądania skargi poinformował, że Zespół Jednostek Edukacyjnych Województwa [...] w latach 2014-2016 nie zawierał umów z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. Skoro Dyrektor Szkoły udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej dopiero w dniu 2 listopada 2017 r., to należy stwierdzić, że w dacie wniesienia skargi pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 12 lipca 2017 r.. Skoro do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie zobowiązany podmiot udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej z 12 lipca 2017 r., to nie było podstaw do zobowiązania tego podmiotu przez Sąd do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 12 lipca 2017 r. w trybie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postępowanie w tym zakresie stało się zatem bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Brak rozpatrzenia wniosku z ustawowym terminie był skutkiem choćby nieumyślnego, lecz jednak zawinienia ze strony podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej i świadczy o wadliwej organizacji pracy w tym zakresie. Obowiązkiem dyrektora placówki jest bowiem takie zorganizowanie jej działalności, aby takie zaniedbania w wypełnianiu ustawowych obowiązków się nie zdarzały. Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność Dyrektora Zespołu Jednostek Edukacyjnych Województwa [...] nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Organ w odpowiedzi na skargę uznał ją za zasadną i udzielił wyczerpującej odpowiedzi odpowiadającej treści wniosku skarżącej z dnia 12 lipca 2017 r. informując, że Zespół Jednostek Edukacyjnych Województwa [...] w G. w latach 2014-2016 nie zawierał umów z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. Zaniechanie realizacji wniosku nie było skutkiem celowego działania, czy lekceważenia podmiotu wnioskującego, a – jak wyjaśnił dyrektor w odpowiedzi na skargę – wynikało z przyczyn organizacyjno – technicznych związanych wyłącznie z powtarzającymi się problemami natury technicznej w prawidłowym funkcjonowaniu platformy ePUAP. Sąd wziął również pod uwagę, że Zespół Jednostek Edukacyjnych Województwa [...] w G. nie jest wyspecjalizowany w sprawach z zakresu informacji publicznej i tego typu postępowania stanowią dla niego materię nową, atypową, niezwiązaną bezpośrednio z profilem działalności oraz to, że w placówkach oświatowych w miesiącach wakacyjnych trwa okres urlopowy, na co zwrócono też uwagę w odpowiedzi na skargę. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w pkt II - III sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasadą wyrażoną w art. 200 p.p.s.a. jest, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Analiza tego ostatniego przepisu prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny orzekając w zakresie kosztów postępowania działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy uzasadniające odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. Należy przy tym podkreślić, że przepis art. 206 p.p.s.a. nie konkretyzuje pojęcia "uzasadnionych przypadków", w których można odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, jedynie wymienia jeden z nich (świadczy o tym zawarte w przepisie sformułowanie "w szczególności"), dotyczący sytuacji, w której skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, toteż ich kwalifikacja należy ostatecznie w każdej sprawie do sądu. Można zatem zastosować go w przypadku częściowego uwzględnienia skargi, ale nie tylko. Stosując powołany przepis sąd musi zatem dokonać oceny opartej na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy. Skarżąca, reprezentowana przez adw. Ł. K., wniosła o zasądzenie kosztów postępowania w wysokości [...] zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Jako wnioskowane koszty postępowania wskazano: wpis od skargi w kwocie [...]zł, koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie [...]zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł, koszt nadania skargi listem poleconym za potwierdzeniem odbioru w kwocie [...]zł. Sąd w niniejszej sprawie uznał, że uzasadnione jest zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w części tj. w zakresie poniesionych kosztów sądowych (uiszczonego od wniesionej przez adwokata skargi wpisu w kwocie 100 zł oraz uiszczonej do niniejszej sprawy opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł). Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej części z poniższych powodów. Przed tutejszym Sądem, jak również przed innymi sądami administracyjnymi w kraju, prowadzona jest duża liczba kilkudziesięciu spraw o podobnym charakterze, w których skarżąca reprezentowana jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika adwokata, a sporządzane w tych sprawach pisma procesowe są praktycznie tożsame. W tut. Sądzie zarejestrowano co najmniej 27 spraw (vide sygn. II SAB/Kr 186/17, II SAB/Kr 187/17, II SAB/Kr 189/17, II SAB/Kr 191/17 - II SAB/Kr 193/17, II SAB/Kr 196/17, II SAB/Kr 198/17, II SAB/Kr 200/17- II SAB/Kr 202/17, II SAB/Kr 205/17- II SAB/Kr 208/17, II SAB/Kr 211/17- II SAB/Kr 217/17, II SAB/Kr 220/17, II SAB/Kr 223/17, II SAB/Kr 225/17, II SAB/Kr 226/17, II SAB/Kr 229/17). Wydano także w innych sądach administracyjnych m.in. wyroki WSA: w Opolu z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Op 120/17 i z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Op 126/17; w Krakowie z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 187/17, z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 189/17 i z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 191/17; w Olsztynie z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Ol 82/17; w Kielcach z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 55/17. Zjawisko to, w ocenie Sądu, uprawnia do wniosku, że sporządzający skargę w niniejszej sprawie adwokat, któremu pełnomocnictwo zostało udzielone w dniu 18 maja 2017 r., a zatem ponad 4 miesiące przed wniesieniem przedmiotowej skargi, korzysta z szablonu wypracowanego i wielokrotnie wykorzystanego w innych sprawach sądowych. Zatem udział profesjonalnego pełnomocnika adwokata w przedmiotowej sprawie ograniczył się do dostosowania do niniejszej sprawy przygotowanego pisma procesowego, co w praktyce oznaczało zmianę nazwy organu pozostającego w bezczynności i daty wniosku o udzielenie informacji publicznej. Nie może też umknąć Sądowi, że niniejsza sprawa, chociażby z uwagi na swoją powtarzalność, nie należy do zawiłych, a orzecznictwo wypracowane na tle bezczynności w sprawach udostępnienia informacji publicznej przy tego rodzaju zapytania jest bogate i w znacznym stopniu utrwalone. Podmiotami, od których wnioskodawczyni domagała się tej samej rodzajowo informacji, zawsze były jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała, zdaniem Sądu, ustanawiania w każdej z nich profesjonalnego pełnomocnika. Każdą z nich strona mogła bowiem zmodyfikować bez potrzeby angażowania fachowego pełnomocnika. Z Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach wynika, że skargi na bezczynność dyrektorów placówek oświatowych, placówek opieki zdrowotnej, bibliotek, ośrodków pomocy społecznej, parków narodowych, ośrodków ruchu drogowego itp. w udostępnieniu informacji publicznej o tożsamej treści, wpływają również do sądów np. w Olsztynie, w Kielcach, w Opolu, w Łodzi, w Rzeszowie, Wrocławiu. W części spraw zapadły już wyroki, w których zasądzono koszty sądowe w pełnej wysokości (vide: II SAB/Kr 189/17, II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 120/17, II SAB/Rz 80/17). Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd uznał, że okoliczności rozpoznawanej sprawy, jednej z wielu podobnych, sprzeciwiają się przyznaniu skarżącej zwrotu kosztów wynagrodzenia adwokackiego, co mieści się w pojęciu szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., dlatego Sąd orzekł o kosztach postępowania jak w pkt IV sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło