I SA/Łd 146/25
WyrokWSA w Łodzi2025-05-13
Skład orzekający: Paweł Kowalski, Ewa Cisowska-Sakrajda, Tomasz Furmanek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przeniesienie autorskich praw majątkowych do logo w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) stanowi odpłatne zbycie i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód z praw majątkowych?Ratio decidendi
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do logo w zamian za zwolnienie z długu (datio in solutum) nie stanowi odpłatnego zbycia w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie powoduje przyrostu majątku po stronie przenoszącego własność. W konsekwencji, czynność ta nie generuje przychodu podlegającego opodatkowaniu.Stan faktyczny
Skarżąca planowała przenieść na spółkę autorskie prawa majątkowe do logo w celu zwolnienia się z długu z tytułu pożyczki (datio in solutum). Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał tę czynność za odpłatne zbycie, podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądzono od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz M. M. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant st. asystent sędziego Maciej Dębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2025 roku sprawy ze skargi M. M. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 21 stycznia 2025 r. nr 0113-KDIPT2-3.4011.698.2024.2.JŚ w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz M. M. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Interpretacją podatkową z dnia 21 stycznia 2025 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej za nieprawidłowe uznał stanowisko M. M. dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych przekazania praw do logo w celu zwolnienia się z długu w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum).
W uzasadnieniu tej interpretacji Dyrektor wskazał, że zgodnie ze zdarzeniem przyszłym opisanym we wniosku, wnioskodawczyni jest polskim rezydentem podatkowym i podlega opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia. Wnioskodawczyni zawarła umowę pożyczki ze spółką z o.o. Wnioskodawczyni posiada autorskie prawa majątkowe do logo (jest właścicielką logo, do którego ma pełnię praw autorskich). W związku z udzieloną stronie pożyczką spółka sp. z o.o. posiada względem wnioskodawczyni wierzytelność o zwrot kwoty głównej pożyczki wraz z naliczonymi odsetkami. Celem zaspokojenia części lub całości wartości wierzytelności wnioskodawczyni planuje przenieść na spółkę autorskie prawa majątkowe do logo. Przeniesienie własności praw autorskich do logo na spółkę ma się odbyć w trybie art. 453 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks Cywilny (t.j.: z dnia 21 czerwca 2024 r., Dz. U. z 2024 r. poz. 1061), jako świadczenie w miejsce wykonania (datio in solutum).
W uzupełnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że umowa pożyczki z sp. z o.o. została zawarta przez stronę jako osobę fizyczną, poza prowadzoną działalnością gospodarczą. Umowa pożyczki nie jest zatem związana z działalnością gospodarczą prowadzoną przez wnioskodawczynię.
Na tle opisu tego zdarzenia przyszłego wnioskodawczyni sformułowała pytanie "czy prawidłowe je stanowisko wnioskodawczyni, zgodnie z którym przeniesienie prawa praw majątkowych do logo w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) nie będzie po stronie wnioskodawczyni podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, tj. nie będzie wypełniało dyspozycji przychodu przewidzianej w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.), zwanej "u.p.d.o.f.
Zdaniem wnioskodawczyni, przeniesienie własności praw majątkowych do logo w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) nie będzie po stronie wnioskodawczyni podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, bowiem przeniesienie to nie będzie następować w wykonaniu działalności gospodarczej i dotyczy praw autorskich majątkowych do logo posiadanych przez nią w majątku osobistym, nie powoduje zatem żadnego przysporzenia po stronie dłużnika, a tym samym nie stanowi źródła przychodów o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.
W opinii wnioskodawczyni, prezentowane przez nią stanowisko potwierdzają m.in. wyroki: NSA z 17 maja 2023 r., II FSK 2798/20; NSA z 28 marca 2023 r., II FSK 2373/20; NSA z 11 czerwca 2024 r., II FSK 1152/21; WSA w Poznaniu z 8 sierpnia 2024 r., I SA/Po 301/24; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 6 sierpnia 2020 r., I SA/Go 214/20; WSA w Warszawie z 7 grudnia 2016 r., III SA/Wa 3231/15, wydane na kanwie przenoszenia własności nieruchomości (a nie praw autorskich majątkowych do logo) w zamian za zwolnienie z długów, co jednak nie ma znaczenia dla obowiązku podatkowego wynikającego z faktu z korzystania przez podatnika z rozwiązania przewidzianego w Kodeksie cywilnym w art. 453 k.c. w postaci datio in solutum.
Według strony, przeniesienie autorskich praw majątkowych przysługujących wnioskodawczyni w zamian za zwolnienie z długu nie ma odpłatnego charakteru, gdyż przenoszący to prawo nie uzyskuje przysporzenia majątkowego, tzn. nie powiększają się jego aktywa majątkowe, a jedynie zmienia się ich struktura. Wobec tego przeniesienie autorskich praw majątkowych na rzecz spółki w celu zwolnienia z innego zobowiązania nie powoduje żadnego przysporzenia po stronie dłużnika, a tym samym nie stanowi źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., przepis ten nie ma więc w sprawie zastosowania.
Podkreśliła, że pomimo świadomości ustawodawcy o utrwalonym w judykaturze kierunku wykładni pojęcia "odpłatne zbycie" (w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., które wprost można przenieść na art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.), nie zdecydował się on na interwencję w postaci nowelizacji przepisów normujących opodatkowanie takich czynności prawnych, dokonywanych poza działalnością gospodarczą – choć poprzez dodanie do art. 14 u.p.d.o.f. ust. 2e uczynił to w odniesieniu do przychodów uzyskiwanych z czynności podobnych w skutkach prawnych, ale dokonanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Nowelizacja ta obrazuje jednak wolę ustawodawcy skorygowania zasad powstawania przychodów z tytułu własności rzeczy w warunkach datio in solutum, ale wyłącznie w ramach działalności gospodarczej, z jednoczesnym zachowaniem dotychczasowych reguł w przypadku tożsamych w charakterze i skutkach czynności dokonywanych przez osoby fizyczne, które nie dokonują czynności w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przyjęła zatem, że w ocenie ustawodawcy nie wystąpiła potrzeba przeciwdziałania takim skutkom podatkowym przenoszenia własności z zastosowaniem konstrukcji prawnej świadczenia w miejsce wypełnienia, a nie w drodze stosownej umowy sprzedaży (por: wyrok NSA z dnia 10 listopada 2022 r., II FSK 597/20).
Dodatkowo wskazała, że to stanowisko NSA podtrzymał w najnowszym orzecznictwie, tj. w wyroku z dnia 11 czerwca 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. akt: II FSK 1152/21, podzielając pogląd, zgodnie z którym, aby można było mówić o powstaniu przychodu w sytuacji wskazanej w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. (który wprost można odnieść do przychodów ze źródeł wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.), należałoby wykazać, że zdarzenie polegające na odpłatnym zbyciu prawa własności lub ich części spowodowało przyrost w majątku podatnika. Zdaniem NSA przy wykładni art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., istotne jest wyjaśnienie terminu "nabycie", przez które należy rozumieć każde zwiększenie aktywów majątku podatnika. NSA stwierdził, że w aktualnej konstrukcji polskiego podatku dochodowego od osób fizycznych przychód odzwierciedla zwiększenie stanu mienia osoby w ciągu roku podatkowego, czyli przyrost czystego majątku podatnika.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 21 stycznia 2025 r. uznał to stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu tej interpretacji stwierdził, że przeniesienie na rzecz wierzyciela własności autorskich praw majątkowych do logo w zamian za zwolnienie z długu wskazuje bezsprzecznie, że czynność taka ma charakter odpłatny. Istotą odpłatnego zbycia jest bowiem to, że zbywca dokonując przysporzenia nie czyni tego kosztem własnego majątku, albowiem uzyskuje ekwiwalentne świadczenie, posiadające określony wymiar materialny, w analizowanej sprawie przejawiający się w zwolnieniu z długu. Powołując przepis art. 453 k.c. organ stwierdził, że świadczenie w miejsce wykonania (datio in solutum) jest umową, na mocy której obie strony (dłużnik i wierzyciel) wyrażają zgodę na umorzenie istniejącego dotąd zobowiązania, jeśli dłużnik zamiast pierwotnie ustalonego, spełni inne świadczenie. Przyjmuje się, że umowa, o której mowa w tym przepisie ma charakter odpłatnej umowy rozporządzającej, gdyż wierzyciel w miejsce dotychczasowego roszczenia uzyskuje inne. Płatność za świadczenie (wynagrodzenie) nie musi mieć bowiem charakteru pieniężnego i może również oznaczać uzyskanie świadczenia wzajemnego w postaci zapłaty w naturze (otrzymanie w zamian innych rzeczy lub praw), działania, zaniechania lub znoszenia. W analizowanej sprawie, w zamian za zwolnienie wnioskodawczyni z długu w całości lub w części, spółka nabędzie własność autorskich praw majątkowych do logo. Przeniesienie na wierzyciela własności tych praw w zamian za zwolnienie z długu będzie więc odpłatnym zbyciem tych praw, nie następuje bowiem pod tytułem darmym. W konsekwencji, planowane przez stronę przeniesienie na spółkę autorskich praw majątkowych do logo w ramach świadczenia w miejsce wykonania będzie stanowiło dla strony źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. i będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zdaniem organu, wbrew opinii strony, w analizowanej sprawie, argumentem przemawiającym za uznaniem, że czynność prawna w postaci świadczenia w miejsce wykonania nie stanowi odpłatnego zbycia, nie może być nowelizacja przepisów u.p.d.o.f., na mocy której do art. 14 tej ustawy dodano ustęp 2e, zgodnie z którym w przypadku gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego. Przepis art. 19 stosuje się odpowiednio. W odniesieniu do tego wskazał, że w sprawie mamy do czynienia z powstaniem przychodu ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., a nie z pozarolniczej działalności gospodarczej, wymienionej w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Przepisy art. 14 u.p.d.o.f. zawierają katalog przychodów kwalifikowanych do źródła, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Zamieszczenie przez ustawodawcę dodatkowych jednostek redakcyjnych w tym przepisie zawierających określenie przychodu z działalności gospodarczej w żaden sposób nie przemawia zatem za uznawaniem bądź nie uznawaniem na tej podstawie określonych świadczeń za przychód również u podatników nieprowadzących działalności gospodarczej. Powyższe pozostaje bez wpływu na kwalifikację do przychodów z praw majątkowych, które ustawodawca wymienia w art. 18 posługując się sformułowaniem "za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności", a więc przyjmując wyliczenie jedynie przykładowe i otwarty katalog tych przychodów.
W konkluzji organ stwierdził, że planowane przeniesienie przez wnioskodawczynię na spółkę autorskich praw majątkowych do logo w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) będzie wypełniało dyspozycję przychodu przewidzianą w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., a tym samym opisana we wniosku czynność będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W skardze na ta interpretację skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła o uwzględnienie skargi, uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji zobowiązanie organu do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem wytycznych Sądu i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. dopuszczenie się błędu wykładni i niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 9 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f., poprzez błędne uznanie, że przeniesienie autorskich praw majątkowych do logo mające na celu świadczenie w miejsce wykonania powoduje powstanie przysporzenia majątkowego u skarżącej, a w konsekwencji stanowi odpłatne zbycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. i skutkuje obowiązkiem rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu przez skarżącą;
2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 14a § 1 oraz art. 14e § 1 pkt 1, art. 14c § 1 oraz § 2, art. 217 § 2 w zw. z art. 14h, art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; obecnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 111), zwanej o.p., poprzez nieuwzględnienie przy dokonywaniu oceny stanowiska skarżącej oraz przytoczonej przez nią argumentacji w zakresie orzecznictwa sądów administracyjnych odnoszącego się do analizowanego zagadnienia, a tym samym nieprzedstawienie wyczerpującej oceny stanowiska skarżącej (w tym uzasadnienia prawnego) oraz brak pełnego uzasadnienia zaskarżonej interpretacji indywidualnej, skutkiem czego należy uznać, że prowadzenie postępowania nastąpiło w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego.
W zakresie zarzutu z punktu 1 skargi, w ocenie strony skarżącej przyjęcie przez organ, że czynność opisana we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej będzie miała charakter odpłatny jest błędne. Zdaniem skarżącej, przeniesienie na spółkę własności autorskich praw majątkowych do logo nie powoduje żadnego przysporzenia po stronie skarżącej, a tym samym nie stanowi źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. Skarżąca podkreśliła, że pomimo świadomości ustawodawcy o utrwalonym w judykaturze kierunku wykładni pojęcia "odpłatne zbycie" (w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., które wprost można przenieść na art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.), nie zdecydował się on na interwencję w postaci nowelizacji przepisów normujących opodatkowanie takich czynności prawnych, dokonywanych poza działalnością gospodarcza - choć poprzez dodanie do art. 14 ust. 2e u.p.d.o.f., uczynił to jednak w odniesieniu do przychodów uzyskiwanych z czynności podobnych w skutkach prawnych, ale dokonanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie skarżącej, przeniesienie prawa własności nieruchomości można zatem zrównać z przeniesieniem własności autorskich prawa majątkowych, gdyż skutek przeniesienia własności w celu wykonania zobowiązania jest tożsamy w każdym z wymienionych przypadków. Zasadniczo jednolicie przyjmowany jest pogląd, że przeniesienie własności nieruchomości w takich warunkach nie stanowi jej odpłatnego zbycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., ponieważ przenoszący własność nie uzyskuje żadnego przysporzenia w rozumieniu art. 9 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f., to jest nie uzyskuje przyrostu majątku powiększającego jego aktywa. W opinii skarżącej, organ w wydanej interpretacji próbuje wykazać, że spełnienie świadczenia poprzez datio in solutum jest odpłatnym zbyciem, co nie ma odzwierciedlenia w wykładni językowej, systemowej oraz celowościowej przepisów prawa. Wykładnia przepisów prawa, która odrzuca koncepcję uznawania instytucji datio in solutum za "zbycie" czy odpłatne zbycie jest bowiem powszechnie akceptowana i wyrażana w orzeczeniach sądów administracyjnych. Skarżąca uważa, że błędne jest stanowisko organu wskazujące, że przeniesienie własności praw autorskich do logo na rzecz spółki w zamian za zwolnienie z długu (datio in solutum) jest czynnością odpłatną, która stanowi przyrost majątku skarżącej, tym samym skarżąca zobowiązana byłaby do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.
W zakresie zarzutu z punktu 2 skargi, skarżąca podniosła, że organ wydając interpretację powinien w ramach swoich rozważań ustosunkować się do bogatego dorobku orzecznictwa sądowoadministracyjnego w podobnych sprawach, tymczasem organ ograniczył się jedynie do przedstawienia swojego stanowiska co do "odpłatnego zbycia", które jest sprzeczne z rozumieniem wynikającym z dorobku judykatury.
W odpowiedzi na tę skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Z kolei na mocy art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając na rozprawie w tak zakreślonej kognicji skargę – Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem organ interpretacyjny w skarżonej interpretacji dokonał błędnej wykładni będących przedmiotem wniosku skarżącej przepisów prawa podatkowego w obrębie zdarzenia przyszłego przedstawionego wniosku.
Istotą sporu w sprawie jest ustalenie, czy planowane przez skarżącą przeniesienie na spółkę własności autorskich praw majątkowych do logo w zamian za zwolnienie z długu (świadczenie w miejsce wykonania - datio in solutum), będzie wypełniało dyspozycję przychodu przewidzianą w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., ponieważ zbycie to będzie miało charakter odpłatny.
Rozważając tak zarysowaną istotę sporu - Sąd zauważa, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a - c. Stosownie do art. 18 u.p.d.o.f. za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw.
Regulacja tych przepisów w kontekście zarysowanego w sprawie sporu, czyli zagadnienia prawnopodatkowych skutków przeniesienia prawa własności nieruchomości w zamian za zwolnienie z długu, innymi słowy świadczenia rzeczowego w zamian za przyrzeczone świadczenie pieniężne (datio in solutum) była
już przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych – m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 sierpnia 2024 r., II FSK 1984/23, z 17 maja 2023 r., II FSK 2798/20, z 28 marca 2023 r., II FSK 2373/20, z 11 czerwca 2024 r., II FSK 1152/21, z 10 listopada 2022 r., II FSK 597/20, z 8 lutego 2012 r., II FSK 1384/10, z 12 czerwca 2012 r., II FSK 1260/11, z 9 lipca 2013 r., II FSK 2312/11, z 21 marca 2014 r., II FSK 835/12, z 20 kwietnia 2016 r., II FSK 669/14, z 5 maja 2017 r., II FSK 3144/15, z 27 marca 2019 r., II FSK 699/17, z 4 marca 2020 r., II FSK 884/18, z 9 lipca 2020 r., II FSK 1196/18. W uzasadnieniach tych orzeczeń zasadniczo jednolicie przyjmowany jest pogląd, że przeniesienie własności nieruchomości w takich warunkach nie stanowi odpłatnego zbycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f., gdyż przenoszący własność nie uzyskuje żadnego przysporzenia w rozumieniu art. 9 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f., czyli nie uzyskuje przyrostu majątku powiększającego jego aktywa.
W szczególności, w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 lipca 2020 r., II FSK 1196/18, NSA wskazał, że dla rozpoznania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości konieczne jest stwierdzenie uzyskania określonego przysporzenia majątkowego przez przenoszącego własność nieruchomości. Cenę zbycia może co prawda stanowić także zwolnienie z długu, niemniej w takim przypadku w rezultacie przeprowadzonej czynności prawnej po stronie wyzbywającego się prawa własności nieruchomości nie następuje przyrost aktywów, a jedynie zmianie ulega ich rodzaj i struktura, świadczeniu przenoszącego prawo własności nie odpowiada, bowiem jakiekolwiek świadczenie wzajemne nabywającego to prawo, co oznacza, że czynność jest nieekwiwalentna, a zatem nieodpłatna.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd prawny. Pomimo, że kwestia kwalifikacji prawnopodatkowej instytucji prawa cywilnego datio in solutum (art. 453 k.c.), tj. świadczenia w miejsce wykonania była rozważana w orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie przenoszenia nieruchomości w zamian za zwolnienie z długu, to jednak, w opinii Sądu, rozważania te można odnieść do prawnopodatkowych skutków przeniesienia na spółkę własności autorskich praw majątkowych do logo, w zamian za zwolnienie z długu, czyli świadczenia rzeczowego w zamian za przyrzeczone świadczenie pieniężne. Oznacza to, że zarówno przeniesienie własności nieruchomości w takich warunkach, jak i dokonane w analogicznych warunkach prawnych przeniesienie na spółkę własności autorskich praw majątkowych do logo, nie stanowi jej odpłatnego zbycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., ponieważ przenoszący własność nie uzyskuje żadnego przysporzenia w rozumieniu art. 9 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f., to jest nie uzyskuje przyrostu majątku powiększającego jej aktywa. Przeniesienie majątkowych praw autorskich do logo w zamian za zwolnienie z długu nie będzie zatem stanowić odpłatnego zbycia zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 18 u.p.d.o.f. - przenoszący własność nie uzyskuje żadnego przysporzenia w rozumieniu art. 9 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f., to jest nie uzyskuje przyrostu majątku powiększającego jego aktywa.
Argumentację, zawartą w wyżej powołanych wyrokach, podzielił również WSA w Poznaniu w wyroku z 8 sierpnia 2024 r., I SA/Po 301/24, a także w wyroku z 10 kwietnia 2025 r., I SA/Po 87/25, który dotyczył również przeniesienia majątkowych praw autorskich do logo w zamian za zwolnienie z długu w takiej samej sytuacji prawnej. Podzielając wyrażona w nich argumentację - Sąd rozpoznający niniejszą skargę stwierdza, że wykonanie zobowiązania (w tej sprawie - z tytułu zaciągniętej pożyczki) przez spełnienie świadczenia zamiennego (w tej sprawie - przeniesienia na rzecz pożyczkodawcy wierzytelności) w ramach umowy datio in solutum, jest formą wykonania dotychczasowego zobowiązania i co do zasady nie powoduje i nie może powodować żadnego przysporzenia po stronie spełniającego świadczenia dłużnika. Roszczenie wierzyciela zostaje efektywnie zaspokojone wskutek spełnienia przez dłużnika na jego rzecz świadczenia (w tej sprawie - poprzez przeniesienie majątkowych praw autorskich do logo).
Zdaniem Sądu, należy uznać za błędne stanowisko organu, że na gruncie podatku dochodowego instytucję datio in solutum postrzegać należy jako dokonanie dwóch odrębnych transakcji, tj. odpłatnego zbycia majątku (wierzytelności) oraz spłaty długu, którym to transakcjom powinny być przypisane odrębne konsekwencje podatkowe. Organ interpretacyjny nie wziął pod uwagę, że na skutek stosownego porozumienia pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem, co do zastąpienia pierwotnego świadczenia innym świadczeniem, nie zmienia się charakter prawny zobowiązania, a w szczególności nie zmienia się jego przyczyna, cel i podstawa prawna. W ramach datio in solutum dochodzi zatem do modyfikacji dotychczasowego istniejącego już zobowiązania (z tytułu pożyczki) i to tylko w zakresie sposobu jego wykonania. Instytucja ta nie powoduje natomiast pojawienia się drugiej transakcji, polegającej na odpłatnym zbyciu składnika majątku.
Przeniesieniu wierzytelności na pożyczkodawcę, aby w ten sposób spełnić ciążące na skarżącej zobowiązanie z tytułu zaciągniętej pożyczki, nie będzie bowiem odpowiadać żadne świadczenie ze strony pożyczkodawcy, które mogłoby być uważane za cenę uiszczoną na rzecz spółki za "odpłatne zbycie wierzytelności". Innymi słowy, skarżąca spowoduje wprawdzie swoim działaniem wygaśnięcie zobowiązania z tytułu pożyczki, ale nastąpi to kosztem jej majątku, który zostanie pomniejszony o wartość przenoszonych autorskich praw majątkowych. Spółka z kolei uzyska zaspokojenie swojej wierzytelności, tyle, że w formie innej niż zwrot pożyczki.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej interpretacji, organ akcentuje głównie odpłatność analizowanej czynności prawnej oraz wzajemność świadczeń. Z tego punktu widzenia w ocenie organu przeniesienie przez skarżącą na rzecz wierzyciela własności autorskich praw majątkowych do logo w zamian za zwolnienie z długu wskazuje bezsprzecznie, że czynność taka ma charakter odpłatny. Zdaniem organu istotą odpłatnego zbycia jest bowiem to, że zbywca dokonując przysporzenia nie czyni tego kosztem własnego majątku, albowiem uzyskuje ekwiwalentne świadczenie, posiadające określony wymiar materialny - w analizowanej sprawie przejawiający się w zwolnieniu z długu. Organ przyjął, że umowa, o której mowa w art. 453 k.c. ma charakter odpłatnej umowy rozporządzającej, gdyż wierzyciel w miejsce dotychczasowego roszczenia uzyskuje inne. Jak wyjaśniono w zaskarżonej interpretacji, płatność za świadczenie (wynagrodzenie) nie musi mieć bowiem charakteru pieniężnego, może oznaczać również uzyskanie świadczenia wzajemnego w postaci zapłaty w naturze (otrzymanie w zamian innych rzeczy lub praw), działania, zaniechania lub znoszenia.
Sąd zauważa jednak, że NSA w powołanym w skardze wyroku z 17 maja 2023 r., II FSK 2798/20, przyjął, że jakkolwiek cenę zbycia może także stanowić zwolnienie z długu, niemniej w takim przypadku w rezultacie przeprowadzonej czynności prawnej po stronie wyzbywającego się prawa własności nieruchomości nie następuje przyrost aktywów, a jedynie zmianie ulega ich rodzaj i struktura, świadczeniu przenoszącego prawo własności nie odpowiada, bowiem jakiekolwiek świadczenie wzajemne nabywającego to prawo, co oznacza, że czynność jest nieekwiwalentna, a zatem nieodpłatna. NSA odwołując się do bogatego dorobku orzecznictwa przypomniał, że w przypadku przeniesienia prawa własności nieruchomości w zamian za zwolnienie z długu, czyli świadczenia rzeczowego w zamian za przyrzeczone świadczenie pieniężne (datio in solutum), przeniesienie własności nieruchomości w takich warunkach nie stanowi jej odpłatnego zbycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., ponieważ przenoszący własność nie uzyskuje żadnego przysporzenia w rozumieniu art. 9 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f., to jest nie uzyskuje przyrostu majątku powiększającego jego aktywa. NSA zaznaczył w tym wyroku, że choć rzeczywiście cena zbycia nie musi być wyrażona w pieniądzu i może ją także stanowić zwolnienie z długu lub potrącenie wierzytelności wzajemnych - to wątpliwe jest już twierdzenie, że czynność taka ma charakter ekwiwalentny ze względu na to, że korzyść majątkową uzyskuje każda z jej stron. W takim rozumieniu ekwiwalentności czynności prawnej (w odniesieniu do rozpoznania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości), konieczne jest stwierdzenie uzyskania przez przenoszącego prawo własności nieruchomości określonego przysporzenia majątkowego. To stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymał w najnowszym orzecznictwie, podzielając pogląd, zgodnie z którym, aby można było mówić o powstaniu przychodu w sytuacji wskazanej w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., należałoby wykazać, że zdarzenie polegające na odpłatnym zbyciu nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości spowodowało przyrost w majątku podatnika. Zdaniem NSA, przy wykładni art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f., istotne jest wyjaśnienie terminu "nabycie", przez które należy rozumieć każde zwiększenie aktywów majątku podatnika. NSA stwierdził, że w aktualnej konstrukcji polskiego podatku dochodowego od osób fizycznych przychód odzwierciedla zwiększenie stanu mienia osoby w ciągu roku podatkowego, czyli przyrost czystego majątku podatnika. W konkluzji, NSA doszedł do wniosku, że aby można było mówić o powstaniu przychodu w sytuacji objętej uregulowaniem art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. należałoby wykazać, że zdarzenie polegające na odpłatnym zbyciu nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości spowodowało w majątku podatnika jego przyrost (wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2024 r., II FSK 1152/21; i powołane tam orzecznictwo oraz piśmiennictwo).
Podzielając powyższą ocenę prawną Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę uznał, że znajdzie ona także zastosowanie w przedstawionych przez skarżącą okolicznościach faktycznych. Nie ma tej sprawie żadnych wątpliwości co do tego, że w sytuacji przeniesienia przez skarżącą na spółkę własności praw autorskich do logo, mające na celu świadczenie w miejsce wykonania, tj. celem zaspokojenia części lub całości zaciągniętej pożyczki, które w rezultacie zawartej umowy prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania skarżącej, nie wystąpi u niej przyrost czystego majątku.
Z tych względów Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób sformułowany w skardze.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia przepisów postępowania (zarzut z punktu drugiego petitum skargi). W postępowaniu zmierzającym do wydania interpretacji indywidualnej rolą organu jest ocena poprawności zaprezentowanego stanowiska i w razie negatywnej jego oceny, wydanie interpretacji indywidualnej, w której zostanie zawarte wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. W opinii Sądu, zadanie to zostało prawidłowo wykonane przez organ interpretacyjny. Organ wydał interpretację na podstawie obowiązujących przepisów prawa podatkowego. W uzasadnieniu interpretacji wyraźnie wyszczególniono przepisy podatkowe, które były przesłanką uznania stanowiska skarżącej zawartego we wniosku za nieprawidłowe. Organ przedstawił, choć błędny, pogląd prawny dotyczący rozumienia treści przepisów prawa podatkowego i sposób ich zastosowania do niniejszej sprawy. Wydając interpretację indywidualną, organ podatkowy nie jest zobowiązany do polemiki z wnioskodawcą co do powołanych przez niego twierdzeń i argumentów oraz orzecznictwa sądowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że organ interpretacyjny nie ma obowiązku ustosunkowania się do wszystkich argumentów wnioskodawcy, zawartych we wniosku. Do uprawnień organu należy wybór racji argumentacyjnych, które jego zdaniem będą wystarczające dla oceny merytorycznej problemu podatkowego objętego wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego. Wynikający z art. 14c § 1 o.p. obowiązek przedstawienia oceny stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny nie oznacza konieczności dokonywania oceny innych interpretacji oraz orzeczeń sądów administracyjnych, przywołanych przez zainteresowanego dla wzmocnienia prezentowanej przez niego argumentacji (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2015 r., II FSK 731/13).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ interpretacyjny uwzględni wyżej przedstawioną ocenę prawną co do wykładni i zastosowania, w okolicznościach faktycznych tej sprawy, art. 10 ust. 1 pkt 7 lit. a) u.p.d.o.f.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną interpretację. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Ake.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło