I SA/Op 478/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2015 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia skarżącemu podatku od nieruchomości na 2015 r. w kwocie 127.411 zł skarżący, działając przez pełnomocnika, zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując jako podstawę prawną art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej określana jako "p.p.s.a." W uzasadnieniu przedstawił wypracowany w orzecznictwie sądów administracyjnych sposób rozumienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, określonych w art. 61 § 3 ww. ustawy. Co do przesłanki wyrządzenia znacznej szkody wyjaśnił, że należy przez to rozumieć każdą szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Chodzi więc o przypadki, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem a jego wartość pieniężna nie miałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu lub zdrowiu (tak NSA w postanowieniach z dnia: 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04; 24 marca 2011 r. sygn. akt I FZ 39/11; 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 819/11). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków; mogą one mieć zarówno charakter prawny jak i faktyczny. Natomiast rodzaj i zakres ich wystąpienia musi być oceniony na podstawie sytuacji faktycznej i prawnej w jakiej znajdują się podmioty uprawnione lub obciążone a także kompetencji organu do ich egzekwowania w danym czasie. Również tutaj pełnomocnik przytoczyła przykłady orzeczeń sądów administracyjnych (np. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2009 r. II GZ 2/09). Powołując się na przedstawioną wykładnię przesłanek zawartych w art. 63 § 3 p.p.s.a. pełnomocnik stwierdziła, że przedstawiona sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie, gdyż wykonanie zaskarżonego postanowienia sprawi, iż skarżący zostanie momentalnie pozbawiony kwoty przekraczającej sto tysięcy złotych niezbędnej mu do prowadzenia i rozwijania w sposób prawidłowy działalności gospodarczej. Konieczność zapłaty takiej kwoty bez wątpienia zakłóci rytm prowadzenia jego działalności gospodarczej a to uzasadnia w wystarczający sposób wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zajęło stanowiska w przedmiocie zasadności wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 tej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (z wyjątkiem i zastrzeżeniem niemającym w tej sprawie zastosowania). Zatem wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części stanowi odstępstwo od generalnej reguły wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności i jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaprezentowany przez pełnomocnika skarżącego w uzasadnieniu wniosku sposób rozumienia wskazanych przesłanek nie nasuwa zastrzeżeń, jako oparty na ugruntowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładni oraz na stanowisku prezentowanym w piśmiennictwie. Jednakże nie jest to okoliczność wystarczająca dla uwzględnienia wniosku, gdyż wystąpienie przesłanek prowadzących do udzielenia ochrony tymczasowej musi być ocenione na podstawie konkretnej sytuacji faktycznej i prawnej, w jakiej znajduje się podmiot wnioskujący. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym między innymi w postanowieniu z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/2004 (dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe przywoływane w uzasadnieniu niniejszego postanowienia orzeczenia), opisane w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki wstrzymania wykonania decyzji (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków) są pojęciami nieostrymi. Sposób ich rozumienia został wypracowany w orzecznictwie. Przyjmuje się w nim, że chodzi o taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 271/09). Trudne do odwrócenia skutki to takie skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 1 grudnia 2015 r., II GZ 770/15) Brzmienie art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz przedstawiony sposób jego rozumienia wskazują, że to strona jest zobowiązana skonkretyzować we wniosku rodzaj grożącej jej szkody czy też nieodwracalnych skutków na skutek wykonania aktu. W przeciwnym razie sąd badający wniosek nie będzie mógł dokonać analizy, czy wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki zastosowania wobec niego tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia negatywnych następstw wykonania aktu lub czynności administracyjnej spoczywa więc na wnioskodawcy. Składając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, ma on zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2006 r., II FZ 585/06). Strona winna wyjaśnić, na czym konkretnie polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a to powinno znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Tym samym wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, które pozwoliłyby sądowi ocenić prawdopodobieństwo i rozmiar szkody lub skutków finansowych powstałych w związku z ewentualną egzekucją zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GZ 761/16). Zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA: z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 498/12; z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 i z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Odnosząc powyższe do stanu tej sprawy podkreślić trzeba, że jako okoliczność faktyczną uzasadniającą spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu skarżący wskazał jedynie na znaczną kwotę, jaką – zgodnie z treścią decyzji – jest obowiązany uiścić (ponad sto tysięcy złotych), która to kwota jest mu niezbędna do prowadzenia i rozwijania w sposób prawidłowy działalności gospodarczej, a jej brak zakłóci rytm tej działalności. Twierdzenia te nie zostały jednak poparte jakąkolwiek szczegółową argumentacją, w tym co do aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy, wysokości uzyskiwanych przez niego przychodów/dochodów, ewentualnych obciążeń, sytuacji rodzinnej. Brak jest też jakiejkolwiek wypowiedzi, czy – biorąc pod uwagę ratalny sposób uiszczenia podatku – skarżący jakąś część należności uiścił, czy też pozostaje w zwłoce co do wszystkich należnych rat, ewentualnie czy prowadzona jest egzekucja należnego podatku. W kontekście przedstawionej przez stronę argumentacji Sąd zauważa, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest bowiem pogląd, zgodnie z którym ponoszenie wydatków pieniężnych nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o spełnienie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy przecież odwracalnego w przypadku, gdyby okazało się ono nienależne. Niewątpliwie każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to zatem sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie ochrony tymczasowej, o której mowa w powołanych wyżej przepisach p.p.s.a. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma co do zasady charakter odwracalny, gdyż w przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Ponieważ skarżący ani nie przedstawił szczegółowo konkretnych okoliczności faktycznych wskazujących na spełnienie przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a., ani też nie dołączył do wniosku żadnych dokumentów potwierdzających ich spełnienie, to samo lakoniczne twierdzenie o "zakłóceniu rytmu działalności gospodarczej" na skutek konieczności zapłaty kwoty ponad stu tysięcy złotych nie może być uznane za wykazanie przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie można więc stwierdzić, że zapłata określonej w zaskarżonej decyzji kwoty podatku spowoduje w majątku skarżącego znaczną szkodę lub czy wystąpią trudne do odwrócenia skutki. Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. wniosek oddalił.