II SA/Lu 849/24
WyrokWSA w Lublinie2025-07-17
Skład orzekający: Jacek Czaja, Monika Kazubińska-Kręcisz, Bartłomiej Pastucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wiata gospodarcza, która nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, może zostać nakazana do rozbiórki z powodu naruszenia przepisów Prawa budowlanego dotyczących jej usytuowania oraz przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego mają prawo nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego, nawet jeśli nie wymagał on pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, jeśli jego usytuowanie narusza przepisy Prawa budowlanego lub miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym przypadku, wiata gospodarcza, ze względu na swoje wymiary, konstrukcję i funkcję, została prawidłowo zakwalifikowana jako budowla podlegająca przepisom rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a jej lokalizacja naruszała przepisy dotyczące odległości od granicy działki i drogi, co uzasadniało nakaz rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki wiaty gospodarczej o wymiarach 3,7 m x 5,3 m, zlokalizowanej na działce skarżących. Organy nadzoru budowlanego uznały, że wiata narusza przepisy dotyczące usytuowania budowli względem granicy działki i drogi, a także przepisy dotyczące odprowadzania wód opadowych. Skarżący kwestionowali kwalifikację obiektu jako budowli, twierdząc, że jest to wiata śmietnikowa (obiekt małej architektury), a także zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję organów za zgodną z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz, Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 r. sprawy ze skargi K. D. i Z. D. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 9 września 2024 r. znak: ZOA-VII.7721.12.2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie decyzją z dnia 9 września 2024 r. znak: ZOA-VII.7721.12.2024 – po rozpatrzeniu odwołania K. i Z. małż. D. (dalej także jako "skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chełmie z dnia 10 lipca 2024 r. znak: NB.5140.9.2024, nakazującej rozbiórkę wiaty gospodarczej zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] w obrębie ewidencyjnym S., jednostka ewidencyjna S. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm., aktualny t.j. - Dz. U. z 2025 r. poz. 418, dalej jako "Pr.bud.") nakazał skarżącym rozbiórkę wiaty gospodarczej o wymiarach 3,7 m x 5,3 m i zmiennej wysokości od 2,35 m do 3,10, zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] w obrębie ewid. S., jednostka ewid. S.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 22 marca 2024 r. upoważnieni pracownicy PINB w Chełmie przeprowadzili kontrolę budowy budynku garażowego oraz werandy przy budynku mieszkalnym na działce nr ewid. [...] w miejscowości S. Podczas kontroli stwierdzono, że na ww. działce zlokalizowany jest budynek mieszkalny oraz budynek garażowy. Ponadto na wskazanej działce znajduje się wiata. Konstrukcję wiaty wykonano z 4 słupów stalowych od strony działki nr ewid. [...], na których ułożono płatew drewnianą. Na płatwi wsparto krokwie drewniane o przekroju 7 cm x 14 cm. Drugi koniec krokwi oparto na płatwi, zamontowanej z wykorzystaniem kotew stalowych do ściany północnej budynku garażowego. Wymiary zewnętrzne wiaty wynoszą ok. 3,70 m x 5,30 m i wysokość od 2,35 m do 3,10 m. Ścianę północną i zachodnią wykonano z płyt wiórowych oraz listew elewacyjnych PVC. Odległość ogrodzenia z działką nr ewid. [...] wynosi 0,38 m. Kierunek spływu wody z połaci wykonano w stronę północną. Połać zakończono okapem ok. 0,1 m oraz rynną, z której wody opadowe odprowadzane są rurą spustową, zamontowaną w narożniku północno-zachodnim wiaty. Wody opadowe odprowadzono na teren utwardzony ulicy N.
Obecny podczas kontroli Z. D. oświadczył, że był inwestorem budynku mieszkalnego, garażu i wiaty. Na budowę budynku mieszkalnego i garażu uzyskał decyzje o pozwoleniu na budowę. Datę budowy budynku mieszkalnego określił na 1986 r., a garażowego na 1987 r. Datę budowy wiaty określił zaś na październik 2023 r. Przed rozpoczęciem robót budowlanych przy budowie wiaty skarżący nie występował do Starosty Chełmskiego o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz nie dokonał zgłoszenia zamiaru budowy. Określając funkcję przedmiotowego obiektu wskazał, że jest to wiata gospodarcza, w której przechowuje narzędzia ogrodnicze, wózek, stół warsztatowy itp.
Organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie opisanej wyżej wiaty gospodarczej, o czym w dniu 15 maja 2024 r. zawiadomił strony postępowania. Następnie w dniu 3 czerwca 2024 r. upoważnieni pracownicy PINB w Chełmie przeprowadzili oględziny przedmiotowego obiektu, podczas których stwierdzono, że na nr ewid. [...] przy ścianie budynku garażowego (północnej) wykonano zadaszenie o konstrukcji drewnianej wsparte na płatwi drewnianej zamocowanej do budynku oraz 4 slupach stalowych zakotwionych w fundamentach punktowych wykonanych w odległości ok. 3,70 m od ściany budynku garażowego. Wykonano zadaszenie jednopołaciowe ze spływem wody w stronę północną. Podczas oględzin ustalono, że podłoże pod zadaszeniem jest nieutwardzone (grunt rodzimy). W części południowo-wschodniej zadaszenia przy ścianie budynku garażowego wykonano pomieszczenie WC o wymiarach zewnętrznych 1,60 m x 1,05 m i wysokości 2,25 m. W trakcie oględzin do pomieszczenia WC nie było dostępu. Pozostałe ustalenia dokonane w trakcie oględzin są zbieżne z ustaleniami dokonanymi w trakcie kontroli z dnia 22 marca 2024 r.
