II SA/Ol 785/25
WyrokWSA w Olsztynie2026-03-10
Skład orzekający: Beata Jezielska, Ewa Osipuk, Tadeusz Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samowolnie wybudowana otwarta strzelnica, której elementy stanowią wały ziemne i nasypy powstałe w wyniku prac ziemnych, stanowi obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego, wymagający uzyskania pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Otwarta strzelnica, której elementy stanowią wały ziemne i nasypy powstałe w wyniku prac ziemnych, jest obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego, wymagającym uzyskania pozwolenia na budowę. Samowolne wybudowanie takiego obiektu bez wymaganego pozwolenia skutkuje wstrzymaniem budowy i wszczęciem postępowania legalizacyjnego.Stan faktyczny
W sprawie rozpatrywanej przez WSA w Olsztynie Stowarzyszenie Strzeleckie J. wybudowało otwartą strzelnicę na działce nr (...) bez uzyskania pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) wstrzymał roboty budowlane i nakazał wykonanie ogrodzenia. Stowarzyszenie wniosło zażalenie, kwestionując kwalifikację prac jako robót budowlanych i uznanie strzelnicy za obiekt budowlany. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie PINB. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2026 r. sprawy ze skargi W. Stowarzyszenia na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy strzelnicy otwartej i niezwłocznego wykonania jej pełnego ogrodzenia oddala skargę.
Postanowieniem z 6 sierpnia 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) (dalej jako: PINB albo organ pierwszej instancji), na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, dalej jako: P.b.), wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez (...) Stowarzyszenie Strzeleckie J. (dalej jako: Stowarzyszenie lub strona skarżąca), polegające na samowolnej budowie strzelnicy otwartej na dz. nr (...) obr. M. gm. J., bez uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę; nakazał Stowarzyszeniu niezwłoczne wykonanie ogrodzenia pełnego z każdej strony ww. działki, uniemożliwiającego wstęp osób trzecich oraz zwierząt na teren działki. Ponadto organ pierwszej instancji poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego w terminie 30 dni od otrzymania postanowienia oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej, w przypadku wszczęcia procedury legalizacyjnej, oraz zasadach jej ustalania.
W uzasadnieniu postanowienia podano, że do organu wpłynęło do wiadomości pismo pełnomocnika mieszkańców wsi M., zaniepokojonych bezpieczeństwem strzelnic znajdujących się w M. oraz z prośbą o zaprzestanie wydawania dalszych decyzji zatwierdzających regulaminy strzelnic. Wskazano, że organ wezwał Gminę J. do udostępnienia odpisów decyzji ustalających warunki zabudowy dla inwestycji dot. budowy strzelnic. Następnie organ wezwał Stowarzyszenie jako właściciela działki do stawiennictwa podczas kontroli na przedmiotowej działce, która odbyła się w dniu 28 kwietna 2025 r. W toku kontroli ustalono, że na działce znajdują się wiaty ze stanowiskami strzeleckimi o konstrukcji drewnianej (4 szt.), a pod wiatami wykonano utwardzenie terenu z kostki brukowej; na działce znajduje się również wiata w trakcie budowy, płotki drewniane na tarcze strzeleckie oraz kontener na utwardzeniu z kostek brukowych. Przy czym nie stwierdzono trwałego związania z gruntem. Wskazano, że na obiekcie znajdują się dwa panele fotowoltaiczne. Ponadto ustalono, że na terenie działki wykonano 2 mniejsze wiaty, stanowiące strefy bezpieczeństwa oraz usypano wały ziemne stanowiące kulochwyty. Natomiast ogrodzenie zostało wykonane w części działki, z jednej strony znajduje się jedynie wał ziemny odgradzający strzelnicę. Przedstawiciel Stowarzyszenia wyjaśnił, że obiekty zakwalifikowane przez kontrolujących jako wiaty stanowią altany, instalacja fotowoltaiczna wykorzystywana jest czasowo na potrzeby zasilania podręcznych urządzeń elektronicznych do obsługi zawodów, a jej wielkość uniemożliwia podłączenie urządzeń o większej mocy. Natomiast wały ziemne wykonano z ziemi rodzimej, nie nawieziono mas ziemnych zewnętrznych. Podano, że pismem z 5 czerwca 2025 r. organ zawiadomił Stowarzyszenie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy strzelnicy otwartej. Wskazano, że z zapisów regulaminu zatwierdzonego dla przedmiotowej strzelnicy wynika, że jest to strzelnica prywatna; usytuowana w zagłębieniu terenu po byłej kopalni żwiru; składa się z czterech osi strzeleckich, dwóch o długości 25 m, jednej o długości 50 m, jednej o długości 100 m oraz kulochwytów ziemnych; na teren strzelnicy mogą wchodzić wyłącznie osoby będące pod nadzorem "prowadzącego strzelanie"; na teren strzelnicy zwierzęta mogą być wprowadzone w wyjątkowych przypadkach oraz obowiązkowo powinny być trzymane na uwięzi i pod ścisłym nadzorem opiekuna; dzieci mogą przebywać na strzelnicy wyłącznie pod bezpośrednim nadzorem rodziców lub opiekunów; na strzelnicy, podczas prowadzenia strzelania, w miejscu widocznym umieszcza się m in. decyzję o dopuszczeniu strzelnicy do użytkowania. Podniesiono, że strzelnica składa się z zespołu obiektów budowlanych, które stanowią całość techniczno-użytkową o ujednoliconej funkcji - strzelnicy otwartej. Obiekty te zostały posadowione z myślą o utworzeniu osi strzeleckich oraz obiektów pomocniczych do organizacji zarówno zawodów strzeleckich, jak i rekreacyjnego korzystania ze strzelnicy przez osoby prywatne, posiadające pozwolenie na broń. Ponadto wykonano przesunięcie mas ziemnych oraz ich uformowanie dla pełnienia funkcji kulochwytów. Wskazano, że ze zdjęć satelitarnych na portalu Geoportal wynika, że kulochwyty zostały sztucznie ukształtowane przez człowieka. Są one symetryczne i nie przypominają naturalnego ukształtowania, nawet biorąc pod uwagę wcześniejsze znajdowanie się w tym miejscu kopalni żwiru. Podano, że definicja legalna "budowli", zawarta w art. 3 pkt 3 P.b. odwołuje się do pojęcia "obiektu budowlanego". Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 P.b. przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowle bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Ponadto pośród przykładowo wyliczonych w art. 3 pkt 3 P.b. obiektów budowlanych stanowiących budowlę wskazano także "budowle ziemne", a ten termin nie został w P.b. zdefiniowany. Jednakże należy jednak przyjmować, że "budowlą ziemną" będą takie wytwory ludzkiej działalności niebędące budynkiem ani obiektem małej architektury, które wykonane zostały (zostaną) z ziemi. Budowla ziemna musi mieć przy tym charakter kubaturowy, być widoczna i istnieć w kategoriach obiektywnych i spełniać określoną rolę, stanowiąc zarazem całość techniczno-użytkową. Wskazano, że jako przykład "budowli ziemnej" orzecznictwo sądowoadministracyjne podaje: wał ziemny, nasyp ziemny realizowany w określonym celu (np. pod drogi), zbiornik wodny, kopiec. Skoro w przypadku takich budowli wyłącznym wyrobem służącym do ich powstania jest ziemia, to dokonując kwalifikacji wykonanego obiektu jako takiej budowli, należy ocenić nakład pracy potrzebny do wytworzenia obiektu, jego użyteczność oraz trwałość wykonanych robót. Zatem roboty ziemne, polegające na gromadzeniu i przemieszczeniu mas ziemnych, zrealizowane w konkretnym celu (np. utworzenia wału ziemnego, czy nasypu) stanowią budowlę ziemną (art. 3 pkt 3 P.b.), będącą obiektem budowlanym (art. 3 pkt 1 P.b.), wymagającą oceny z punktu widzenia zachowania wymogów Prawa budowlanego, w tym też uzyskania pozwolenia na realizację takiej inwestycji. Wskazano, że pomimo bezpośredniego wskazania strzelnic w definicji tymczasowych obiektów budowlanego, w przedmiotowym stanie faktycznym nie można jej uznać za tymczasowy obiekt budowlany, ponieważ istnieje ona co najmniej od 2022 r., kiedy to został zatwierdzony regulamin tej strzelnicy. Powołano się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2021 r. (II OSK 186/21), w którym Sąd rozstrzygnął, że strzelnica stanowi obiekt budowlany, budowlę na wzniesienie której wymagane jest pozwolenie na budowę oraz uznał, że elementów strzelnicy nie można rozpatrywać jako osobnych obiektów. Wszystkie muszą być potraktowane jako całość, bo to one zapewniają możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Organ odwoła się także do zapisów regulaminu strzelnicy, gdzie jako elementy strzelnicy wykazano osie strzeleckie oraz kulochwyty, a sam regulamin wskazuje na potrzebę uzyskania decyzji zezwalającej na użytkowanie, co łączy się z wymogiem uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Strzelnica nie może być użytkowana bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ponieważ jest to sprzeczne z regulaminem, a właściciel strzelnicy naraża się w ten sposób na odpowiedzialność administracyjną lub karną. Podniesiono, że zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 P.b. wyszczególniono obiekty budowlane oraz roboty budowlane niewymagające uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ale nie wyszczególniono budowli ani strzelnic prywatnych. Podniesiono, że przedmiotowa strzelnica nie została ogrodzona z jednej strony, w sposób uniemożliwiający przedostanie się na jej teren osób trzecich oraz zwierząt, co powoduje zagrożenie zdrowia i życia ludzi. Natomiast kulochwyt, wskazany przez przedstawiciela Stowarzyszenia jako odgrodzenie tej części terenu, nie stanowi skutecznego zabezpieczenia przed wstępem na teren działki, ponieważ kulochwyt kończy się przed drogą gruntową, która pozwala na swobodny przejazd pojazdów spalinowych na teren działki. Podano ponadto, że opłata legalizacyjna dla przedmiotowego obiektu wynosi 125 000 zł.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyło Stowarzyszenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania, zarzucając:
- naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. polegające na braku zgromadzenia wszelkich możliwych dowodów, a tym samym braku wyczerpującego rozpoznania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i niepodjęcia wszelkich możliwych kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i wnikliwego rozpoznania sprawy, w szczególności: - braku dokładnego ustalenia przez organ przedmiotu postępowania i w konsekwencji potraktowania jako obiektu budowlanego całej działki numer (...), na której posadowiona jest strzelnica mimo, że prace ziemne były prowadzone jedynie w jej częściowo na jej obszarze; - braku ustalenia przez organ jakie dokładnie prace ziemne lub niwelacyjne zostały wykonane przez właściciela i jaki był ich zakres; - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że na działce numer (...) wykonano wały ziemne stanowiące kulochwyty, choć w wyniku prac niwelacyjnych nie wykonano widocznych samodzielnych, kubaturowych budowli ziemnych
- naruszenie art. 3 pkt. 3 P.b. polegające na błędnym przyjęciu, że każdy element krajobrazu powstały na skutek przesunięcia mas ziemi skutkuje powstaniem budowli ziemnej;
- naruszenie art. 3 pkt. 5 P.b. polegające na błędnym przyjęciu, że strzelnica otwarta stanowi samodzielny obiekt budowlany, co wynika z błędnej interpretacji tegoż przepisu;
- naruszenie art. 48 ust 1 P.b. poprzez błędne zastosowanie i wydanie postanowienia w zakresie wstrzymania robót budowlanych polegających na samowoli budowlanej strzelnicy otwartej w sytuacji, gdy strzelnica otwarta nie stanowi budynku w rozumieniu przepisów P.b. oraz brak jest podstaw do uzyskania przez Stowarzyszenie pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia robót budowlanych dla przedmiotowej strzelnicy.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że analizowana działka nr (...) stanowi fragment wygaszonej decyzją Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego z 10 lipca 2006 r. koncesji na wydobycie kruszywa naturalnego. Podano, że z uwagi na wydobycie znacznej ilości kruszyw naturalnych powstało sztuczne zagłębienie o głębokości 14 - 16 m w stosunku do otaczającego je gruntu. Wyjaśniono, że po nabyciu działki Stowarzyszenie wykonało proste prace związane ze zniwelowaniem terenu, które obecnie służą jako stanowiska strzeleckie. Wskazano, że pojęcie techniczne "kulochwyt" znajduje się w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i administracji z dnia 15 marca 2000r w sprawie wzorcowego regulaminu strzelnic, z którego wynika, że wszelkie czynności związane z obsługą broni dokonuje się wyłącznie z lufą skierowaną w kierunku kulochwytu, tarcz bądź przedmiotów będących celem na strzelnicy i taki sposób obchodzenia się z bronią określony został w decyzji Wójta Gminy G. z 6 lipca 2022 r. Zatem opisane przez pracowników organu pierwszej instancji płotki drewniane na tarcze strzeleckie, znajdują się przy ścianie wyrobiska kopalni kruszyw naturalnych i nie były przedmiotem jakichkolwiek prac budowlanych. Ponadto z powołanego rozporządzenia nie wynika, że obiekt w postaci strzelnicy winien posiadać "wały", "nasypy", "wiaty", a strzelnica - w tym wypadku otwarta - ma zapewnić bezpieczny sposób posługiwania się bronią. Wskazano, że kulochwytem określonym przez plan strzelnicy, stanowiący załącznik regulaminu korzystania ze strzelnicy jest zbocze ściany wydobywczej, powstałe w trakcie eksploatacji złoża kruszyw. Z uwagi na korzystne ukształtowanie terenu, stworzenie strzelnicy nie wymagało zatem wykonania jakichkolwiek robót budowlanych. Natomiast obiekty małej architektury takie jak np. wiaty, niepodlegające choćby zgłoszeniu, nie są przedmiotem oceny organu, ale są elementem użytecznym, chociaż nie niezbędnym dla funkcjonowania strzelnicy. Odnośnie do przemieszczania rodzimego gruntu w formie nasypów pomiędzy obszarami umownie określonymi jako osie strzelnicy, to w załączniku graficznym zostały one zaznaczone jako podwyższenia terenu w stosunku do rzędnej gruntu stanowiącą powierzchnie z której wykonuje się strzelania. Nie zostały jednak opisane jako "kulochwyty", a zatem oddawanie w ich kierunku strzału jest bezwzględnie zabronione i stanowi rażące naruszenie regulaminu strzelnicy. Wskazano, że nazywanie ich i "wałami", "nasypami", "kulochwytami" narusza wykładnię językową, albowiem w języku technicznym są to słowa oznaczające konstrukcję wykonaną w określony sposób i według ustalonych norm technicznych zaprojektowaną przez osobę ze stosownymi uprawnieniami, wykonaną zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i podlegającej odbiorom technicznym: np. nasyp drogowy stanowiący podbudowę warstwy jezdnej wykonanej z asfaltocementu lub wał przeciwpowodziowy. Podano, że w obecnie obowiązującym ustawodawstwie, oprócz regulacji warunków technicznych wynikających z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 października 200Ir, w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać strzelnice garnizonowe oraz ich usytuowanie (Dz. U. 2001.132.1479) i rozporządzenia Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji z dnia 31 marca 2022r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać strzelnice odkryte Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa oraz ich usytuowanie (Dz.U. 2022.919), w stosunku do obiektów - cywilnych strzelnic odkrytych, brak jest jakichkolwiek aktów prawnych regulujących te zagadnienie. W związku z tym, w ocenie Stowarzyszenia, organ błędnie zakwalifikował prace wykonane na strzelnicy jako roboty budowlane. Wskazano przy tym, że właściciel może w każdym czasie, nawet bez składania jakichkolwiek zgłoszeń, dokonać ponownej niwelacji terenu, usuwając wypiętrzenia gruntu rodzimego, między obszarami umownie oznaczonymi jako osie strzelnicy i dokonać stosownej korekty regulaminu strzelnicy. Podano, że regularny i symetryczny kształt wynika z przyjętego w trakcie prac porządkowych konieczności dostosowania się do charakterystycznego kształtu działki i różnic w ukształtowaniu terenu, będących wynikiem prowadzonych wcześniej prac wydobywczych. Zarzucono, że organ nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych polegających na wykonaniu pomiarów długości, wysokości i szerokości, aby uznać, że stanowią one "wały" stanowiące budowle ziemne. Ponadto organ nie wykazał, aby przedmiotowe "wały" formę typową dla działalności budowlanej z przytoczeniem podstawy prawnej, dla określenia wymogów, które winny spełniać. W ocenie Stowarzyszenia strzelnice odkryte stanowią jednolitą całość, ale nie oznacza to, że jest każdorazowo obiektem budowlanym. Wskazano, że organ błędnie zinterpretował treść art. 3 ust. 5 P.b. zrównując wolnostojące strzelnice lunaparkowe objęte tym artykułem z odkrytymi strzelnicami o charakterze rekreacyjnym.
Postanowieniem z 13 października 2025 r. Warmińsko – Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WINB lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że okoliczności faktyczne ustalone przez PINB w toku czynności kontrolnych (poza protokołem kontroli z dokumentacją fotograficzną) potwierdzają dane zamieszczone na Geoportalu Krajowym. Wskazano, że zestawienie aktualnej ortofotomapy z wersją archiwalną daje pełen obraz zmiany sposobu zagospodarowania przedmiotowej działki (w okresie od 2004 r. do 2019 r. na działce znajduje się nierozplanowany grunt niezabudowany; dopiero w 2022 r. pojawiły się pierwsze nasypy ziemne - został ukształtowany kulochwyt ziemny oraz wały wydzielające osie strzeleckie, zabudowania powstały w okresie 2022-2024 r.). Podano, że dane zamieszczone na Geoportalu Krajowym zawierają wiarygodne informacje na podstawie zdjęć lotniczych, map i inwentaryzacji geodezyjnych. Ponadto wskazano, że funkcjonowanie na całej działce prywatnej strzelnicy otwartej potwierdzają również oświadczenia przedstawicieli Stowarzyszenia wskazujące, że wały zostały wykonane poprzez przesunięcia mas ziemnych z gruntu rodzimego, a także dokumenty dołączone do zażalenia (m.in. regulamin strzelnicy wraz z planem strzelnicy, decyzja Wójta Gminy zatwierdzająca regulamin tej strzelnicy, zdjęcia obiektu zarówno te z czynności kontrolnych jak i ortofotomapy z okresu 2004 r.- 2025 r.). Podano, że WINB w całości podziela dokonaną kwalifikację prawną przedmiotowej strzelnicy jako obiektu budowlanego - budowli, w rozumieniu art. 3 pkt 3 P.b. podnosząc, że stanowisko to potwierdza jednolita wykładnia sądów administracyjnych. Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazano, że w definicji legalnej obiektu budowlanego ustawodawca odwołuje się m.in. do "przeznaczenia" obiektu. Przeznaczenie obiektu budowlanego określa się zaś wyłącznie na podstawie analizy jego cech jako całości techniczno-użytkowej. Podniesiono, że zatwierdzony regulamin strzelnicy odsyła do podstawy prawnej regulaminu w postaci ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 marca 2000 r. w sprawie wzorcowego regulaminu strzelnic, rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 kwietnia 2000 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony środowiska dotyczących budowy i użytkowania strzelnic. Powołując się na art. 45 i art. 46 ust. 1 ustawy o broni i amunicji oraz przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wzorcowego regulaminu strzelnic, jak i rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie wymagań w zakresie ochrony środowiska dotyczących budowy i użytkowania strzelnic wskazano, że o ile nie określono warunków technicznych dla zrealizowania strzelnicy otwartej, o tyle przewidziano prawne warunki jej realizacji, a ich spełnienie podlega ocenie i sprawdzeniu na poszczególnych etapach procesu budowlanego. Podano, że cel jaki stawia 46 ust. 1 ustawy o broni i amunicji ma być uzyskany nie tylko przez odpowiednie zorganizowanie strzelnicy (ten aspekt reguluje regulamin strzelnicy), ale także przez jej odpowiednie zlokalizowanie i zbudowanie. Zatem organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Stowarzyszenia, że przedmiotowa strzelnica nie jest obiektem budowlanym i nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę i pozwolenia na użytkowanie. Jest to strzelnica otwarta z zabudowaniami zapewniającymi użytkowanie jej zgodnie z przeznaczeniem, z usypanym wałem ziemnym pełniącym funkcję kulochwytu (powstałym na skutego przemieszczenia mas ziemnych rodzimego gruntu), jak wynika z regulaminu strzelnicy i jego załącznika w postaci planu strzelnicy. Wykonanie strzelnicy, połączone z intencjonalnym zagospodarowaniem przestrzeni mającym zapewnić bezpieczeństwo jej użytkowania (punkt sanitarny, drogi ewakuacyjne, stanowiska strzeleckie) podlega zasadzie z art. 28 P.b. czyli obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazano, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmowany jest pogląd, że niezależnie od tego, czy strzelnica jest otwarta, czy zamknięta przy realizacji strzelnicy konieczne jest zachowanie wymagań wynikających z przepisów P.b. Zwraca się także uwagę, że prawidłowe funkcjonowanie strzelnicy uzależnione jest od zachowania odpowiedniej sekwencji zdarzeń, a mianowicie najpierw potwierdzenia legalności lokalizacji i budowy strzelnicy, następnie potwierdzenia możliwości przystąpienia do użytkowania strzelnicy, a dopiero w następnej kolejności zatwierdzenia regulaminu strzelnicy. Kolejności tej nie można odwracać, gdyż prawidłowe określenie zasad zachowania bezpieczeństwa na strzelnicy może nastąpić tylko w odniesieniu do konkretnie zlokalizowanego i zbudowanego zgodnie z prawem obiektu. Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 P.b. przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ architektoniczno-budowlany bada zgodność z wymaganiami ochrony środowiska. To jest zatem etap, w którym powinny zostać zbadane warunki realizacji strzelnic wynikające z rozporządzenia w sprawie wymagań w zakresie ochrony środowiska dotyczących budowy i użytkowania strzelnic. Dopiero ocena spełnienia tych wymagań będzie pozwalała na zlokalizowanie i zbudowanie strzelnicy. Wskazano, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że postępowanie wyjaśniające w sprawie zatwierdzenia regulaminu strzelnicy nie może ograniczać się wyłącznie do zweryfikowania treści przedłożonego organowi regulaminu z wymogami określonymi w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wzorcowego regulaminu strzelnic. Organizacja strzelnicy jest bowiem ostatnim etapem, a nie pierwszym etapem, jej realizacji. Dlatego też w trakcie postępowania w sprawie zatwierdzenia regulaminu strzelnicy wójt (burmistrz, prezydent) ma obowiązek zweryfikować, czy wnioskodawca posiada wymagane przepisami obowiązującego prawa zgody właściwych organów na zlokalizowanie (decyzja o warunkach zabudowy chyba, że obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania terenu), zbudowanie (decyzja o pozwoleniu na budowę, a następnie decyzja o dopuszczeniu strzelnicy do użytkowania) i zorganizowanie strzelnicy (regulamin). Lokalizacja strzelnicy wymaga przeznaczenia na ten cel określonej nieruchomości w planie miejscowym bądź w przypadku braku planu miejscowego dokonania zmiany zagospodarowania terenu na podstawie decyzji o warunkach zabudowy. Zatem decyzja Wójta Gminy zatwierdzająca regulamin przedmiotowej strzelnicy została wydana w zakresie samowoli budowlanej (bez uprzedniej decyzji Starosty (...) udzielającej pozwolenia na budowę, jak i decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) udzielającej pozwolenia na użytkowanie strzelnicy); nie została wydana decyzja ustalająca warunki zabudowy dla przedmiotowej strzelnicy. Realizacja przedmiotowej strzelnicy w warunkach samowoli budowlanej obligowało PINB do wdrożenia trybu legalizacyjnego i wydania zaskarżonego postanowienia. Wskazano, że zaskarżone postanowienie PINB zawiera wszystkie wymagane prawem elementy wskazane w art. 48 ust. 3 P.b. Ponadto, mając na względzie treść art. 48 sut. 2 P.b. oraz brak ogrodzenia w całości przedmiotowej strzelnicy (co stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi/osób postronnych lub zwierząt, które spacerując nieświadomie mogłyby wejść na teren strzelnicy), nałożony został obowiązek niezwłocznego wykonania ogrodzenia pełnego z każdej strony ww. działki, uniemożliwiającego wstęp osób trzecich oraz zwierząt na teren działki, co stanowi niezbędne zabezpieczenie przedmiotowego obiektu budowlanego. Odnosząc się do argumentacji zażalenia, dotyczącej korzystania z przedmiotowej strzelnicy przez służby mundurowe wskazano, że przedmiotowa strzelnica jest strzelnicą prywatną, do której nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 sierpnia 2023 r. w sprawie warunków technicznych dla obiektów budowlanych niebędących budynkami, służących obronności Państwa, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać strzelnice odkryte Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa oraz ich usytuowanie.
Na powyższe postanowienie skargę wniosło Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie:
- art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do faktu, że powstanie strzelnicy nie wiązało się z wykonaniem prac ziemny (prac budowlanych), a tylko zaadaptowaniem istniejących wałów ziemi (gruntu pokopalnianego) powstałych w wyniku prowadzenia wyrobiska oraz jaki wpływ miało to na możliwość uzyskania pozwolenia na budowę, a także brak dokonania oceny czy wykorzystanie uwarunkowań terenu zastałych po pracach wydobywczych kopalni kruszywa (wałów ziemnych) bez dokonywania ich przemieszczenia wymagało wydania decyzji o pozwoleniu na budowę;
- art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy sprzecznych ze sobą twierdzeń, z jednej strony, że nie określono warunków technicznych dla zrealizowania strzelnicy otwartej, a z drugiej strony, że przedmiotowa strzelnica to strzelnica otwarta z zabudowaniami zapewniającymi użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem, z usypanym wałem ziemnym pełniącym funkcję kulochwytu, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego prowadziłaby do stwierdzenia, że tylko i wyłącznie ewentualne pryzmy gruntu - nasypy pomiędzy obszarami umownie określonymi jako osie strzelnicy - mają parametry, które można (o ile w toku oceny dowodów zostanie stwierdzone, iż znajduje do nich zastosowanie definicja obiektu budowlanego) po przeliczeniu określić jako "kubaturę". Powyższe prowadzi do niedających się usunąć wątpliwości co de facto jest przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy;
- art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie ustaleń na przypuszczeniach tj. odczycie fotografii zamieszczonych w zasobach Geoportalu Krajowego i przyjęcie, że "kulochwyty jak i wały wydzielające osie strzeleckie zostały sztucznie ukształtowane na potrzeby przedmiotowej strzelnicy" gdyż "nie przypominają naturalnego ukształtowania działki po kopalni kruszywa";
- art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepoczynienie ustaleń, czy grunt na działce (...) został zrekultywowany po wygaszeniu koncesji na wydobycie kruszywa naturalnego ze złoża (...) decyzją Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 10 lipca 2006 r., w jakim zakresie i kierunku nastąpiła rekultywacja i jakim okresie oraz czy od 2019 r. do 2022 r. na przedmiotowej działce wykonywano prace ziemne;
- art. 3 pkt 1, 3 i 5 zw. z art. 28 P.b. poprzez uznanie wałów ziemnych powstałych po wyrobisku za budowlę lub obiekt budowlany w rozumieniu ustawy wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę, podczas gdy obiekty te powstały związku z pracą dawnego wyrobiska, a zostały tylko zaadoptowane na potrzeby strzelnicy bez konieczności wykonywania robót budowlanych i istotnych przesunięć mas ziemi;
- art. 3 pkt 3 P.b. poprzez błędne przyjęcie, że definicja obiektu budowlanego dotyczy w rozpatrywanym przypadku całej strzelnicy, a nie tylko jej części, co do której możliwym jest domniemanie, że powstała w wyniku gromadzenia mas ziemi;
- art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2516 ze zm., dalej jako: u.b.i.a.) w związku z art. 81 ust. 1 P.b. poprzez wydanie decyzji wykraczającej poza kompetencje organów nadzoru budowlanego, a w szczególności poprzez określenie, że cała strzelnica podlega kognicji organów nadzoru budowlanego, podczas gdy prawidłowe stwierdzenie sprowadzałoby się do ewentualnego prowadzenia postępowania administracyjnego tylko i wyłączenie w zakresie elementów, które mogłyby odpowiadać definicji obiektu budowlanego;
W związku z tym strona skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi podano, że w myśl art. 3 pkt 1 P.b., aby obiekt mógł zostać uznany za obiekt budowlany, musi być wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zatem obiekt, który powstał jedynie w wyniku przemieszczenia mas ziemi, nie jest nigdy obiektem budowlanym. Zdaniem strony skarżącej strzelnica, która nie spełnia wymagań określonych w przywołanej definicji, nie jest obiektem budowlanym, co w konsekwencji oznacza, że nie wymaga pozwolenia na budowę. Strzelnice otwarte, które nie posiadają trwałych konstrukcji i są wykonane jedynie poprzez przekształcenie terenu (np. usypanie wałów ziemnych) nie spełniają tej definicji, bowiem brak jest znamienia w postaci "wykorzystania materiałów budowlanych". Powołując się na definicję budynku i budowli zawartą w art. 3 pkt 2 P.b. oraz art. 3 pkt 3 P.b. wskazano, że w katalogu obiektów budowlanych i robót zawartych w art. 29 P.b. nie wymieniono strzelnic. Przedmiotowa strzelnica nie jest też tymczasowym obiektem budowlanym o jakim mowa w art. 3 pkt 5 P.b., gdyż analiza przykładowo wskazanych w tym przepisie obiektów wskazuje, że wymienione w nim strzelnice, to strzelnice mobilne i tymczasowe, z jakimi można mieć do czynienia na tzw. wesołych miasteczkach, lunaparkach, czy odpustach, a nie strzelnicę lokalizowaną na podstawie u.b.i.a. Podniesiono, że pośród przykładowo wyliczonych w art. 3 pkt 3 P.b. obiektów budowlanych stanowiących budowlę wskazano także budowle ziemne, ale termin nie został w P.b. zdefiniowany. Podano, że opisane przez pracowników organu pierwszej instancji płotki drewniane na tarcze strzeleckie, znajdują się przy ścianie wyrobiska kopalni kruszyw naturalnych wygaszonego na mocy ww. decyzji i nie były przedmiotem jakichkolwiek prac budowlanych od chwili zakupu działki. Zatem organ błędnie zakwalifikował prace wykonane na strzelnicy jako roboty budowlane w wyniku prowadzenia, których powstały budowle ziemne, w tym kluczowa - kulochwyt, który stanowi element pozostały po zamkniętym zakładzie wydobywczym kruszyw naturalnych. Tylko i wyłącznie ewentualne pryzmy gruntu - nasypy pomiędzy obszarami umownie określonymi jako osie strzelnicy - mają parametry, które można po przeliczeniu określić jako "kubaturę". Zarzucono, że organy administracji nie ustaliły co działo się w okresie między zakończeniem wydobycia (2006 r.), a rozpoczęciem działalności strzelnicy (2022 r.). W aktach sprawy brak jest np. dokumentacji pozwalającej na zweryfikowanie rzędnych terenu celem ustalenia, czy doszło do uformowania nasypów pomiędzy obszarami umownie określonymi jako osie strzelnicy w następstwie robót budowlanych skarżącego, czy też istniały przed rokiem 2022. Podano, że oparto ustalenia na przypuszczeniach tj. odczycie fotografii zamieszczonych w zasobach Geoportalu i przyjęto, iż kulochwyty, jak i wały wydzielające osie strzeleckie zostały sztucznie ukształtowane na potrzeby przedmiotowej strzelnicy, a argument który za tym przemawia zdaniem organów, to to że nie przypominają naturalnego ukształtowania działki po kopalni kruszywa. Zarzucono, że ustalenia na podstawie zdjęć z geoportalu oraz wizualny bilans ziemny narusza przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Zarzucono, że organ nie poczynił ustaleń, czy grunt na działce (...) po zakończeniu wydobycia kruszywa naturalnego został zrekultywowany w jakim zakresie, w jakim kierunku oraz w jakim okresie, a ponadto czy od 2019 r. do 2022 r na działce toczyły się jakieś prace ziemne. Wskazano, że jeżeli strona skarżąca nie będzie ubiegać się o legalizację obiektu budowlanego, to zostanie zobligowana do rozbiórki, a w związku z tym rodzi się pytanie, czego rozbiórka ma dotyczyć i w jaki sposób nastąpi ustalenie niwelety terenu przed organizacją strzelnicy otwartej, skoro organ nie dokonał w tym zakresie stosownych ustaleń. Wskazano, że nie każda ingerencja człowieka w ukształtowanie gruntu może podlegać normom prawa budowlanego i nie każde usypisko ziemi będzie budowlą ziemną. Potrzebne są konkretne ustalenia, czy dane elementy stanowią funkcjonalną całość techniczno-użytkową, a gdy brak jest takich ustaleń nie można kwalifikować strzelnicy jako budowli. Sam fakt, że strzelnica musi posiadać regulamin, nie czyni jej automatycznie obiektem budowlanym. Zaznaczono że po nowelizacji art. 47 u.o.b.i.a. nie przewiduje już wydawania przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta decyzji o dopuszczeniu strzelnicy do użytkowania. Ponadto u.o.b.i.a. nie określa, czy strzelnica ma być usytuowana na terenie otwartym, czy też w budynku lub innym obiekcie budowlanym, nie określa też żadnych szczegółowych wymogów konstrukcyjnych i parametrów strzelnicy, poza ogólnym stwierdzeniem, że strzelnice powinny być zlokalizowane, zbudowane i zorganizowane w sposób nienaruszający wymogów związanych z ochroną środowiska oraz wykluczający możliwość wydostania się poza ich obręb pocisku wystrzelonego z broni ze stanowiska strzeleckiego. Nie wskazuje także, że strzelnica to obiekt budowlany. Takiej definicji nie zawiera również rozporządzenie w sprawie wzorcowego regulaminu strzelnic.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, iż skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na postanowienie organu administracji publicznej rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest zależne od woli stron postępowania. Przy czym nawet złożenie wniosku przez stronę wnoszącą skargę o skierowanie sprawy do rozpoznania w oparciu o art. 122 p.p.s.a. nie wiąże sądu ją rozpoznającego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 387/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2388/23, dostępne w CBOSA).
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Przy czym w myśl art. 48 ust. 5 P.b. postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 P.b.).
W przedmiotowej sprawie organ wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na samowolnej budowie strzelnicy otwartej. Nie budzi przy tym wątpliwości okoliczność, że strzelnica powstała bez uzyskania pozwolenia na budowę. Natomiast kwestią sporną jest to, czy takie pozwolenie skarżące Stowarzyszenie powinno uzyskać.
Podnieść należy, że w myśl art. 3 pkt 3 P.b. ilekroć w ustawie jest mowa o budowli należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Zatem wśród przykładowo wyliczonych w powołanym przepis rodzajów obiektów budowlanych stanowiących budowle ustawodawca umieścił także "budowle ziemne". Pojęcie to nie zostało w Prawie budowlanym zdefiniowane, ale w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "budowlą ziemną" będą takie wytwory ludzkiej działalności niebędące budynkiem ani obiektem małej architektury, które wykonane zostały z ziemi. Budowla ziemna musi mieć przy tym charakter kubaturowy, być widoczna i istnieć w kategoriach obiektywnych, i co ważne, spełniać określoną rolę, stanowiąc zarazem całość techniczno-użytkową (por. wyroki NSA: z 22 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 942/21; z 11 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1176/18; z 15 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3318/17; z 26 lutego 2014 r.; sygn. akt II OSK 2320/12, dostępne w CBOSA). Jako przykład objętej wskazaną regulacją "budowli ziemnej" w orzecznictwie sądowoadministracyjny wskazuje się na: wał ziemny, nasyp ziemny realizowany w określonym celu (np. pod drogi), zbiornik wodny, kopiec (por. wyrok NSA 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1661/19, wyrok WSA w Krakowie z 20 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 95/13, wyrok WSA w Gdańsku z 10 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 566/20, dostępne w CBOSA). Za rodzaj budowli ziemnej, wymagającej uzyskania pozwolenia na budowę, uznaje się także otwartą strzelnicę jako taki obiekt budowlany, do którego powstania konieczne są roboty budowlane polegające na zgromadzeniu i przemieszczeniu mas ziemnych w celu utworzenia wału ziemnego czy nasypu (wyrok NSA z 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 3344/20, dostępny w CBOSA); względnie jako taki obiekt budowlany, który wymaga pewnej infrastruktury towarzyszącej, np. pawilonów, wiat, ogrodzenia itp., traktowanych jako jedna całość użytkowa (wyrok NSA z 30 września 2021 r., sygn. akt II OSK 186/21, wyrok NSA z 22 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 942/21, dostępne w CBOSA). W orzeczeniach sądów administracyjnych wskazuje się, że skoro w przypadku omawianych budowli wyłącznym wyrobem służącym do ich powstania jest ziemia, to dokonując kwalifikacji wykonanego obiektu jako takiej budowli, należy ocenić nakład pracy potrzebny do wytworzenia obiektu, jego użyteczność oraz trwałość wykonanych robót (por. wyrok WSA w Gdańsku z 4 marca 2015 r., sygn. akt II SAB/Gd 6/15, dostępne w CBOSA). Ponadto, jak podano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2025 r. (sygn. akt II OSK 319/23, dostępny w CBOSA) "roboty ziemne polegające na gromadzeniu i przemieszczeniu mas ziemnych, zrealizowane w konkretnym celu (np. utworzenia wału ziemnego, czy nasypu, ale także otwartej strzelnicy) stanowią budowlę ziemną (art. 3 pkt 3 p.b.), będącą obiektem budowlanym (art. 3 pkt 1 p.b.), wymagającą oceny z punktu widzenia zachowania wymogów Prawa budowlanego, w tym też uzyskania pozwolenia na realizację takiej inwestycji. Oceny tej nie zmienia fakt, iż definicja legalna obiektu budowlanego przewiduje jego wzniesienie z "użyciem wyrobów budowlanych". O tym bowiem, czy w konkretnej sytuacji mamy do czynienia z wyrobem budowlanym, decyduje zasadniczo przeznaczenie tego wyrobu jak i zakres jego zastosowania. W ocenianym przypadku nie budzi natomiast wątpliwości to, że zasadniczym budulcem budowli ziemnej - jest właśnie ziemia. Tak zaś wytworzona budowla (wały ziemne) ma znaczne rozmiary i jednoznacznie określone przeznaczenie. Ten sposób jej wykonania, znaczne rozmiary i cel jej wzniesienia samodzielnie przesądzają o zasadności jej kwalifikowania jako budowli ziemnej, podlegające regulacjom ustawy - Prawo budowlane (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 3344/20 oraz wyrok NSA z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt II OSK 942/21, dostępne w CBOSA).(...) Przesuwanie dużych mas ziemi, na dużym obszarze - już z racji skali zamierzenia inwestycyjnego, jego wpływu na środowisko i skutku polegającego na wytworzeniu budowli o określonej funkcjonalności i użyteczności - skutkować musi uznaniem, że w wyniku realizacji takiej inwestycji powstaje budowla ziemna, wprost wymieniona w art. 3 pkt 3 p.b. (...) Przepisy o jakości wyrobów budowlanych mające gwarantować bezpieczeństwo powstających obiektów - nie mogą determinować ocen w zakresie charakteru prawnego powstającej inwestycji, skutkujących finalnie wykluczeniem z zakresu reglamentacji prawnobudowlanej często dużych inwestycji (zbiorniki wodne, wały, przekopy, strzelnice sportowe)."
W niniejszej sprawie zarówno z oględzin przedmiotowej działki, przeprowadzonych przez PINB w dniu 28 kwietnia 2025 r., przy udziale przedstawicieli Stowarzyszenia, jak i ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć i map z Geoportalu wynika jednoznacznie, że roboty wykonane przez stronę skarżącą należy zakwalifikować jako budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 P.b. O takiej kwalifikacji świadczy to, że na działce zostały usypane nasypy ziemne, a mianowicie został ukształtowany kulochwyt ziemny i wały wydzielające osie strzelnicze oraz została wykonana infrastruktura towarzysząca. Sąd nie podziela przy tym stanowiska strony skarżącej, że nie wykonała ona żadnych robót budowlanych, a jedynie wykorzystała sztuczne zagłębienie powstałe po zamkniętej kopalni kruszywa. Nawet jeśli uksztaltowanie terenu, powstałe na skutek eksploatacji przez istniejącą wcześniej kopalnię kruszywa, ułatwiło posadowienie obiektu w postaci strzelnicy o charakterze otwartym, to jednak z załączonych ortomap widać wyraźnie, że inwestor musiał dokonać robót budowlanych związanych z przesunięciem mas ziemnych oraz z zainstalowaniem urządzeń niezbędnych do funkcjonowania strzelnicy jako pewnej całości techniczno-użytkowej. Podkreślić przy tym należy, że zakwalifikowanie konkretnego obiektu do kategorii obiektów budowlanych nie oznacza konieczności spełniania cech budynku, gdyż obiektem budowlanym jest także budowla. Należy także zauważyć, że w art. 3 pkt 5 P.b. ustawodawca zaliczył do tymczasowych obiektów budowlanych także strzelnice. Wprawdzie obiekt, który jest przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, nie stanowi tego rodzaju strzelnicy, ale powołany przepis świadczy o tym, że ustawodawca - co do zasady - nie wyłącza strzelnic z kategorii obiektów budowlanych, których powstanie jest reglamentowane przepisami P.b.
Należy także zauważyć, że jednym z głównych celów ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2024 r., poz. 485, dalej jako u.b.i.a.) jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania strzelnic, tj. w sposób nienaruszający wymogów związanych z ochroną środowiska oraz niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa, co wynika z art. 46 ust. 1 u.b.i.a. W związku z tym kwestię zorganizowania strzelnicy należy uzależnić od uprzedniego uzyskania odpowiednich zgód właściwych organów na jej zrealizowanie lub użytkowanie. W innym wypadku nie byłoby bowiem możliwe stwierdzenie, czy strzelnica jako obiekt budowlany spełnia określone wymagania. Wprawdzie zgodnie z art. 47 ust. 1 wójt gminy (burmistrz, prezydent miasta) zatwierdza regulamin strzelnicy w drodze decyzji administracyjnej, ale organ ten nie posiada kompetencji do zatwierdzania lokalizacji budowy i użytkowania strzelnicy, na co słusznie wskazano w uzasadnieniu skargi. Stanowisko to jest zresztą ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. m.in. wyroki NSA: z 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1462/17; z 28 kwietnia 2020r., sygn. akt II OSK 1097/19; z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2131/19; z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1915/18; z 22 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 942/21; z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 825/22; z 2 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 319/23; z 25 września 2025 r., sygn. II GSK 462/25, dostępne w CBOSA).
Również przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 kwietnia 2000 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony środowiska dotyczących budowy i użytkowania strzelnic (Dz. U. z 2000 r. Nr 27, poz. 341) określają zasady odnośnie lokalizacji strzelnic. Wynikają z nich wymagania stosowane w odniesieniu do strzelnic niebędących budynkami lub niezlokalizowanych w budynkach. Także te dodatkowe wymagania, poza przewidzianymi w art. 46 ust. 1 u.b.i.a, dotyczące samej strzelnicy jako obiektu budowlanego (budynku lub budowli), mogą być ocenione tylko w ramach procedur objętych P.b.
W związku z powyższym słuszne jest stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że przedmiotowa strzelnica otwarta stanowi obiekt budowlany. Skoro zaś w obowiązującym porządku prawnym funkcjonuje zasada reglamentacji procesu budowlanego, zgodnie z którą uzyskanie stosownych formalnoprawnych zgód następuje przed zrealizowaniem inwestycji, to podlega tym zasadom również strzelnica. Natomiast brak uzyskania pozwolenia na budowę musi skutkować wszczęciem postępowania przewidzianego dla realizacji obiektów budowlanych w warunkach samowoli budowlanej.
W tych okolicznościach Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że organy nie przeprowadziły prawidłowego postępowania wyjaśniającego. W świetle powyższych rozważań czynności podjęte przez organy są wystarczające dla stwierdzenia, że doszło do samowoli budowlanej. Natomiast odnosząc się do powołanego w skardze wyroku WSA w Krakowie z 27 lutego 2024 r. (sygn. akt II SA/Kr 1532/23), w pierwszej kolejności należy zauważyć, że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny, a zatem nie wiadomo, czy argumentacja sądu wojewódzkiego zostanie podzielona przez Nacezlny Sąd Administracyjny. Poza tym w wyroku tym nie przesądzono, że strzelnice otwarte nie stanowią obiektu budowlanego, zwłaszcza że sąd orzekający w tej sprawie uchylił zaskarżone decyzje z uwagi na brak przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego. Z tych powodów nie sposób odnieść się do rozważań zawartych w tym orzeczeniu.
W tym stanie rzeczy skargę jako niezasadną oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło