II SA/Ol 13/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na rzecz skarżącego S. B. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt administracyjnych wynika, że decyzją z 7 sierpnia 2024 r., nr GN.6852.3.2024, Starosta Piski (dalej jako: "organ I instancji", "starosta"), działając na podstawie art. 124 ust. 1, 2, 3, 4,6 i 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.), ograniczył sposób korzystania z nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [..], stanowiącej własność S. B. (dalej jako: "skarżący"), w celu założenia i przeprowadzenia podziemnej kablowej elektroenergetycznej linii średniego napięcia (SN) 15kV (pkt 1 sentencji). W kolejnych punktach rozstrzygnięcia organ wskazał, że zakres trwałego ograniczenia prawa własności przedmiotowej nieruchomości dotyczy pasa technologicznego o całkowitej powierzchni 80 m2 - oznaczonego kolorem żółtym na załączniku graficznym nr 1 do decyzji. Obszar czasowego zajęcia nieruchomości, niezbędny do przeprowadzenia prac budowalnych, dotyczy powierzchni 240 m2 - (pas technologiczny o szerokości 3,00 m) - oznaczono kolorem fioletowym na załączniku graficznym nr 1 do decyzji. Lokalizację projektowanych urządzeń elektroenergetycznych wraz z granicami trwałego i czasowego ograniczenia nieruchomości oznaczono na załączonej mapie stanowiącej integralną część niniejszej decyzji - załącznik nr 1. Decyzja doręczona została skarżącemu 9 sierpnia 2024 r. Postanowieniem z 9 sierpnia 2024 r., nr GN.6852.3.2024, starosta sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w wymienionej decyzji w następujący sposób: "Załącznik graficzny nr 1 do Decyzji GN.6852.2.2024 z dnia 07.08.2024 r zastąpić Załącznikiem graficznym nr 1 z dnia 09.08.2024 r. do Decyzji GN.6852.2.2024 z dnia 07.08.2024 r". W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w trakcie opracowywania decyzji znak: GN.6852.3.2024 z dnia 07.08.2024 r. dołączono błędny załącznik graficzny nr 1 do decyzji, w związku z tym powstały błąd prostuje się niniejszym postanowieniem. Pozostała treść decyzji pozostaje bez zmian. W ustawowym terminie skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie. Podniósł, że nie zgadza się na ograniczenie korzystania z nieruchomości, nie wyraża zgody na założenie i przeprowadzenie przez jego nieruchomość podziemnej kablowej linii elektroenergetycznej. Zarzucił, że decyzja jest dla niego krzywdząca. W wyniku rozpatrzenia zażalenia, postanowieniem z 12 listopada 2024 r., nr WIN-III.7581.63.2024.DJ, Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej jako: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a."), zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Wprawdzie przepis ten nie zawiera definicji legalnej oczywistej omyłki, ale już z samego potocznego rozumienia tego pojęcia wynika, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd, lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i niewymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń. Zgodnie z utrwalonymi poglądami judykatury wszystkie błędy prostowane w trybie art. 113 § 1 k.p.a. powinny cechować się oczywistością. Podstawowym wyznacznikiem oczywistości błędu pisarskiego i rachunkowego oraz innej omyłki w rozumieniu ww. przepisu jest możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że sprostowanie załącznika graficznego przez organ I instancji było dopuszczalne. Stwierdził, że starosta nie doprowadził do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, gdyż strony już wcześniej posiadały wiedzę w zakresie przedmiotowego ograniczenia. Omyłką organu było błędne dołączenie do decyzji pierwotnego załącznika graficznego nieuwzględniającego umownej zmiany lokalizacji inwestycji. W skardze na powyższe postanowienie wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący podniósł zarzuty przeciwko decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Zarzucił nieuwzględnienie słusznego interesu obywateli przy podejmowaniu decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że dostrzeżona przez organ I instancji nieprawidłowość w wydanej decyzji dotyczyła kwestii merytorycznej, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Dlatego niedopuszczalne było uznanie jej za oczywistą omyłkę i sprostowanie jej w trybie art. 113 § 1 k.p.a. W myśl tego unormowania organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Instytucja ta daje możliwość usunięcia tylko nieistotnych wad. Przez błędy pisarskie lub oczywiste omyłki należy rozumieć widoczne, niezamierzone błędne użycie wyrazu lub zwrotu, mylną pisownię, opuszczenie jakiegoś wyrazu lub liter w wyrazie, użyte przez organ wbrew jego zamierzeniu. Chodzi zatem o drobne błędy, niemające wpływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1451/10 oraz przywołane tam orzecznictwo i piśmiennictwo, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). W wyroku z 5 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1114/23 (publ. w CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny dodał, że sprostowanie omyłki nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia, czy ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego (por. wyroki NSA z: 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1158/10; 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1653/16; 22 stycznia 2020 r., sygn. akt I FSK 2223/19; 25 lipca 2023 r., publ. w CBOSA). Dokonane w rozpoznawanej sprawie sprostowanie spowodowało natomiast zmianę obowiązku właściciela nieruchomości i skorelowanego z nim uprawnienia inwestora, poprzez zmianę przebiegu zajęcia terenu nieruchomości pod linię elektroenergetyczną. Taka zmiana jest niedopuszczalna w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Wyjaśnić należy, że art. 124 ust. 1 u.g.n. upoważnia do władczego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości, aby inwestor realizujący cel publiczny mógł uzyskać tytuł prawny do władania konkretną nieruchomością na cele budowlane, po to by wybudować określone przewody, ciągi, obiekty lub urządzenia infrastruktury technicznej realizujące cel publiczny, które po ich wybudowaniu pozostaną na nieruchomości jako odrębny od gruntu przedmiot własności (art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego), w razie braku porozumienia inwestora z właścicielem nieruchomości, na podstawie którego podmiot wykonujący inwestycję celu publicznego uzyskałby uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725). W judykaturze wskazuje się, że decyzja wydana na podstawie art. 124 u.g.n. stanowi tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i tworzy administracyjny tytuł prawny do nieruchomości. (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 629/19, publ. w CBOSA). Z tego powodu decyzja wprowadzająca ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości musi rozstrzygać co do zakresu obszaru nieruchomości podlegającego zajęciu koniecznego do realizacji zezwolenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych eksponowany jest obowiązek ścisłego określenia w decyzji wydawanej w trybie art. 124 u.g.n. zakresu ograniczenia prawa korzystania przez właściciela z nieruchomości, poprzez wskazanie przebiegu inwestycji przez nieruchomość i zakresu uszczuplenia władztwa właściciela, i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 692/12; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 85/09, wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 629/19, publ. w CBOSA). Cel ten możliwy jest do osiągnięcia poprzez określenie przebiegu i zakresu ograniczenia w formie graficznej w postaci mapy. Mapy takiej nie musi sporządzać geodeta. Załącznik graficzny pełni jedynie funkcję uzupełniającą do decyzji, obrazując określenie zakresu ograniczenia w formie graficznej. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że załącznik graficzny do decyzji stanowi co do zasady jej integralną część (tak NSA w wyroku z 31 maja 2017 r., sygn. I OSK 2618/16, por. też wyroki NSA z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 65/19 oraz z 7 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 1809/18, publ. w CBOSA). Sentencja decyzji jak i załącznik graficzny, do którego odsyła, powinny być spójne i mają moc wiążącą, wskazując na zakres rozstrzygania przez organ oraz zakres wynikającego z niej dla właściciela nieruchomości obowiązku i uprawnienia inwestora. Nie może ujść uwadze, że decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, udzielając z jednej strony zezwolenia na wejście na nieruchomość w celu dokonania na niej określonych robót budowlanych, z drugiej strony nakłada na właściciela nieruchomości obowiązek udostępnienia nieruchomości i znoszenia zgodnych z zezwoleniem działań inwestora, co może skutkować przymusem jej wykonania (art. 124 ust. 6 u.g.n.). Dlatego wskazuje się na konieczność precyzyjnego rozstrzygnięcie przez organ wskazanych zagadnień, aby nie doszło do ograniczeń ponad potrzebną miarę, a jednocześnie by było możliwe skuteczne przeprowadzenie inwestycji (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 526/23; wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 marca 2013r. sygn. akt II SA/Kr 128/13, publ. w CBOSA). Innymi słowy chodzi o to, że organ nie jest związany bezwzględnie wnioskiem inwestora. Chociaż to inwestor wskazuje obszar, w którym ma przebiegać inwestycja i planuje realizować prace, to jednak o zakresie zajęcia przesądza ostatecznie organ orzekający w wydanej decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. W wyroku z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 526/23, CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ orzekający dokonuje racjonalnej oceny wniosku inwestora w zakresie wnioskowanego zakresu ograniczenia. Okoliczność, że wnioskodawca jest profesjonalistą, nie zwalnia organu z obowiązku badania wniosku w tym zakresie, zwłaszcza gdy właściciel nieruchomości podważa stanowisko inwestora. Powyższe przekonuje, że ustalenie obszaru zajęcia nieruchomości pod realizację inwestycji celu publicznego stanowi istotny element decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Tym samym niedopuszczalne jest uznanie za oczywistą omyłkę zmian w przebiegu zajęcia zobrazowanego w załączniku graficznym. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji, uwzględniając wniosek inwestora, jako załącznik graficzny do decyzji wskazał przedłożoną przez inwestora mapę obrazującą projektowany przebieg wnioskowanej linii elektroenergetycznej, zaproponowany przez inwestora skarżącemu pismem z 19 lutego 2024 r., na etapie negocjacji, na który skarżący się nie zgodził. Następnie inwestor zmienił proponowany przebieg inwestycji i przedstawił go właścicielowi przy piśmie z 4 marca 2024 r., na który skarżący również się nie zgodził. Występując o wszczęcie postępowania administracyjnego inwestor załączył do wniosku mapę z ostatnio zaproponowanym przebiegiem. Jak już jednak wyjaśniono, wniosek nie jest bezwzględnie wiążący dla organu orzekającego. Organ samodzielnie rozstrzyga o dopuszczalności zajęcia i koniecznym obszarze zajęcia. Dlatego powołanie w decyzji załącznika, stanowiącego integralną część decyzji, obrazującego przebieg inwestycji w sposób odmienny niż o to wnioskował inwestor przy wszczęciu postępowania, nie stanowi oczywistej omyłki. Skoro nie doszło między stronami do porozumienia, to niezrozumiałym jest twierdzenie organu odwoławczego, że zmiana dotyczyła kwestii umownej. Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił postanowienie organu odwoławczego i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.