Obecny podczas oględzin Z. D. oświadczył, że pomieszczenie WC od wielu lat jest nieużytkowane, dawniej służyło jako latryna i nie ma w nim instalacji wodnej i kanalizacyjnej. Ponadto podtrzymał wyjaśnienia, iż przedmiotowe zadaszenie wybudował w październiku 2023 r., a przed rozpoczęciem robót nie uzyskał pozwolenia na budowę ani nie dokonał zgłoszenia zamiaru budowy. Jednocześnie wskazał, że obiekt wzniesiono w celu ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi odpadów bytowych, starych mebli i zużytego sprzętu AGD, do momentu odbioru ich przez Gminę S., a znajdujące się pod zadaszeniem w dniu kontroli narzędzia ogrodnicze, wózek i stół warsztatowy znajdowały się tam okazjonalnie z powodu remontu pomieszczenia gospodarczego, w którym zwykle są przechowywane.
Decyzją z dnia 10 lipca 2024 r. PINB w Chełmie nakazał skarżącym rozbiórkę ww. wiaty gospodarczej. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowa wiata pełni funkcję użytkową budynku, więc będą miały do niej zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm., dalej jako "r.w.t."). Wiata (jej ściana północna) znajduje się w odległości ok. 0,40 m od granicy z działką nr ewid. [...], natomiast z pomiarów przeprowadzonych w terenie wynika, że odległość ściany północnej wiaty od ogrodzenia wynosi ok. 0,38 m. Zgodnie z § 12 ust. 2 ww. r.w.t., sytuowanie budynku, o którym mowa w ust. 1 pkt dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość. Stosownie do uchwały Nr XXIV/152/05 Rady Gminy S. z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. dotyczącego jednostki strukturalnej "A", zrealizowany obiekt budowlany znajduje się w terenie oznaczonym symbolem 9MN, przeznaczonym pod zabudowę jednorodzinną, w którym dopuszcza się realizację garaży i budynków gospodarczych. Dla terenów oznaczonych symbolem MN - zabudowa jednorodzinna, dopuszcza się sytuowanie budynków w odległości mniejszej niż 3,00 m od granicy działki, lecz nie mniejszej niż 1,5 m. Ponadto ustalono, że zachodnia ściana obiektu zlokalizowana jest w odległości ok. 2,20 m od krawędzi jezdni ul. N. oznaczonej symbolem A-7D. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowanie przestrzennego Gminy S., symbolem A-7D określona jest droga gminna - dojazdowa, od której ustalona jest minimalna linia zabudowy od krawędzi jezdni - 8,00 m.
Wskazując na powyższe, organ pierwszej instancji stwierdził, że lokalizacja przedmiotowej wiaty w odległości ok. 0,40 m od granicy z działką sąsiednią nr ewid. [...] oraz w odległości ok. 2,20 m od krawędzi jezdni ul. N., w sposób istotny narusza § 12 ust. 2 r.w.t. oraz miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy S., wobec czego zasadnym było orzeczenie nakazu jej rozbiórki.
Skarżący wnieśli odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ramach tych zarzutów skarżący zakwestionowali ustalenie, jakoby wiata pełniła funkcję użytkową budynku. Ponadto zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj. § 23 ust. 4 r.w.t. poprzez jego niezastosowanie, a także § 19 pkt 2 lit. "g" uchwały Nr XXIV/152/05 Rady Gminy S. z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. dotyczącego jednostki strukturalnej "A", poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wskazuje on, iż dopuszcza się sytuowanie budynków ścianą zewnętrzną bez otworów bezpośrednio przy granicy działki budowlanej.
Po rozpatrzeniu odwołania Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za konieczne skonkretyzowanie i doprecyzowanie nakazu zawartego w sentencji decyzji organu pierwszej instancji, albowiem nie wskazano w niej wymiarów przedmiotowego obiektu budowlanego. Z tego względu organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł co do istoty sprawy. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z regułami k.p.a., zaś ustalony na podstawie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego stan faktyczny pozwala na zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr.bud.
Organ odwoławczy zaaprobował przyjętą przez PINB w Chełmie kwalifikację robót budowlanych. W ocenie LWINB, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że przedmiotem postępowania jest wiata o wymiarach 3,70 m x 5,30 m, która spełnia warunki określone w art. 29 ust. 2 pkt 2 Pr.bud. i jako taka nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia. Jednocześnie, odwołując się do definicji budynku zawartej w art. 3 pkt 2 Pr.bud. oraz definicji obiektu małej architektury zawartej w art. 3 pkt 4 Pr.bud., organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB w Chełmie, iż przedmiotowa wiata nie jest obiektem małej architektury, lecz budowlą pełniącą funkcję użytkową budynku, bowiem jest wykorzystywana w celach gospodarczych. Takie określenie funkcji przedmiotowej wiaty nakazywało zbadanie jej zgodności z przepisami r.w.t. Zgodnie z § 12 ust. 2 r.w.t. w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien lub drzwi w stronę tej granicy,) i 4 (5 m - w przypadku budynku mieszkalnego wielorodzinnego o wysokości ponad 4 kondygnacji nadziemnych, zwróconego ścianą bez okien lub drzwi w stronę tej granicy), dopuszcza się sytuowanie budynku w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje taką możliwość. W myśl zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Nr XXIV/152/05 Rady Gminy S. z dnia 26 lipca 2005 r.), a w szczególności § 31 ust. 4 pkt 6 i 7 wskazujących linię zabudowy od krawędzi dróg tj. ul. W. w S. (A-6L) i drogą dojazdową (A-7D), linia zabudowy określona jest na odpowiednio 10 m i 8 m od krawędzi jezdni. Biorąc pod uwagę powyższe organ drugiej instancji stwierdził, iż usytuowanie wiaty ścianą północną w odległości ok. 0,40 m od granicy z działką nr ewid. [...] oraz 2,20 m od krawędzi jezdni ul. Nadrzecznej, jest sprzeczne z § 31 ust. 4 pkt 7 lit. "b" planu miejscowego. Ponadto przedmiotowa wiata narusza § 28 ust. 2 r.w.t., bowiem wody opadowe z tego obiektu są odprowadzane na utwardzony teren, który dodatkowo nie jest terenem własnym inwestora, lecz stanowi drogę dojazdową (ul. N.).
W konsekwencji jako zasadne organ odwoławczy ocenił orzeczenie o rozbiórce ww. wiaty na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Pr.bud. uznając, że w ustalonych okolicznościach jest to jedyny sposób doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.
Końcowo organ odwoławczy podniósł, że wbrew twierdzeniom skarżących przedmiotowa wiata nie stanowi wiaty śmietnikowej. Wskazał, że obiekt ten jest niewiele mniejszy od typowych wiat stanowiących np. zadaszenie miejsc postojowych dla samochodów osobowych, które to miejsca – zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 r.w.t. – mogą mieć minimalne wymiary 2,5 m x 5 m. W ocenie LWINB, obiektem małej architektury stanowiącym śmietnik może być obiekt typu kosz/pojemnik trwale związany z gruntem, czy też osłona na miejsca usytuowania ruchomych pojemników na śmieci, ale nie wiata. Ponadto organ odwoławczy przypomniał, że podczas kontroli w dniu 22 marca 2024 r. Z. D. (inwestor) określił funkcję wiaty, jako wiata gospodarcza, w której przechowuje narzędzia ogrodnicze, wózek, stół warsztatowy itp. (k. 26 akt I instancji), natomiast podczas oględzin w dniu 3 czerwca 2024 r. oświadczył, że obiekt wzniesiono w celu ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi odpadów bytowych, starych mebli i zużytego sprzętu AGD do momentu odbioru ich przez Gminę S., zaś znajdujące się w nim narzędzia ogrodnicze, wózek i stół warsztatowy znajdowały się tam okazjonalnie (k. 58-59 akt I instancji). Zdaniem organu drugiej instancji, wyjaśnienia te przeczą twierdzeniu o wykorzystywaniu przedmiotowej wiaty wyłącznie jako wiaty śmietnikowej. Niewątpliwie w przedmiotowej wiacie można przechowywać odpady komunalne, jednakże ta funkcja przedmiotowej wiaty może być funkcją jedynie posiłkową, bowiem ze zgromadzonych akt sprawy wynika, iż przedmiotowa wiata służy głównie do przechowywania materiałów, narzędzi i sprzętu, zatem jest wiatą gospodarczą.
K. i Z. małż. D. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisaną wyżej decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W skardze sformułowali następujące zarzuty wobec zaskarżonej decyzji:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. 51 ust.7 Pr.bud. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy brak przesłanek do rozbiórki obiektu;
- art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Pr.bud. poprzez stwierdzenie, iż mogą mieć one zastosowanie do przedmiotowej wiaty, pomimo że dla swej legalności nie wymagała on uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani dokonania zgłoszenia;
- § 2 ust. 1 r.w.t. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przepisy r.w.t. nie maja zastosowania do wiat, a do projektowania, budowy i przebudowy oraz zmiany sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcję użytkowe budynków;
- § 12 r.w.t. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przepis ten odnosi się jedynie do budynków, zaś względem wiaty nie obowiązują przepisy r.w.t.;
- § 23 ust. 4 r.w.t. poprzez jego niezastosowanie;
- § 19 pkt. 2 lit. "g" uchwały Nr XXIV/152/05 Rady Gminy S. z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. dotyczącego jednostki strukturalnej "A", poprzez jego niezastosowania wówczas, gdy wskazuje on wyraźnie, iż dopuszcza się sytuowanie budynków ścianą zewnętrzną bez otworów bezpośrednio przy granicy działki budowlanej;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie ogólnej zasady postępowania administracyjnego polegającej na przestrzeganiu przez organ praworządności i podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz w sposób wyczerpujący zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności niniejszej sprawy, co skutkowało:
- ustaleniem, iż wiata będzie pełniła funkcję użytkową budynku podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, iż znajdujące się w niej przedmioty były tam umieszczone okazjonalnie z uwagi na fakt remontu pomieszczenia gospodarczego, gdzie zwykle są przechowywane;
- traktowaniu w sposób marginalny miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. dotyczącego jednostki strukturalnej "A", który dopuszcza usytuowanie budynków ścianą zewnętrzną bez otworów, bezpośrednio przy granicy działki budowlanej
2. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego sporządzenia uzasadnienia decyzji, polegający na:
- braku wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej;
- braku dostatecznego uzasadnienia wydanej decyzji, zwłaszcza poprzez brak wskazania na wszystkie dowody w sprawie, które winny zostać uwzględnione, według których można stwierdzić, iż wiata ma pełnić funkcję użytkową budynku.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chełmie z dnia 10 lipca 2024 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że się organy obu instancji zbagatelizowały zupełnie fakt, jaką funkcję ma pełnić przedmiotowa wiata. W ich ocenie istotne znaczenie ma także okoliczność, iż Z. D. przed przystąpieniem do budowy udał się do Urzędu Gminy S. w celu uzyskania informacji w tym zakresie. Skarżący podkreślili, że nie jest prawdą, iż wykorzystują wiatę do przechowywania narzędzi i sprzętu, gdyż posiadają do tego celu stosowne pomieszczenia na posesji. Wskazali, że do skargi załączają oświadczenie sąsiadów, z którymi graniczy ich działka, iż im również nie przeszkadza powstały obiekt. Ponadto skarżący oświadczyli, że dokonali zmiany sposobu odprowadzania wód odpadowych i w chwili obecnej są one odprowadzane na teren ich posesji, na grunt nieutwardzony.
W odpowiedzi na skargę Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 3 marca 2025 r. skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z:
a) dokumentu w postaci opinii technicznej z dnia 22 stycznia 2025 r. sporządzonej przez inspektora nadzoru R. C., na okoliczność (cyt.) "stanu technicznego wiaty śmietnikowej z klasyfikacją obiektu wynikającego z prawa budowlanego wraz z oceną techniczną i bezpieczeństwa użytkowania; niewłaściwej klasyfikacji obiektu budowlanego przez organ";
b) zeznać świadka P. K. na okoliczność (cyt.) "celu stworzenia wiaty śmietnikowej, zamysłu jej powstania; do czego jest wykorzystywana przez skarżących"
Skarżący podnieśli, że przeprowadzenie powyższych dowodów jest niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Ponadto nie spowodowuje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 27 marca 2025 r. skarżący wnieśli natomiast o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chełmie z dnia 12 marca 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgodności z przepisami prawa budowlanego budowy budynku garażowego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w obrębie ewidencyjnym S., jednostka ewidencyjna S., na okoliczność (cyt.) "iż skarżący, dokonywali budowy na swoim gruncie w oparciu i w zgodzie z przepisami prawa; wytoczeniu skarżącym szeregu postępowań administracyjnych pomimo, posiadania przez nich stosownych decyzję o pozwoleniu na budowę".
Skarżący wskazali, że przeprowadzenie powyższego dowodu pomoże w przedstawieniu całokształtu sprawy, w której się znaleźli, a jednocześnie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania, lecz przyczyni się do jego prawidłowego rozstrzygnięcia.
Na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), postanowił nie uwzględnić zgłoszonych przez skarżących wniosków dowodowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżących w pismach z 3 i 27 marca 2025 r., wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Przytoczony przepis przewiduje zatem możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego jedynie poprzez dopuszczenie dowodu z dokumentów, a przy tym tylko wówczas, gdy materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji pozostawia istotne wątpliwości, które należy wyjaśnić.
W ramach tak zakreślonych ram uzupełniającego postępowania dowodowego, które może zostać przeprowadzone w postępowaniu przed sądem administracyjnym, nie mieści się ani dowód z opinii technicznej, ani tym bardziej dowód z zeznań świadka. Brak możliwości przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodu z zeznań świadka uznać należy za oczywisty w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a., zatem oddalenie wniosku skarżących w tym zakresie nie wymaga szerszego uzasadnienia. Jeżeli zaś chodzi o ocenę dopuszczalności przeprowadzenia w postępowaniu przed sądem administracyjnym dowodu z przedstawionej opinii technicznej, wyjaśnić należy, dokument ten jest w istocie opinią biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., albowiem zawiera wiadomości specjalne. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest natomiast stanowisko, że dowód z opinii biegłego nie stanowi dowodu z dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. Pomimo, że z formalnego punktu widzenia opinia biegłego stanowi dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., to dowód taki nie może być przeprowadzony przez sąd administracyjny. Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub ekspertyzy naukowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym musiałoby bowiem podlegać wszelkim rygorom prawnym właściwym dla kontradyktoryjnego modelu procesu sądowego i w żadnym wypadku nie może być utożsamiane wyłącznie z zapoznaniem się z treścią określonego dokumentu prywatnego, zawierającego przygotowany na zlecenie strony pogląd w sprawie. Skoro zaś ustawodawca w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie wymienił innych niż dokumenty środków dowodowych, to brak podstaw do stosowania rozszerzającej wykładni tego przepisu i dopuszczenia możliwości prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania dowodowego w zakresie szerszym niż dowody wymienione w nim expressis verbis. Podkreślić należy, że stanowisko powyższe jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1445/11; z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 1051/06; z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt II OSK 1595/04; z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1215/18; wyroki WSA w Krakowie: z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1756/13; z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 172/18).
Z tych względów wniosek dowodowy sformułowany w piśmie z dnia 3 marca 2025, jako niedopuszczalny, nie mógł zostać uwzględniony. Ubocznie wypada zwrócić uwagę, że przedstawiona opinia techniczna dotycząca stanu technicznego objętego postępowaniem obiektu oraz jego klasyfikacji, jest nadto dowodem nieprzydatnym w niniejszej sprawie. Stan techniczny przedmiotowego obiektu nie był bowiem w niniejszej sprawie przedmiotem zastrzeżeń organów ani podstawą obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzji. Obowiązek ten wynikał wyłącznie ze stwierdzonej niegodności z prawem tego obiektu. Z kolei kwestia kwalifikacji obiektu na gruncie przepisów Pr.bud. pozostaje przedmiotem oceny prawnej leżącej w kompetencjach organów i Sądu, nie zaś biegłego.
Odnosząc się z kolei do wniosku dowodowego zawartego w piśmie z dnia 27 marca 2025 r., zauważyć należy, że objęta tym wnioskiem decyzja nie dotyczy przedmiotu niniejszego postępowania, lecz odnosi się do innego obiektu zlokalizowanego na działce skarżących. Dokonana w tej decyzji ocena legalności budynku garażowego nie stanowi okoliczności mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zatem również ten wniosek dowodowy, w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a., nie zasługiwał na uwzględnienie.
Przypomnieć należy, że przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji jest obiekt budowlany o wymiarach 3,7 m x 5,3 m i zmiennej wysokości od 2,35 m do 3,10, zlokalizowany na należącej do skarżących działce nr ewid. [...] w miejscowości S. Na podstawie ustaleń poczynionych w toku postępowania organy obu instancji zakwalifikowały przedmiotowy obiekt jako budowlę pełniącą funkcję użytkową budynku (wiatę gospodarczą), do której zastosowanie mają przepisy r.w.t. Z przyjętą przez organy kwalifikacją obiektu nie zgadzają się skarżący. W ich ocenie, obiekt ten stanowi wiatę śmietnikową, która mieści się w pojęciu obiektu małej architektury. Z niekwestionowanych wyjaśnień skarżących wynika jednocześnie, że obiekt ten został zrealizowany przez skarżącego Z. D. w październiku 2023 r., zaś przed przystąpieniem do jego budowy inwestor nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na budowę, ani nie dokonał zgłoszenia budowy.
Zasadniczą kwestią sporną w rozpoznawanej w sprawie pozostaje zatem ocena charakteru i funkcji przedmiotowego obiektu. W sprawie nie budzi natomiast wątpliwości, że budowa tego obiektu nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Z obowiązków tych zwolnione są bowiem zarówno wiaty o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowane na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki (przedmiotowa wiata spełnia te warunki - art. 29 ust. 2 pkt 2 Pb.bud.), jak i obiekty małej architektury, z wyjątkiem obiektów małej architektury w miejscach publicznych (art. 29 ust. 2 pkt 19 Pr.bud.). Przedmiotowy obiekt niewątpliwie więc zwolniony był w obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia, niezależnie od oceny, czy właściwa jest jego kwalifikacja przyjęta przez organy, czy też wskazywana przez skarżących.
Ustalenie, że przedmiotowy obiekt nie wymagał pozwolenia na budowę ani zgłoszenia nie oznacza jednak, iż jest on wyłączony z zakresu kompetencji organów nadzoru budowlanego i nie podlegał kontroli tych organów pod kątem jego zgodności z prawem. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowane jest stanowisko, że organy nadzoru budowlanego mogą podejmować działania przewidziane w Prawie budowlanym również wówczas, gdy chodzi o obiekty budowlane lub roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę albo zgłoszenia właściwemu organowi (zob. uzasadnienie do uchwały NSA z 20 października 1997 r., sygn. akt OPS 3/97, publ. ONSA 1998, Nr 1, poz. 3; wyroki NSA: z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 2041/06 i z dnia 10 wrzesnia 2015 r., sygn. akt II OSK 1884/14, a także: J. Siegień, Prawo budowlane, Komentarz, 2. wydanie, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2001, s. 182-186; Z. Niewiadomski (red.), Prawo Budowlane, Komentarz, 4. Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 558; A. Gliniecki (red.), Prawo Budowlane, Komentarz, Wydanie 1, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 477). Obiekty zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia mieszczą się w dyspozycji art. 50 i art. 51 Pr.bud. Zatem środki przewidziane w art. 51 Pr.bud. organ nadzoru budowlanego może i powinien zastosować także w przypadku robót budowlanych (obiektów) niewymagających wprawdzie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, które jednak są wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2), czy też w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4). W razie wystąpienia takich okoliczności organy – również w przypadku, gdy obiekt nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia – mają obowiązek nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr.bud.), ewentualnie nakazania wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr.bud.). Dodać wypada, że wybór konkretnego środka przewidzianego w ww. przepisach winien być adekwatny do okoliczności sprawy i prowadzić do efektywnego usunięcia stanu niezgodnego z prawem lub stwierdzonego zagrożenia. Rozbiórka, jako środek najbardziej dotkliwy dla inwestora, winna mieć zastosowanie wówczas, gdy doprowadzenie w inny sposób do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe.
W związku z powyższym nie jest trafny zarzut naruszenia art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Pr.bud. poprzez przyjęcie, że przepisy te mogą mieć zastosowanie do przedmiotowej wiaty pomimo, iż nie wymagała ona uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia.
Podkreślić trzeba, że nie w każdym przypadku w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie przepisów art. 50 i art. 51 Pr.bud., organ ma obowiązek badać zgodność inwestycji z przepisami r.w.t. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, jego przepisy stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków. Z przepisu tego wynika, że rozporządzenie stosuje się tak do budynków, jak i budowli, o ile spełniają one funkcje użytkowe budynków. Zatem również budowle, o ile pełnią funkcje użytkowe budynków, są poddane reżimowi warunków technicznych.
Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażanego w części orzecznictwa sądów administracyjnych, iż r.w.t. stosuje się do budowli spełniających funkcje użytkowe budynków tylko wówczas, gdy przepis szczególny rozporządzenia nie zawęża swego zakresu przedmiotowego do budynków, a takim przepisem zaważającym jest wedle tego stanowiska jest § 12 ust. 1-7 rozporządzenia, bowiem hipotezy tych norm obejmują tylko budynki (tak Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyrokach: z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1642/11; z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1580/23). W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko odmienne, w ramach którego trafnie wskazuje się, że z żadnego przepisu rozporządzenia takie zawężenie nie wynika i przepisy rozporządzenia (w tym § 12) stosuje się również do budowli pełniących funkcje użytkowe budynków, a zatem budowli służącym celom takim jak budynek, w tym budynek gospodarczy. Konieczność odpowiedniego stosowania wszystkich przepisów r.w.t. również do budowli spełniających funkcje użytkowe budynków, wynika każdorazowo ze sposobu wyznaczenia zakresu przedmiotowego rozporządzenia dokonanego w jego w § 2 ust. 1. Podkreślić należy, że pogląd ten zdecydowanie dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1379/10; z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 728/11; z dnia 26 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1594/18; z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt II OSK 189/14; z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3998/19, dnia 14 września 2022 r., sygn. akt II OSK 3341/19; z dnia 2 września 2021 r., sygn. akt II OSK 3096/18).
W związku z powyższym - jak już wskazano na wstępie – zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie, czy sporny obiekt stanowi budowlę pełniącą funkcję użytkową budynku (wiatę gospodarczą), a w związku z tym mają do niego zastosowanie przepisy r.w.t., czy też jest to obiekt małej architektury (wiata śmietnikowa), który nie będąc budowlą ani budynkiem, nie podlega reżimowi ww. rozporządzenia. Zauważyć przy tym należy, że sama kwalifikacja przedmiotowego obiektu jako wiaty, nie jest w sprawie sporna i w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi też wątpliwości Sądu. Wprawdzie pojęcie wiaty nie zostało zdefiniowane w ustawie Pr.bud., jednak orzecznictwo odwołuje się w tym zakresie do znaczenia przyjmowanego w języku potocznym, wskazując, że przez "wiatę" należy rozumieć lekką, otwartą konstrukcję, wspartą na słupach, nieposiadającą ścian zewnętrznych lub dysponującą ścianami maksymalnie z trzech stron. Obiekt objęty niniejszym postępowaniem niewątpliwie odpowiada powyższym cechom (jest to obiekt zadaszony, którego konstrukcja obiera się na czterech słupach; obiekt ten przylega do ściany budynku garażowego, dodatkowo posiada tylko dwie przegrody zewnętrzne wykonane z płyt wiórowych oraz listew elewacyjnych PCV).
Przepisy Pr.bud. nie wprowadzają ostrego kryterium, na podstawie którego w prosty sposób można odróżnić budowlę od obiektu małej architektury. W art. 3 pkt 4 Pr.bud. wskazuje się, że obiektami małej architektury są obiekty niewielkie, np.: kapliczki, krzyże, obiekty architektury ogrodowej, piaskownice, huśtawki, śmietniki. Obiekty budowlane nie będące budynkami lub obiektami małej architektury są natomiast budowlami (art. 3 pkt 3 Pr.bud.). Sąd rozpoznający sprawę co do zasady podziela przytoczone w skardze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt II FSK 1044/18), iż wiaty mogą być kwalifikowane zarówno jako budowle, jak i jako obiekty małej architektury (np. wiata śmietnikowa), zaś o tym, czy wiata jest budowlą, czy obiektem małej architektury, decyduje przede wszystkim jej wielkość oraz sposób konstrukcji. Nieprecyzyjna definicja "obiektu małej architektury" powoduje, że należy ją interpretować indywidualnie do danego stanu faktycznego (podobnie NSA w wyrokach: z dnia 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 291/21 i z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 342/17; WSA w Lublinie w wyroku z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 680/18; WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 11 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 214/22; WSA w Krakowie w wyroku z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1626/14,; WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/G 121/21; WSA w Warszawie w wyroku z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 2007/10).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że z protokołów kontroli z dnia 22 marca 2024 r. (k. 26-28 akt adm. I instancji) oraz oględzin z dnia 3 czerwca 2024 r. (k. 59-60 akt adm. I instancji), a także załączonych do tych protokołów fotografii (k. 20 i k. 57-58 akt adm. I instancji), wynika, że przedmiotem sporu jest obiekt o konstrukcji wykonanej z 4 słupów stalowych zakotwionych w fundamentach punktowych. Jego zadaszenie stanowi płatew drewniana ułożona na ww. słupach stalowych. Na płatwi wsparto krokwie drewniane o przekroju 7 cm x 14 cm. Drugi koniec krokwi oparto na płatwi, zamontowanej z wykorzystaniem kotew stalowych do ściany północnej budynku garażowego. Wymiary zewnętrzne przedmiotowego obiektu wynoszą ok. 3,70 m x 5,30 m, zaś jego wysokość jest zmienna i wynosi od 2,35 m do 3,10 m. Ścianę północną i zachodnią obiektu wykonano z płyt wiórowych oraz listew elewacyjnych PVC. Połać zakończona jest okapem wysuniętym na ok. 0,1 m. Obiekt wyposażony jest w rynnę, z której wody opadowe odprowadzane są rurą spustową na teren utwardzony ulicy N. Wewnątrz obiektu, przy ścianie budynku garażowego, znajduje się pomieszczenie WC o wymiarach zewnętrznych 1,60 m x 1,05 m i wysokości 2,25 m (według wyjaśnień inwestora, pomieszczenie to jest nieużytkowane i nie ma w nim instalacji wodnej i kanalizacyjnej). Podczas kontroli w obiekcie znajdowały się m.in. narzędzia ogrodnicze, wózek i stół warsztatowy.
W ocenie Sądu, powyższe ustalenia potwierdzają zasadność przyjętej przez organy kwalifikacji spornego obiektu, jako budowli pełniącej funkcją użytkową budynku, nie zaś jako obiektu małej architektury (wiaty śmietnikowej). Świadczą o tym zarówno wymiary przedmiotowej wiaty, które – jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji – w niewielkim stopniu odbiegają od minimalnych rozmiarów wiat przeznaczonych do postoju samochodów osobowych, jak i jej cechy konstrukcyjno-architektoniczne (obiekt jest stale związany z gruntem za pomocą słupów stalowych zakotwionych w fundamentach punktowych, wyposażony w ściany, dach i rynnę) oraz funkcjonalne (schronienie przed deszczem i słońcem). Zdaniem Sądu, w świetle powyższych ustaleń zasadnie też przedmiotowej budowli przypisano funkcję budynku gospodarczego. Potwierdzeniem, iż obiekt ten pełni właśnie taką funkcję, są wyjaśnienia samego skarżącego złożone podczas kontroli z dnia 22 marca 2024 r., który jednoznacznie wskazał, że jest to wiata gospodarcza, w której przechowuje m.in. znajdując się tam podczas kontroli narzędzia ogrodnicze, wózek i stół warsztatowy. Zauważyć należy, że wyjaśnienia te pozostawały spójne ze stanem obiektu stwierdzonym podczas kontroli. Uzasadnione było zatem uznanie ich przez organy za miarodajną podstawę kwalifikacji przedmiotowej wiaty, jako obiektu przeznaczonego do celów gospodarczych. Wprawdzie w późniejszym toku postępowania inwestor wycofał się z tych wyjaśnień stwierdzając, że wiata wykorzystywana jest do przechowywania odpadów, zaś wymienione wyżej przedmioty znajdowały się tam podczas kontroli jedynie okazjonalnie. W ocenie Sądu, powyższa zmiana stanowiska inwestora co do funkcji spornego obiektu budzi jednak wątpliwości co do wiarygodności, albowiem nie sposób wykluczyć, że dokonana została wyłącznie na potrzeby toczącego się postępowania. Ponadto trafnie zauważono w zauważono w zaskarżonej decyzji, że jeżeli nawet skarżący wykorzystują sporną wiatę do przechowywania odpadów komunalnych, to jest to jednie posiłkowa funkcja przedmiotowego obiektu, która przy uwzględnieniu całokształtu jego cech konstrukcyjnych i funkcjonalnych, nadal nie uzasadnia przypisania mu charakteru jedynie wiaty śmietnikowej będącej obiektem małej architektury.
Skoro przedmiotowy obiekt stanowi budowlę spełniającą funkcję użytkową budynku (w tym wypadku budynku gospodarczego), to zgodnie z § 2 ust. 1 r.w.t., mają do niego zastosowanie przepisy tego rozporządzenia, w tym jego § 12 i § 28. Prawidło natomiast stwierdziły organy, że sporna wiata narusza te przepisy, a nadto narusza też postanowienia uchwały Nr XXIV/152/05 Rady Gminy S. z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. dotyczącego jednostki strukturalnej "A" (Dz. Urz. Woj. Lubel. Nr 194, poz. 3268, dalej jako "m.p.z.p." lub "uchwała"). Charakter tych naruszeń, zwłaszcza wynikających z lokalizacji przedmiotowej wiaty, przesądzał o konieczności nakazania jej rozbiórki, albowiem jest to jedyny środek umożliwiający osiągnięcie stanu zgodnego z prawem.
Zgodnie z § 12 ust. 1 r.w.t., jeżeli z przepisów § 13, § 19, § 23, § 36, § 40, § 60 i § 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy tej działki nie mniejszej niż:
1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy,
2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien lub drzwi w stronę tej granicy,
3) 5 m - w przypadku budynku mieszkalnego wielorodzinnego o wysokości ponad 4 kondygnacji nadziemnych, zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy,
4) 5 m - w przypadku budynku mieszkalnego wielorodzinnego o wysokości ponad 4 kondygnacji nadziemnych, zwróconego ścianą bez okien lub drzwi w stronę tej granicy
- przy czym każdą płaszczyznę powstałą w wyniku załamania lub uskoku ściany traktuje się jako oddzielną ścianę.
W myśl zaś § 12 ust. 2 r.w.t., w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 4, dopuszcza się sytuowanie budynku w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje taką możliwość.
Jak prawidłowo ustaliły organy, w niniejszej sprawie plan miejscowy dopuszcza taką możliwość. Zgodnie z postanowieniami m.p.z.p., należąca do skarżących działka nr ewid. [...] położona jest w terenie o symbolu 9MN, przeznaczonym pod zabudowę jednorodzinną – wolnostojącą, bliźniaczą i szeregową (§ 19 pkt 2). W ramach funkcji uzupełniających uchwała dopuszcza na tym obszarze realizację garaży i budynków gospodarczych 1 kondygnacyjnych w nawiązaniu do architektury zabudowy mieszkaniowej jako wolnostojące, wbudowane i przebudowane (§ 19 pkt 2 lit. "e"). Jednocześnie uchwała dopuszcza sytuowanie budynków ścianą zewnętrzną bez otworów bezpośrednio przy granicy (§ 19 pkt 2 lit. "g"), a także dopuszcza sytuowanie budynków w odległości mniejszej niż 3,0 m od granicy działki budowlanej, lecz nie mniejszej niż 1,5 m (§ 19 pkt 2 lit. "h").
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób uznać, że usytuowanie spornej wiaty odpowiada warunkom wynikającym z powyższych przepisów m.p.z.p. i § 12 ust. 2 r.w.t. Przedmiotowa budowla posadowiona jest bowiem z w odległości ok 0,40 m od granicy nieruchomości skarżących z działką nr ewid. [...] (ok. 0,38 m od ogrodzenia pomiędzy tymi działkami). Podkreślić należy że zarówno § 12 ust. 2 r.w.t., jak i wypełniające jego dyspozycję postanowienia § 19 pkt 2 lit. "g" i "h" m.p.z.p., określają alternatywę rozłączną. Zaakcentowanie w tych normach bezpośredniości lokalizowania ściany budynku bez otworów przy granicy, bądź też w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od granicy, wyklucza takie rozumienie tych przepisów, które dopuszcza usytuowanie budynku w dowolnej odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną, byleby mieściła się w przedziale od 0 do 1,5 m (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1823/16).
W związku z powyższym, wbrew przekonaniu skarżących, przepis § 19 pkt 2 lit. "g" m.p.z.p. nie mógł stanowić podstawy do uznania lokalizacji spornej wiaty za zgodną z prawem, albowiem obiekt ten nie spełnia warunku określonego w tym unormowaniu (nie jest posadowiony bezpośrednio przy granicy). Obiekt nie spełnia też przesłanki z § 19 pkt 2 lit. "h" m.p.z.p., albowiem jego odległość od granicy jest mniejsza niż 1,5 m.
Prawidłowo też wskazano w zaskarżonej decyzji, że lokalizacja spornej wiaty dodatkowo narusza § 31 ust. 4 pkt 7 lit "b" m.p.z.p. Przepis ten wyznacza bowiem linię zabudowy w odległości min. 8 m od krawędzi jezdni drogi gminnej dojazdowej oznaczonej symbolem A-7D, tj. od ul. N., z którą bezpośrednio sąsiaduje działka skarżących. Z niewadliwych ustaleń organów dokonanych podczas kontroli i oględzin wynika natomiast, że odległość ściany północnej przedmiotowej wiaty od krawędzi jezdni ww. drogi gminnej wynosi jedynie 2,20 m. Zauważyć ubocznie należy, że powyższy przepis wyklucza jakąkolwiek zabudowę w odległości mniejszej niż 8 m od krawędzi jezdni drogi gminnej - ul. N. Dla stwierdzenia jego naruszenia w istocie bez znaczenia zatem pozostaje kwalifikacja przedmiotowego obiektu.
W zestawieniu z opisanymi wyżej naruszeniami prawa wynikającymi z lokalizacji wiaty, drugorzędne już tylko znaczenie miało stwierdzone dodatkowo naruszenie § 28 ust. 2 r.w.t., aczkolwiek również ta wada przedmiotowego obiektu została przez organy zasadnie wytknięta. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Tymczasem podczas przeprowadzonych w sprawie kontroli i oględzin ustalono, że wody opadowe z przedmiotowego obiektu odprowadzane za pomocą rynny i rury spustowej na teren ul. N., a zatem na teren nienależący do skarżących, który dodatkowo jest terenem utwardzonym. Wprawdzie w skardze do Sądu oraz podczas rozprawy sądowej skarżący wyjaśnił, że sposób odprowadzania wód opadowych z przedmiotowego budynku został już przez niego doprowadzony do stanu zgodnego z ww. przepisem (wody opadowe są obecnie odprowadzane na nieutwardzony grunt w obrębie posesji skarżących), jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności orzeczonej rozbiórki, albowiem stwierdzona niegodność z prawem lokalizacji spornej wiaty stanowiła samodzielną i wystarczającą podstawę do zastosowania tego środka.
Prawidłowo zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, iż sporna wiata narusza przepisy prawa, co wypełnia przesłankę z art. 50 ust. 1 pkt 4 Pr.bud. Z uwagi na charakter naruszeń stwierdzonych w toku procedury naprawczej, zasadne było nakazanie rozbiórki tego obiektu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr.bud. Wobec niezgodność lokalizacji budowli z § 12 r.w.t. i postanowieniami m.p.z.p., brak jest bowiem możliwości nałożenia na skarżących obowiązku wykonania innych robót budowlanych lub czynności, które niezgodności te by wyeliminowały (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 24/18). Podkreślić należy, że na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie mogło mieć wpływu twierdzenie skarżącego, jakoby przed rozpoczęciem budowy uzyskał w Urzędzie Gminy S. zapewnienie o zgodności z prawem planowanej inwestycji. Bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje również stanowisko właścicieli nieruchomości sąsiednich w sprawie walorów przedmiotowego obiektu.
Z uwagi na okoliczność, iż budowa wiaty została zakończona przed wydaniem kontrolowanych decyzji, prawidłowo nakaz rozbiórki skierowano do obojga skarżących – jako współwłaścicieli działki nr ewid. [...] – pomimo, że z ich wyjaśnień wynika, iż inwestorem przedmiotowego obiektu był jedynie Z. D. Zgodnie bowiem z art. 52 ust. 1 Pr.bud., obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Jeżeli zaś jest kilku współwłaścicieli nieruchomości, obowiązek rozbiórki należy nałożyć solidarnie na nich wszystkich, albowiem rozbiórka obiektu budowlanego jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu w rozumieniu art. 199 Kodeksu cywilnego (por. wyroki NSA: z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 66/12; z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2224/17; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 112/10; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Go 440/21; A. Gliniecki (red.) Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, WK 2016 - uwagi do art. 52, wraz z powołanym tam orzecznictwem).
Podsumowując, zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o właściwą wykładnię przepisów prawa materialnego, jak też w wyniku prawidłowego zastosowania norm prawnych do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zaskarżona decyzja nie narusza też przepisów postępowania administracyjnego. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organy ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Nie naruszono też zasady informowania i zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 9 i art. 10 k.p.a.). Skarżący zostali prawidłowo zawiadomieni o wszczęciu postępowania administracyjnego, jak też byli prawidłowo zawiadamiani o czynnościach dowodowych. Z prawa udziału w tych czynnościach korzystał każdorazowo Z. D. Ponadto przed wydaniem decyzji rozbiórkowej skarżący zostali zawiadomieni przez organ, w trybie art. 10 § 1 k.p.a., o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (k. 71 akt adm. I inst.). Wbrew zarzutom skargi, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 7b k.p.a., albowiem w toku postępowania nie zachodziła potrzeba współdziałania organów nadzoru budowlanego z innymi organami administracji publicznej celem wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji według kryteriów określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się także naruszenia innych, niż objęte zarzutami skargi, przepisów prawa.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzecznictwo sądowoadministracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło