III SA/Kr 942/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 23 kwietnia 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 53), art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1268, ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735) po rozpatrzeniu odwołania skarżącego S. W. utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2020 r. Nr [...] orzekającej o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii AM, B1, B, C1, C, B+E, C1 + E, T. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 10 grudnia 2020 r. do Urzędu wpłynął wyrok Sądu Rejonowego sygn. [...] z dnia 5 listopada 2020 r., którym orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, od dnia 5 września 2020 r. do dnia 4 września 2024 r. z wyłączeniem pojazdów objętych kat. CE prawa jazdy. W wyroku zaliczono na poczet orzeczonego środka karnego okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 5 września 2020 r. Na podstawie ww. wyroku, Starosta decyzją z dnia [...] 2020 r. Nr [...] orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii AM, B1, B, C1, C, B+E, C1 + E, T. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a., W dniu 22 grudnia 2020 r. S. W. złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kat. CE. Starosta decyzją z dnia [...] 2021 r. odmówił skarżącemu zwrot prawa jazdy kategorii C+E. Od powyższej decyzji Starosty z dnia [...] 2020r. odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł skarżący, zaskarżając decyzję w części dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii C. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art. 103 ust. 1 pkt 4 o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że orzeczony wyrokiem sądowym zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych obejmuje uprawnienia do kierowania pojazdami kat. C oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, a w tej sprawie organ nie uwzględnił w sposób precyzyjny i rzetelny treści wyroku Sądu Rejonowego z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. [...]. Skarżący podkreślił, że w jego sprawie wyrok obejmuje zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów objętych kategorią CE prawa jazdy. To zaś oznacza, że wyrok nie obejmuje zakazu prowadzenia pojazdów kategorii C, która została zawarta w zaskarżonej decyzji. Skarżący zwrócił uwagę, że Sąd w wyroku nie użył sformułowania "C+E", o jakim jest mowa w art. 6 ust. 1 pkt 12 ustawy o kierujących pojazdami, lecz "CE", co odnosi się zarówno do kategorii prawa jazdy kat. "C", o jakim mowa w art. 6 ust. 1 pkt 8 powyższej ustawy, jak i kat. "C+E", o jakim mowa w art. 6 ust. 1 pkt 12 tej ustawy. Opisaną we wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, a następnie streścił przebieg dotychczasowego postępowania. SKO wskazało, że prawomocnym i wykonalnym wyrokiem nakazowym z dnia 5 listopada 2020 r. Sąd Rejonowy Wydział Karny sygn. [...] uznał oskarżonego S. W. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia, stanowiącego występek z art. 178a § 1 kk. Skarżący był oskarżony o to, że w dniu 5 września 2020 r. w miejscowości D, znajdując się w stanie nietrzeźwości przy stwierdzonej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu w wymiarze 0,41 mg/l w trakcie pierwszego badania, 0,34 mg/l w trakcie drugiego badania, 0,27 mg/l w trakcie trzeciego badania, w ruchu lądowym prowadził pojazd mechaniczny w postaci samochodu osobowego marki Toyota [...] nr rej. [...]. Na mocy art. 42 § 2 kk w zw. z art. 43 § 1 kk w zw. z art. 502 § kpk, jako środek karny orzeczono wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres czterech lat, z wyłączeniem pojazdów objętych kategorią CE prawa jazdy. Na poczet orzeczonego zakazu zaliczono oskarżonemu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 5 września 2020 r. do dnia 5 listopada 2002 r. Wyrok stał się prawomocny i wykonalny z dniem 20 listopada 2020 roku. Z akt sprawy wynika również, że wyrok Sądu został zgodnie z dyspozycją przepisu art. 182 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego przesłany do organu I instancji, celem wykonania zakazu prowadzenia pojazdów przez właściwy organ administracji publicznej. W dniu 22 lutego 2021 r. organ odwoławczy zwrócił się do Sądu Rejonowego o wyjaśnienie czy orzeczony zakaz obejmuje również kat. C prawa jazdy, skoro z orzeczonego zakazu wyłączono kat. CE prawa jazdy. Sąd Rejonowy w odpowiedzi na to pismo stwierdził, że wyłączenie dotyczy pojazdów objętych kat. CE prawa jazdy, tj. C+E, a orzeczenie w tym zakresie uwzględniało wniosek oskarżonego i obrońcy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, ze wobec nadesłania do organu wyroku Sądu Rejonowego Wydział Karny sygn. [...] na mocy którego orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres czterech lat, z wyłączeniem pojazdów objętych kategorią C+E prawa jazdy, orzekające w sprawie organy nie posiadają swobody w decydowaniu, na jaki okres i w jakim zakresie cofnąć skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. W niniejszej sprawie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi zostały cofnięte od dnia 5 września 2020 r. do dnia 4 września 2024 r. Na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawną i błędną interpretację wyroku sądu powszechnego w zakresie wyłączenia spod zatrzymania uprawnień do kierowania pojazdami. Zdaniem skarżącego organ, nie ma podstaw prawnych (wyroki sądów karnych nie podlegają interpretacji - wykonuje się je wprost) oraz legitymacji do arbitralnej zmiany treści wyroków. Starosta podobnie jak inne organy winien działać w ramach i na podstawie przepisów prawa, a co wydaje się być bezspornym wyrok jest jednoznaczny i jego treść nie budzi żadnych wątpliwości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2021r. na mocy której utrzymał on w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z dnia [...] 2020r. w której orzeczono o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii AM, B1, B, C1, C, B+E, C1 + E, T.. Należy przy tym zauważyć, że odrębną decyzją z dnia [...] 2021r. odmówiono skarżącemu zwrotu prawa jazdy kategorii C+E. Na wstępie należy wskazać, że prawomocny wyrokiem Sądu Rejonowego - Wydział Karny o sygn. akt [...] z 5 listopada 2020 r. orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu na okres 4 lat prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów objętych kategorią CE prawa jazdy. Należy przy tym podkreślić, że Sędzia Sądu Rejonowego, która wydała wyżej wymieniony wyrok karny wskazała, że wyłączenie dotyczy pojazdów objętych kategorią CE prawa jazdy, tj,. C+E, a orzeczenie w tym zakresie uwzględnia wniosek oskarżonego i obrońcy. Zgodnie z art. 182 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 53 z późn. zm.), w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany wykonuje zawodowo czynności związane z prowadzeniem pojazdów, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto bezzwłocznie pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony (§ 1); organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (§ 2). Z kolei na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.)., dalej zwanej u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Decyzja wydawana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ musi działać w granicach związania i nie ma możliwości interpretacji wydanego wyroku sądu karnego. Nie może też dokonywać ani rozszerzenia, ani zawężenia orzeczonego przez sąd zakazu. Jednocześnie organ nie jest uprawniony do weryfikacji wyroku sądu karnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2020 r., I OSK 140/20 i wymienione tam orzecznictwo; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej jako CBOSA). W następstwie otrzymania zawiadomienia o orzeczonym zakazie prowadzenia pojazdów Starosta stał się zobowiązany cofnąć, w formie decyzji administracyjnej, uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami i nie może wydawać skarżącemu tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Należy w tym zakresie wskazać, że zakazu prowadzenia orzeczony przez Sąd Rejonowy dotyczy wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów objętych kategorią C+E prawa jazdy. Z tego względu obejmuje on również wprost pojazdy zaliczone do kategorii C. Zgodnie bowiem z art. 6 u.k.p. nie ma odrębnych kategorii C oraz E, jest tylko kategoria C+E i tak to też zostało zinterpretowane przez Sędziego Sądu Rejonowego, który wydał przedmiotowy wyrok. Należy więc stwierdzić, że w odniesieniu do skarżącego został także orzeczony bezpośrednio w wyroku jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C. Należy także wskazać, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. W świetle art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ww. ustawy przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: - AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; - B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 12 ust. 2 u.k.p. był przedmiotem nowelizacji z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970). W jej efekcie doprecyzowano, że określone w tym przepisie ograniczenie dotyczy nie tylko wydania, ale także "zwrotu" zatrzymanego prawa jazdy, a nadto także "przywrócenia uprawnienia" do kierowania pojazdami. Językowa interpretacja powyższych przepisów prowadzi więc do jednoznacznego wniosku, iż bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii C obejmuje - poprzez obowiązujący organy administracji publicznej art. 12 ust. 2 pkt 3 u.k.p. - również zakaz prowadzenia pojazdów objętych B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E, jak również zakaz prowadzenia pojazdów objętych kategorią B odnosi się również do pojazdów objętych kategorią C. Ma to związek bezpośrednio do niniejszą sprawą, w której przedmiotem wyłączenia spod zakazu zgodnie z wyrokiem Sądu Karnego ma być uprawnienie do prowadzenia pojazdami kategorii C+E. Nawet gdyby przyjąć, że w wyroku karnym wyłączenie dotyczy zarówno kategorii C jak i C+E, to i tak Starosta nie mógłby wydać takiej kategorii prawa jazy, gdyż zakaz wydania wynikałby z zakazu prowadzenia pojazdów objętych kategorią B. Należy przy tym podkreślić, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie (zob. wyrok NSA z 17.11.2020 r., I OSK 1172/20, LEX nr 3114275). Jak już zostało wyżej jednak wskazane, zdaniem Sądu orzekającego wyłączenie z zakazu prowadzenia pojazdów objętych kategorią C+E, nie odnosi się do kategorii C. Regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 u.k.p. ma istotne uzasadnienie celowościowe. Jej celem jest (czasowe) wykluczenie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Z punktu widzenia racjonalności ustawodawcy, jak również chronionej konstytucyjnie wartości jaką jest bezpieczeństwo publiczne, nie da się bowiem zaakceptować sytuacji, w której osoba naruszająca w bardzo poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, mogłaby nadal być użytkownikiem tego ruchu prowadząc bez ograniczeń pojazdy wymagające wyższej kategorii uprawnień, niż te, których czasowo została pozbawiona (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16; z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16; z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2514/14; z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14; z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14; z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14; z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14; z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2715/16; z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 105/16; z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1301/20; dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu spowodowali znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić, by ustawodawca, pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. A i B), zezwolił na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat. C i C+E) bądź np. autobusu z przyczepą (kat D i D+C) zob. wyrok NSA z 18.12.2020 r., I OSK 1383/20, LEX nr 3124351). Ze względu zaś na brzmienie art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., negatywna przesłanka zwrotu skarżącemu prawa jazdy rozciągała się także na prawo jazdy kategorii C+E. Z uwagi bowiem na fakt, że ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego - w zakresie prawa jazdy kategorii C - także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczyły zarówno ubiegającego się o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy, to należało przyjąć, że z wyroku sądu karnego wynikał dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, w tym kategorii C, a pośrednio również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C+E, pomimo wyraźnego wyłączenia tej kategorii w samym wyroku karnym. Trafnie w wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.01.2021 r. (I OSK 2195/20, LEX nr 3179632) stwierdzono, że powyższe twierdzenie nie stoi przy tym w sprzeczności z treścią prawomocnego wyroku karnego. Źródłem ograniczenia uprawnień osób ubiegających się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy nie jest bowiem sam wyrok karny, lecz norma ustawowa, która podlega konkretyzacji za pośrednictwem decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Z przepisu art. 12 ust. 2 u.k.p. jasno wynika, że wolą ustawodawcy było wywołanie w tym wypadku dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów mechanicznych danej kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami tych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Należy więc zauważyć, że w tym stanie prawnym i faktycznym rozstrzygnięcia organów zapadłe w przedmiotowej sprawie należy uznać za prawidłowe, jak również należy stwierdzić, że nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych. Organy bowiem prawidłowo zebrały materiał dowodowy, jak również prawidłowo go uzasadniły. Także decyzja w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami z uwagi na orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdu została wydana przez właściwego starostę dopiero po przesłaniu temu organowi orzeczenia zawierającego zakaz prowadzenia pojazdów przez sąd (art. 182 § 3 k.k.w.) (por. wyrok NSA z 27.05.2020 r., I OSK 785/19, LEX nr 3072098.). Również termin cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami został określony prawidłowo (zob. Wyrok NSA z 10.01.2019 r., I OSK 1833/18, LEX nr 2696645). W sprawach bowiem dotyczących wydawania kierowcom dokumentów potwierdzających uprawnienia do kierowania zastosowanie mają także przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. 2016.231 ze zm.) - dalej określanym jako "rozporządzenie", Z przepisu jego § 17 ust. 1 wynika, iż w przypadku orzeczenia wyrokiem sądu zakazu kierowania pojazdami na okres przekraczający rok organ wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami bez określenia terminu ważności tej decyzji. Natomiast według § 17 ust. 2 rozporządzenia w uzasadnieniu decyzji organ wskazuje w szczególności termin rozpoczęcia i zakończenia biegu okresu zakazu kierowania pojazdami. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł więc o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.