I SA/Op 101/11
WyrokWSA w Opolu2011-10-12
Skład orzekający: Grzegorz Gocki, Joanna Kuczyńska, Marta Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budynki i grunty będące we współposiadaniu osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą i osoby fizycznej nieprowadzącej takiej działalności, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą, nawet jeśli tylko jeden ze współwłaścicieli jest przedsiębiorcą?Ratio decidendi
Sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę, nawet jeśli jest on tylko jednym ze współwłaścicieli, przesądza o uznaniu tych nieruchomości za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i opodatkowaniu ich według wyższych stawek. Nie ma przy tym znaczenia, czy nieruchomość jest faktycznie wykorzystywana do tej działalności, ani cel jej nabycia, pochodzenie środków czy umowy między współwłaścicielami. Wyjątek stanowią budynki mieszkalne i związane z nimi grunty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2005 r. dla E. i S. Ś., którzy nabyli nieruchomość składającą się z trzech działek. Organ I instancji ustalił zobowiązanie w wysokości 18.884 zł, przyjmując budynki i grunty jako związane z działalnością gospodarczą. Po uchyleniu tej decyzji, organ I instancji ponownie ustalił zobowiązanie na tę samą kwotę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, uchylając decyzję organu I instancji, ustaliło zobowiązanie w wysokości 5.781,90 zł, uznając część nieruchomości za mieszkalne, a część za związane z działalnością gospodarczą. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w tym dotyczące przedawnienia, charakteru nieruchomości oraz błędnego ustalenia stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi E.Ś. i S. Ś.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant st. inspektor sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skarg E.Ś., S. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2005 r. oddala skargi.
Państwo E. i S. Ś. w dniu 21.10.1999 r. nabyli od Gminy [...], w drodze umów kupna - sprzedaży nieruchomość zlokalizowaną w [...], przy ul. [...] składającą się z działek: nr [...] obszaru 0,1499 ha, niezabudowanej, przeznaczonej pod budownictwo przemysłowe; nr [...] obszaru 0,0737 ha, zabudowanej budynkiem biurowo-socjalnym, dwukondygnacyjnym, niepodpiwniczonym, o powierzchni użytkowej 503,89 m2 oraz nr [...] obszaru 0,3393 ha, zabudowanej budynkiem barakowym, parterowym, niepodpiwniczonym, o konstrukcji drewnianej, o powierzchni użytkowej 412,45 m2.
Decyzją z dnia 24.11.2006 r., Burmistrz [...] ustalił E. i S. Ś. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2005 r. w kwocie 18.884 zł.
Rozstrzygnięcie to, w wyniku wniesionego odwołania, zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30.03.2007 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że konieczne jest jednoznaczne ustalenie cech budynku opisanego jako barakowy oraz budynku opisanego jako socjalno - biurowy oraz ich przeznaczenia, zgodnie z dokumentacją i przepisami prawa budowlanego.
W toku ponownie prowadzonego postępowania Burmistrz [...], decyzją z dnia 07.09.2009 r., ustalił Państwu E. i S. Ś. zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości na 2005 r. w wysokości 18.884 zł.
Do opodatkowania przyjął budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni użytkowej 887,58 m2, oraz grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 5.629 m2. W uzasadnieniu organ I instancji szczegółowo opisał zgromadzony w aktach materiał dowodowy oraz podejmowane w toku postępowania czynności, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wskazał, że podstawą wymiaru są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Zaznaczył, że dane dotyczące budynków podatników zostały ujawnione w ewidencji gruntów i budynków z dniem 09.12.2005 r., zatem od tego momentu wiążą one organ podatkowy. Zgodnie z tymi ustaleniami organ I instancji przyjął, że po tej dacie na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny.
Organ I instancji opierając się na stanowisku powołanego w sprawie biegłego uznał, że podatnicy nabyli nieruchomość przemysłową. Brak było również zdaniem organu , postępowania związanego ze zmianą przeznaczenia budynku biurowo-socjalnego na mieszkalny. Podatnicy nabywając nieruchomość byli wielokrotnie informowani, że ma ona charakter przemysłowy, wynikał on również z treści zawartego aktu notarialnego i operatu szacunkowego. Organu wywodził, że wskazane okoliczności wskazują, iż na działce nr [...] znajdował się budynek niemieszkalny. Również budynek znajdujący się na działce [...] powinien być uznany jako niemieszkalny , co wynika z opinii rzeczoznawcy.
Burmistrz [...] powołał na biegłego A.K. - rzeczoznawcę majątkowego - w celu wydania opinii w zakresie określenia pierwotnego charakteru budynków podatników położnych na działkach nr [...] i nr [...].
Z opinii z dnia 20.02.2009 r. wynikało, że biegły obejrzał budynki "z zewnątrz", z uwagi na brak zgody właścicieli nieruchomości na przeprowadzenie oględzin. Biegły wskazał w opinii, że opisując stan techniczny nieruchomości położonej na działce nr [...], kierował się operatem szacunkowym z dnia 11.05.1999 r., natomiast stan techniczny nieruchomości na działce [...] ustalił na podstawie oględzin nieruchomości sąsiednich.
Od przedmiotowej decyzji S. Ś., reprezentowany przez swojego pełnomocnika, wniósł odwołanie, zaskarżając równocześnie wszystkie postanowienia Burmistrza [...] wydane w toku postępowania. Odwołujący zażądał zmiany zaskarżonej decyzji poprzez opodatkowanie budynków jako mieszkalnych w miejsce budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz opodatkowanie gruntów "mieszkalnych" w miejsce gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Kwestionowanej decyzji podatnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
W ocenie odwołującego organ I instancji naruszył powołane przepisy, gdyż w sposób dowolny ustalił, że każdy budynek i każdy grunt będący w posiadaniu osoby fizycznej prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, w sytuacji, gdy przedmiotowe budynki i grunty nie były własnością przedsiębiorstwa żadnej ze stron. Błędnie organ uznał za wiarygodną opinię rzeczoznawcy majątkowego A.K. w zakresie określenia pierwotnego i obecnego charakteru budynków, pomimo, że biegły nie posiadał wymaganych uprawnień z zakresu prawa budowlanego a także w zakresie ustalenia powierzchni użytkowej budynków, pomimo, iż biegły sporządził opinię bez oględzin wnętrz budynków.
Rzeczoznawca majątkowy A.K. nie posiadał zdaniem pełnomocnika uprawnień do sporządzenia opinii w zleconym przez organ zakresie nadto nie wyjaśnił w sposób bezsporny pierwotnego charakteru budynków. Pominął dowód w postaci decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17.12.2008 r., ostatecznie rozstrzygającej, że obecny sposób użytkowania wszystkich budynków, w tym położonego na działce nr [...] ma funkcję mieszkalną i jest to zgodne z ich funkcją pierwotną . Błędnie ustalił , że budynek tzw. barak może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, a fakt jego niE.korzystywania do prowadzenia takiej działalności powinien zostać potwierdzony decyzją właściwego organu administracji budowlanej.
Zdaniem odwołującego powyższe naruszenia prawa przez organ I instancji skutkują również naruszeniem art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż grunty i budynki nigdy nie były w posiadaniu przedsiębiorcy, poniE.ż nie zostały nabyte przez współwłaścicieli w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia 28 kwietnia 2010 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekając co do istoty sprawy - ustaliło E. i S. Ś. zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2005 r. w wysokości 5.781,90 zł.
W uzasadnieniu decyzji powołując przepisy ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r., nr 9, poz. 84 ze zm., w brzmieniu obowiązującym w 2006 r.) - art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1 pkt pkt 1, 2, 3, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 - stwierdzono, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę budynków, budowli bądź gruntów (z wyjątkami przewidzianymi w ustawie), chociażby był on tylko jednym ze współwłaścicieli przedmiotów opodatkowania, skutkuje uznaniem ich za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Bez znaczenia przy tym pozostaje okoliczność, czy któryś z posiadanych przez przedsiębiorcę obiektów jest w danym momencie faktycznie wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. W definicji tej nie ma bowiem warunku wykorzystywania tego rodzaju nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, wystarczy sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę. Zdaniem organu, stanowisko to znajduje potwierdzenie w ugruntowanych już poglądach doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych. Nie są istotne takie okoliczności jak cel nabycia nieruchomości, pochodzenie funduszy, za które następuje nabycie, czy też sposób jej wykorzystywania. Nieistotne jest, czy nieruchomości będące w posiadaniu przedsiębiorcy wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa rozumianego jako zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. Wszystkie nieruchomości (za wyjątkiem budynków mieszkalnych i zajętych pod nie gruntów oraz gruntów pod jeziorami i zajętych na zbiorniki wodne retencyjne łub elektrowni wodnych), podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, będące w posiadaniu przedsiębiorcy, zgodnie z wyżej powołanym przepisem, winny być traktowane jak związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Wskazano, iż Państwo E. i S. Ś. w okresie objętym zaskarżoną decyzją byli posiadaczami nieruchomości położonych w [...] przy ul [...] (działki nr [...], [...] i [...]). Bezsporną w sprawie okolicznością jest fakt, że nieruchomości te były w posiadaniu przedsiębiorcy, bowiem, jak wynika z akt sprawy, S. Ś. jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą od 15.06.1994 r. pod firmą "A" Zakład Techniki Sanitarnej, Grzewczej, Gazowej, Wentylacji i Klimatyzacji. W świetle brzmienia wyżej cytowanego art. 1a ust. 1 pkt 3, dla opodatkowania nieruchomości stawką przewidzianą dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie ma znaczenia miejsce wykonywania tej działalności. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje również to, czy dana nieruchomość została zakupiona przez Państwa Ś. na cele prowadzonej przez S. Ś. działalności gospodarczej, jak też nieistotne jest, iż jeden ze współwłaścicieli opodatkowanych zaskarżoną decyzją nieruchomości nie prowadzi działalności gospodarczej. Wskazano również, że sposobu opodatkowania nieruchomości, będącej w posiadaniu przedsiębiorcy, wynikającego z przepisów ustawy nie mogą również zmienić jakiekolwiek umowy zawierane pomiędzy współwłaścicielami tej nieruchomości. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że umowa zawarta między Panem S. Ś. a Panią E. Ś. o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej nie ma znaczenia przy ustalaniu wysokości zobowiązania podatkowego na 2005 r. z tytułu podatku od nieruchomości. Natomiast, w świetle omawianego przepisu, istotną okolicznością mającą wpływ na sposób opodatkowania nieruchomości, będących w posiadaniu przedsiębiorcy, jest charakter przedmiotowych nieruchomości. Zatem w pierwszej kolejności należało ocenić, czy posiadane przez podatników nieruchomości mają charakter mieszkalny.
W ocenie organu, o klasyfikacji gruntów i budynków dla celów podatkowych decyduje wpis w ewidencji gruntów i budynków. Organ stwierdził, iż w 2006 r., zarówno grunty jak i budynki Państwa Ś. były ujawnione w stosownych ewidencjach. Z dniem 19.12.2005 r. Starosta Namysłowski założył ewidencję budynków i lokali dla obrębu ewidencyjnego miasta [...], co ogłosił w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego z dnia 29.12.2005 r., Nr 88, poz. 2960. Wprawdzie ewidencja została założona dla miasta [...] dopiero z dniem 19.12.2005 r. ale organ zaznaczył, że jej celem było stworzenie jednolitego, systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach i budynkach, oraz ich właścicielach. Oznacza to , że ewidencja ma znaczenie informacyjno-techniczne odzwierciedlające stan faktyczny i prawny nieruchomości, nie tworząc jednocześnie tego stanu. . Nie można zatem zgodzić się z organem I instancji, że dopiero z chwilą ujawnienia budynków Państwa Ś. w ewidencji gruntów i budynków są oni właścicielami budynku mieszkalnego.
W świetle powyższego stwierdzono, że budynek na działce nr [...] ma charakter mieszkalny, natomiast budynek na działce nr [...] ma charakter niemieszkalny. Jednocześnie grunt działki nr [...] oznaczony w ewidencji gruntów w 2006 r. jako tereny przemysłowe następnie jako tereny mieszkaniowe dla celów podatkowych ma charakter mieszkalny, bowiem związany był w tym czasie z budynkiem mieszkalnym. Natomiast gruntom pozostałych działek nr [...] i [...], nie związanych z budynkami mieszkalnymi, nie można przypisać charakteru mieszkalnego.
Powtórzono, że wiążącym źródłem informacji przy wymiarze podatku jest ewidencja gruntów i budynków. Z tego też względu organ II instancji uznał, że ustalenia biegłego rzeczoznawcy majątkowego, zawarte w opinii sporządzonej 20.02.2009 r., odnoszące się do charakteru budynków podatników, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tej przyczyny niecelowym było analizowanie przedmiotowej opinii, w tym ustosunkowanie się do zarzutów podatników kwestionujących uprawnienia biegłego oraz dokonanych przez niego ustaleń.
Dalej organ w skazał, że w sprawie bezspornym było, że opodatkowane nieruchomości są w posiadaniu przedsiębiorcy. Organ I instancji stwierdził, że brak możliwości wykorzystania budynku do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych powinien być potwierdzony przez właściwy organ administracji budowlanej decyzją wydaną na podstawie art. 68 bądź art. 66 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane. Takie stanowisko, zdaniem organu odwoławczego, należało uznać za wadliwe. Zły stan techniczny budynku barakowego został potwierdzony pismem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20.03.2007 r. Z dokumentu tego wynikało, że w 2006 r. budynek barakowy położony na działce nr [...] nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności ze względów technicznych, stąd nie można było zastosować względem niego najwyższej stawki podatkowej.
Przechodząc do kwestii opodatkowania gruntów organ nie zgodził się z odwołującym, że działki nr [...] i nr [...] nie powinny być opodatkowane najwyższą stawką podatkową, gdyż nie są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. W ocenie organu, przez względy techniczne, o których mowa jest w przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych należy - w odniesieniu do gruntów - rozumieć w szczególności specyficzne warunki geologiczne, uniemożliwiające ich wykorzystanie do prowadzenia działalności gospodarczej do czasu przeprowadzenia kosztownych prac ziemnych, bądź zmiany przeznaczenia gruntów, skażenie chemiczne, radioaktywne lub bakteriologiczne gruntu, które uniemożliwia jego użytkowanie Tymczasem jak wynika ze znajdującego się w aktach operatu szacunkowego, sporządzonego w dniu 11.05.1999 r. przez rzeczoznawcę majątkowego, działka gruntu nr [...] ma dogodny dostęp z drogi asfaltowej, jest uzbrojona w energię elektryczną, wodę, kanalizację sanitarną i deszczową, natomiast działka nr [...] jest położona w zasięgu sieci uzbrojenia terenu w wodę, kanalizację i energię elektryczną. Natomiast podnoszona przez podatnika okoliczność braku dostępu z działki nr [...] do drogi publicznej nie stanowi przeszkody w rozumieniu względów technicznych, gdyż ma ona charakter prawny i ekonomiczny, a nie techniczny i pozostaje bez wpływu na kwalifikację tego gruntu dla potrzeb podatku od nieruchomości. Jednocześnie kwestie związane z zapewnieniem przedmiotowej działce dostępu do drogi publicznej przy jej zbyciu przez Gminę [...], pozostają poza przedmiotem niniejszej sprawy, bowiem mają charakter cywilnoprawny.
Podniesiono, że jak wynika że znajdującego się w aktach wypisu z ewidencji gruntów i budynków działka gruntu nr [...] ma powierzchnię 0,0737 ha, działka gruntu nr [...] ma powierzchnię 0,1499 ha, a działka gruntu nr [...] ma powierzchnię 0,3393 ha, wszystkie oznaczone w ewidencji symbolem "Ba" (tereny przemysłowe). Na działce nr [...] posadowiony jest budynek o charakterze mieszkalnym, zatem grunt ten należy potraktować jako związany z budynkiem mieszkalnym i opodatkować go stawką przewidzianą dla gruntów pozostałych, natomiast na działce nr [...] znajduje się budynek o charakterze niemieszkalnym, niE.korzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Powierzchnie użytkowe budynków przyjęto z ustaleń kontroli, potwierdzonej stosownym protokołem, przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu 17.07.2003 r. Jednocześnie z oświadczeń podatników oraz informacji organu budowlanego wynikało, że w budynkach tych nie prowadzono żadnych prac budowlanych, zatem można było przyjąć, iż powierzchnie użytkowe tych budynków od czasu ich pomiaru w 2003 r. nie uległy zmianie. Materiał dowodowy nie potwierdza, by podatnicy posiadali w 2005 r. budowle. Również uwzględnino oświadczenie podatników, że w 2005 r. w budynku mieszkalnym (bądź jego części) nie prowadzono działalności gospodarczej.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał w decyzji sposób opodatkowania gruntów i budynków E. i S. Ś. podatkiem od nieruchomości na 2005 r. i stwierdził, że ogółem wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2005 r. wynosi 5.781,90 zł.
Organ zaznaczył , że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej, bowiem podatnicy w złożonych informacjach podatkowych nie ujawnili wszystkich danych niezbędnych do ustalenia zobowiązania podatkowego na 2005 r. Dlatego też organ był uprawniony do doręczenia podatnikom decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe przed upływem 5 lat liczą od końca roku kalendarzowego , w którym powstał obowiązek podatkowy.
Jednocześnie szczegółowo organ ustosunkował się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu. Wskazał, iż nie zasługuje na uwzględnienie wniosek podatników o przeprowadzenie dodatkowych dowodów z dokumentów wskazanych w odwołaniu na okoliczność ustalenia charakteru, opodatkowanych zaskarżoną decyzją gruntów i budynków, bowiem wiążącym źródłem informacji w zakresie wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, i to nimi należało się kierować ustalając Państwu Ś. wysokość zobowiązania podatkowego na 2005 r. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ II instancji stwierdził, że wskazane przez odwołujących dokumenty mające, w ich ocenie, potwierdzać mieszkalny charakter gruntów również nie mogą zostać w sprawie uwzględnione.
W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik S. Ś. w pierwszej kolejności zwrócił się o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją RP art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Natomiast organowi odwoławczemu zarzucił naruszenie: art. 68 § 2 pkt 2 i art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej wobec faktu, iż z dniem 01.01.2010 r. przedmiotowe zobowiązanie nie mogło już być ustalone (z uwagi na upływ trzyletniego okresu przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej), a organ I Instancji co najmniej od marca 2004 r., zatem na długo przed złożeniem informacji podatkowane na rok 2004 i 2006, z urzędu był w posiadaniu informacji, iż skarżący jest przedsiębiorcą i jakie są faktyczne podstawy opodatkowania; art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wobec przyjęcia, że nieruchomość w posiadaniu przedsiębiorcy to każda nieruchomość nabyta i posiadana przez osobę fizyczną niezależnie od tego, czy nabycie nastąpiło do majątku osobistego; przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zasady prawdy obiektywnej, zasady swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego w zakresie dotyczącym ustalenia, że budynek położony na działce nr [...] był budynkiem niemieszkalnym, mimo, ze nie wynikało to z ewidencji budynków ani z dokumentacji budowlanej budynku, gdyż dokumentacji takiej nie było, a także niewłaściwego przeprowadzenia dowodu co do charakteru tego budynku, a to z opinii rzeczoznawcy majątkowego A. K.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ stwierdził, że zarówno w dacie 28.04.2010 r., jak i w dacie doręczenie decyzji odwoławczej, możliwe było ustalenie tego zobowiązania podatkowego w myśl art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poniE.ż podatnicy w informacji w sprawie podatku od nieruchomości na 2006 r., zgłaszając do opodatkowania jedynie budynki mieszkalne, nie wykazali wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego na ten rok podatkowy. Zdaniem organu, wbrew twierdzeniu pełnomocnika strony, nie jest w tym zakresie istotne, jakie informacje z urzędu posiadał, odnośnie przedmiotów i wielkości podstaw opodatkowania, organ podatkowy. Zatem w sprawie ma zastosowanie 5-letni okres przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej jako: p.p.s.a., lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia niE.żności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2).
W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
W pierwszej kolejności należało rozważyć jak najdalej idący zarzut – doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości po upływie terminu przedawnienia.
Zgodnie z art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 (powstające z dniem doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania), nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli jednak podatnik w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 2 pkt 2). Prawidłowo organ odwoławczy uznał, wbrew twierdzeniom skarżącego, iż w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a więc 5-letni okres przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego, bowiem podatnicy w złożonych informacjach podatkowych nie ujawnili wszystkich danych niezbędnych do ustalenia im wysokości zobowiązania podatkowego.
Nie ma przy tym znaczenia, czy organowi podatkowemu znane były z urzędu informacje niezbędne do ustalenia takiego zobowiązania. W świetle powyższych rozważań zarzut pełnomocnika w tym zakresie należało uznać za bezzasadny.
Przechodząc do istoty sporu, zauważyć należy, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002r., nr 9, poz.84 ze zm.) – dalej – u.p.o.l. - w brzmieniu obowiązującym w 2006 r., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części. Podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy). Podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi ich powierzchnia, a dla budynków lub ich części powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 wyżej powołanej ustawy). Definicje gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zawiera treść art. 1a ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zgonie z którym za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b (mniemającymi zastosowania w rozpoznawanej sprawie), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Stąd też racje ma organ odwoławczy stwierdzając, iż ugruntowane są już poglądy doktryny i orzecznictwo sądów administracyjnych, że powołana regulacja dowodzi, że co do zasady sam fakt posiadania gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, chociażby był on tylko jednym ze współwłaścicieli przedmiotów opodatkowania, przesądza o uznaniu, że te przedmioty opodatkowania są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dla celów tego podatku nie ma też znaczenia, czy nieruchomość jest wykorzystywana do celów prowadzenia działalności gospodarczej, a jeżeli tak, to jak intensywnie. W świetle art. 1 a ust.1 pkt 3 ustawy nie ma też znaczenia cel nabycia nieruchomości, pochodzenie środków na jej zakup, fakt, czy nieruchomość wchodzi w skład przedsiębiorstwa, nie mają wpływu również umowy zawarte pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości. NiE.korzystywanie nieruchomości lub jej części do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2009r., II FSK 1888/07, Lex nr 495385, wyrok NSA z dnia 17 marca 2009r., II FSK 1786/07, Lex 528078, wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2009r., II FSK 1354/07, Lex 478297, wyrok WSA z dnia 21 października 2008r., I SA/Łd 242/08, Lex 498183, wyrok WSA z dnia 17 lutego 2010r., I SA/Op 546/09, wyrok WSA z dnia 25 listopada 2008r. I SA/Wr 688/08, wyrok WSA z dnia 30 stycznia 2008r., I SA/Wr 1407/07, Lex 483100).
Niewątpliwie sporne nieruchomości były w posiadaniu przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą, co skutkuje tym, iż co do zasady nieruchomości będące w jego posiadaniu stanowią nieruchomości związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, również w sytuacji, gdy przedsiębiorcą jest tylko jeden ze współwłaścicieli. Zgodnie art. 3 ust. 4 u.p.o.l.: "jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach z zastrzeżeniem ust. 5" (ten ostatni przepis nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie). Z cytowanej regulacji – uwzględniając dodatkowo brzmienie art. 5 u.p.o.l. wynika, iż o konieczności zastosowania konkretnej stawki podatkowej decydują względy przedmiotowe (charakter przedmiotu opodatkowania), a nie względy podmiotowe (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r., I SA/Rz 402/10). Zatem w sytuacji, gdy tylko niektórzy ze współwłaścicieli mają status przedsiębiorcy, jest to okoliczność wystarczająca do zastosowania – w odniesieniu do wszystkich podatników – maksymalnej stawki opodatkowania (por. wyrok z dnia 30 stycznia 2008 r., I SA/Wr 1407/07).
Ponadto dodatkowym argumentem, w wypadku małżonków (współwłaścicieli spornych gruntów, budynków) – jak w przedmiotowej sprawie – będzie ustrój majątkowej wspólności ustawowej, niepodzielnej (w czasie jej trwania). Niepodzielność wspólnego prawa oznacza, że rzecz jest niepodzielna i żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje wyłączne prawo do rzeczy. Jeżeli zatem tylko jeden ze współwłaścicieli ma status przedsiębiorcy, zasadne jest obciążenie podwyższoną stawką wszystkich współwłaścicieli.
Powyższa zasada ulega wyłączeniu w stosunku do wskazanych w ustawie przedmiotów opodatkowania, znajdujących się w posiadaniu przedsiębiorcy. Budynkowi mieszkalnemu wraz ze związanym z nim gruntem, będących w posiadaniu przedsiębiorcy, nie przypisuje się związku z działalnością gospodarczą. Zatem budynek taki jest obciążony stawkami właściwymi dla innych budynków mieszkalnych, a grunt według stawek właściwych dla gruntów pozostałych. Biorąc powyższe pod uwagę słusznie organ II instancji w pierwszej kolejności poddał ocenie, czy posiadane przez podatników nieruchomości mają charakter mieszkalny. W ocenie organu taki charakter ma budynek położony w [...] na działce nr [...]. Natomiast takiego charakteru nie ma budynek położony na działce nr [...]. W tym zakresie organ prawidłowo poczynił swoje ustalania w oparciu o dane ujawnione w ewidencji budynków i lokali, stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17.05.1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., nr 240, poz. 2027 ze zm.), bowiem jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12.02.2009 r., II FSK 1586/07, o opodatkowaniu nieruchomości decyduje sposób zakwalifikowania nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego dla opodatkowania nie ma decydującego znaczenia fakt wykorzystywania nieruchomości, lecz dane zawarte w ewidencji. Pogląd powyższy Sąd w składzie tu orzekającym w pełni podziela. Skoro o klasyfikacji budynków dla celów podatkowych decyduje wpis w ewidencji budynków niecelowe było przeprowadzenie opinii biegłego odnoszące się do charakteru budynków. Dlatego też organ odwoławczy prawidłowo uznał, iż ustalenia biegłego w tym zakresie nie mają istotnego znaczenia w sprawie i zaniechał analizy tej opinii, jak również zarzutów podatników odnoszących się do posiadanych przez biegłego uprawnień oraz poczynionych przez niego ustaleń.
Dane z ewidencji gruntów były także podstawą do zakwalifikowania posiadanych przez małżonków Ś. działek gruntu. Z ewidencji tej wynikało, iż podatnicy posiadali grunty działek nr [...], [...] i [...] stanowiące tereny przemysłowe (BA). Wprawdzie w trakcie roku podatkowego (19.12.2005r.) decyzjami stosownych organów geodezyjno-kartograficznych dokonano zmian rodzaju użytków gruntowych (odpowiednio na: tereny mieszkaniowe, zurbanizowane tereny niezabudowane i inne tereny zabudowane), jednak nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Jak trafnie wskazał organ w zaskarżonej decyzji, zarówno przed zmianą jak i po zmianie grunty te podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, poniE.ż zmiana nastąpiła w obrębie jednej grupy użytków gruntowych, zaliczonej do gruntów zabudowanych i zurbanizowanych.
W tej sytuacji, wskazać należy, iż o charakterze spornych nieruchomości nie mogły przesądzać dokumenty przedłożone przez stronę. Rację ma organ odwoławczy, iż z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia 17.12.2008 r., nr [...] nie można wnioskować, że budynek położony na działce nr [...] miał charakter mieszkalny.
Przedłożone przez stronę wypisy z rejestru gruntów według stanu na 1996 r. i 1998 r., nie dotyczą przedmiotowego roku podatkowego, zatem nie mogły być uwzględnione, a zawiadomienia Sądu Rejonowego o sprostowaniu w księgach wieczystych oznaczenia nieruchomości podatników nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie dotyczy cech fizycznych nieruchomości, a jej stanu prawnego wynikającego z wpisów. Oznaczenie nieruchomości jest opisem cech fizycznych rzeczy, które wprawdzie nie są pozbawione znaczenia prawnego, ale które same przez się nie tworzą stanu prawnego rzeczy.
Przechodząc do kwestii podnoszonej przez skarżącego, braku związania przedmiotów opodatkowania z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą z uwagi na wystąpienie "względów technicznych", podnieść należy, iż zgodnie z ustawową definicją nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej grunty, budynki i budowle nie są traktowane jako związane z działalnością gospodarczą, jeżeli przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera legalnej definicji pojęcia "względów technicznych". Analiza językowa tego pojęcia wskazuje, że względy techniczne to takie, które mają związek ze złym stanem technicznym nieruchomości, uniemożliwiającym wykorzystanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. Pojęcie względów technicznych nie obejmuje przyczyn natury technologicznej, ekonomicznej czy finansowej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 773/06, LEX nr 339937). Nie jest więc istotny brak środków finansowych, czy też opłacalność prowadzonego przedsięwzięcia gospodarczego. W przypadku gruntów, względy techniczne obejmują również sytuacje chemicznego, radioaktywnego lub bakteriologicznego skażenia gruntów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 481/05, niepublikowany).
Pojęcie "względy techniczne" należy łączyć tylko z obiektywnymi przeszkodami, a więc zdarzeniami niezależnymi od woli podatnika, uniemożliwiającymi prowadzenie działalności gospodarczej. Ocena co do wystąpienia przesłanki względów technicznych należy do organu podatkowego. Jednak to na przedsiębiorcy powołującym się na tego rodzaju przyczyny ciąży obowiązek wykazania w postępowaniu podatkowym, że dany przedmiot opodatkowania nie jest i nie może ze względów technicznych być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 773/06, LEX nr 339937).
W świetle powyższych uwag, w ocenie Sądu, również i w tej kwestii organ odwoławczy dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, uznając że nie ma racji skarżący twierdząc, że działki nr [...] i [...] nie powinny być opodatkowane najwyższą stawką, gdyż nie są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Z ustaleń poczynionych przez organu podatkowe oraz ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż wskazywane przez skarżącego przeszkody nie uzasadniały przyjęcia braku możliwości wykorzystania spornych działek do działalności gospodarczej ze względów technicznych skoro działka gruntu nr [...] ma dogodny dostęp z drogi asfaltowej, jest uzbrojona w energię elektryczną, wodę, kanalizację sanitarną i deszczową, natomiast działka nr [...], wprawdzie nie jest uzbrojona, na co wskazywał podatnik, ale położona jest w zasięgu sieci uzbrojenia terenu w wodę, kanalizację i energię elektryczną. Strona nie wykazała, iż brak uzbrojenia terenu jest niemożliwy do zrealizowania z przyczyn leżących po stronie gminy. Ponadto podnoszona przez skarżącego okoliczność braku dostępu działki nr [...] do drogi publicznej ma charakter prawny i ekonomiczny, a nie techniczny i pozostaje bez wpływu na klasyfikację tych gruntów dla potrzeb podatku od nieruchomości (zob. wyrok NSA z 07.01.2010 r., II FSK 1228/08, wyrok WSA z 10.3.2010 r., I SA/Sz 16/10).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ podatkowy prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a prowadząc postępowanie nie naruszył zasad postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie podjętego rozstrzygnięcia. Organy podatkowe nie naruszyły wskazanych w skardze i w piśmie procesowym przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz powołanych przez skarżącego przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 32 i art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Oceniając zasadność zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, gwarantowanej przepisem art. 32 Konstytucji podkreślić należało, iż oznacza ona, że wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze państwowe oraz że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.
Zasada równości wobec prawa, najogólniej rzecz ujmując, oznacza nakaz jednakowego traktowania równych i podobnego traktowania podobnych, dopuszczalność uzasadnionych zróżnicowań, a także wiązanie równości z zasadą sprawiedliwości. W myśl wykładni dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 4 lutego 1997 r., P.4/96 osoby znajdujące się w takiej samej lub podobnej sytuacji należy traktować tak samo, natomiast osoby znajdujące się w odmiennej sytuacji faktycznej należy traktować odmiennie (wyrok WSA z dnia 15.12.2004r., sygn. akt II SA/Gd 173/04, LEX 151533).
Zasada równości wobec prawa nie wyklucza jednak konieczności uwzględniania okoliczności konkretnego przypadku, jako że równość nie jest tym samym co identyczność. Nie jest więc sprzeczne z zasadą równości uwzględnienie cech indywidualnych poszczególnych podmiotów prawnych, a w konsekwencji doprowadzenie do tego, aby zasada ta nie miała charakteru formalnego, ale prowadziła do zapewnienia równości rzeczywistej (wyrok WSA z 13.03.2006r., sygn. akt I SA/Op 4/06).
Wskazane wzorce znajdują odzwierciedlenie w powoływanych przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, bowiem wymagania ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dla wszystkich adresatów są identyczne. Również niejednoznaczność przepisu nie może przesądzać o jego niekonstytucyjności. Większość kwestii spornych pomiędzy organami podatkowymi a podatnikami ma swoje źródło w interpretacji przepisów prawa podatkowego, nie oznacza to jednak, że każda rozbieżność w interpretacji tych przepisów winna skutkować wystąpieniem do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu. Stąd za niezasadny uznano zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP.
Sąd nie znalazł również powodów do skorzystania z instytucji określonej art. 193 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. z Konstytucją. Sąd w składzie tu orzekającym w pełni akceptuje i uznaje za własne stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2008r., sygn. akt III SA/Wa 1407/07, zgodnie z którym: "Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności konkretnego przepisu danej ustawy z Konstytucją tylko i wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do przekonania o niekonstytucyjności tego przepisu. Instytucja pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, regulowana m.in. przez przepisy art. 3 i art. 32 ust. 1 i ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, nie ma bowiem na celu usunięcie wątpliwości co do stanu prawnego, lecz usunięcie z systemu prawnego przepisu niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową, czy ustawą. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest sformułować w pytaniu "zarzut" niezgodności określonego aktu normatywnego z Konstytucją, umową czy ustawą. To zaś oznacza, że sąd nie może stawiać pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP dopóty, dopóki sam nie wyrobi sobie poglądu prawnego w kwestii niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. W przeciwnym razie należałoby stanąć na stanowisku, że w danej sprawie sąd de facto uchyla się od dokonania autonomicznej (samodzielnej) wykładni i zastosowania prawa ad casum. Oznaczałoby to równocześnie także i to, że sąd zwraca się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym nie po to, aby przedstawić umotywowany zarzut niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ale po to, aby uzyskać od Trybunału Konstytucyjnego stanowisko w kwestii prawidłowej wykładni wskazanych norm prawnych, które mają stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia sądowego, co oczywiście nie należy do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego".
Skoro zatem Sąd nie doszedł do przekonania, że przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych narusza Konstytucję nie był zobowiązany do uwzględnienia wniosku skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło