I SA/Po 225/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2011 r. postanawia: oddalić wniosek. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] września 2015 r. określającą skarżącej zobowiązania w podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2011 r., nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za listopad 2011 r. i podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011, nr 177, poz. 1054 ze zm.) za listopad 2011 r. W petitum skargi zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że jest on uzasadniony ważnym interesem, albowiem natychmiastowa egzekucja należności doprowadzi do utraty płynności finansowej prowadzonego przez skarżącą przedsiębiorstwa, a w konsekwencji może spowodować konieczność złożenia wniosku o upadłość i spowoduje utratę pracy przez pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwie skarżącej. Ewentualne natychmiastowe wykonanie decyzji osłabi wiarygodność podatnika w kontaktach z podmiotami finansującymi i stanowić będzie także przeszkodę do załatwienia ewentualnych dalszych umów kredytowych lub leasingowych, bowiem w sposób oczywisty okoliczność ta zostanie ujawniona przy przeprowadzeniu audytu poprzedzającego zawarcie takich umów. Może to także doprowadzić do rozwiązania już zawartych umów kredytowych, a zaciągniętych w związku z prowadzeniem przez skarżącą działalności gospodarczej. W ocenie skarżącej, należność z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, która jest przedmiotem postępowania jest znaczna. Egzekucja tej należności mogłaby doprowadzić do następstw trudnych do odwrócenia z uwagi na fakt, że może ona pozbawić Skarżącą środków koniecznych do utrzymania oraz bardzo negatywnie wpłynąć na płynność finansową prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa, a nawet spowodować konieczność zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, co zaś doprowadzi do utraty pracy przez pracowników skarżącej. W ocenie skarżącej, szkoda jaka mogłaby być jej wyrządzona przez wszczęcie egzekucji w celu wyegzekwowania kwoty wynikającej z ustalonego skarżoną decyzją zobowiązania, nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia. Wprawdzie teoretycznie możliwy jest fizyczny zwrot wyegzekwowanej sumy w razie uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji, ale nie przywróci to utraconej przez przedsiębiorstwo skarżącej płynności finansowej, która w wyniku ściągnięcia tej należności mogłaby spowodować konieczność likwidacji przedsiębiorstwa, co stanowi istotną i trwałą zmianę rzeczywistości. Ponadto, zdaniem skarżącej, nie ulega wątpliwości, że w przypadku skierowania egzekucji do jej nieruchomości (tj. stacji paliw, magazynów) i ich ewentualne zbycie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, pozbawi skarżącą środków trwałych stanowiących o bycie prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa i definitywnie przekreśli możliwość odtworzenia prowadzonego przedsiębiorstwa w kształcie sprzed egzekucji. Na poparcie stanowiska skarżąca przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") sąd, po przekazaniu skargi, może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zatem wnioskodawca jest zobowiązany wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo zaistnienia przynajmniej jednej z dwóch wymienionych przesłanek. Należy także zaznaczyć fakultatywny charakter cytowanego wyżej przepisu, który daje Sądowi możliwość wstrzymania wykonania decyzji, nie obligując go do takiego wstrzymania nawet jeżeli wystąpią przesłanki w przepisie tym wymienione. Przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania administracyjnego. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być naprawiona, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenia odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Natomiast tam, gdzie ich wzruszenie w postępowaniu sądowym przywraca stan zgodny z prawem bez powyższych zagrożeń, sięganie po środki ochrony tymczasowej nie jest uzasadnione. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady wynikającej z § 1 tego przepisu, zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, dlatego też warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przede wszystkim to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu w świetle art. 61 § 3 P.p.s.a. Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest właśnie wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zasadne. Nie wystarczy samo powtórzenie treści przepisu, a tym bardziej samo wniesienie o zastosowanie ochrony tymczasowej. Tymczasem do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczający sam wywód strony. Skarżący powinien bowiem poprzeć swoje twierdzenia dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej np. odpisami z zeznań rocznych podatkowych, deklaracji VAT-7, bilansu, rachunku zysku i strat oraz sprawozdania finansowego (por.: J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006 r., s. 188). Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Brak dostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., FZ 65/04; z dnia 3 października 2007 r., I OZ 707/07; z dnia 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09; z dnia 19 października 2012 r., II OZ 905/12 i z dnia 6 czerwca 2013 r., II OZ 408/13 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.p). Twierdzenia strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinno znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Podkreślić również należy, iż w judykaturze utrwalony jest już pogląd, zgodnie z którym, podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA: z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; z dnia 10 maja 2011 r., II FZ 106/11; z dnia 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z dnia 28 września 2011 r., I FZ 219/11 i z dnia 25 kwietnia 2012 r., II FSK 498/12– dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.p). Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Trzeba także zaznaczyć, że Sąd rozpoznając na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie dokonuje oceny zasadności skargi. W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że argumenty zawarte we wniosku ograniczają się tylko do niczym nie popartego twierdzenia, że istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej przyszłej szkody podatniczce. Zauważyć należy, że skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji wskazując na swoją sytuację materialną związaną z koniecznością uregulowania należności wynikającej z zaskarżonej decyzji (brak środków koniecznych do utrzymania). Skarżąca wskazała też, że egzekucja należności wynikającej z zaskarżonej decyzji doprowadzi do utraty płynności finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa, a w konsekwencji może spowodować konieczność złożenia wniosku o upadłość i spowoduje utratę pracy przez pracowników. Skarżąca nie przedstawiła jednak dowodów uzasadniających swoje żądanie. Sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji, co do wystąpienia określonych zdarzeń i dokumentów w tym zakresie, obciąża skarżącą. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody lub że powstałe po jej wykonaniu skutki byłyby trudne do odwrócenia. Skarżąca nie wyjaśniła na czym miałaby polegać szkoda w jej majątku, która w dalszej perspektywie będzie niemożliwa do naprawienia. Nie przedstawiła przy tym swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Sąd stwierdza, że wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności. Z tego względu takie obawy strony skarżącej nie mogą stanowić podstawy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Również obawy dotyczące utraty możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, utraty płynności finansowej, czy skutków ewentualnej egzekucji nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji. Ponadto wykonanie zaskarżonego aktu w drodze egzekucji sprowadzać się będzie do egzekwowania należności pieniężnych, realizowanego zgodnie z określonymi ustawowo zasadami i trybem, w których zobowiązanej także będą przysługiwać odpowiednie środki ochrony prawnej, uniemożliwiające zagrożenie jej bytu, choć z pewnością nie chroniące jej przed pogorszeniem tego bytu. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 61 § 5 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.