II SAB/Ol 102/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność i przewlekłość Rady Gminy D. w rozpoznaniu skargi na uchwałę z 25 lutego 2021 r. nr (...) w sprawie skargi na działanie Wójta Gminy D. postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia A. K. (dalej jako: skarżący) wniósł skargę na bezczynność i przewlekłość Rady Gminy D. (dalej jako: Rada Gminy) w rozpoznaniu wniesionej przez niego do WSA w Olsztynie skargi na uchwałę z 25 lutego 2021 r. w sprawie rozpatrzenia skargi na działanie Wójta Gminy D. (dalej jako: Wójt Gminy). W uchwale tej Rada Gminy uznała za bezzasadną skargę złożoną przez skarżącego na czynności podejmowane przez Wójta Gminy dotyczące kwestii ustanowienia drogi koniecznej dla nieruchomości należącej do skarżącego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że 18 lutego 2021 r. wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie ze względu na niezorganizowanie posiedzenia sesji Rady Gminy w sprawie rozpatrzenia jego skargi. Natomiast uchwała w przedmiocie skargi wniesionej przez skarżącego została podjęta 25 lutego 2021 r. Mimo wniesienia do Sądu skargi na powyższą uchwałę, Rada Gminy nie zajęła żadnego stanowiska, nie wydała żadnego aktu ani nie podjęła żadnych czynności względem skarżącego jako strony, względem Wójta Gminy ani też względem organu nadzoru oraz tut. Sądu. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej odrzucenie lub ewentualnie o jej oddalenie, podnosząc, że w niniejszej sprawie nie można mówić o niezałatwieniu sprawy w terminie. Wniesiona przez skarżącego skarga została rozpatrzona przez Radę Gminy uchwałą z 25 lutego 2021 r., zaś postanowieniem z dnia 30 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Ol 227/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniesioną przez skarżącego skargę na wskazaną wyżej uchwałę. Jednocześnie przyjmując, że jest to kolejna skarga na uchwałę z dnia 25 lutego 2021 r., organ wskazał, że podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 ust. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pismem procesowym z 9 czerwca 2022 r. skarżący zwrócił się o skierowanie sprawy do mediacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W postępowaniu przed sądem administracyjnym, merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.), obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 (są to sprawy obejmujące decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające). Sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wskazać zaś należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r. poz. 559) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Stosownie zaś do art. 101a ust. 1 tej ustawy przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Powołane wyżej przepisy i normy prawne wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, wyjaśniając jakie konkretnie działania organów administracji publicznej, i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów, może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. Tym samym, wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednocześnie podkreślić należy, że skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia NSA: z 4 września 2012 r., II GSK 1324/12; z 17 lipca 2012 r., I OSK 1620/12 oraz z 7 lipca 2010 r., II GSK 737/10). Zatem dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Z treści skargi wniesionej w niniejszej sprawie wynika, że jej przedmiotem jest bezczynność i przewlekłość organu w sprawie rozpoznania skargi wniesionej przez skarżącego na uchwałę Rady Gminy w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie Wójta Gminy. Wskazać zatem należy, że właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, czyli takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli tzw. skarg powszechnych (obywatelskich) wymienionych w art. 227 k.p.a., wnoszonych na podstawie przepisów Działu VIII k.p.a. (por. postanowienia NSA: z 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09 oraz z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2849/15, postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 843/17, dostępne w Internecie). W zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ, jak i sąd nie może kontrolować sposobu procedowania organu załatwiającego skargę na działanie (art. 237 § 1 i § 3 k.p.a.). Brak kognicji sądów administracyjnych w tych sprawach nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienie NSA z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09; postanowienie NSA z 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09; postanowienie NSA z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07, dostępne w Internecie) niezależnie od tego, jaką formę przybierze udzielona skarżącemu odpowiedź na skargę. W konsekwencji, sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania w przedmiocie bezczynności, czy też przewlekłości organu w rozpoznaniu skargi na działalność organu, czy też podjętych przez organ czynności bądź ich braku w przypadku wywiedzenia skargi na taką uchwałę do sądu administracyjnego. Dodatkowo należy wskazać, że prawomocnym postanowieniem z 30 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Ol 227/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę skarżącego na powołaną wyżej Rady Gminy z 25 lutego 2021 r. w sprawie rozpatrzenia skargi na działanie Wójta Gminy z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego. Skoro zaś nie jest dopuszczalna skarga na powołany akt, to tym bardziej niedopuszczana jest skarga na bezczynność lub przewlekłość w jej podjęciu. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w żadnej z kategorii bezczynności, podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., skargę odrzucił. O zwrocie wpisu orzeczona na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z uwagi na niedopuszczalność skargi, brak było podstawy prawnej do skierowania sprawy do postępowania mediacyjnego.