III SA/Kr 808/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) WSA Katarzyna Marasek-Zybura Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2023 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 6 marca 2023 r., znak WO-II.621.1.9.2023, w przedmiocie wymeldowania skargę oddala. Wojewoda Małopolski decyzją z 6 marca 2023 r. nr WO-II.621.1.9.2023 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako: "k.p.a."), w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1191, dalej jako: "ustawa o ewidencji ludności"), utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. dnia 17 stycznia 2023 r., znak: [...], orzekającej o wymeldowaniu A. G. (dalej: "skarżący") z miejsca pobytu stałego pod adresem: Z., ul. A. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego pod adresem: Z., ul. A., zostało wszczęte na wniosek K. S. (dalej: "wnioskodawczyni"), dysponującej tytułem prawnym do ww. lokalu. Organ I instancji w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalił, że Sąd Rejonowy w Z. postanowieniem z dnia 7 maja 2021 r. sygn. akt [...] zobowiązał skarżącego do opuszczenia lokalu w Z. przy ul. A. jak również, zobowiązał do opuszczenia bezpośredniego otoczenia wyżej wymienionego mieszkania poprzez zakaz zbliżania się do bloku przy ul. A w Z. na odległość mniejszą niż 50 m. Skarżący w asyście komornika sądowego opuścił lokal przy ul. A. w Z. W związku z powyższym, Burmistrz Miasta Z., decyzją z 17 stycznia 2023 r., znak: [...], orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w Z., ul. A. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i wniósł odwołanie do Wojewody Małopolskiego. Wskazał, że organ I instancji w uzasadnieniu podniósł, że utrzymanie Jego zameldowania pod adresem: Z., ul. A., stanowiłoby fikcję meldunkową, na którą nie pozwalają przepisy meldunkowe. W związku z tym wskazał, że fikcja meldunkowa dotyczy wszystkich mieszkańców tego bloku, ponieważ budynek nigdy nie został dopuszczony do użytkowania. W ocenie skarżącego, meldowanie osób w budynku z nakazem rozbiórki jest przestępstwem, podobnie jak prowadzenie w nim działalności gospodarczej. Zwrócił uwagę, że organ I instancji rozstrzygnął sprawę na etapie formułowania przez Wojewodę Małopolskiego odpowiedzi na ponaglenie, co było niedopuszczalne. Podkreślił, że nie wyprowadził się dobrowolnie z mieszkania, w którym zameldowany jest na pobyt stały, nie zabrał z niego swoich rzeczy osobistych i nie odebrał z depozytu sądowego pieniędzy zasądzonych na Jego rzecz. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odmowie wymeldowania. Opisaną we wstępie decyzją, Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy streścił przebieg postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. W motywach rozstrzygnięcia Wojewoda Małopolski podniósł, że wyrokiem Sądu z 26 października 2009 r. z winy skarżącego orzeczono o jego rozwodzie z K. S. Kolejno wyrokiem z 19 stycznia 2022 r. sygn. akt [...] sąd dokonał podziału majątku wspólnego, przyznając K. S. na wyłączna własność mieszkanie nr [...] przy ul. A. Następnie postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2022 r. Sąd ustanowił depozyt na rzecz skarżącego w kwocie będącej połową wartości spornego lokalu. Zawiadomieniem Sądu Rejonowego w Z. Wydział Ksiąg Wieczystych wykreślono skarżącego z księgi wieczystej. Aktualnie K. S. jest jedyną właścicielką mieszkania przy ul. A. w Z. Skarżący nie ma dostępu do lokalu, w którym zameldowany jest na pobyt stały. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny z 7 maja 2021 r., sygn. akt [...], zobowiązano bowiem skarżącego do opuszczenia wspólnie zajmowanego z K. S. mieszkania położonego w Z. przy ul. A. oraz opuszczenia bezpośredniego otoczenia wyżej wymienionego mieszkania poprzez zakazanie zbliżania się do bloku przy ul. A. w Z. na odległość mniejszą niż 50 metrów. Skarżący nie wykonał przedmiotowego wyroku, dlatego też w dniu 27 sierpnia 2021 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. przeprowadził eksmisję skarżącego z przedmiotowej nieruchomości. Podczas przesłuchania w Urzędzie Miasta Z. w dniu 16 stycznia 2023 r. skarżący przyznał, że w dniu 27 sierpnia 2021 r. został wywieziony z lokalu przy ul. A. przez Komornika i Policję do noclegowni pod adres: Z., ul. B. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do tego, aby uznać, że aktualnie związki skarżącego z lokalem nr 9 przy ul. A. w Z. ustały – skarżący nie mieszka pod adresem stałego zameldowania i nie ma możliwości w nim przebywania z uwagi na zastosowane środki zapobiegawcze. Oznacza to, że ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, warunkujące wymeldowanie z pobytu stałego. Organ odwoławczy podkreślił, że organy administracji publicznej są związane prawomocnymi orzeczeniami sądów powszechnych i nie są uprawnione do kwestionowania skutków prawnych jakie wynikają z takich orzeczeń. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że skoro w dniu 27 sierpnia 2021 r. została wykonana eksmisja skarżącego z przedmiotowego lokalu i nie mieszka On w tym lokalu by nie naruszyć nałożonego na niego zakazu zbliżania się do bloku przy ul. A. w Z. na odległość mniejszą niż 50 metrów, to od sierpnia 2021 r. spełnia on przesłankę opuszczenia przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Wojewoda Małopolski zauważył, że ewidencja ludności polega wyłącznie na rejestracji faktycznego miejsca pobytu osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że skarżący aktualnie koncentruje swoje sprawy życiowe poza lokalem nr [...] przy ul. A. w Z. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący, wyraził swoje niezadowolenie z wydanego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 6 marca 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. dnia 17 stycznia 2023 r. w przedmiocie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego pod adresem: Z., ul. A., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "u.e.l.". Zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w jej art. 28 ust. 1 wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle wskazanej regulacji normatywnej decyzja w sprawie wymeldowania ma charakter związany i zapada, gdy jednocześnie spełnione zostaną przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Przedmiot sprawy dotyczy wymeldowania z pobytu stałego, dlatego wyjaśnienia wymaga, że pobytem stałym w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 1 u.e.l. jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że o pobycie stałym przesądzają takie elementy jak: fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. następuje, gdy ma charakter trwały i jest dobrowolne. Wymagana jest więc realizacja dwóch koniecznych przesłanek przyjęcia, że mamy do czynienia z opuszczeniem miejsca stałego pobytu: trwałości i dobrowolności opuszczenia. Z trwałością opuszczenia miejsca spotykamy się w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym - nowym miejscu - ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. O dobrowolności decyduje więc samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Tym niemniej w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nadto, iż na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o wszystkie te sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Jednocześnie zwraca się uwagę, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Tym samym na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne (zob. w tej materii: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 maja 2012 r.; sygn. akt II OSK 299/11; z dnia 16 października 2013 r.; sygn. akt II OSK 1163/12; z dnia 20 maja 2016 r.; sygn. akt II OSK 2065/14; z dnia 11 stycznia 2018 r.; sygn. akt II OSK 1177/17; z dnia 8 czerwca 2019 r.; sygn. akt II OSK 2025/17; z dnia 18 grudnia 2019 r.; sygn. akt II OSK 3427/18; z dnia 19 grudnia 2019 r.; sygn. akt II OSK 3268/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy reprezentowane w powołanych orzeczeniach uznając, że wyłącznie opuszczenie lokalu będące efektem bezprawnego działania i zachowania osób trzecich, może podważać zaistnienie przesłanki dobrowolności (por. wyrok WSA w Gdańsku z 13.07.2023 r., III SA/Gd 157/23, LEX nr 3591127). Należy również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości (wyrok WSA w Krakowie z 22.05.2018 r., III SA/Kr 126/18, LEX nr 2500964). W niniejszej sprawie wobec skarżącego zostało wydane prawomocne już postanowienie z dnia 7 maja 2021r. zobowiązujące skarżącego do opuszczenia zajmowanego mieszkania, jak również wydano zakaz zbliżania się skarżącego do bloku, w którym owo mieszkanie się znajduje. Postanowienie to zostało wykonane 27 sierpnia 2021r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. Stąd skarżący został zgodnie z prawem eksmitowany z zajmowanego lokalu, a sam nakaz eksmisji stał się już prawomocny, a więc nie podlega zaskarżeniu. Należy więc przyjąć, że opuszczenie lokalu przez skarżącego ma charakter zarówno trwały jak i dobrowolny, przy uwzględnieniu powołanego wyżej orzecznictwa sądów administracyjnych. Na równi bowiem z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek określonych okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych orzeczeń wydanych przez sądy powszechne bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w takiej sytuacji chęć strony do ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania (zob. w tej materii m.in wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2020 r.; sygn. akt II OSK 234/19 oraz z dnia 23 kwietnia 2020 r.; sygn. II OSK 1739/19). Bez znaczenia dla wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego ma kwestia, czy budynek w, którym mieszkał został, czy też nie został dopuszczony do użytkowania. Postępowanie o wymeldowanie ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Decyzja o zameldowaniu nie daje żadnych praw do lokalu ani też takich praw, jeśli strona jest w ich posiadaniu, nie pozbawia (np. prawa własności czy prawa użytkowania). Natomiast organy właściwe w sprawach ewidencji ludności nie są powołane do dokonywania ocen, czy osoba w stosunku do której toczy się postępowanie o wymeldowanie jest właścicielem jeszcze innej nieruchomości, czy określony obiekt budowlany, z którego ma zostać wymeldowana nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu prawa budowlanego i uzależnienia od tych oceny możliwości zameldowania lub wymeldowania (zob. wyrok NSA z 27.04.2018 r., II OSK 2853/17, LEX nr 2490171). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.