II SA/Lu 503/13

WyrokWSA w Lublinie2014-02-27

Skład orzekający: Jacek Czaja, Danuta Małysz, Joanna Cylc-Malec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego, na której zrealizowano infrastrukturę towarzyszącą (usługową, sportową, parkingową, tereny zielone), może zostać zwrócona byłemu właścicielowi, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale przed wejściem w życie nowelizacji tego przepisu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a nieruchomość nie stała się zbędna. Pomimo realizacji celu po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sąd zastosował wykładnię prokonstytucyjną, podkreślając zasady pewności prawa i zaufania do państwa. Uznał, że przepisy te nie powinny dotyczyć sytuacji prawnych ukształtowanych na gruncie dawnego prawa, a także sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany przed wejściem w życie nowelizacji art. 137 ust. 1 u.g.n. lub wkrótce po niej, aby uniknąć wstecznego działania prawa i pogorszenia sytuacji prawnej obecnego właściciela.
Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, argumentując, że cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego) nie został zrealizowany, a na działce powstały inne obiekty. Organ pierwszej instancji orzekł o zwrocie nieruchomości i obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i odmówił zwrotu nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę infrastruktury towarzyszącej osiedlu. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i K.p.a., kwestionując realizację celu wywłaszczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. A. B., E. E. B-K., H. P., L. K. i W. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania oddala skargę. II SA/Lu 503/13 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia 18 kwietnia 2013 r., nr [...], Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania Gminy L. od decyzji Starosty [...] z dnia 17 stycznia 2013 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu na rzecz L. K., H. P., J. A. B., E. B.-K. i W. S. projektowanej działki nr "a" o pow. 0,5332 ha, położonej w L. przy ul. F. i ul. Z., stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako dawna działka nr 361, orzekł: 1) uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji, 2) odmówić zwrotu wskazanej wyżej nieruchomości. Powyższa decyzja organu odwoławczego zapadła w następujących okolicznościach sprawy. W dniu 20 grudnia 1967 r. J. B., H. P. i L. K. zawarli ze Skarbem Państwa umowę sprzedaży udziałów wynoszących 3/5 części nieruchomości położonej w L. przy ul. N., oznaczonej jako działki nr: [...], o łącznej powierzchni 1,6033 ha, za cenę 44 373,80 zł. Umowa ta została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w związku z planowaną budową osiedla mieszkaniowego "Osiedle P.", określoną w decyzji o lokalizacji szczegółowej wydanej dnia 16 stycznia 1964 r. przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. Pozostałe udziały stanowiące współwłasność J. i J. B., zostały wywłaszczone w związku z realizacją tego samego celu publicznego, orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia 3 marca 1971 r. Wnioskiem z dnia 18 listopada 2008 r. J. A. B., E. B.-K., L. K., H. P. i W. S. wystąpili do Prezydenta Miasta L. o zwrot dawnej działki nr 361. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2009 r., Wojewoda [...], wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia sprawy o zwrot wspomnianej nieruchomości i wyznaczył do jej rozpatrzenia Starostę [...]. Starosta [...] decyzją z dnia 20 czerwca 2011 r., na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy gospodarce nieruchomościami, orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr 361/1 o pow. 0,5332 ha na rzecz wnioskodawców: L. K. - w udziale 1/2 części, H. P. - w udziale 1/4 części, J. A. B. - w udziale 1/12 części, E. B.-K. - w udziale 1/12 części i W. S. – w udziale 1/12 części. Jednocześnie organ zobowiązał wnioskodawców do zwrotu na rzecz Gminy L. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, powiększonego – stosownie do art. 140 ust. 1-4 powołanej ustawy – o sumę pieniężną równą wzrostowi wartości nieruchomości, wynikającego z działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, w łącznej wysokości 1 290 076,47 złotych. Decyzją z dnia 3 lutego 2012 r. Wojewoda [...] uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji w całości przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, z uwagi na niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Starosta [...] uznając, że na terenie objętym wnioskiem nie podjęto działań stanowiących realizację celu wywłaszczenia, decyzją z dnia 17 stycznia 2013 r. orzekł o zwrocie (w udziałach) na rzecz L. K., H. P., J. A. B., E. B.-K. i W. S. projektowanej działki nr "a" o pow. 0,5332 ha, położonej w L. przy ul. F. i ul. Z. Organ ten zobowiązał również wnioskodawców do zwrotu na rzecz Gminy L. zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 7 752,21 zł, niepowiększonego o równowartość wzrostu wartości tej nieruchomości, o jakim mowa w art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Opisaną na wstępie decyzja z dnia 18 maja 2013 r. Wojewoda [...], uwzględniając odwołanie Gminy L., uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia 17 stycznia 2013 r. w całości i odmówił zwrotu wnioskowanej nieruchomości. Organ odwoławczy podkreślił, że Starosta [...] prawidłowo ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie, lecz dokonał błędnej jego oceny w kontekście przepisów prawa materialnego. Zdaniem Wojewody [...], z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że cel wywłaszczenia opisanej nieruchomości został zrealizowany. Wprawdzie sposób zainwestowania zmieniał się na przestrzeni kilkudziesięciu lat, jednakże przewidziana w planie zagospodarowania przestrzennego funkcja usługowo - sportowa tego terenu przez cały ten okres była zachowana. Zdaniem Wojewody [...], elementy osiedla mieszkaniowego nie stanowią jedynie budynki mieszkalne, ale także towarzysząca im infrastruktura wraz ze strefą ochronną i terenami zielonymi. Realizacja inwestycji w postaci budowy "osiedla mieszkaniowego" obejmować musi ze swej istoty nie tylko wykonanie samych budynków mieszkalnych, obiektów handlowych, ulic i ciągów pieszych, lecz również innych obiektów infrastruktury tego osiedla, w tym między innymi boisk, czy też pełniących funkcje rekreacyjne terenów zielonych. Celu wywłaszczenia nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy więc realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 kwietnia 2013 r. złożyli: J. A. B., E. B.-K., L. K., H. P. i W. S., wnosząc o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 3 grudnia 2013 r. strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rażące naruszenie przepisów art. 7, 8, 11, 12, 77 § 1, 80, 107 § 3,136 i 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Skarżący wskazali, że celem wywłaszczenia była budowa przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową "Osiedla P.", co potwierdza m.in. decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia 16 stycznia 1964 r. (odnaleziona przez skarżących w Archiwum LUW w L.). Zdaniem skarżących, wbrew stanowisku organu odwoławczego, cel ten nie został zrealizowany, gdyż na wskazanej nieruchomości nie wybudowano żadnego budynku mieszkalnego, lecz innego typu obiekty. Inwestorem tych obiektów nie była [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa (teren ten nie został jej wydany), lecz miasto L. W tych okolicznościach błędnie stwierdził Wojewoda [...], że zagospodarowanie wspomnianej nieruchomości świadczy o "niewielkiej modyfikacji celu wywłaszczenia". Organ odwoławczy, jak podnieśli skarżący, nie przyjął za podstawę rozstrzygnięcia całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, gdyż oparł się wyłącznie na dodatkowych wyjaśnieniach i dokumentach złożonych przez Gminę L. w toku postępowania odwoławczego. Organ ten, zdaniem strony skarżącej, nie ocenił należycie bezspornego faktu rozpoczęcia budowy obiektów znajdujących się na opisanej nieruchomości, po upływie terminu określonego w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący wnieśli o dopuszczenie przez Sąd dowodu z kopii wspomnianej decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia 16 stycznia 1964 r. oraz innych dokumentów wymienionych w pkt 1-9 skargi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2013 r. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie oraz podjął je z udziałem następcy zmarłego skarżącego H. P. – G. W. K. W piśmie procesowym z dnia 4 grudnia 2013 r. "B" w L. Spółka z o.o. z siedzibą w L. (będąca uczestnikiem postępowania) wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 136 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej także: "u.g.n.") nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 22 września 2004 r., to jest od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2004 r. nr 141, poz. 1492), nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Należy podkreślić, iż sądy administracyjne, stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji, zobligowane są do dokonywania wykładni przepisów ustaw w zgodzie z Konstytucją. Oznacza to, że obowiązkiem sądu jest zastosowanie takich dyrektyw interpretacyjnych, które pozwolą na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej w taki sposób, by w jak najszerszym zakresie uwzględnione zostały wartości konstytucyjne. Wskazać trzeba, że stanowisko skarżących opiera się na dominującym jeszcze do niedawna w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów poglądzie, zgodnie z którym – w świetle art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. – nieruchomość nie może być uznana za zbędna na cel wywłaszczenia tylko wówczas, kiedy realizacja celu, na który została wywłaszczona została rozpoczęta przed upływem 7 lat od wywłaszczenia i zakończona przed upływem 10 lat od tego dnia (zob. T. Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2010, s. 358-360; E. Mzyk, w: G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, red. G. Bieniek, Warszawa 2007, s. 478 i n.; G. Bieniek, w: G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2006, s. 858 i n.; wyrok SN z dnia 6 marca 2002 r., sygn. akt III RN 11/01, OSNP 2002/21/513; wyroki NSA: z dnia 4 września 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 1552/00, z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1612/09 oraz z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1125/10, a także wyroki WSA w L.: z dnia 11 września 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 207/09; z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 414/10 oraz z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 306/12). Zauważyć jednak należy, że w orzecznictwie sądowym ukształtował się także odmienny pogląd, opierający się na wykładni prokonstytucyjnej omawianych przepisów u.g.n. Zgodnie z tym poglądem nie da się pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego sytuacji, gdy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w której to sprawie wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot, ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. terminów 7 i 10 lat, powodowałoby konieczność wydania decyzji o zwrocie, mimo że nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia już wiele lat. Jeżeli zatem zrealizowano cel wywłaszczenia, to nie można twierdzić, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i określeniu w art. 137 ust. 1 szczegółowych przesłanek zbędności, nieruchomość która nie była zbędna na cel wywłaszczania, bowiem została wykorzystana zgodnie z tym celem, automatycznie podlega rygorom zawartym w tym przepisie, a roszczenie byłego właściciela mogło się stać aktualne tylko z tego powodu. W związku z tym stwierdzono, że w przypadku wykorzystania danej nieruchomości na cel wywłaszczenia wygasa prawo byłego właściciela lub jego następców prawnych do jej zwrotu, a regulacja zawarta w art. 137 ust. 1 sytuacji tej nie zmienia (zob. wyroki NSA z dnia 6 grudnia 2006 r., I OSK 193/06, z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 514/11, z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2098/10, z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1558/10). Zdaniem Sądu zastosowanie przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. w takim rozumieniu, jakie przyjmują skarżący, a także Starosta [...] w decyzji z dnia 17 stycznia 2013 r., niewątpliwie prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej miasta L., które mogło zasadnie oczekiwać, że nie będą kwestionowane stosunki prawne ukształtowane pod rządami dawnych przepisów określających zasady zagospodarowywania wywłaszczonej nieruchomości. Należy bowiem podkreślić, że skoro w dacie wywłaszczenia oraz w toku wykonywania działań służących realizacji celu wywłaszczenia nie obowiązywały przepisy, które wyznaczałyby terminy rozpoczęcia i zakończenia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, to nie można wymagać, by aktualny właściciel tej nieruchomości "przewidział" zmianę prawa w tym zakresie i dostosował do niego swoje działania, na wiele lat przed tą zmianą. Mając zatem na uwadze wywodzone z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) zasady: pewności prawa oraz zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, podkreślić należy, że wspomniane przepisy u.g.n. nie mogą dotyczyć sytuacji prawnych ostatecznie ukształtowanych na gruncie dawnego prawa. W ocenie Sądu nie również wątpliwości, że o istnieniu ostatecznie ukształtowanej sytuacji prawnej można mówić również wtedy, gdy wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło przed wejściem w życie wspomnianej zmiany art. 137 ust. 1 u.g.n., to jest przed 22 września 2004 r., a cel wywłaszczenia został zrealizowany po tej dacie, ale przed upływem liczonych od tej daty terminów materialnoprawnych wynikających z nowego brzmienia wspomnianego przepisu. Nie do pogodzenia ze wskazanymi wyżej zasadami konstytucyjnymi byłoby wyłączenie możliwości stosowania tego przepisu w takim przypadku, albowiem również wówczas oznaczałoby to zaakceptowanie wstecznego działania przepisu prawa, co – jak wskazano wyżej – nie jest dopuszczalne. Prawidłowo zatem Wojewoda [...] zaskarżoną decyzja uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 17 stycznia 2013 r. w całości i odmówił zwrotu wnioskowanej nieruchomości. W sprawie niniejszej jest bezspornym, że w dacie orzekania przez organy obu instancji zrealizowano cel wywłaszczenia na wnioskowanej przez skarżących do zwrotu działce. Z trafnych ustaleń organu odwoławczego wynika, że wspomniana nieruchomość znajdowała się na obszarze objętym zapisami "Miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego drugiej części dzielnicy Rury osiedle [...]SM im. B. P.", zatwierdzonego uchwałą nr [...] Powiatowej Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia 13 grudnia 1972 r. W świetle rysunku tego planu, wnioskowana do zwrotu nieruchomość w części zachodniej przewidziana była pod Dzielnicowy Ośrodek Usługowy ("OGAU"), a w części wschodniej pod Dzielnicowy Ośrodek Sportu ("C 24 US"). W ocenie Sądu oznacza to, że zarówno obiekty usługowe, jak i sportowe były traktowane jako element infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Nie budzi wątpliwości Sądu, że obiekty takie zostały zrealizowane na wspomnianej nieruchomości. Prezydent Miasta L. w dniu 30 czerwca 1977 r. udzielił pozwolenia na budowę inwestycji w części obejmującej Ośrodek Sportowo-Rekreacyjny [...]SM, a w dniu 18 maja 1978 r., wydał pozwolenia na budowę inwestycji w części obejmującej pawilon gastronomiczny, ustęp publiczny i budynek wyciągu narciarskiego. Stosownie do zapisów wskazanej decyzji z dnia 30 czerwca 1977 r., jak podkreślił organ odwoławczy, na wnioskowanym do zwrotu gruncie zlokalizowano budynek pełniący pierwotnie funkcję pawilonu gastronomicznego i magazynu sprzętu sportowego, a teren na południe od budynku administracyjno-biurowego (teren pod budynkiem nie objęty tą decyzją) przewidziany był pod zieleń. Na załączniku do tej decyzji uwidoczniono także 2 budynki istniejące w momencie jego sporządzania, oznaczone symbolami "g" (gospodarczy) oraz "i" (inny). Biorąc pod uwagę, że zarówno z umowy sprzedaży z dnia 20 grudnia 1967 r. oraz z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia 3 marca 1971 r. nie wynika, by działka nr 361 w chwili wywłaszczenia była zabudowana, Wojewoda zasadnie przyjął, że obiekty te zostały wzniesione w ramach realizacji celu wywłaszczenia. Ponadto, jak trafnie zauważył organ drugiej instancji, w świetle decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 15 listopada 1991 r. opisany wyżej budynek gastronomiczno-handlowy został zaadaptowany na aptekę leków gotowych, która to inwestycja bez wątpienia realizowała funkcję usługową terenu, przewidzianą w powyżej wskazanym miejscowym szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego. Funkcje usługowe, zdaniem organu, pełni również 3-kondygnacyjny budynek administracyjno-biurowy, którego niewielka część znajduje się na terenie dawnej działki nr 361. Istniejące do chwili obecnej (w ograniczonym zakresie) na wnioskowanym do zwrotu gruncie targowisko zostało zrealizowane na podstawie decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 7 kwietnia 1993 r. Sąd podziela także stanowisko organu odwoławczego, który stwierdził, że inwestycja ta była zgodna z pierwotnym przeznaczeniem terenu pod usługi, które niewątpliwie obejmują również handel. Załącznik graficzny do wspomnianej decyzji z dnia 7 kwietnia 1993 r. potwierdza, że na omawianej nieruchomości znajdował się budynek gospodarczy niezwiązany z funkcjonowaniem targowiska oznaczony symbolem "g". Nadto, załącznik graficzny do decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 26 października 2000 r. potwierdza istnienie zarówno targowiska, budynku gospodarczego, budynku administracyjno- biurowego i zieleni osiedlowej. Poza sporem pozostaje również, że budowa parkingu wraz z niezbędną infrastrukturą stanowiącego element obiektu sportowego w postaci hali "Globus" na części terenu zajętego pod targowisko nastąpiła na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Prezydenta Miasta L. w dniu 22 marca 2006 r. Wbrew twierdzeniom skarżących, za zasadne uznać należy stwierdzenie Wojewody [...], że w tej sytuacji można mówić o nieistotnej modyfikacji celu wywłaszczenia wynikającego z umowie sprzedaży z dnia 20 grudnia 1967 r. oraz z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia 3 marca 1971 r., w postaci budowy osiedla mieszkaniowego, która to modyfikacja nie spowodowała jakościowej zmiany tego celu. Jakkolwiek niewątpliwie zrealizowane na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości obiekty nie stanowią budynków mieszkalnych, to wobec zachowania tożsamość funkcji tego terenu, zaplanowanego w dacie wywłaszczenia jako obszar usług dzielnicowych i dzielnicowe tereny sportowe, będącego częścią infrastruktury osiedla mieszkaniowego, stwierdzić trzeba, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że sam fakt zagospodarowania nieruchomości gruntowej w ramach innego osiedla mieszkaniowego niż osiedla mieszkaniowego, którego budowę wskazano w decyzji wywłaszczeniowej jako cel wywłaszczenia, nie świadczy o zmianie celu wywłaszczenia, niedopuszczalnej w myśl art. 136 ust. 1 u.g.n. Sądy podkreślają bowiem, że poprzez zmianę celu wywłaszczenia, o jakiej mowa w tym przepisie, można rozumieć jedynie jakościową zmianę lokalizacji inwestycji wymienionej w decyzji wywłaszczeniowej i konkretyzującej cel wywłaszczenia, a nie tylko modyfikację lokalizacji inwestycji mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie lub w celu bardzo zbliżonym, czyli modyfikacji nie zmieniającej charakteru celu wywłaszczenia. W związku z tym wskazuje się, że celu wywłaszczenia nieruchomości przeznaczonej na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci urządzeń towarzyszących takich jak: obiekty sportowe, usługowe, parkingi czy zieleń, skoro pod pojęciem osiedla mieszkaniowego rozumie się nie tylko budynki mieszkalne, ale także cała infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom (zob. wyrok WSA w L. z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 623/12). Uzasadnione jest zatem stanowisko Wojewody [...], który wskazał, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje, czy na wskazanym terenie zrealizowano infrastrukturę "Osiedla P." (o którym jest mowa tylko w umowie sprzedaży, a nie w decyzji wywłaszczeniowej), czy też osiedla o innej nazwie. Bezspornym jest, że "Osiedle P." oraz "Osiedle im. B. P.", znajdujące się po drugiej stronie ul. K. W. w L., są osiedlami wielorodzinnymi zrealizowanymi wraz z urządzeniami usług podstawowych i towarzyszących w ramach jednej dzielnicy oraz jednej Spółdzielni Mieszkaniowej – [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Niewątpliwie bowiem urządzenia służą mieszkańcom "Osiedla P." oraz "Osiedla im. B. P.", stanowiąc uzupełnienie infrastruktury tych osiedli mieszkaniowych. W ocenie Sądu, prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, że wobec odmowy zwrotu wnioskowanej nieruchomości, bez wpływu na wynik sprawy pozostało orzeczenie przez organ pierwszej instancji o zwrocie przez wnioskodawców, na podstawie art. 140 ust. 1-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jedynie zwaloryzowanego odszkodowania, niepowiększonego o sumę odpowiadająca wzrostowi wartości nieruchomości na skutek podjętych na niej działań po jej wywłaszczeniu. Niezależnie od tego wskazać trzeba, że Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 3064/12, który za nietrafny uznał pogląd (zaaprobowany w decyzji Starosty [...] z dnia 17 stycznia 2013 r.), że na podstawie art. 140 ust. 4 u.g.n. wyłączona jest rozliczenia nakładów poniesionych na nieruchomość po jej wywłaszczeniu, w przypadku gdy nakłady te nie stanowiły realizacji celu wywłaszczenia. Niezasadne są także pozostałe zarzuty skarżących. W ocenie Sądu zrealizowanie celu wywłaszczenia przez inny podmiot niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej nie powoduje zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Wbrew zarzutom skargi Wojewoda [...] ustalił należycie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, stosownie do art. 7, 77 § 1, 80 i 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: "K.p.a."), czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ odwoławczy innych przepisów postępowania, w tym zasady zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.), zasady szybkości i prostoty (art. 12 K.p.a.) w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") Sąd dopuścił dowody z dokumentów wymienionych w pkt 1-9 skargi. Oceniając te dowody Sąd doszedł jednak do przekonania, że nie dawały one podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło