III SA/Łd 1235/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. k.p. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia[...] r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2010 r. w łącznej wysokości 1.971.171 zł. W skardze tej skarżący wniósł także o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając powyższy wniosek skarżący stwierdził, iż przymusowe ściągnięcie bardzo wysokiej sumy pieniężnej, stanowiącej przedmiot sporu, pozbawi go środków utrzymania w toku postępowania. W ocenie skarżącego wyrządziłby to mu niepowetowaną szkodę związaną z pozbawieniem środków do życia i przymusową sprzedażą majątku w postępowaniu egzekucyjnym, a ponadto wiązałoby się z koniecznością ponoszenia wysokich kosztów egzekucyjnych przed rozpatrzeniem sprawy w toku kontroli instancyjnej i zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący powołał się także na poddanie kontroli Trybunału Konstytucyjnego przepisów, na podstawie, których została wydana decyzja określająca zobowiązanie podatkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (zob. postanowienia NSA: z 25 października 2005r., I OZ 1074/05; z 20 grudnia 2004r., GZ 138/04; z 3 lipca 2012r., II OSK 1438/12). Omawiana instytucja ma więc na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że wystąpienie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu wiąże się z obowiązkiem takiego jego sformułowania, by powołane w nim okoliczności wskazywały na spełnienie przynajmniej jednej z dwóch przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (zob. postanowienia NSA: z 26 listopada 2007r., II FZ 338/07; z 29 maja 2009r., I FZ 148/09; z 10 grudnia 2010r., II FZ 536/10; z 1 marca 2011r., II FZ 17/11; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). Zdaniem sądu wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia warunków tych nie spełnia. Uzasadniając powyższy wniosek skarżący powołał się w dość ogólnikowy sposób na konieczność zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej oraz możliwość pozbawienia go środków do życia. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnych konkretnych okoliczności odnoszących się do swojej aktualnej sytuacji finansowej, zwłaszcza dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej, które pozwalałyby uznać, że zapłata podatku akcyzowego będzie w tym wypadku równoznaczna z koniecznością zaprzestania jej prowadzenia i pozbawieniem środków do życia. Skarżący nie uzasadnił więc swojego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w wystarczającym stopniu. Nie wykazał, że w niniejszej sprawie istnieje potencjalnie możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków związanych z wykonaniem zaskarżonego postanowienia. Z dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy natomiast wynika, że w 2013 r. skarżący osiągnął przychody w wysokości 10.782.904,83 zł, chociaż poniósł przy tym koszty w wysokości 10.965.926,72 zł, co świadczy o znacznych rozmiarach prowadzonej działalności gospodarczej. Poza tym wprawdzie nieostateczna decyzja określająca zobowiązanie podatkowe, na mocy postanowienia o nadaniu jej rygoru wykonalności, będzie podlegać realizacji, lecz nie ulega wątpliwości, że rodzaj obowiązku objętego tą decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, gdyż odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego tego rodzaju decyzji będzie istniała możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nadto w przepisie art. 61 § 4 p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (por. postanowienie NSA z 7 października 2009 r., II FSK 1549/09). Samo zaś wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, o czym stanowi art. 61 § 6 p.p.s.a. Rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów lub czynności mają zatem charakter wyłącznie tymczasowy. Co do zasady więc, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych, okres obowiązywania ochrony tymczasowej i tak kończy się z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Orzeczeniami tymi będą zarówno wyroki, jak i postanowienia o odrzuceniu skargi lub umorzeniu postępowania. Podkreślić jednocześnie należy, że przy rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie jest brana pod uwagę ewentualna zasadność zarzutów skargi. Rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd ocenia bowiem jedynie, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie dokonuje wówczas oceny zasadności skargi, gdyż ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (por. postanowienia NSA: z 16 czerwca 2005 r., II OZ 513/05; z 6 lutego 2008 r., I OZ 47/08; z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 209/08; z 3 lipca 2008 r., I OZ 493/08; z 18 czerwca 2008 r., I OZ 386/08; z 13 czerwca 2008 r., I OZ 410/08). Oceny takiej sąd administracyjny dokonuje dopiero wydając wyrok w rozpatrywanej sprawie (art. 132 p.p.s.a.). Na marginesie tych rozważań zauważyć jeszcze tylko należy, iż Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów, które m.in. stanowiły podstawę prawną decyzji z dnia 12 grudnia 2012 r. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt P 50/11 Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, przedstawionego postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 99/11, czy art. 89 ust. 5 i 16 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r. nr 3, poz. 11, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza zastosowanie stawki akcyzy określonej w art. 89 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym, w przypadku, gdy oświadczenia, o których mowa w art. 89 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy o podatku akcyzowym zawierają wady nieistotne z punktu widzenia ustalenia tożsamości nabywcy oraz przeznaczenia wyrobu energetycznego, jest zgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku, zaś w wyroku z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt P 24/12, po rozpoznaniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przedstawionego postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1184/11, orzekł, że art. 89 ust. 16 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2011r. nr 108, poz. 626 ze zm.) w zakresie, w jakim nakazuje stosować stawkę akcyzy określoną w art. 89 ust. 4 pkt 1 tej ustawy w przypadku niespełnienia przez sprzedawcę oleju opałowego obowiązku, wyrażonego w art. 89 ust. 14 tej ustawy, sporządzenia i przekazania do właściwego naczelnika urzędu celnego, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano sprzedaży, miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców tego wyrobu akcyzowego o jego przeznaczeniu do celów opałowych, jest zgodny z wywodzonym z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zakazem nadmiernej ingerencji ustawodawcy i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. k.p.