I SA/Łd 612/07

Dnia 29 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak - Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2007 roku przy udziale sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w dziesięcioprocentowym zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę 1. oddala skargę ; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. U.B. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2006 r. J.F. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. o umorzenie zaległości w 10% zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 4.000 zł wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu sprzedaży prawa do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu przy ul. A w Ł. Uzasadniając wniosek strona skarżąca wyjaśniła, iż w dniu 22 kwietnia 2004 roku sprzedała własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Uzyskane w ten sposób środki planowała przeznaczyć na zakup lokalu mieszkalnego, jednakże po sprzedaży mieszkania została poinformowana o rozwiązaniu z nią umowy o pracę. Zdecydowała się zatem na kupno samochodu, w związku z zamiarem prowadzenia działalności gospodarczej. Stwierdziła, iż utrata pracy miała niekorzystny wpływ na jej stan zdrowia, który pogarsza się od 1988 roku z powodu powikłań pooperacyjnych. We wniosku podała dodatkowo, iż jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku i od dłuższego czasu pozostaje na zwolnieniu lekarskim oraz, że samotnie wychowuje uczącą się córkę. W końcowej części wniosku poinformowała, że zakupiony przez nią samochód został przywłaszczony przez współwłaściciela, który spowodował wypadek, a następnie bez jej wiedzy pojazd został sprzedany. Dodała, że ubezpieczyciel odmówił wypłacenia odszkodowania. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł., działając na podstawie art. 207 oraz art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) odmówił J.F. umorzenia zaległości w 10% zryczałtowanym podatku dochodowego za 2004 r. w kwocie 4000 zł wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przyznał, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna. Naczelnik zauważył jednakże, iż w chwili sprzedaży nieruchomości dysponowała odpowiednimi środkami finansowymi, z których możliwe było uregulowanie zaległości. Odnosząc się natomiast do zawartej we wniosku informacji, że po sprzedaży nieruchomości została zwolniona z pracy organ stwierdził, iż skarżąca zdawała sobie sprawę z ciążącego na niej obowiązku, a pomimo to zdecydowała się w pierwszej kolejności na zakup środka transportu z zamiarem rozpoczęcia działalności gospodarczej. W odwołaniu od powyższej decyzji J.F. ponownie przytoczyła argumenty zawarte we wniosku skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Podniosła dodatkowo, iż jej miesięczny dochód stanowią jedynie alimenty otrzymywane na córkę w wysokości 300 zł, a także zasiłek z opieki społecznej, który musi przeznaczać na niezbędne jej leki, natomiast koszty utrzymania stanowią kwotę 350 zł. Poinformowała ponadto, że jest osobą niepełnosprawną, ma bowiem orzeczony umiarkowany sposób niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej daje organom podatkowym możliwość udzielenia ulgi stanowiącej wyłam od konstytucyjnej zasady równości wszystkich obywateli wobec prawa i zasad powszechności obowiązku podatkowego. Przyznanie tego rodzaju ulgi pozbawi bowiem bezpowrotnie budżet państwa należnych mu środków. Z tego powodu w doktrynie i orzecznictwie ukształtował się pogląd, że udzielenie tej ulgi mogą uzasadniać jedynie okoliczności o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. Odnosząc się do zawartych we wniosku o zastosowanie ulgi w zryczałtowanym podatku od osób fizycznych oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyjaśnień, iż po dokonaniu sprzedaży nieruchomości skarżąca została zwolniona z pracy, uzyskane środki przeznaczyła na zakup samochodu, a w wyniku dalszych zdarzeń straciła zakupiony środek transportu Dyrektor zauważył, iż zdawała sobie sprawę z ciążącego na niej obowiązku podatkowego, jednakże w pierwszej kolejności dokonała zakupu środka transportu z zamiarem prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie organu strona miała świadomość, że z uwagi na zwolnienie z pracy oraz pogarszający się od 1988 roku stan zdrowia oświadczenie o przeznaczeniu pozyskanych ze sprzedaży nieruchomości środków na cele mieszkalne może nie dojść do skutku. Pomimo to nie zabezpieczyła środków na spłatę ewentualnych zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Dyrektor stwierdził ponadto, iż nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony przez stronę argument utraty zakupionego środka transportu. Uznał bowiem, iż strona mogła dochodzić swoich praw na drodze postępowania sądowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.F. podtrzymując argumentację zawartą we wniosku stwierdziła, że organy podatkowe nie wzięły pod uwagę, że w krótkim czasie wystąpił u niej splot "3, a nawet 4" tragicznych okoliczności w wyniku których pogorszyły się jej możliwości płatnicze. W jej ocenie zatem zbieg okoliczności spowodował, iż bez własnej winy nie jest w stanie wywiązać się z ciążących na niej obowiązków wobec Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zasady przyznawania ulg w spłacie zobowiązania podatkowego uregulowane są obecnie w Dziale III Rozdziale 7a Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 przywołanej ustawy organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem społecznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Należy zauważyć, iż wskazany powyżej przepis zawiera zwrot "może", który oznacza, że w każdym przypadku decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie należnych podatków, odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej będzie wydawana w ramach uznania organu administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej oznacza, że wybór sposobu rozstrzygnięcia wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie należnego podatku zależy jedynie od organu administracji państwowej, który ma obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać decyzję. W związku z tym decyzja taka może podlegać sądowej kontroli wyłącznie w zakresie jej zgodności z przepisami o postępowaniu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 1998 roku, I SA/Wr 2098/96, LEX nr 31773; z dnia 8 kwietnia 1998 roku, I SA/Ka 1494/96, nie publikowany; z dnia 9 stycznia 2004 roku, III SA 1154/03, LEX nr 149171; z dnia 26 września 2003 roku, III SA 2457/02, LEX nr 145036; z dnia 8 maja 2002 roku, SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302; z dnia 7 marca 2002 roku, SA/Sz 2283/00, LEX nr 83699; z dnia 22 listopada 2001 roku, SA/Sz 1228/00, LEX nr 78299; z dnia 18 stycznia 2000 roku, III SA 64/99, LEX nr 40716; z dnia 1 grudnia 1999 roku, I SA/Gd 2094/98, LEX nr 40158; z dnia 3 września 1999 roku, I SA/Lu 478/98, Biuletyn Skarbowy z 1999 r. nr 6 str. 30; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2005 roku, III SA/Wa 1264/05, Monitor Podatkowy z 2005 r. nr 12 str. 4; z dnia 4 marca 2005 roku, III SA/Wa 1980/04, LEX nr 174419; z dnia 3 czerwca 2004 roku, III SA 212/03, LEX nr 147341). Biorąc pod uwagę wskazane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w 10% zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Skarżąca miała możliwość zapoznawania się z zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu organy administracji podatkowej, w niniejszej sprawie postępowały zgodnie z wyrażoną w art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej zasadą czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. W decyzjach organów zarówno I jak i II instancji przedstawione zostały w sposób prawidłowy i wystarczający przesłanki na podstawie, których Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Dyrektor Izby Skarbowej odmówili J.F. umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Orany podatkowe przyznały, że sytuacja podatkowa podatniczki jest trudna. Wskazały jednakże, iż skarżąca sprzedając nieruchomość i przeznaczając uzyskane w ten sposób środki na zakup samochodu powinna w pierwszej kolejności uregulować zobowiązania wobec Skarbu Państwa. Należy w tym miejscu wskazać na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, stanowi bowiem odstąpienie od zasady powszechnego opodatkowania, a zatem również wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę samą cechę. Powinny to być zatem togo rodzaju okoliczności, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2003 roku, I SA/Łd 746/01, Biuletyn Skarbowy 2004 r. nr 6 str. 30; z dnia 16 stycznia 2003 roku, SA/Sz 945/01, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2004 r. nr 4 poz. 88; z dnia 20 marca 2002 roku, I SA/Gd 1563/99, LEX nr 76080; z dnia 9 stycznia 2002 roku, I SA/Gd 618/99, LEX nr 53856; z dnia 28 listopada 2001 roku, SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300; z dnia 24 kwietnia 2001 roku, I SA/Ka 498/00, LEX nr 47484; z dnia 7 grudnia 2000 roku, I SA/Kr 1977/98, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2002 r. nr 3 poz. 80; z dnia 31 października 2000 roku, III SA 660/99, LEX nr 81350; z dnia 12 czerwca 2000 roku, I SA/Lu 357/99, LEX nr 47514; z dnia 19 kwietnia 2000 roku, I SA/Gd 655/98, LEX nr 44318; z dnia 18 lutego 2000 roku, III SA 372/99, LEX nr 40735; z dnia 3 lutego 2000 roku, I SA/Kr 983/98, LEX nr 40722; z dnia 23 grudnia 1999 roku, III SA 2236/99, LEX nr 40376; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2004 roku, I SA/Wr 735/02, LEX nr 129659). Przy czym nawet trudna sytuacja życiowa podatnika, czy też wystąpienie przesłanek do umorzenia zaległości, takich jak ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, nie obligują organów podatkowych do zastosowania wnioskowanej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Wybór bowiem rozstrzygnięcia zależy jedynie od organu podatkowego, który powinien wydać decyzję po przeanalizowaniu dostępnego materiału dowodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2001 roku, I SA/Gd 197/99, LEX nr 76073; z dnia 13 października 2000 roku, III SA 3416/99, LEX nr 47090; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2005 roku, III SA/Wa 2118/04, LEX nr 163812, z dnia 16 czerwca 2004 roku, III SA 444/03, Monitor Podatkowy 2004 r. nr 8 str. 4). Reasumując Sąd stwierdził, iż postępowanie w sprawie wniosku J.F. o umorzenie zaległości w 10% zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży nieruchomości w kwocie 4.000 zł wraz z odsetkami za zwłokę przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy. Organy podatkowego dokonały analizy dostępnego materiału dowodowego, nie przekroczyły przy tym zasady swobodnej oceny dowodów. Decyzje wydane zarówno przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. oraz przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zawierały wskazanie przesłanek na podstawie, których organ odmówił skarżącej przyznania wnioskowanej ulgi. Organ II instancji odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji do zarzutów wysuwanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). A.W.