III SA/Kr 1057/17

PostanowienieWSA w Krakowie2018-07-18

Skład orzekający: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, prowadzący działalność gospodarczą z wysokimi przychodami, ale również znacznymi zobowiązaniami i stratą bilansową, wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, uzasadniając tym samym przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych?
Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący, mimo wysokich przychodów i strat bilansowych, nie wykazał swojej niemożności ponoszenia kosztów sądowych. Prowadzenie działalności gospodarczej, nawet ze stratą, przy wysokich przychodach, oraz możliwość korzystania z limitu na karcie kredytowej, świadczą o zdolności do pokrycia kosztów. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przeznaczone dla osób w stanie ubóstwa, a nie dla ochrony majątku podmiotów prywatnych.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek został oddalony przez Starszego Referendarza Sądowego. Skarżący wniósł sprzeciw, zarzucając naruszenie przepisów poprzez błędną ocenę dowodów i dowolne ustalenie, że nie wykazał niemożności ponoszenia kosztów. Skarżący argumentował, że jego sytuacja finansowa, mimo prowadzenia działalności gospodarczej, nie pozwala na pokrycie kosztów sądowych, powołując się na wysokie zobowiązania, zajęcie rachunków bankowych i częściowe zajęcie zasiłku chorobowego. Sąd rozpoznał sprzeciw i utrzymał w mocy postanowienie referendarza.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego z dnia 21 grudnia 2017r., sygn. akt III SA/Kr 1057/17, oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 18 lipca 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. A. Firma A w J od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2017r., sygn. akt III SA/Kr 1057/17 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 lipca 2017r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego z dnia 21 grudnia 2017r., sygn. akt III SA/Kr 1057/17, oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. R. A. po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na niekatulanym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem z 27 października 2017r. przesłano skarżącemu urzędowy formularz PPF zgodny z obowiązującym wzorem, celem jego wypełnienia i podpisania. Skarżący w zakreślonym terminie wypełnił, podpisał i złożył na obowiązującym urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym powtórzył uprzednio sformułowane żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną zakreślił rubrykę 6, czyniąc w niej adnotację o treści: "Nie dotyczy, (rozdzielność majątkowa), dorosłe dzieci utrzymujące się samodzielnie". Opisując swój majątek zadeklarował brak nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych. W rubryce 8 przewidzianej zaś na opisanie stanu majątkowego osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, poczynił adnotację o treści: "Nie dotyczy, między wnioskodawcą a jego małżonką istnieje ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej (w załączeniu); dzieci wnioskodawcy są dorosłe i utrzymują się samodzielnie". Swoje dochody określił na kwotę 5921,50 zł (4855,50 zł netto) tytułem jednorazowego zasiłku chorobowego, częściowo zajętego w toku postępowania egzekucyjnego w administracji. Uzasadniając swoje starania, odniósł się do okoliczności nurtujących go spraw, podnosząc, że z uwagi na ich mnogość i na wyczerpanie się możliwości finansowych, nie posiada środków, umożliwiających kontynuowanie wszczętych postępowań. Twierdził, iż nie ma żadnego majątku. Dodał, że utrzymuje się wyłącznie z okresowo wypłacanego zasiłku chorobowego, który podlega częściowemu zajęciu w toku postępowania egzekucyjnego. Podniósł, że dochód z tego tytułu i w wykazanej wysokości nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania w całości, ani w części, gdyż koszty wpisów sądowych znacząco przewyższają środki pieniężne, którymi dysponuje argumentując, że wykorzystując część pozostających mu środków łoży na utrzymanie rodziny, przy czym wydatki te kształtują się w różnych wysokościach w stosunku miesięcznym i są związane z okolicznościową pomocą finansową na rzecz utrzymujących się i mieszkających osobno dzieci. Wyjaśnił, że mieszkanie przy os. W w J wynajmuje. Co się zaś tyczy wykazanego zasiłku chorobowego, to uległ on częściowemu zajęciu w toku egzekucji tak, że tylko w sierpniu br. otrzymał jednorazową wypłatę w wykazanej wysokości. Później ZUS wstrzymał wypłatę tego zasiłku, od czego skarżący się odwołał. Opisując zobowiązania i stałe wydatki skarżący podniósł, że jego stałe, miesięczne wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (jedzenie, ubrania, środki czystości, inne koszty związane z utrzymaniem mieszkania) wynoszą ok. 600 zł. Twierdził, iż nie gromadzi i nie posiada stosownej dokumentacji. Równocześnie zaakcentował, że ponosi koszty związane z prowadzoną przez siebie działalnością takie, jak koszty obsługi księgowej, koszty związane z eksploatacją urządzeń telekomunikacyjnych, koszty związane z pokryciem kosztów ubezpieczeń pracowników oraz ich wynagrodzeń. Nadto w ramach prowadzonej działalności posiada zobowiązania kredytowe w wysokości 730000 zł, przy czym stan jego zadłużenia na dzień składania wniosku wynosił ogółem 829126,68 zł. Jego rachunki bankowe i firmowe i prywatne zostały zajęte. Do wniosku dołączył następujące dokumenty źródłowe: Umowę najmu, z treści której wynika, że skarżący jest najemcą części mieszkania na os. W w J, którą wynajął na okres 10 lat za kwotę 10 tyś. zł; Umowę majątkową małżeńską, na mocy której małżonkowie wyłączyli z dniem 6 stycznia 2004r. łączącą ich wspólność majątkową; Zaświadczenie oraz decyzję ZUS, które potwierdzają wypłacenie zasiłku chorobowego skarżącemu w deklarowanej wysokości w sierpniu br., jak również orzeczoną później odmowę prawa do zasiłku chorobowego za okres od 28 sierpnia 2017 do 27 września 2017r; Zeznanie PIT-36L wraz z Informacją PIT-B, z których wynika, że w 2016r. skarżący na prowadzonej działalności osiągnął przychód rzędu 92.209.505,03 zł (słownie: dziewięćdziesiąt dwa miliony złotych dwieście dziewięć tysięcy pięćset pięć tysięcy 03/100) z uwagi jednak na wyliczone koszty odnotował na koniec roku stratę 337.703,32 zł; Deklaracje VAT-7 za miesiące 7-9 2017r.; Zestawienie rachunków firmowych i prywatnego z podsumowaniem środków oraz zaświadczenia z banku [...], w których podano, że skarżący jest klientem tego banku, przy czym jego rachunki obciążone były tytułami egzekucyjnymi na rzecz Urzędu Skarbowego w S na łączną kwotę 14.267.767,69 zł. Posiada także w tym banku kartę kredytową z limitem 100 tyś. zł, z której zadłużenie na dzień 8 listopada 2017r. wynosiło 92114,36 zł; Historię dwóch rachunków bankowych; Tytuł wykonawczy oraz zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności tj. kwot 3.498.363,00 zł, 10.477.637,37 zł, 286.838,59 zł; Listę płac pracowników w firmie skarżącego z sierpnia 2017r. wraz z potwierdzeniami przelewu należności z tytułu składek do ZUS; Fakturę wystawianą na firmę skarżącego za obsługę księgową; Rachunek za telefon wystawiony na firmę skarżącego; Zaświadczenia Starostwa Powiatowego, że ani skarżący, ani jego firma na figurują w ewidencji pojazdów, jako właściciel/współwłaściciel pojazdów. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2017r. Starszy Referendarz Sądowy WSA w Krakowie, działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżący zarzucił mu naruszenie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez dokonanie oceny przeprowadzonych dowodów w sprzeczności z zasadami logicznego rozumowania, niezachowanie obiektywizmu przy ocenie znaczenia przedstawionych dowodów, poprzez ustalenie w sposób całkowicie dowolny, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a co za tym idzie, iż nie przysługuje mu prawo pomocy w rozumieniu art. 245 §3 p.p.s.a. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podał m.in., że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest wykazania, dlaczego dokumentom i oświadczeniom skarżącego odmówiono mocy dowodowej. W szczególności na uwagę zasługuje fakt, iż Starszy Referendarz Sądowy powołał się na formularz PPF, PIT- 36-L, VAT-7, potwierdzenie przelewu należności z tytułu składek do ZUS oraz faktury wystawiane na firmę skarżącego. Nie powołał natomiast pozostałych dokumentów, m. in. decyzji ZUS o odmowie prawa do zasiłku chorobowego za okres od 28 sierpnia 2017r. do 27 września 2017r. oraz dokumentów przedstawiających zestawienie rachunków bankowych skarżącego i wynikającego z nich stanu zadłużenia, a także uzasadnienia, dla którego odmówił im mocy dowodowej. Powyższe wykazuje istnienie wewnętrznej sprzeczności w uzasadnieniu postanowienia o odmowie przyznania pomocy prawnej skarżącemu, co może stanowić o niedokładnym zbadaniu sprawy. Skarżący uznał, że błędne było przyjęcie stanowiska, iż powinien on był gromadzić środki na opłacenie ewentualnych kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż prowadzi działalność gospodarczą. Ponadto, w jego ocenie, okoliczność, iż nadal prowadzi on działalność gospodarczą, składa deklaracje VAT-7 oraz zatrudnia pracowników w żaden sposób nie uzasadnia stwierdzenia, że posiada on wystarczające środki na ponoszenie kosztów sądowych. Zdaniem skarżącego, niezasadne było też twierdzenie, jakoby fakt, że bank nie wypowiedział mu umowy rachunku powiązanego z kartą kredytową, stanowił dowód na możliwość ponoszenia przez niego kosztów procesu. Zarzucono także błędne rozpoznanie kwestii istniejącej rozdzielności majątkowej między małżonkami uznając, że zbyt daleko idące było wywodzenie z art. 23 k.r.o., obowiązku pokrywania przez jednego z małżonków, kosztów postępowań sądowych. Ponadto skarżący podkreślił, że na chwilę obecną jest stroną ponad stu postępowań sądowych, w których regularnie opłacał wszystkie koszty sądowe. Pomimo braku takiego obowiązku, wynikającego z przepisów prawa, gromadził środki pieniężne przeznaczone na ponoszenie kosztów sądowych w tych postępowaniach, jednak na bieżąco je wpłacał na poczet dokonania opłat związanych z kosztami sądowymi. Ze względu na ilość spraw suma, którą skarżący poniósł w związku z opłaceniem kosztów sądowych w tych postępowaniach przekracza 300000,00 zł. Ponadto odmowa przyznania prawa pomocy skarżącemu, narusza prawo do sądu. Z uwagi na wielość postępowań sądowych, multiplikującą wysokość związanych z nimi kosztów, skarżący nie jest w stanie w sposób prawidłowy skorzystać ze swoje prawa. W świetle powyższego, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Treść art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym -gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zawarta w przepisach Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja prawa pomocy, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji, uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Inicjatywa dowodowa, zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy, ciąży na stronie, (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt l FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt l FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 p.p.s.a., a zastosowanie tej normy, poprzez wezwanie strony o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów, stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów, bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń, musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r, sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.201 Or., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r, sygn. akt II FZ 703/06). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że słusznie ocenił referendarz sądowy tut. Sądu, iż wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należało oddalić. Sąd w pełni podziela jego ocenę, dokonaną w sprawie. W pierwszej kolejności Sąd uznaje, że zasadnie referendarz sądowy, uznał, że okoliczność, iż wnioskodawca skarży obecnie szereg niekorzystnych dla siebie decyzji, nie jest argumentem, który powinien decydować o zwolnieniu strony skarżącej od kosztów sądowych i przerzuceniu tego ciężaru na Skarb Państwa. Na aprobatę Sądu zasługuje stwierdzenie, że skarżący prowadząc określoną działalność gospodarczą mógł bowiem i powinien był liczyć się z możliwością interwencji organów administracji, a także niekorzystnymi dla siebie decyzjami. W tym celu powinien był gromadzić środki na opłacenie ewentualnych kosztów sądowych, co przy wykazanych przychodach, sięgających w roku 2016 kwoty ponad 92 min zł (!) nie stanowiło problemu. Wykazywana w zeznaniu PIT-36L strata nie jest żadnym argumentem. Zasadnie uznał referendarz sądowy, że strata bilansowa jest bowiem wyliczana w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu, do jakiego instytucja została powołana i nie znajduje prostego przełożenia na rzeczywistą sytuację podmiotu. Strata jest zwykłym wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt l GZ 92/11). Nie można tracić z pola widzenia, że potwierdzeniem tego, iż skarżący nie poniósł fiaska i nadal prowadzi działalność gospodarczą są okazane przez niego deklaracje VAT-7 za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2017r., przedstawione listy płac pracowników w jego firmie, potwierdzenia przelewu należności z tytułu składek do ZUS, faktury wystawiane na firmę skarżącego. Słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowy, że okoliczność, iż rachunki skarżącego, obciążone są tytułami egzekucyjnymi, stanowi niedogodność, ale skoro bank nie wypowiedział mu umowy rachunku powiązanego z kartą kredytową z ustalonym na niej limitem 100.000 zł, to przyjąć należy, że pozytywnie ocenia tzw. zdolność kredytową skarżącego, a więc zdolność do terminowego regulowania przez niego zobowiązań (na dzień 9 listopada 2017r. w ramach tej karty kredytowej skarżący miał 7885,64 zł dostępnych środków). W konsekwencji za nietrafny uznać należy zarzut skarżącego w tym zakresie. W świetle powyższego podkreślić również trzeba, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002r., OZ 862/04, niepubl.). W kontekście powyższego, nie budzi wątpliwości Sądu, że na gruncie przedmiotowej sprawy, sytuacja skarżącego nie nosi znamion ubóstwa. Nie można też zgodzić się z argumentacją skarżącego, jakoby okoliczność, iż nadal prowadzi on działalność gospodarczą, składa deklaracje VAT-7 oraz zatrudnia pracowników w żaden sposób nie uzasadnia stwierdzenia, że posiada on wystarczające środki na ponoszenie kosztów sądowych. Świadczy to bowiem o dobrze prosperującej działalności z wszystkimi tego konsekwencjami. Sąd nie znajduje także poparcia dla zarzutu skarżącego, że błędne było rozpoznanie przez referendarza sądowego kwestii istniejącej u niego rozdzielności majątkowej, gdyż nawet w razie istnienia rozdzielności majątkowej, małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który trwa tak długo jak długo istnieje małżeństwo. Wzmiankowany obowiązek obejmuje także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 6 października 2004r. GZ 71/04 a także postanowienie WSA w Gdańsku z 14 listopada 2005r. l SA/Gd 140/04). Stwierdził to zresztą wcześniej na gruncie procedury cywilnej Sąd Najwyższy formułując w postanowieniu z dnia 5 maja 1967r. (sygn. l CZ 37/67) tezę, która zachowuje aktualność na kanwie rozstrzyganego przypadku, że "mąż ma obowiązek pomocy wobec żony także w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych i zniesienie wspólności ustawowej między małżonkami tego obowiązku nie niweczy". Oczywistym pozostaje, że drugostronnie odnosi się to do żony. Ponieważ udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, a co za tym idzie wiąże się z przerzuceniem tego ciężaru na resztę społeczeństwa, powinno więc sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Stąd tak ważne było poznanie, czy małżonka będzie w stanie okazać skarżącemu pomoc, biorąc pod uwagę i wysokość jednostkowego wpisu i sumę wpisów we wszystkich sprawach, które skarżący inicjuje przed tutejszym wojewódzkim sądem administracyjnym. Szkopuł w tym, że poprzez unikanie jednoznacznego wyjaśnienia tych kwestii skarżący uniemożliwił dokonanie jednoznacznej oceny, jakie tak naprawdę są prawdziwe możliwości małżonki we wspomożeniu skarżącego. Jednocześnie, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej skarżący nie przytoczył żadnych, konkretnych okoliczności, na podstawie których, można byłoby wnioskować, że wyegzekwowanie od małżonki spoczywającej na niej powinności będzie albo utrudnione albo sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Skoro jednak taka była decyzja strony, to sąd, ani referendarz nie są zobowiązani do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione dane uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji życiowej skarżącego, albo gdy nie jest ona do końca jasna wobec uchylania się strony od złożenia stosownych wyjaśnień (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 14 listopada 2005r. l SA/Gd 140/04). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć też wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postanowienie NSA z 15 marca 2006r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005r. l FZ 63/05). Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności, racjonalnie zatem referendarz sądowy nie znalazł podstaw dla przyjęcia, jakoby budżet państwa miał kredytować skarżącego w sytuacji, gdy w obecnej sytuacji materialno-bytowej jest on w stanie we własnym zakresie zabezpieczyć dochodzenie swoich racji przed sądem w zakresie poniesienia kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawa pomocy, chronić czy też wzbogacać, majątku podmiotów prywatnych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. H. Knysiak - Molczyk (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). Wedle powyższej argumentacji oraz okoliczności faktycznych i prawnych, zasadnie referendarz tut. Sądu nie uwzględnił wniosku skarżącego i orzekł o jego oddaleniu. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami strony oraz kontrola postanowienia, od którego został wniesiony sprzeciw - przesądza zdaniem Sądu o prawidłowości wydanego w przedmiotowej sprawie postanowienia Starszego Referendarza Sądowego WSA w Krakowie. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest adekwatne do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy. Wobec tego, zaskarżone postanowienie, oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy uznać za prawidłowe, a sprzeciw skarżącego za niezasadny. W związku z powyższym, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło