I SA/Po 297/17

PostanowienieWSA w Poznaniu2017-05-09

Skład orzekający: Violetta Mielcarek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym?
Ratio decidendi
Skarżąca nie wykazała przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ mimo wezwania sądu nie przedstawiła wyczerpujących informacji dotyczących swojej sytuacji finansowej i majątkowej, w tym sytuacji majątkowej męża, co uniemożliwiło rzetelną ocenę jej możliwości płatniczych. Ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od wpisu od skargi) w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych. Mimo wezwania sądu do uzupełnienia wniosku o szereg dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji finansowej, majątkowej oraz sytuacji jej męża, skarżąca przedstawiła jedynie częściowe wyjaśnienia. Sąd uznał, że przedstawione dane są niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącej i jej męża.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie wpisu od skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 09 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku BW o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie wpisu od skargi w sprawie ze skargi BW na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca BW pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie: wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku podała, że obecnie mieszka w pokoju z oddzielnym wejściem w domu należącym do męża. Z mężem jeszcze przed ślubem ustanowili rozdzielność majątkową małżeńską. Skarżąca podała, że gdy mąż dowiedział się o jej długach odwrócił się od niej i małżonkowie pozostają w separacji faktycznej, t.j. od czasu wytoczenia jej postępowania podatkowego. Wnioskodawczyni podała, że ma dzieci w wieku [...] lat, opiekuje się nimi, przygotowuje im posiłki, w zamian nie płaci mężowi za pokój. Skarżąca podała, że wspiera ją matka, ale dorywczo, w niektóre miesiące w kwotach w wysokości [...]. Matka jest pielęgniarką. Skarżąca podała, że aby mieć na jedzenie i ubranie sprząta dorywczo mieszkania za co otrzymuje ok. [...] miesięcznie. Dzieci utrzymuje mąż, wnioskodawczyni utrzymuje dzieci sporadycznie. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżąca oświadczyła, że z tytułu prac dorywczych oraz pomocy od matki uzyskuje dochód netto w wysokości [...] miesięcznie. Skarżąca podała, że na jedzenie przeznacza ok. [...], na zakup odzieży [...], na zakup środków czystości [...]. Pismem z dnia [..] wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącą, jeżeli zostały złożone zeznania roczne podatkowe za [...] należy przedłożyć odpisy tych zeznań, 2. złożenie wyciągów z rachunków bankowych, lokat bankowych, kart kredytowych za ostatnie [...] miesięcy należących do skarżącej, 3. podanie kosztów miesięcznego utrzymania jakie ponosi skarżąca z rozbiciem na poszczególne wydatki (ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, raty kredytów – z podaniem kiedy kredyty zostały zaciągnięte, na co, w jakiej wysokości i na jaki okres i czy je spłaca, inne koszty), 4. podanie czy skarżąca poza pomocą otrzymywaną od matki i doraźnym sprzątaniem uzyskuje inne dochody, jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości (np. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, posiadania udziałów w spółkach, pełnienia funkcji członka zarządu lub prokurenta, umowy zlecenia, umowy o dzieło, inne), 5. podanie czy skarżąca posiada udziały w spółkach, pełni funkcję członka zarządu lub prokurenta w spółkach, jeżeli tak należy wymienić w jakich spółkach, jaka jest wartość nominalna tych udziałów, czy z tytułu posiadania udziałów w spółkach lub pełnienia w.w funkcji uzyskuje dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości, jeżeli nie to dlaczego, 6. podanie czy skarżąca posiada lub użytkuje pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa, 7. podanie czy skarżąca jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, jeżeli tak to od kiedy i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, jeżeli wnioskodawczyni nie jest zarejestrowana to dlaczego, 8. podanie czy skarżąca pozostaje z małżonkiem w separacji sądowej, jeżeli tak to od kiedy (odpis wyroku), jeżeli małżonkowie nie mają orzeczonej separacji sądowej należy podać w jakiej wysokości i z jakiego tytułu małżonek uzyskuje miesięczne dochody, w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, czy posiada nieruchomości (dom, mieszkanie, nieruchomość rolną, inne nieruchomości), oszczędności, papiery wartościowe, wierzytelności, przedmioty o wartości powyżej 5.000,- zł, pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji (marka, typ, rok produkcji i wartość rynkowa), udziały w spółkach, czy pełni funkcje członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej, czy prowadzi działalność gospodarczą, należy złożyć zeznania roczne podatkowe małżonka za [...], jeżeli zostały złożone to także za [...], wyciągi z lokat bankowych, rachunków bankowych, w tym kart kredytowych za ostatnie [...] miesięcy, jeżeli małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej małżeńskiej należy złożyć również odpis umowy lub orzeczenia o ustanowieniu rozdzielności majątkowej oraz o podziale majątku wspólnego między małżonkami, 9. podanie czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli nie to od kiedy, należy przedłożyć odpisy dokumentów o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie złożyła jeszcze zeznania rocznego podatkowego za [...]. Skarżąca podała, że posiada rachunek bankowy w A, jest to jej jedyny rachunek bankowy jaki posiada, na koncie nie ma żadnych oszczędności, ma jedynie debet za prowadzenie konta. Skarżąca podała, że umowę majątkową małżeńską zawarła jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego. Wnioskodawczyni podała, że działalność gospodarczą zmuszona była zlikwidować z uwagi na prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne. Skarżąca podała, że w [...] podjęła pracę w biurze podróży w G, pracowała tam jakiś czas, biuro mieściło się w B w G i czynne było od [...] do [...], a otrzymywane przez nią wynagrodzenie było najniższe. Skarżąca musiała wynajmować opiekunkę do dzieci, kosztowało ją to ok. [...] miesięcznie, pozostawało jej tak niewiele dochodu, że ze stałej pracy zrezygnowała i zdecydowała się pracować dorywczo, co daje jej dochód bardzo podobny, bo nie wydaje już na opiekunkę dla dzieci, które mają niecałe [...] lat. Wnioskodawczyni podała, że pozostaje z mężem w konflikcie. Mąż ma do niej pretensje za problemy z organami podatkowymi. Mąż nie informuje jej co do swojego majątku. Skarżąca wie, że mąż jest właścicielem nieruchomości i spłaca kredyt. Skarżąca podała, że z tego co wie to mąż ma niskie dochody, otrzymuje obecnie zasiłek rodzinny na dzieci po [...] miesięcznie. Skarżąca podała, że z uwagi na dobro ich dzieci mąż pozwolił jej zajmować jeden pokój z oddzielnym wejściem do domu, który jest wyłączną jego własnością. Wnioskodawczyni wskazała, że mąż nie daje jej żadnych środków pieniężnych, pozwala jej jeść z dziećmi, którym przygotowuje posiłki. Skarżąca podała, że nie ponosi kosztów związanych z zajmowanym pokojem, za środki, które otrzymuje sporadycznie od mamy i za sprzątanie kupuje dzieciom oraz sobie ubrania w lumpeksach, najpotrzebniejsze środki higieny, czasem jakieś słodycze. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie ma żadnych kredytów, ma długi w organach podatkowych na ok. [...], w tym ma zadłużenie względem Izby Celnej z tytułu akcyzy za [...] na kwotę ok. [...]. Skarżąca podała, że nie ma żadnych innych dochodów poza doraźną pomocą otrzymywaną od matki, która pracuje jako pielęgniarka i nie może sama zawsze jej pomagać, ponieważ choruje i bierze lekarstwa. Jedyny dochód skarżącej to sprzątanie. Mieszkanie i jedzenie ma zapewnione z tytułu opieki nad dziećmi. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych udziałów w spółkach, nie pełni żadnych funkcji w żadnych podmiotach prawa, nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych. Skarżąca wyjaśniła, że nie jest zarejestrowana jako bezrobotna, z pracy odeszła sama. W związku z niskim dochodem i kosztami opiekunki, które ponosiła oraz faktem, że jako matka najlepiej zajmie się dziećmi – zdecydowała się sama odejść z pracy i dlatego wiedziała, że nie otrzyma zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca podała, że oferty prace jakie znajdowała lub o jakich dowiadywała się od znajomych, oscylują około najniższego wynagrodzenia, wyjaśniła, że jak obliczy koszty opiekunki, to jej dochody są bardzo zbliżone do tych , które otrzymuje z tytułu prac dorywczych. Skarżąca podała, że nie wie jaka jest sytuacja męża, ale według tego co widzi to nie jest ona dobra, co potwierdza okoliczność, że mąż korzysta z pomocy opieki społecznej na ich dzieci. Wnioskodawczyni do pisma załączyła kserokopię decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego: - na dziecko do [...] lat, przyznany na AW, w kwocie [...] miesięcznie, na okres od [...] do [...], - na dziecko w wieku [...] lat, przyznany na KW, w kwocie [...] miesięcznie, na okres od [...] do [...], - na dziecko w wieku [...] lat, przyznany na AW, w kwocie [...] miesięcznie, na okres od [...] do [...], - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznany na KW, w kwocie [...] jednorazowo. Wnioskodawczyni załączyła kserokopie: postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaświadczenia Prezydenta Miasta z dnia [...] o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, umowy majątkowej małżeńskiej z dnia [...], wyciągu z rachunku bankowego skarżącej prowadzonego przez D za okres od [...] do [...] saldo na rachunku oszczędnościowym wynosi [...], rachunek bankowy podlega zajęciu egzekucyjnemu , zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącą. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 466/11, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 504/11, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu zauważyć jednak należy, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącą oświadczenia stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie opłaty od skargi. Ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Skarżąca mieszka w domu będącym własnością jej męża, ma wydzielony pokój z osobnym wejściem i nie ponosi kosztów związanych z mieszkaniem. Wnioskodawczyni utrzymuje się z prac dorywczych, z tego tytułu ma ok. [...] miesięcznie, otrzymuje sporadycznie pomoc od matki w wysokości od [..] do [...]. Skarżąca podała, że opiekuje się swoimi dziećmi, za to ma zapewnione jedzenie i mieszkanie, nie otrzymuje od męża żadnych środków pieniężnych. Z oświadczeń skarżącej wynika, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, praw majątkowych, wierzytelności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, udziałów w spółkach. Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej, zawiesiła jej prowadzenie od [...]. Mimo wezwania skarżąca nie podała jednak jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jej męża. Skarżąca podała, że pozostaje w konflikcie z mężem, nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, pozostaje z mężem w rozdzielności majątkowej małżeńskiej, jednakże z oświadczeń skarżącej wynika, że nie pozostaje z mężem w separacji sądowej. Z oświadczeń skarżącej wynika również, że jej mąż posiada nieruchomość, spłaca kredyt (nie wiadomo na co kredyt został zaciągnięty, kiedy, w jakiej wysokości, w jakiej wysokości spłaca raty kredytu) i otrzymuje zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości po [...] miesięcznie. Jednakże skarżąca mimo wezwania nie wyjaśniła w jakiej wysokości i z jakiego tytułu małżonek uzyskuje miesięczne dochody, w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, czy posiada inne nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe, wierzytelności, przedmioty o wartości powyżej 5.000,- zł, pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji (marka, typ, rok produkcji i wartość rynkowa), udziały w spółkach, czy pełni funkcje członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej, czy prowadzi działalność gospodarczą. Skarżąca mimo wezwania nie złożyła zeznań rocznych podatkowych małżonka za [...], jeżeli zostały złożone to także za [...], wyciągów z lokat bankowych, rachunków bankowych, w tym kart kredytowych za ostatnie [...] miesięcy, nie wyjaśniła nawet, czy mąż rachunki bankowe posiada. Skarżąca wprawdzie podniosła, że pomiędzy nią i jej mężem istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, jednakże w tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682, dalej jako "K.r.o.") małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonek ma obowiązek udzielenia pomocy małżonce w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, pozostają w separacji faktycznej, nie stanowi okoliczności, w której to mąż nie może pomóc swojej żonie w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 519/14, postanowienie NSA z dnia 08 października 2014 r. sygn. akt I FZ 388/14, postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 42/12, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 486/14, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć bowiem należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 61 ze znaczkiem 4 § 1 K.r.o.), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej czy nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd wysokość osiąganych przez małżonka skarżącej dochodów, jej sytuacja materialna wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez każdego z małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Jak wskazano wyżej obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy to w całości, czy w części, jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 128/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a., skarżąca nie wyjaśniła zatem swojej rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej, na którą wpływ ma również sytuacja finansowa i majątkowa jej męża. W tym miejscu podkreślić należy, że brak współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Uniemożliwia bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja materialna skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów, czy to w całości, czy w części, uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I GZ 170/11, www.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie kosztów sądowych. W tych okolicznościach wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Mając na uwadze fakt, że skarżąca uchyliła się od obowiązku złożenia pełnych wyjaśnień odnośnie swoich rzeczywistych możliwości finansowych i majątkowych, wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić, bowiem przedłożone przez skarżącą dane są niewystarczające dla przyjęcia, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego od skargi. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło