III SA/Kr 725/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody z dnia 1 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego P. G. Kancelaria Prawna ul. [...] w K kwotę 480,00 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Decyzją z dnia [...] 2016 r. ([...]) na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.) oraz art. 104 kpa Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu Z. G. z pobytu stałego z lokalu przy ul. R w K. Wskazał organ, że w dniu 4 listopada 2015 r. na wniosek W. G. zostało wszczęte postępowania administracyjne o wymeldowanie Z. G. z pobytu stałego z lokalu przy ul. R w K, w trakcie którego ustalono, że Z. G. opuścił lokal mieszkalny położony przy ul. R w K i w nim nie zamieszkuje. Podał, że W. G. w drodze licytacji komorniczej nabyła własność nieruchomości przy ul. R w K (postanowienie o przysądzeniu prawa własności z dnia 27 października 2014 r. oraz odpis z księgi wieczystej z dnia 4 listopada 2015 r. - karta nr 1,2,13 akt. sprawy). Natomiast w dniu 28 października 2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dokonał eksmisji dłużnika Z. G. z ww. lokalu i lokal ten wydał we władanie W. G. Nadto Z. G. zapoznając się z aktami sprawy w dniu 16 grudnia 2015 r. oświadczył, że nie zgadza się na wymeldowanie z przedmiotowego lokalu z uwagi na fakt, iż zaskarżył działania Komornika i postanowienie Sądu o przybiciu własności lokalu na rzecz W. G. oraz, że nie ma dostępu do lokalu przy ul. R w K w nim nie przebywa. Wedle organu administracji w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że Z. G. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. R w K, a eksmisja została wykonana skutecznie przez Komornika co stanowi podstawę do podjęcia decyzji o wymeldowaniu go z miejsca stałego zameldowania. Eksmisja Z. G. z lokalu przy ul. R w K jest bowiem aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dodał organ, że wydając decyzję w sprawie meldunkowej bierze się pod uwagę fakt jaki istnieje w dacie wydania decyzji. Utrzymywanie zameldowania osoby na pobyt stały w lokalu, w którym faktycznie osoba ta nie przebywa byłoby równoznaczne z utrzymaniem fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych nie zezwalają. Przepisy te mają wyłącznie charakter porządkowy - rejestrują faktyczny pobyt osoby pod określonym adresem. Zameldowanie jest czynnością materialno - techniczną, która ma zapewnić zgodność ewidencji ludności ze stanem faktycznym. Wydanie decyzji o wymeldowaniu Z. G. z lokalu mieszkalnego płożonego przy ul. R w K ma na celu likwidację istniejącej fikcji meldunkowej. Odwołanie od ww. decyzji złożył Z. G. Decyzją z dnia kwietnia 2016 r. ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.) Wojewoda wydał decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podał, co następuje: Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie meldunkowej wymagającą wyjaśnienia były okoliczności związane z opuszczeniem przez pana Z. G. lokalu przy ul. R w K - co bezspornie nastąpiło w wyniku wykonanych czynności komorniczych. Z dołączonego do akt sprawy protokołu wynika bowiem, iż 28 października 2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym, działając na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Rejonowego z dnia 27 października 2014 r., sygn. akt [...], dokonał komorniczych czynności egzekucyjnych polegających na opróżnieniu lokalu mieszkalnego przy ul. R w K z rzeczy stanowiących własność Z. G. i wydaniu przedmiotowego lokalu wierzycielowi - W. G. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalił się pogląd, iż w sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza wykonanie eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu w lokalu (por. II OSK 195/09, II OSK 24/09, II OSK 1113/09, II OSK 526/11). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Z. G. nie mieszka w lokalu przy ul. R w K z zamiarem stałego przebywania. Do opuszczenia przez wymienionego jego miejsca pobytu stałego doszło na skutek wykonanych czynności komorniczych na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Rejonowego z dnia 27 października 2014 r., co dało podstawę do wymeldowania ww. w drodze decyzji administracyjnej w oparciu o przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Nastąpiło bowiem trwałe opuszczenie przez Z. G. lokalu przy ul. R w K. Na rozstrzygnięcie sprawy nie miały wpływu wskazane w odwołaniu działania Z. G. polegające na zaskarżeniu czynności komornika. Skarga na czynności komornika jest bowiem środkiem służącym do zaskarżania ewentualnych uchybień o charakterze wyłącznie proceduralnym, związanych bezpośrednio z czynnościami dokonywanymi przez komornika lub zaniechaniem przez niego dokonania określonych czynności. Stanowi ona zatem środek obrony formalnej, a nie obrony merytorycznej, ukierunkowanej na badanie dopuszczalności i zasadności egzekucji. Co się zaś tyczy kwestii uchylenia przez Sąd Okręgowy postanowienia w przedmiocie wpisania do ksiąg wieczystych na rzecz W. G. prawa własności lokalu przy ul. R, wskazać należy, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 27 października 2014 r. W. G. bezspornie przysługuje prawo własności nieruchomości lokalowej stanowiącej lokal mieszkalny nr [...] położony w budynku przy ul. R w K, a postanowienie to nadal pozostaje w obiegu prawnym. Tym samym w/w mogła wystąpić z wnioskiem o wymeldowanie. Na powyższe rozstrzygnięcie Z. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, co w rezultacie spowodowało wydanie błędnej decyzji; art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu przez Wojewodę całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W świetle powyższych zasad skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 25 obowiązującej w dniu orzekania przez organy obu instancji ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W przypadku zaniechania obowiązku wymeldowania się, stosownie do art. 35 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu - decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego. Decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy. W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym zostało wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, że centrum życiowych interesów skarżącego nie znajduje się pod adresem lokalu, z którego został wymeldowany. Podkreślić trzeba, że orzecznictwo sądowe jednolicie przyjmuje, iż zameldowanie oraz wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 631/12 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 824/11). Zatem zameldowanie nie służy powstaniu czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, a wymeldowanie tego prawa nie może osłabia, ani nie przekreśla. Podkreślić trzeba też, że eksmisja Z. G. z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisu art. 33 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy traktować wykonanie w drodze postępowania eksmisji danej osoby z lokalu. Zwrócić też należy uwagę, że zawarte w art. 35 ustawy o ewidencji ludności o dowodach osobistych sformułowanie "wydaje się" wskazuje na obowiązek wydania decyzji o wymeldowaniu, jeżeli tylko organ stwierdzi, że została spełniona przesłanka wymeldowania: fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Dla ustalenia, czy opuszczenie lokalu w konkretnych okolicznościach daje podstawę do wymeldowania, istotne znaczenie ma też, czy dana osoba miała zamiar opuszczenia miejsca dotychczasowego zameldowania. W niniejszej sprawie Skarżący nadal deklaruje wolę powrotu do przedmiotowego lokalu oraz podnosi, że nie było jego zamiarem opuszczanie tego lokalu, a w przedmiotowym lokalu znajdują się jego przedmioty osobiste. Jednakże podkreślić trzeba też, że przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim." (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 437/09). Zdaniem Sądu w kontrolowanym postępowaniu zamiar skarżącego pozostania w przedmiotowym lokalu ogranicza się jedynie do deklarowania chęci powrotu do lokalu bez uwzględnienia realnych i prawnych możliwości zamieszkania w lokalu. Wskazać bowiem należy, że przysądzenie prawa własności do przedmiotowego lokalu prawomocnym postanowieniem z dnia 27 października 2014 r. na rzecz W. A. G., w praktyce uniemożliwiło skarżącemu powrót do tego lokalu w przyszłości. Zatem utrzymanie zameldowania skarżącego w przedmiotowym lokalu sprawiałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem obecnym (skarżący nie przebywa w lokalu), a skoro skarżący nie ma realnych perspektyw na powrót do lokalu, odmowa wymeldowania prowadziłaby do trwałej fikcji meldunkowej. Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "Na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu." (wyroki z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 195/09 oraz z dnia z dnia 23 marca 2010r. sygn. akt II OSK 579/09). Ponadto "Z sytuacją, kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wyroku eksmisyjnego, należy zrównać sytuację, kiedy dana osoba opuszcza lokal, a następnie nie może do niego powrócić wskutek przeszkód stawianych przez właściciela, który jednakowoż uzyskał prawomocny wyrok stwierdzający, iż po opuszczeniu lokalu w sposób zgodny z prawem doszło do utraty prawa do lokalu przez osobę, która lokal opuściła." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1113/08). W świetle przedstawionych powyżej rozważań Sąd uznał zarzuty podniesione przez skarżącego za niezasadne. Skoro bowiem kluczowe znaczenie dla orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego miała okoliczność wykonania wobec niego eksmisji , to była to wystarczająca podstawa do wymeldowania skarżącego. Dlatego nie można organom administracji postawić zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do badania zasadności prawomocnego wyroku sądu powszechnego. Także okoliczności związane z egzekucją tego wyroku nie miały znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Ewentualne nieprawidłowości dotyczące postępowania egzekucyjnego mogą być zwalczane przez skarżącego za pomocą stosownych środków prawnych przewidzianych przez przepisy regulujące postępowanie egzekucyjne. Ponownie zwrócić należy uwagę na to, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, iż opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania eksmisji, czy też wydanie nieruchomości jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu danej osoby. W sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza, wykonanie czynności komorniczych jest równoznaczne z ustaniem pobytu danej osoby w spornym lokalu (por. wyroki NSA z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 526/11; z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 1515/10 oraz z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 788/07). Ponadto w przypadku wykonania eksmisji nie można bronić się przed wymeldowaniem, powołując się na brak dobrowolności w opuszczeniu lokalu. Gdy bowiem w obrocie prawnym pozostaje wyrok eksmisyjny wydany w stosunku do osoby wymeldowywanej, w niniejszej sprawie postanowienie z dnia 27 października 2014 r. o przysądzeniu prawa własności nieistotne jest badanie woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i nie przebywa w miejscu pobytu stałego (tak WSA we Wrocławiu w uroku z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 813/13 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu naruszenia przepisów postępowania, ani też naruszenia prawa materialnego. Dlatego też, działając na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono jak w punkcie I sentencji. Odnośnie wynagrodzenia dla ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, to zgodnie z art. 250 ppsa, wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 22¹ ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 233 ze zm.), koszty pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ponosi Skarb Państwa, a zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz.1804 ze zm.) stawka minimalna wynagrodzenia w niniejszej sprawie wynosi 480 zł. Kwotę tą powiększono, stosownie do § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia, o kwotę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania.