III SA/Kr 1311/21
WyrokWSA w Krakowie2022-02-21
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Ewa Michna, Marta Kisielowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło ponad 6 lat temu z powodu choroby psychicznej matki, a następnie osoba zamieszkała za granicą?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu, ponieważ przesłanka trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu została spełniona. Skarżąca opuściła lokal ponad 6 lat temu, a następnie skoncentrowała swoje życie rodzinne i zawodowe za granicą, co świadczy o trwałym charakterze opuszczenia. Brak jest podstaw do uznania opuszczenia za przymusowe i tymczasowe, a postępowanie o wymeldowanie ma na celu jedynie odzwierciedlenie stanu faktycznego.Stan faktyczny
Skarżąca M. S. została wymeldowana z pobytu stałego decyzją Wojewody, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta. Podstawą wymeldowania było opuszczenie lokalu przy ulicy S w Krakowie w 2015 roku z powodu choroby psychicznej matki, a następnie zamieszkanie w Warszawie, a od 2019 roku w Rumunii. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wszechstronnego zebrania dowodów oraz prowadzenie postępowania przez osobę, co do której toczy się postępowanie o ubezwłasnowolnienie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Maria Zawadzka Sędziowie: S WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia 19 lipca 2021 r., znak [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 lipca 2021 r., znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r. orzekającą o wymeldowaniu M. S. (dalej: "skarżąca") z pobytu stałego z lokalu przy ulicy S w K. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.") oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 510, dalej: "u.e.l.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 7 lutego 2020 r. J. O. – B. wystąpiła do Urzędu Miasta Referat Postępowań Meldunkowych z wnioskiem o wymeldowanie z lokalu nr [...] położonego przy ulicy S w K dwóch osób: M. E. B. (ur. [...] 1990 r.) oraz K. W. (ur. [...] 1922 r.). W uzasadnieniu podniosła, że nie ma wiedzy o miejscu zamieszkania wskazanych we wniosku osób, ani nie utrzymuje z nimi żadnego kontaktu.
W dniu 11 lutego 2020 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania skarżącej z lokalu przy ulicy S w K.
Decyzją z dnia [...] 2021 r. Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu przy ulicy S w K. W toku postępowania ustalono, że skarżąca nie zamieszkuje w lokalu przy ulicy S w K. Właścicielem lokalu jest S. B., a prawo dożywotniego użytkowania lokalu przysługuje N. O. – B. (poprzednie imię J.) i K. W. Organ ustalił, że w sprawie zostały spełnione przesłanki wymeldowania ponieważ skarżąca opuściła lokal w 2015 r. z powodu choroby psychicznej matki. Następnie mieszkała w W, gdzie ukończyła aplikację adwokacką, a w 2019 r. wyszła za mąż za obywatela Rumunii i obecnie zamieszkuje razem z nim poza granicami Polski. Nie ma obecnie dostępu do lokalu, ani nie utrzymuje kontaktów z matką. Organ podniósł, że pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu osoby to miejsce, w którym realizuje stale swoje podstawowe funkcje życiowe, w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje niezbędne rzeczy do codziennego funkcjonowania, utrzymuje kontakty z sąsiadami. Skarżąca żadnych z tych czynności nie wykonuje w lokalu przy ulicy S w K. Zamieszkuje z mężem w Rumunii i żadne okoliczności nie wskazują, aby jej nieobecność w miejscu stałego zameldowania miała charakter czasowy. Skarżąca nie posiada też żadnego tytułu prawnego do lokalu, co czyni jeszcze mniej realnymi deklaracje powrotu do niego.
W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 30 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w wyniku rozpoznania sprawy zainicjowanej przez osobę, w stosunku do której istnieją uzasadnione podstawy do jej częściowego ubezwłasnowolnienia;
- art. 35 u.e.l. w zw. z art. 104 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca opuściła lokal przy ulicy S w K;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niewywiązanie się organu z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia, a w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez pełnomocnika skarżącej tj. dowodu z przesłuchania świadka T. B., A. D., J. B., D. D.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji; zasądzenie od organu na rzecz odwołującej się zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów.
Decyzją z dnia 19 lipca 2021 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że bezsporną okolicznością jest opuszczenie przez skarżącą lokalu przy ulicy S, będące świadomą decyzją skarżącej, niewynikającą z bezprawnych działań innych osób. Bezsporną okolicznością jest również wyjazd skarżącej za granicę i zamieszkanie na terenie Rumunii. Organ podkreślił, że do wyjazdu za granice kraju nie doszło z lokalu przy ulicy S, lecz z innego miejsca zamieszkania. Organ wskazał, że z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca nie koncentruje swoich spraw życiowych w przedmiotowym lokalu, a zatem naturalną konsekwencją jest obowiązek wymeldowania. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, że w ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy spełniał wymogi określone w art. 7 k.p.a. W świetle bezspornych ustaleń, że skarżąca opuściła lokal przy ulicy S, brak było potrzeby dalszego prowadzenia postępowania, w tym przesłuchania wnioskowanych przez skarżącą świadków. Odnosząc się do zarzutów złożenia wniosku o wymeldowanie przez osobę, co do której zachodziły przesłanki częściowego ubezwłasnowolnienia, wskazał, że N. O. – B. była reprezentowana przez adwokata, a nadto decyzję o wymeldowaniu organ może wydać również z urzędu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:
- prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 30 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 i 2 oraz 17 k.c. poprzez procedowanie sprawy o wymeldowanie i wydanie w tym zakresie decyzji, mimo posiadanych informacji o wszczętym, przed datą wszczęcia postępowania o wymeldowanie, postępowaniu o ubezwłasnowolnienie J. O. – B., która nie mogła samodzielnie złożyć wniosku z uwagi na swoją chorobę psychiczną, co zostało wykazane opiniami biegłych ze sprawy o ubezwłasnowolnienie częściowe toczącej się przed Sądem Okręgowym do sygn. akt [...], które to opinie wskazują, że niewątpliwie istnieją podstawy do częściowego ubezwłasnowolnienia N. O. – B.; co implikuje, że do podejmowania przez nią czynności prawnych konieczna jest pomoc w postaci kuratora, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji rażąco naruszającej prawo;
- art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przejawiający się w zaniechaniu przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez pełnomocnika skarżącej, tj.: A. D. i W. D., którzy to świadkowie lekarze psychiatrii, mają obszerną wiedzę na temat przebiegu choroby psychicznej wnioskodawczyni choroby afektywnej i dwubiegunowej oraz są w stanie wyjaśnić zjawisko przymusu psychicznego wyprowadzenia się M. S. z domu rodzinnego, jak również dowodu z przesłuchania J. B. i T. B., które mają wiedzę na temat przyczyn wyprowadzenia się skarżącej, co nie pozwoliło organom ustalić wolicjonalnego aspektu sprawy i doprowadziło do błędnego przekonania, iż skarżąca dobrowolnie i stale opuściła lokal przy ulicy S w K;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wybiórczy sposób sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji i nie odniesienie do powodów, dla których skarżąca zmuszona była czasowo opuścić dom rodzinny, na które zwracała uwagę w swoim odwołaniu;
- art. 97 § 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak zawieszenia postępowania mimo zaistnienia ku temu przesłanek- dopuszczalność rozpoznania sprawy zależy od sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym o ubezwłasnowolnienie częściowe N. O. – B.
- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy- art. 35 u.e.l. w zw. z art. 104 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca opuściła lokal przy ulicy S w K, wobec czego organ bez weryfikacji powodów zaistniałej sytuacji zobowiązany był orzec o wymeldowaniu skarżącej zgodnie z wnioskiem.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego w całości; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Skarżąca wniosła ponadto o dopuszczenie dowodów z KRS spółek: A sp. z o.o., której wspólnikami są J. M. P. oraz P. W. oraz A sp. z o.o. sp. k.; odpisu KW nr [...] na okoliczność zmiany właściciela lokalu w toku postępowania przed organem I instancji, wydruku artykułów prasowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.
W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżąca wyprowadziła się z lokalu przy ulicy S w K w 2015 roku z powodu choroby psychicznej matki. Skarżąca rozpoczęła następnie aplikację adwokacką w W i przeprowadziła się do W, gdzie podjęła pracę. Bezsporny jest również fakt, że skarżąca po wyjściu za mąż w 2019 r., przeprowadziła się z mężem do Rumunii. Okolicznością bezsporną jest również, że w stosunku do matki skarżącej – N. O. – B. przed Sądem Okręgowym toczy się postępowanie w sprawie ubezwłasnowolnienia częściowego.
W ocenie Sądu organy I i II instancji zasadnie przyjęły, że skarżąca nie mieszka w spornym lokalu przy ulicy S oraz nie koncentruje w nim swoich spraw życiowych od 2015 r., a zatem zachodzą przesłanki wymeldowania skarżącej z lokalu.
Zgodnie z treścią art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (czyli organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której osoba zamieszkuje), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.
Wskazać należy, że postępowanie w sprawie wymeldowania ma na celu jedynie ustalenie okoliczności faktycznych, czy dana osoba dobrowolnie i trwale opuściła lokal, w którym była zameldowana. W postępowaniu nie są rozstrzygane żadne kwestie prawne, w tym w szczególności kwestie tytułu prawnego do lokalu. Celem postępowania o wymeldowanie jest jedynie doprowadzenie do zgodności ze stanem faktycznym, niezależnie od prawa do lokalu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 u.e.l. jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r. sygn. V SA 3169/00, CBOSA). Opuszczenie miejsca pobytu musi cechować zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. W toku postępowania o wymeldowanie organ jest zatem zobowiązany do ustalenia nie tylko, czy osoba wymeldowywana przebywa w danym miejscu, ale jeśli w lokalu nie przebywa, to jakie były przyczyny jej wyprowadzenia się i czy całokształt okoliczności wskazuje, że wyprowadzenie to ma charakter trwały. Konieczne jest ustalenie zarówno elementu dobrowolności, jak i trwałości opuszczenia lokalu.
Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela pogląd przyjęty w orzecznictwie, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania, uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. W konsekwencji za dobrowolne opuszczenie mieszkania należy uznać także taką sytuację, gdy osoba usunięta z mieszkania lub zmuszona do tego, nie skorzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu lub środki te nie będą skuteczne prawnie (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., II OSK 2122/11, z dnia 10 czerwca 2011 r., II OSK 1049/10, CBOSA).
Należy zwrócić uwagę, że skarżąca (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika), nie podjęła działań zmierzających do uzyskania ochrony sądowej w celu przywrócenia utraconego posiadania, ani w żaden inny formalny sposób nie zgłosiła niemożliwości wejścia do lokalu, w którym była zameldowana. Co więcej, nie sposób w niniejszej sprawie mówić o przymusowym i czasowym opuszczeniu przez skarżącą lokalu przy ulicy S, skoro miało ono miejsce ponad 6 lat temu, a po jego opuszczeniu z powodu choroby psychicznej matki, skarżąca wyjechała do W, gdzie skoncentrowała swoje sprawy życiowe na pewien czas, a następnie wraz z mężem wyjechała do Rumunii, gdzie mieszka obecnie. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że opuszczenie lokalu miało charakter przymusowy oraz wyłącznie tymczasowy. Podkreślić bowiem należy, że skarżąca samodzielnie, z uwagi na chorobę psychiczną matki uniemożliwiającą wspólne mieszkanie,
Decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym (por. wyrok NSA z 21 lutego 2019 r., II OSK 802/17). Ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, jak zasadnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 19 września 2014 r., II OSK 644/13, CBOSA), nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Zameldowanie w lokalu odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby w lokalu, a interpretacja okoliczności faktycznych nie może prowadzić do sprzecznego z brzmieniem przepisu utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim nie zamieszkuje. Tymczasem, brak wymeldowania skarżącej z lokalu, stanowiłby utrzymanie fikcji pobytu skarżącej w lokalu przy ulicy S, mimo że skarżąca nie mieszka w nim od 2015 roku, a nadto koncentruje swoje życie rodzinne i zawodowe w innym państwie. Zdaniem Sądu, zasadnie organy uznały, że powrót skarżącej do lokalu jest nieprawdopodobny zarówno ze względu na fakt koncentracji centrum życiowego skarżącej poza granicami Polski, a także brak tytułu prawnego do lokalu. Podkreślić należy, że decyzja o wymeldowaniu powinna odzwierciedlać stan faktyczny istniejący w dniu jej wydania, a ewentualne późniejsze zmiany w stanie faktycznym (w szczególności powrót skarżącej do lokalu) będą mogły stanowić podstawę do wydania kolejnej decyzji.
Organ w postępowaniu o wymeldowanie powinien ustalić czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu, zbadać trwałość opuszczenia oraz jego dobrowolność. Okoliczności te, w ocenie Sądu, zostały prawidłowo ustalone w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, a dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska skarżącej nie oznacza, że organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów. Trzeba podkreślić, że organy wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, przesłuchały świadków, a także przeprowadziły dowody z dokumentów.
Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a., ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). Tymczasem jak wskazano powyżej, organy przeprowadziły szeroko zakreślone postępowanie dowodowe, a wyprowadzone z oceny materiału dowodowego wnioski znajdują potwierdzenie w treści dowodów, odpowiadają wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Co więcej, wbrew zarzutom skarżącej organy ustaliły, że skarżąca opuściła lokal w 2015 roku z powodu choroby psychicznej matki.
Pokreślić należy, że żaden organ prowadzący postępowanie administracyjne nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tylko nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1607/16). Tymczasem, przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia art. 35 u.e.l., a stan psychiczny matki skarżącej nie ma znaczenia dla ustalenia przesłanek wymeldowania. Podkreślić należy, że przyczyny opuszczenia lokalu przez skarżącą została ustalona przez organ w toku postępowania. Wskazano bowiem, że była nią choroba psychiczna matki (zgodnie z twierdzeniami skarżącej). W rezultacie brak przeprowadzenia kolejnych dowodów na ustalenie tej okoliczności nie mógł mieć wpływu na treść decyzji. Bezpodstawny jest zatem zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wszystkich dowodów zawnioskowanych przez pełnomocnika skarżącej.
W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., organ wskazał bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakie fakty uznał za udowodnione, wskazał dowody, na których się oparł, dokonał ich oceny, a także wskazał na zastosowane przepisy u.e.l. oraz wyjaśnił ich znaczenie. Co więcej, organ II instancji odniósł się do podniesionych w odwołaniu zarzutów.
Zasadnie wskazał organ II instancji, że postępowanie w sprawie wymeldowania może być prowadzone na wniosek lub z urzędu (art. 35 u.e.l.). Podkreślić jednakże należy, że samo wszczęcie postępowania o ubezwłasnowolnienie częściowe N. O. – B. nie stanowi podstawy do stwierdzenia wadliwości decyzji wydanej w postępowaniu z udziałem matki skarżącej. Podkreślić należy, że dopiero w sytuacji, gdyby w postępowaniu brała udział osoba częściowo ubezwłasnowolniona (prawomocnym postanowieniem Sądu) zachodziłaby podstawa do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wynika to z faktu, że orzeczenie sądu o ubezwłasnowolnieniu ma charakter konstytutywny, a zatem wywołuje skutki dopiero od momentu jego wydania. Równocześnie podkreślić należy, że przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać (por. II SA/Łd 675/21, wyrok z dnia 10 grudnia 2021 r., CBOSA). Zauważyć również należy, że w toku postępowania administracyjnego N. O. – B. była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe uwagi, należy stwierdzić, że niezasadny był podnoszony przez skarżącą zarzut nieważności wydanych decyzji ponieważ, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie zostały one wydane z naruszeniem prawa.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak zawieszenia postępowania mimo zaistnienia ku temu przesłanek, wskazać należy, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez organ lub sąd. Jak wskazuje się w orzecznictwie, zagadnieniem wstępnym jest określona w przepisach prawa materialnego przesłanka wydania decyzji administracyjnej, której rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej. Zagadnienie takie powstaje niezależnie od postępowania, w którym można je rozstrzygnąć (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2022 r., II OSK 2480/21, CBOSA). Trzeba zatem podkreślić, że kwestia postępowania w sprawie ubezwłasnowolnienia częściowego byłego właściciela lokalu przy ulicy S nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Istota uzupełniającego postępowania dowodowego polega na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ (por. wyrok NSA z 28.08.2020 r., I GSK 199/18, CBOSA). Podkreślić równocześnie należy, że dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji (por. wyrok NSA z 17.11.2020 r., II GSK 737/20, CBOSA).
Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 roku, sygn. akt II GSK 164/05, CBOSA). Sąd nie przeprowadził dowodu uzupełniającego z przedłożonych przez skarżącą dokumentów, ponieważ nie było to potrzebne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Organy w toku postępowania wyczerpująco zebrały i oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, a kwestie związane ze zbyciem lokalu przy ulicy S, relacji pomiędzy pełnomocnikiem matki skarżącej a nabywcą lokalu, a także stan psychiczny matki skarżącej (w świetle braku kwestionowania choroby psychicznej N. O. – B. przez organy administracyjne I i II instancji) nie miały znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów I i II instancji naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło