II SA/Łd 437/18
WyrokWSA w Łodzi2018-09-11
Skład orzekający: Jolanta Rosińska, Tomasz Adamczyk, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, która pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, może zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne, jeśli złożyła oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące zbiegu uprawnień do świadczeń. Oświadczenie skarżącej o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinno skutkować wszczęciem postępowania w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku, a następnie, po spełnieniu przesłanek, wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Organ powinien uwzględnić złożone oświadczenie i dokonać wyboru świadczenia przez osobę uprawnioną.Stan faktyczny
Skarżąca W. G. ubiegała się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad siostrą A. G., która ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Prezydent Miasta odmówił przyznania świadczenia, wskazując na fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz na niespełnienie przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 17 ust. 1 i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 roku sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej W. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.
Zaskarżoną decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania W. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej .
W uzasadnieniu powyższej decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania.
Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] powołując się między innymi na przepisy ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U z 2017 r. poz. 1952) i ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. 2017. 1778) - po rozpoznaniu wniosku W. G. z dnia 19.12.2017r. odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad A. G., w okresie od dnia 1 grudnia 2017 r.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie.
Mając na uwadze zarzuty odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w pierwszej kolejności wskazało, że W. G. jest siostrą A. G. i jej opiekunem prawnym.
A. G. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności.
Decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] W. G. ma przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad A. G.
Powołując się na art. 17 ust. 1, art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznano, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że W. G. nie może zostać zaliczona do kręgu uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o jakich mowa w art. 17 ust. 1 ustawy.
Natomiast w sytuacji zbiegu uprawnień do świadczeń jakimi są specjalny zasiłek opiekuńczy i świadczenie pielęgnacyjne - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.
Przypomniano, że w oświadczeniu złożonym przez W. G. w dniu 19.12.2017r. przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne - wnioskodawczyni podała, że w przypadku pozytywnej decyzji zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Również w odwołaniu W. G. przedstawiała sytuację rodzinną wskazując na zły stan zdrowia matki uniemożliwiający sprawowanie opieki nad córką A.
Ponadto odwołująca podniosła, że sam fakt pobierania przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu zrezygnowania z zatrudnienia, nie może być w okolicznościach sprawy przeszkodą dla przyznania na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem istnieje możliwość wyeliminowania we właściwym trybie decyzji o przyznaniu zasiłku. Odwołująca przyznaje, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie zrezygnowała z przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego, ale powołała się na złożone do akt sprawy oświadczenie o rezygnacji z tego zasiłku w przypadku przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy.
Zdaniem organu II instancji skoro obecnie W. G. jest uprawniona i pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy to nie ma podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na jej rzecz.
Podkreślono, że Kolegium nie kwestionuje wykonywanego przez W. G. zakresu czynności związanych z koniecznością sprawowania opieki nad A. G.. Jednak wobec braku spełnienia ustawowych przesłanek nie ma podstaw do przyznania odwołującej świadczenia pielęgnacyjnego.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy w postaci:
a) art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2003 nr 228 poz. 2255) w zw. z art. 18, 32, 69 i 71 Konstytucji RP - poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż skarżąca nie może zostać zaliczona do kręgu uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy w świetle obowiązującej powszechnie ścieżki interpretacyjnej zapoczątkowanej przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r, P 27/07, OTK-A 2008/6/107 (dalej wyrok P 27/07), w którym Trybunał uznał, że art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, skarżąca powinna być zaliczona do kręgu uprawnionych podmiotów.
b) art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 18 lipca 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2003 nr 228 póz. 2255) - poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż w sytuacji zbiegu uprawnień do świadczeń jakimi są specjalny zasiłek opiekuńczy i świadczenie pielęgnacyjne, konieczne jest uprzednie dokonanie przez skarżącą wyboru świadczenia na etapie wnioskowania o jego przyznanie, podczas gdy zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą możliwe jest dokonanie takiego wyboru w momencie faktycznego uzyskania uprawnienia do każdego z powyższych świadczeń.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak również decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]
2) zobowiązanie Prezydenta Miasta Ł. do wydania decyzji poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
3) zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalanie skargi wskazując na argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:
Skarga jest uzasadniona. Osią sporu jest zagadnienie zasadności odmowy przyznania, w okolicznościach niniejszej sprawy, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji ustalonego i pobieranego przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego a także wobec faktu, nie zaliczenia do kręgu uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Z ustaleń organów wynika, że skarżąca jest siostrą A. G. i jej opiekunem prawnym, która ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Z uwagi na sprawowanie stałej opieki nad siostrą w warunkach rezygnacji z zatrudnienia, uprawniona ma przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy. Matka niepełnosprawnej jest również zakwalifikowania z tytułu utraty zdrowia do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ,co uniemożliwia jej sprawowanie opieki nad córką. Z kolei ojciec J. G. w związku z orzeczonym rozwodem z matką niepełnosprawnej ma ustalone alimenty na rzecz dziecka lecz nie interesuje się rodziną od 2000 r., a miejsce jego pobytu nie jest znane.
W tych okolicznościach organ stwierdził, że nie jest spełniona dyspozycja art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych albowiem skarżąca nie jest zaliczona do kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.
Stanowisko to nie zyskało akceptacji sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę. Zasadnie w skardze strona odwołuje się do poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 328/16, który akceptuje sąd rozpoznający niniejszą sprawę, przyjmując wyrażone tam uzasadnienia za aktualne w tej sprawie.
Bez wątpienia przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy określa krąg uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Strona wobec treści ww. przepisu jest zaliczona do kategorii "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności" (pkt 4 ust 1 cyt. przepisu).
Prima facie w niniejszej sprawie ani matka strony ani żyjący ojciec, którego miejsce pobytu nie jest znane wobec braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wyłączają dalszego uprawnionego do alimentacji (W. G.) z kręgu osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne po spełnieniu pozostałych, dodatkowych warunków. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 17 ust. 1a ustawy oświadczeniach rodzinnych świadczenie to przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Za poglądem NSA, sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela utrwalone stanowisko judykatury ( powołane tam orzeczenia sądu odwoławczego), że wskazane regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1062/14, z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1286/14). W art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Nie można zatem pominąć treści art. 132 K.r.o., zgodnie z którym: "Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami". W tym kontekście wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). W sytuacji jak w rozpoznawanej sprawie matka niepełnosprawnej sama jest niepełnosprawną choć w stopniu umiarkowanym i jak wynika z załączonych akt administracyjnych w okresie od 2008 r. do listopada 2017 r. przebywała 18 razy w szpitalu, pozostając poza tym pod opieką przychodni (POZ), nie zarobkując, oznacza to, że nie jest w stanie sama sprawować opieki nad niepełnosprawną córką, podobnie jak ojciec, z którym jest rozwiedziona i który wyprowadził się w 2000 r. z mieszkania zajmowanego przez rodzinę i nie interesuje się losem chorej córki, opiekę nad siostrą sprawuje skarżąca, która jak wspomniano wcześniej, na mocy orzeczenia sądu jest opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej A. G..
Z tego też względu mając na względzie art. 132 K.r.o. należało przyjąć, że zaktualizował się obowiązek alimentacyjny zobowiązanej w dalszej kolejności W. G., co czyni ją osobą uprawnioną do żądanego świadczenia. Wobec tego, zdaniem sądu, nie stoi na przeszkodzie przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej przesłanka wynikająca z powołanego przez organ na str. 3 decyzji przepisu art. 17 ust 1 ustawy.
Odnosząc się z kolei do zbiegu świadczeń, co rzekomo ma uniemożliwiać przyznanie wnioskowanego, także i ten pogląd organu nie zyskał akceptacji sądu. Nie jest sporne, że strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą A. G., jak i to że w związku ze złożonym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła oświadczenie, że w przypadku pozytywnej decyzji (przyznania tego świadczenia) zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego (wniosek oraz oświadczenie w aktach adm.).
Na wstępie rozważań wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 roku o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Z powyższego wynika, że strona pobierająca zasiłek dla opiekuna nie może uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Z unormowania zawartego w art. 17 u.ś.r. jednoznacznie wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego w tym przepisie – poza wypełnieniem przesłanek podmiotowych – muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich ma charakter pozytywny i polega – co do zasady – albo na niepodejmowaniu, albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą uprawnioną – stosownie do art. 17 ust 1 u.ś.r. Druga zaś ma charakter negatywny, a mianowicie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w jej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" lub "b" u.ś.r.
Sąd podziela pogląd, który zresztą nie podlega kontestacji strony skarżącej w zakresie uznania, iż strona pobierająca zasiłek specjalny dla opiekuna nie może uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Treść przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r. nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych.
Jednakże w ocenie sądu w rozważaniach na temat zbiegu świadczeń nie można pomijać znaczenia treść oświadczenia z dnia 19 grudnia 2017 roku, które skarżąca dołączył do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, które zbagatelizował organ bądź też nie nadał mu odpowiedniej rangi. W oświadczeniu tym wskazano, że strona zrezygnuje z ustalonego prawo do zasiłku specjalnego dla opiekuna, w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organy wadliwie oceniły to oświadczenie jako niewystarczające do przyjęcia rezygnacji z zasiłku dla opiekuna.
W ocenie Sądu, taka treść oświadczenia skarżącego powinna skutkować wszczęciem postępowania w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, a następnie – w razie spełnienia przesłanek – wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Pominięcie treści oświadczenia skarżącego poskutkowało wydaniem decyzji z naruszeniem art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a., które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie albowiem zgodnie z wynikającą z art. 6 K.p.a. zasadą praworządności, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Jakkolwiek art. 6 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, to nie można tego przepisu rozumieć w ten sposób, że istnienie przepisu prawa jest nadrzędną wartością wykluczającą analizę konkretnego przypadku w odniesieniu do zasady słusznego interesu obywatela, jak też zwalniającą organ władzy publicznej od obowiązku czuwania na tym, by strona postępowania, wskutek niedoinformowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (por. np. wyrok NSA z dnia 29 października 2015 roku, sygn. I OSK 557/14 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Zlekceważenie przez organ władzy publicznej tych elementarnych zasad praworządności w postępowaniu administracyjnym i przyznanie priorytetu przepisowi prawa skutkuje wprost naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Należy podkreślić, że obowiązek przestrzegania przez organy władzy publicznej wskazanych zasad w toku prowadzonych postępowań jest bezwzględny i konsekwentnie egzekwowany w orzecznictwie, także sądów administracyjnych.
Natomiast z wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej wynika zaś, że organy w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie przez organy normie zawartej w art. 7 K.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów, czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego – przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (por. np. wyrok NSA z dnia 12 września 2017 roku, sygn. II OSK 3091/15).
Wreszcie przywołana już wcześniej zasada pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 K.p.a.) wskazuje, iż organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zasada pogłębiania zaufania do organów państwa zostaje naruszona również, kiedy organ nie przestrzega prawa w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 roku, sygn. II GSK 2834/15).
Wbrew ocenie organu kardynalne znaczenie w sprawie ma fakt złożenia przez skarżącą opisanego oświadczenia o rezygnacji z zasiłku opiekuńczego. Przepis art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień i statuuje możliwość dokonania wyboru świadczenia przez osobę uprawnioną w sytuacji opieki nad tą samą osobą. Zdaniem Sądu, nie do przyjęcia jest stanowisko, że w myśl art. 27 ust. 5 ustawy w sytuacji, gdy osoba uprawniona otrzymuje jedno ze świadczeń ustalenie prawa do innego świadczenia opiekuńczego nie jest możliwe. Takie rozumienie przepisu prowadziłoby do sytuacji, w której możliwość dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń byłaby niemożliwa do realizacji, a uprawnienie to miałoby charakter iluzoryczny. Przepis art. 27 ust. 5 ustawy stanowi o zbiegu uprawnień, które winny być rozpatrywane po uprzednim zbadaniu przesłanek do ich uzyskania i ustalenia prawa. Tym samym działania organów administracji w sprawie objętej skargą były sprzeczne z zasadami państwa prawa. Z przepisu art. 27 ust. 5 ustawy wynika bowiem, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w powołanej ustawie skarżącej przysługuje prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia. Skarżąca takie oświadczenie złożyła. Przepis art. 27 ust. 5 ustawy wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., a zatem w dacie złożenia wniosku (kwiecień 2017 r.) i stąd też skarżąca mogła dokonać wyboru przysługującego jej świadczenia i tego wyboru dokonała. W państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, nie będąc uprzednio pouczona o prawie wyboru jednego z nich i nie mając możliwości złożenia takiego oświadczenia w konkretnym postępowaniu. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd zgodnie z którym dla uniknięcia zbiegu ww. świadczeń możliwe jest wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku dla opiekuna (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 82/18; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2758/17 i powołane tam orzecznictwo – www. orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego, fakt uzyskiwania przez skarżąca zasiłku dla opiekuna nie mógł stanowić w okolicznościach przedmiotowej sprawy przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji zobligowany był bowiem do uchylenia decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna dysponując zgodą skarżącej na wygaszenie prawa do tego świadczenia (por. wyrok WSA w Opolu z 10 maja 29018 r. sygn. II SA/Op 138/18 ) .
W świetle powyższego w sprawie doszło także do błędnego zastosowania art. 17 ust 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust 5 ww. ustawy.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni powyższe rozważania a następnie dokona merytorycznego rozpoznania odwołania skarżącej, przy uwzględnieniu złożonego przez stronę oświadczenia o rezygnacji.
Mając na uwadze powyższe, sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o przepisy art.200 i art. 205 par 2 powołanej ustawy.
a.tp.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło