II SA/Ol 492/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A K o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A K na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O z dnia "[...]"r. nr "[...]" w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier hazardowych postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. A K, w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O z dnia "[...]"r. nr "[...]" utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w O z dnia "[...]"r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości "[...]" zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, tj. w pomieszczeniach sklepu spożywczo-przemysłowego M przy ul. R, w E, zawarł m.in. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej jako: p.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku wskazano, na znaczną wysokość nałożonej kary w relacji do aktualnej sytuacji finansowej skarżącego. Skarżący podniósł, że nie dysponuje środkami finansowymi w wysokości, która pozwoliłaby uiścić wskazaną wyżej karę. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, w chwili obecnej przynosi straty co doprowadziło do zaktualizowania się obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Skarżący zaznaczał przy tym, że przymusowa egzekucja kary w orzeczonej wysokości doprowadzi do zachwiania jego płynności finansowej, jak również konieczności zgłoszenia przez niego wniosku o upadłość. Skarżący podniósł przy tym, że w związku z jego złą sytuacją finansową egzekucja nałożonej na niego kary, mogła by odbywać się wyłącznie z nieruchomości, w której skarżący zamieszkuje wraz z małoletnim dzieckiem. Na poparcie swego wniosku strona dołączyła do skargi szereg dokumentów, w tym m.in. podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń-kwiecień "[...]"r. sporządzone dla T ul. A. Skarżący przedstawił również zawiadomienie o wszczęciu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Postanowieniem z dnia "[...]"r. znak: "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018r. poz. 1302) dalej: p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Pamiętać należy również, iż zgodnie z regułami wykładni i stosowania prawa, przepisy formułujące wyjątki lub odstępstwa od generalnej reguły stosowane muszą być z dużą dozą ostrożności i zakazana jest ich wykładnia rozszerzająca (patrz L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010r. s. 193). Zasada ta sygnalizowana była przy tym również w przywoływanym przez skarżącego postanowieniu NSA z dnia 27 lutego 2012r. sygn. II FZ 140/12 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w nim, że "wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a w konsekwencji tego przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie powinny być interpretowane rozszerzająco." Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. W związku z tym strona skarżąca, dążąc do wstrzymania wykonania decyzji, musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2014r., sygn. akt I OZ 363/14, dostępne CBOSA). Przy czym nie wystarczy jedynie wskazać, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do egzekucji znacznej kwoty pieniędzy. Skoro skarżący dąży do wykazania, że w jego przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, to dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może do tego dojść, konieczne jest odniesienie tej kwoty do stanu majątkowego skarżącego (por. w postanowieniu NSA z dnia 26 września 2013r., sygn. akt II FZ 718/13, dostępny CBOSA). Zatem bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody, bądź pojawienia się trudnych do odwrócenia skutków. Jak wskazuje NSA w postanowieniu z 27 lutego 2012r. (sygn. II FZ 140/12) istotny jest również fakt, iż to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, gdy weźmie się pod uwagę, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pozostawione jest uznaniu Sądu i może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego. Sąd nie ma kompetencji uwzględniać ani tym bardziej doszukiwać się z urzędu, a więc bez uzasadnienia wniosku, okoliczności decydujących o udzieleniu ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku powinno się zatem odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia strony powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2004r., sygn. GZ 120/04 i postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004r., sygn. akt FZ 65/04, dostępne w CBOSA). Nadmienić należy przy tym, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także nie majątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie miałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienia NSA: z dnia 20 stycznia 2004r. sygn. akt GZ 138/04; z dnia 19 maja 2011r., sygn. akt I OZ 358/11; z dnia 24 marca 2011r., sygn. akt I FZ 39/11; z dnia 18 marca 2011r., sygn. akt II GSK 330/11; z dnia 20 stycznia 2012r., sygn. akt II FZ 819/11, dostępne CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z dnia 10 marca 2010r., sygn. akt I FSK 1841/09; postanowienie NSA z dnia 19 maja 2011r., sygn. akt II OZ 415/11, dostępne CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, że skarżący nie wykazał, ani nie poparł wystarczającymi dowodami swoich twierdzeń dotyczących negatywnych skutków, jakie potencjalnie wywołać może dla niego wykonanie zaskarżonej decyzji tj. zapłata nałożonej kary. Co więcej nie uprawdopodobnił swoich twierdzeń w tym zakresie w sposób wystarczający, poprzestając na jedynie fragmentarycznych i cząstkowych informacjach dotyczących swojej sytuacji finansowej i ewentualnych konsekwencji jakie wywoła wykonanie zaskarżonej decyzji. Skarżący przedstawił co prawda szereg dokumentów odnoszących się do jego sytuacji finansowej, jednak nie można stwierdzić by za ich pomocą została ona przedstawiona w sposób wyczerpujący i kompletny. Wręcz przeciwnie skarżący ogólnie określił swoją sytuacje jako złą, dokonując następnie dość wybiórczego przedstawienia przemawiających za poparciem tej tezy informacji. Zarówno kserokopie zeznań podatkowych (za :"[...]" i "[...]" rok), jak i podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń-kwiecień "[...]"r. sporządzone dla T ul. A oraz rozliczenie dochodu z remanentem za okres styczeń - kwiecień "[...]"r. odnoszą się do uzyskiwanych przez skarżącego dochodów. Nie obrazują one jego pełnej sytuacji finansowej, w tym posiadanych aktywów, możliwości zaciągania zobowiązań itp. Skarżący poprzestał w tym zakresie jedynie na stwierdzeniach, iż jego sytuacja finansowa jest zła, a jedynym składnikiem majątku z którego może być prowadzona egzekucja kwoty wynikającej z decyzji organów administracji celno-skarbowej jest nieruchomość w której zamieszkuje wraz z małoletnim dzieckiem. Tego typu deklaracje, nie mogą być jednak uznane za wystarczające dla wykazania, że wykonanie obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji administracyjnej będzie związane z powstaniem niebezpieczeństwa powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W związku z powyższym nie jest możliwe ustalenie realnych konsekwencji wykonania zaskarżonego orzeczenia. Jak wskazano zaś wyżej, samo stwierdzenie skarżącego, że dobrowolne uiszczenie, czy też ewentualne wyegzekwowanie nałożonej kary pieniężnej przed rozpoznaniem skargi spowoduje znaczną szkodę lub nieodwracalne skutki nie jest wystarczające dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jak wskazano w postanowieniu NSA z 18 kwietnia 2012r. (II GZ 132/12) - również przywoływanym przez skarżącego – każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dalej sąd wywodził, że dla zastosowania ochrony tymczasowej konieczne jest wskazywane okoliczności, które pozwoliłyby Sądowi na dokonanie oceny faktycznego wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zatem ewentualne uwzględnienie wniosku mogłoby nastąpić jedynie, gdyby wskazano w nim konkretne okoliczności odnoszące się do sytuacji finansowej, majątkowej skarżącego, które dawałyby podstawy do uznania, że w przypadku egzekucji świadczenia dojdzie do realizacji przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak wskazywał dalej sąd odwoływanie się we wniosku do obawy zachwiania płynności finansowej nie może uzasadniać uwzględnienia wniosku skarżącego. Nadto wskazać, należy, że NSA w postanowieniu z 8 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 883/14 wskazał, że "ryzyko zaprzestania działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu salonu gier na automatach o niskich wygranych (...) nie może być traktowane jako znaczna szkoda w majątku spółki uzasadniająca wstrzymanie wykonania decyzji." Podkreślić należy, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem gospodarczym. Ponadto jak zaznacza sam skarżący, to nie sama konieczność wykonania zaskarżonej decyzji doprowadziła do jego złej sytuacji finansowej, ta jak stwierdza skarżący jest zjawiskiem które już trwa. Nie można zatem stwierdzić by wykonanie decyzji administracyjnej stanowiło samodzielny czynnik lub powód który z dużą doza prawdopodobieństwa przyczyni się do znaczącego pogorszenia sytuacji finansowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.