III SAB/Po 43/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę do załatwienia wniosku A. P. z dnia 21 lutego 2025 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy – w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie opisanej w pkt 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A. P. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 24 listopada 2025 r. A. P. dalej: Skarżący reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w P. skargę na bezczynność w prowadzeniu postępowania administracyjnego przez Wojewodę w przedmiocie wydania zezwolenia jednolitego na pobyt Typu A w sprawie [...] postępowania o udzielenie jednolitego zezwolenia na pobyt i pracę na terenie RP zarzucając naruszenie przepisów prawa: 7. Art. 45 ust 1 w związku z art. 31 ust 3 Konstytucji w związku i art. 77 Ust 2 Konstytucji oraz art. 47 w związku z art. 52 ust 1 KPP 8. Art. 112 a Ustawy o Cudzoziemcach w związku z art. 5 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ( U E ) z dnia 14 grudnia 2011 1. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecichprzebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz.U.UE.L 2011.343.1), 9. art. 7,8,1 2,35 par 1 w związku z art. 37 pal l Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku — KPA (DZU 2021 poz. 735) w związku z przepisami Ustawy o cudzoziemcach Mając na uwadze wskazane powyżej zarzuty Skarżący wniósł o: 11. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa 12. wyznaczenie Wojewodzie 14 dniowego terminu do wydania decyzji od uprawomocnienia wyroku w sprawie i zwrotu akt 13. zasądzenie na rzecz skarżącego sumy 2000,00 złotych za naruszenie jego praw w toku postępowania 14. ukaranie Wojewody grzywną 15. obciążenie organu kosztami postępowania w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania na jego rzecz według norm przepisanych W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że 21 lutego 2025 roku złożył do Wojewody wniosek o udzielnie zezwolenia jednolitego na pobyt i pracę. Od tego czasu Wojewoda ograniczył się do przeprowadzenia weryfikacji przez służby bezpieczeństwa Państwa po weryfikacji danych osobowych i dokumentów wnioskodawcy w dniu 14 kwietnia 2025 roku. Po przeprowadzeniu sprawdzeniu Wojewoda, od lipca 2025 roku nie podjął żadnych czynności w sprawie, ograniczając się jedynie do pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania. Mając na uwadze zaistniałą sytuację w ocenie Skarżącego należy stwierdzić, że doszło do bezczynności Organu, a referent sprawy wspólnie z kierownikiem Oddziału Legalizacji Pobytu — P. B. i jej zastępcą S. T., podobnie jak Dyrektor WSC WUW A. S. i I Wicewojewoda [...] nadzorujący pracę Wydziału, nie przejawiają żadnej woli podjęcia czynności i wykonywania w sposób należyty obowiązków służbowych. Skarżący wskazał, że wyżej wymienione osoby nie udzielają żadnych informacji o tym kiedy sprawa zostanie rozstrzygnięta,. Skarżący wraz z pełnomocnikiem uznają, że w szczególności P. B. kieruje się osobistym stosunkiem, albowiem niżej podpisany pełnomocnik wielokrotnie składał skargi na sposób prowadzenia i nadzorowania przez nią postępowań, które były również skuteczne przed tut. Sądem zwłaszcza w zakresie dowolnego prowadzenia przez nią czynności. Nadto pełnomocnik uwagę, że w innych sprawach, w których składał wnioski później, jego mocodawcy uzyskali decyzje bądź znajdują się one na końcowym stadium ( postępowanie w sprawie [...]) Zaniechania ze strony kierującej Oddziałem Spraw Cudzoziemców i podległych jej pracowników potwierdzając krytyczną ocenę w zakresie jakości pracy i przygotowania do obowiązków kadry kierowniczej WUW. Pomimo wieloletniego zatrudnienia P. B. w WSC WUW w żaden sposób nie daje ona gwarancji spełniania zasad określonych w Ustawie o Służbie cywilnej naruszając przepisy art. 76 ust 1 pkt 1 i 4 tejże ustawy. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku A. S. Dyrektora Wydziału Spraw Cudzoziemców WUW, który przejął obowiązki po poprzedniku - G. W. . Od chwili powołania na stanowisko A. S., jak pokazuje niniejsza sprawa, nie podjął żadnych działań zmierzających do załatwienia spoczywających postępowań, podobnie jak odpowiedzialna za Wydział Spraw Cudzoziemców WUW, I Wicewojewoda [...], albowiem od chwili wprowadzenia do Ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy przepisów art. 100 c, d i e można zaobserwować rozprężenie w wykonywaniu obowiązków zwłaszcza osób nadzorujących pracę Wydziału, albowiem okoliczność, że Organ nie zostanie ukarany grzywną a wnioskodawca nie otrzyma świadczenia, daje im poczucie dowolności w procedowaniu i braku odpowiedzialność za nienależyte wykonywanie obowiązków. Zaniechania Wojewody powodują tym samym niestabilność sytuacji osobistej wnioskodawcy i niepewność co do jego dalszej pracy i pobytu w Polsce, co organ ignoruje. Wszczynając postępowanie w sprawie Organ wskazał jedynie, że bieg terminów do załatwienia sprawy został zawieszony . Od tego czasu Organ pozostaje w bezczynności naruszając prawa wnioskodawcy wynikające chociażby z Konstytucji czy norm KPA W ocenie wnioskodawcy Wojewoda celowo wprowadza cudzoziemca w błąd wskazując na treść art. 100c, d i e ust 3 pkt 2 Ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym ha terytorium tego Państwa, wprowadzający zawieszenie biegu terminów do załatwienia sprawy, zwolnienie organu z szeroko rozumianej odpowiedzialności za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania od dnia 8 kwietnia 2022 roku — to jest wskazanej nowelizacji i kolejnych nowelizacji . Należy zwrócić uwagę , że art. 100 a ust 1 wskazanej ustawy wskazuje do jakiego rodzaju osobo odnosi się akt prawny tj wysiedleńców w rozumieniu w rozumieniu art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady Unii Europejskiej nr 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r., w l‹tórej stwierdza się istnienie masowego napływu wysiedleńców z [...], a wnioskodawca nie jest wysiedleńcem. Tym samym Wojewoda dokonuje nieuprawnionej i niedopuszczalnej wykładni zakresu obwiązywania art. 100c, d i e Ustawy z dnia 12 marca 2022 roku, a także wykładni rozszerzającej przepisów, ażeby nadal dopuszczać się bezczynności i przewlekłości postępowania w tej jak i w innych sprawach przy jednoczesnym braku odpowiedzialności po jego stronie. Organ" nigdy nie wskazał żadnych podstaw prawnych do zastosowania art. 100 c ust 3 pkt 2 wskazywanej Ustawy oraz wykładni organów uprawnionych, zwłaszcza w sytuacji obowiązywania w prawie administracyjnym zasady in dubio pro libertate. Przeciwstawiając się tej zasadzie Wojewoda dąży do ograniczenia swojej odpowiedzialności za nienależyte wykonywanie obowiązków przez podległych jemu pracowników a w tym Dyrektora Wydziału Spraw Cudzoziemców WUW A. S. przy ograniczeniu prawa strony do kontroli jednocześnie naruszając przepisy prawa. Stanowisko Wojewody stanowi również naruszenie art. 45 Konstytucji jak i art. 77 ust 2 Ustawy Zasadniczej lstotnytn w tej kwestii jest również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2025 roku w sprawie II OSK 3010/24 podnoszący w swoim uzasadnieniu, że po 30 czerwca 2024 roku nie było już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance ograniczenia prawa do Sądu sprawie bezczynności bądź przewlekłości postępowania. Niniejsza sprawa wskazuje jednoznacznie, że A. S., P. B. nie widzą potrzeby zapoznania się ze stanowiskieim judykatury i wykonywania obowiązków według jej zaleceń. Tym samym należy, że Wojewoda dopuścił się bezczynności albowiem cudzoziemiec przedłożyć wszelkie wymagane dokumenty w sprawie a mimo to nie wydano decyzji W tej sytuacji należy stwierdzić, że skarga na Wojewodę w związku z jego bezczynnością jest uzasadniona, albowiem zostały naruszone prawa wnioskodawcy. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. W ocenie Wojewody żądania Skarżącego nie zasługują na uwzględnienie ze względu na obowiązujący stan prawny. Wojewoda wskazał, na zastosowanie przepisów art. 100d ust. 1pkt 1 lit. a) ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zgodnie z którym ustawy bieg terminów na załatwienia spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do 04.03.2026 r. W tym okresie nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie (art. 100d ust. 3 pkt 1 ustawy). Ponadto w okresie tym, organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 ustawy). Wojewoda podniósł, że skoro zdarzenie prawne w postaci zarzucanego stanu bezczynności zaistniało po dniu 15 kwietnia 2022 r., co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to do oceny jego skutków znajdują zastosowanie przepisy art. 100d specustawy ukraińskiej. Jednocześnie należy wyjaśnić, że przepisy specustawy ukraińskiej mają zastosowanie nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną. Zawieszenie biegu terminów dotyczących spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski dotyczy spraw wszystkich cudzoziemców. Taki pogląd potwierdza ugruntowane już orzecznictwo odnoszące się do problematyki zakresu podmiotowego stosowania przepisów art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach sygn. akt II OSK 2362/23 (i również II OSK 637/23, II OSK 638/23, II OSK 639/23) odniósł się do podmiotowego zakresu ich stosowania, stwierdzając jednoznacznie, że przepisy dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy, przybywających do Polski w związku z konfliktem zbrojnym. Obowiązujące nadal przepisy art. 100d ustawy pomocowej są integralnym elementem kompleksowych specjalnych regulacji związanych z napływem migrantów z Ukrainy w związku z trwającym konfliktem zbrojnym. Decyzja wykonawcza Rady UE 2025/1460 z dnia 15 lipca 2025 r. w sprawie przedłużenia tymczasowej ochrony wprowadzoną decyzją wykonawczą UE 2022/382 z dnia 4 marca 2022r., przedłużająca jej obowiązywanie do dnia 4 marca 2027 r.,potwierdza dużą niestabilność sytuacji na Ukrainie oraz utrzymujące się ryzyko eskalacji konfliktu. Zgodnie z uzasadnieniem wprowadzonych zmian decyzją wykonawczą Rady (UE) 2025/1460 z dnia 15 lipca 2025 r. "obecnie z tymczasowej ochrony w Unii korzysta prawie 4,3 mln wysiedleńców z Ukrainy. Ogólna liczba rejestracji osób korzystających z tymczasowej ochrony utrzymuje się na stałym poziomie i wynosi ok. 4,3 mln, przy czym zauważalna jest niewielka, lecz stała tendencja wzrostowa i niewiele osób deklaruje chęć powrotu na stałe do Ukrainy. Sytuacja w Ukrainie nie pozwala na powrót większości wysiedleńców do tego kraju w bezpiecznych i trwałych warunkach. Według szacunków Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji z kwietnia 2025 r. liczba osób przesiedlonych wewnętrznie w Ukrainie wynosiła 3 757 000, z czego 66 % znajduje się w tej sytuacji od ponad dwóch lat, a 79 % — od ponad roku. Odsetek osób wewnętrznie przesiedlonych od ponad dwóch lat był wyższy wśród osób mieszkających na zachodzie kraju (78 %). Według szacunków Biura ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA) ponad 12,7 mln osób w Ukrainie potrzebuje pilnej pomocy humanitarnej w 2025 r. Co więcej nie można wykluczyć dalszego napływu wysiedleńców na dużą skalę z powodu trudnych warunków humanitarnych, dużej niestabilności i niepewnej sytuacji w Ukrainie w wyniku wojny napastniczej Rosji, w tym wzmożonych i powtarzających się ataków z powietrza na ludność cywilną w całym kraju. Utrzymuje się ryzyko eskalacji konfliktu. Jednocześnie nadal zagrożone jest wydajne działanie krajowych systemów azylowych, gdyby tymczasowa ochrona miała ustać i wszystkie osoby korzystające z tymczasowej ochrony w tym samym momencie wystąpiłyby o ochronę międzynarodową. Wojewoda wskazał także, że długo, jak trwa wojna przeciwko Ukrainie, jest mało prawdopodobne, aby zmalała liczba wysiedleńców w Unii korzystających z tymczasowej ochrony, dlatego konieczne jest jej przedłużenie, aby zaradzić sytuacji osób obecnie korzystających z takiej ochrony w Unii lub tych, które będą jej potrzebować począwszy od dnia 5 marca 2026 r., gdyż takie przedłużenie jest zapewnieniem natychmiastowej ochrony i dostępu do zestawu zharmonizowanych praw i równocześnie sposobem na ograniczenie do minimum formalności związanych z masowym napływem osób do Unii. Przedłużenie tymczasowej ochrony powinno pomóc również zapobiec przeciążeniu systemów azylowych państw członkowskich w związku ze znacznym wzrostem liczby wniosków o ochronę międzynarodową, które mogłyby być składane przez osoby korzystające z tymczasowej ochrony w okresie do dnia 4 marca 2026 r., gdyby do tego czasu miała ustać tymczasowa ochrona, lub przez osoby uciekające przed wojną w Ukrainie i przybywające do Unii w okresie od dnia 5 marca 2026 r. do dnia 4 marca 2027 r. Z uwagi na utrzymujące się powody przyznawania tymczasowej ochrony, w przypadku kategorii osób wysiedlonych, o których mowa w decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382, taką ochronę należy zatem przedłużyć do dnia 4 marca 2027 r. Niniejsza decyzja nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej". Nadal mamy zatem do czynienia z sytuacją nadzwyczajną i rozwiązaniami specjalnymi, których nieodłączną częścią jest zawieszenie biegu terminów w postępowaniach w sprawach legalizacji pobytu. Skutki konfliktu na Ukrainie i specustawy dla wydziałów do spraw cudzoziemców są wielowymiarowe i długoterminowe. Należy je rozpatrywać nie tylko w kontekście skali napływających aktualnie wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt składanych przez obywateli Ukrainy. W szczególności należy zwrócić uwagę, że na wejście w życie oczekują rozwiązania ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które umożliwią obywatelom Ukrainy posiadającym status PESEL UKR ubieganie się o zezwolenie na pobyt czasowy. Wejście w życie tych regulacji spowoduje lawinowy napływ wniosków obywateli Ukrainy, którzy masowo przybyli do Polski w związku z wybuchem konfliktu na Ukrainie (w [...] PESEL UKR ma ok. 85 tys. obywateli Ukrainy). Tak naprawdę, dopiero wraz z włączeniem obywateli korzystających z ochrony czasowej w system legalizacji pobytu uregulowany ustawą o cudzoziemcach, będzie można mówić o wygaszeniu skutków masowego napływu uchodźców z Ukrainy do Polski. Obsługa spraw cudzoziemców do tego czasu będzie miała charakter nadzwyczajny. W tym kontekście nie można zgodzić się z oceną prezentowaną m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24 i 2926/24, w wyroku z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2945/24, w wyroku z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 3096/24, a także w wyrokach z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2234/24 i II OSK 2243/24, że miała miejsce istotna zmiana okoliczności, gdyż ponad dwuletni okres — od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. — należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Poza skutkami konfliktu na Ukrainie i zjawiskami temu towarzyszącymi od wielu lat odnotowywany jest stały wzrost liczby składanych do Wojewody wniosków w sprawach legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce. I tak w 2024 r. do Wojewody wpłynęło ponad 71 tysięcy wniosków, dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców, z czego prawie 44 tysiące zostały złożone przez obywateli Ukrainy. W 2025 r. do dnia sporządzenia niniejszej odpowiedzi na skargę do Wojewody zostało złożonych już ponad 79 tysięcy wniosków o legalizację pobytu, w tym ponad 52 tysiące dotyczących obywateli Ukrainy. Dalej należy wyjaśnić, iż ustawą z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025r., poz. 1301) do dnia 4 marca 2026r. przedłużono okres, w którym pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywateli Ukrainy, którzy przybyli na to terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonym i na terytorium Ukrainy, jest uznawany za legalny oraz związanego z tym dostępu do świadczeń zdrowotnych, świadczeń na rzecz rodzin i świadczeń socjalnych oraz możliwości pobytu w obiektach zbiorowego zakwaterowania osób, należących do grup wrażliwych. Ponadto w związku z utrzymaną ochroną uchodźców z Ukrainy przedłużeniu uległ również okres zawieszenia terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy. W uzasadnieniu do zmiany ustawy ustawodawca argumentuje zmiany, powołując się nie tylko na fakt napływu obywateli Ukrainy do Polski ale również na to, iż od 2014 roku w Pol- sce można zauważyć wyraźne zwiększenie liczby cudzoziemców przyjeżdżających do kraju. Zjawisko to wynika zarówno z rosnącego zapotrzebowania rynku pracy na pracowników z za- granicy, jak i z wydarzeń polityczno-militarnych mających miejsce w Ukrainie — począwszy od aneksji Krymu przez Rosję, aż po późniejszą, pełnoskalową inwazję rosyjską. Dodatkowo od 2020 roku widoczny jest intensywny wzrost liczby wniosków składanych przez obywateli państw trzecich, którzy starają się o legalizację swojego pobytu w Polsce. W rezultacie Polska, będąca krajem emigracyjnym przeszła istotną transformację i stała się państwem o mieszanym charakterze migracyjnym — zarówno emigracyjnym, jak i imigracyjnym. Obecnie obserwuje się systematyczny przyrost liczby osób przyjeżdżających z zagranicy i osiedlających się w naszym kraju. Szacunkowe dane statystyczne wskazują, że w Polsce przebywa obecnie od około 2,3 do 2,5 miliona cudzoziemców, których pobyt można uznać za długoterminowy, czyli trwający dłużej niż 12 miesięcy. W uzasadnieniu do projektu ustawy szczegółowa argumentacja odnosi się do przedłużenia okresu spoczywania terminów załatwiania przez wojewodów określonych spraw administracyjnych cudzoziemców, w tym spraw o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do dnia 4 marca 2026 r. "Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla rozpatrzenia spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiącymi skutki pośrednie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. oraz masowego napływu cudzoziemców, głównie obywateli Ukrainy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jako przykład takiego skutku należy wskazać choćby to, że wraz z rozpoczęciem działań wojennych utracona została prawie w całości możliwość wy- dawania wiz przez polskie urzędy konsularne znajdujące się na terytorium Ukrainy, a które to wizy stanowiły częstokroć podstawy legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Pol- skiej obywateli Ukrainy, niedecydujących się na składanie wniosków do wojewodów o udzie- lenie zezwoleń pobytowych. Z chwilą utraty tej możliwości zwiększyła się grupa przebywają- cych już na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (przed dniem 24 lutego 2022 r.) obywateli Ukrainy zainteresowanych ubieganiem się o udzielenie zezwoleń pobytowych, w szczególno- ści zezwoleń na pobyt czasowy. Z dniem 1 kwietnia 2023 r. wprowadzono w art. 42 ust. 13 i n. ustawy specjalnej możliwość ubiegania się przez obywateli Ukrainy, których pobyt na teryto- rium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy spe- cjalnej, a zatem korzystających w Rzeczypospolitej Polskiej z ochrony czasowej, o określone rodzaje zezwolenia na pobyt czasowy. Dodatkowo obecnie trwają prace legislacyjne nad projektem ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (UD163) przewidującym możliwość składania wniosków w postaci elektronicznej z wykorzystaniem usługi online za pośrednictwem Modułu Obsługi Spraw (MOS). Wprowadzenie ww. rozwiązań ma jednocześnie umożliwić składanie tzw. wniosków o status "CUKR". Możliwość zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy (posiadających status "UKR" oraz mających przedłużone tytuły pobytowe na podstawie właściwych przepisów ustawy pomocowej) oznaczałoby konieczność zalegalizowania pobytu około 1 miliona obywateli Ukrainy, którzy złożyliby wnioski w zbliżonym czasie. W ocenie ustawodawcy powody dla ustanowienia czasowego "spoczywania" terminów trwają dalej i zasadne jest, aby okres tego "spoczywania" przedłużyć do dnia 4 marca 2026 r., tj. do dnia proponowanej w całokształcie perspektywy stosowania instytucji pomocowych wobec obywateli Ukrainy w związku z wojną trwającą na terytorium tego państwa. Podkreślenia wymaga fakt, że liczbę obywateli Ukrainy posiadających status "UKR" szacuje się w Polsce na około 992 tysięcy osób. Natomiast przez cały 2024 r. do wszystkich wojewodów wpłynęło, według aktualnych danych statystycznych, ponad 600 tysięcy wniosków o legalizację pobytu. Przy tak dużej liczbie wniosków rezygnacja z zawieszenia terminów na załatwienie spraw wiązałaby się ze składaniem ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów przez pośredników w sprawach cudzoziemców, które miałyby wymusić na organie procedowanie wniosków poza przyjętą organizacją pracy, tj. realizacją wniosków według kolejności wpływów. W związku z powyższym część pracowników, która obecnie prowadzi postępowania dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców musiałaby zostać przekierowana do obsługi tychże skarg i ponagleń, kosztem wydawania decyzji administracyjnych. Wszystkie powyższe czynności paraliżowałyby działania organów administracji zmuszając je do procedowania w pierwszej kolejności ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów, co wydłużałoby o kolejne tygodnie procedowanie wniosków pobytowych. Jednocześnie należy podkreślić, że przepis ten w żaden sposób nie zwalnia wojewodów z obowiązku prowadzenia postępowań administracyjnych." W kontekście specjalnych rozwiązań dotyczących zawieszenia biegu terminów, wynikających z ustawy "pomocowej" należy podkreślić, że skutki konfliktu nakładają się na trudną sytuację w obszarze obsługi wszystkich cudzoziemców. Stan ten nie jest charakterystyczny jedynie dla Wydziału Spraw Cudzoziemców [...] Urzędu Wojewódzkiego, a dla wszystkich urzędów wojewódzkich i ma charakter systemowy. Problem dostrzeżony został w dokumencie "Strategia migracyjna Polski na lata 2025 —2030" oraz wielu analizach, w tym uzasadniających projekty ustaw regulujących załatwianie spraw cudzoziemców. W ocenie skutków regulacji do projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzono m.in.: "Można zaobserwować, że liczba składanych wniosków od roku 2020 r. rosła znacznie szybciej niż liczba wydawanych decyzji w omawianych sprawach, co oznacza, że coraz więcej spraw pozostaje do rozpatrzenia na kolejny rok i wydłuża się średni czas rozpatrzenia sprawy dotyczącej legalizacji pobytu." "Wszystkie urzędy wojewódzkie zmagają się z niewvstarczającą obsadą kadrową w stosunku do liczby spraw w toku oraz wpływających wniosków." "W ramach przeprowadzonego na wiosnę badania, wojewodowie, w związku ze zdiagnozowanymi problemami, przy założeniu obecnej liczby wniosków, zgłosili łącznie zapotrzebowanie na zwiększenie zatrudnienia o dodatkowe ok. 1 200 etatów." 0 masowości napływu cudzoziemców na terytorium Polski świadczy wzrost liczby złożonych wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt z ponad 280 tysięcy w 2020 r. do 510 tysięcy w 2024 r. Jednocześnie należy jednak mieć na uwadze wzrost wydawanych decyzji z 229 tysięcy w 2020 r. do 442 tysięcy w 2024 r. Biorąc pod uwagę fakt, iż w 2026 r. planowane jest umożliwienie obywatelom Ukrainy objętym ochroną czasową składania wniosków o wydanie karty pobytu, ważnej przez 3 lata można przewidywać, że stan związany z wyjątkowo dużą liczbą napływających wniosków utrzyma się co najmniej do końca okresu obowiązywania ochrony czasowej, czyli do marca 2027 r. Szacuje się, że spowoduje to wszczęcie około 800 tysięcy nowych postępowań, co będzie kolejnym znaczącym obciążeniem dla systemu. W związku z tym utrzymanie stosowania art. 100d u.o.p.o.U. w obecnych okolicznościach pozostaje uzasadnione. Trzeba jednocześnie podkreślić, że w jednostkach sektora publicznego kierownictwo nie ma pełnej swobody w kształtowaniu zatrudnienia. Oznacza to, że osoby zarządzające daną instytucją nie mogą dowolnie zwiększać liczby etatów, nawet jeżeli rzeczywiste potrzeby kadrowe znacząco rosną. Muszą działać w zgodzie z restrykcyjnymi przepisami dotyczącymi gospodarowania środkami budżetowymi oraz zasadami dyscypliny finansów publicznych, które ściśle wyznaczają ramy możliwości organizacyjnych i finansowych urzędu. Nie sposób zgodzić się z personalnymi zarzutami pełnomocnika Skarżącego, dotyczącymi wymienionych w skardze pracowników Urzędu Wojewódzkiego. Wymienione osoby działają z upoważnienia organu i jak wykazano w niniejszej odpowiedzi, tok postępowania wynika z przyczyn obiektywnych nie zaś z osobistego stosunku pracowników do strony postępowania czy pełnomocnika. Organowi nie są również znane żadne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w których Sąd stwierdziłby dowolność w prowadzeniu czynności i imiennie wskazał pracownika kierującego się osobistym stosunkiem w toku wykonywania obowiązków służbowych. Takie działania nie zostały również stwierdzone w toku czynności wyjaśniających w związku z rozpatrywaną skargą. Należy jednocześnie podkreślić, że mimo zawieszenia biegu terminów podejmujemy szereg działań służących usprawnieniu procesów obsługi spraw cudzoziemców. Stale jest to jednak ogromne wyzwanie, mając na uwadze okoliczności obiektywne, w tym te opisane powyżej związane z długotrwałymi negatywnymi skutkami sytuacji kryzysowych. W sprawie nie doszło do bezczynności w postępowaniu, co w konsekwencji czyni bezprzedmiotową ocenę, czy opóźnienie miało charakter rażący. Z ostrożności jednak należy wyjaśnić, co następuje. "Rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). (...) W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27.03.2013 r., II OSK 468/13; a także wyroki WSA: z 10.04.2014 r., II SAB/Wr 14/14; z 11.10.2013 r., II SAB/Po 69/13; z 11.03.2015 r., IV SAB/Po 19/15; dostępne w CBOSA). W kontrolowanej sprawie w ocenie Wojewody taka sytuacja nie wystąpiła. Sytuacja związana z konfliktem zbrojnym na Ukrainie ma charakter wyjątkowy i ma kluczowe znaczenie przy ocenie działalności w zakresie legalizacji pobytu. Wojewoda jest organem administracji publicznej i jest zobowiązany do działania na podstawie i w granicach prawa. Nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa w sytuacji respektowania przez organ przepisów prawa powszechnie obowiązujących. Odnosząc się do przekonania Skarżącego o wynikającym z zawieszenia biegu terminów "rozprężeniu w wykonywaniu obowiązków" i niepodejmowaniu działań należy podkreślić, że mimo zawieszenia biegu terminów podejmujemy szereg działań służących usprawnieniu procesów obsługi spraw cudzoziemców. Należy podkreślić, że mimo zawieszenia biegu terminów podejmujemy szereg działań służących usprawnieniu procesów obsługi spraw cudzoziemców. Na przykład w 2025 (do końca listopada) Wojewoda wydał już ponad 66 tys. rozstrzygnięć w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy, o 10% więcej niż w analogicznym okresie 2024 r. Stale jest to jednak ogromne wyzwanie, mając na uwadze okoliczności obiektywne, w tym te opisane powyżej związane z długotrwałymi negatywnymi skutkami sytuacji kryzyso- wych. Wojewoda nie zgodził się z sugestią zawarta w skardze, że zdaniem Skarżącego w okresie zawieszenia biegu terminów na rozpatrywanie spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców, organ czuje się zwolniony z obowiązku sprawnego rozpatrywania spraw oraz nie podejmuje żadnych działań zmierzających do zakończenia prowadzonych postępowań. Wyżej przytoczone dane nie potwierdzają tej teorii. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wskazał, że do zarzutów naruszenia nieistniejącego przepisu art. 100 e ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa nie sposób się ustosunkować. Mając na uwadze obowiązujący stan prawny, również żądanie przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej, na podstawie art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa jest bezpodstawne. Zgodnie z wymienioną regulacją w okresie zawieszenia biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt tj. w okresie od 24.02.2022r. do 04.03.2026 r. organowi prowadzącemu postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Ponadto, Wojewoda wskazał, że w skardze brak jest jakiegokolwiek argumentacji przemawiającej za przyznaniem Skarżącemu rekompensaty finansowej, a tym bardziej rekompensaty we wskazanej kwocie. Wymieniony nie wskazał jakoby doznał krzywdy w związku z prowadzeniem przez Wojewodę postępowania w Jego sprawie, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie Sądu orzekającego. Pismem z dnia 7 stycznia 2026 r. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył replikę na odpowiedź na skargę. Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a zatem m.in. w sprawach kończących się wydaniem decyzji administracyjnej. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Wojewoda dopuścił się bezczynności w udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terenie RP., wszczętym na wniosek Skarżącej w dniu 21 lutego 2025 r. W pierwszej kolejności, oceniając dopuszczalność wniesionej skargi, wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę – w tym także skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na mocy art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. w przypadku bezczynności jest instytucja ponaglenia. Z akt sprawy wynika, że Skarżący pismem z dnia 30 lipca 2025 r. wniósł wymagane ponaglenie, wobec czego przesłanka formalna do wniesienia skargi została spełniona. Sąd w tym zakresie uznał, że przepisy przywołanej przez Wojewodę ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie mogły stanowić skutecznej przeszkody do wywodzenia środków prawnych w sprawie. W konsekwencji pozostawienie ponaglenia bez rozpoznania, z dnia 4 sierpnia 2025 r. o czym organ zawiadomił skarżącego nie miało znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi. Przechodząc do merytorycznych zagadnień związanych z rozpoznaniem skargi należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym było zbadanie, czy zarzucana w skardze zwłoka Wojewody w załatwieniu sprawy rzeczywiście istniała w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), mocą której w art. 1 pkt 44 dodano do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przepis art. 100c w brzmieniu: "1. W okresie do 31.12.2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki." Następnie cytowana treść art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy została "prolongowana" na kolejny okres w dodanym w dniu 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., przepisem art. 100d (zob. art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r., poz. 185). Następnie kolejne nowelizacje wskazanego wyżej art. 100d przedłużały okres zawieszenia biegu terminów. Obecnie termin obowiązywania omawianych przepisów został przedłużony do dnia 4 marca 2026 r. (zob. art. 10 pkt 1 ustawy z dna 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, Dz. U. z 20245 r., poz. 1301). Sąd podziela przy tym stanowisko, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nim spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy, którzy opuścili Ukrainę w związku z konfliktem zbrojnym, ale i do spraw z udziałem pozostałych cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo oraz na datę przybycia na terytorium Polski. Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie NSA (zob. np. wyroki z: 05.06.2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22; 04.07.2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22; 25.07.2024 r., sygn. akt II OSK 206/24; 10.08.2023 r., sygn. akt II OSK 2521/22; 11.10.2024 r., sygn. akt II OSK 1074/24; 23.10.2024 r., sygn. akt II OSK 1301/24; 10.01.2025 r., sygn. akt II OSK 1341/24; 29.01.2025 r., sygn. akt II OSK 1890/24; 20.02.2025 r. sygn. akt II OSK 2146/24 i II OSK 2212/24, 27.02.2025 r. sygn. akt II OSK 2515/24; 04.03.2025 r., sygn. akt II OSK 2344/24; 12.03.2025 r., sygn. akt II OSK 2299/24; 13.03.2025 r., sygn. akt II OSK 1710/24; 02.04.2025 r., sygn. akt II OSK 2316/24). W tym kontekście należy przypomnieć, że w analizowanych przepisach art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mówi się o "cudzoziemcu", bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej, a nie np. "obywatelu Ukrainy". Skoro ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tej ustawy – definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Nie kwestionując orzecznictwa, na które powołał się Wojewoda w odpowiedzi na skargę, Sąd wskazuje, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały przedstawione inne, zmodyfikowane poglądy dotyczące stosowania przepisów art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy po dniu 30 czerwca 2024 r. Wcześniej, w utrwalonym orzecznictwie NSA przyjmowano, że przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie naruszają Konstytucji oraz prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C. z 2007 r. nr 303, poz. 1; dalej też: "KPP"), jak również art. 6 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284; dalej: "EKPC") (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 801/24, II OSK 867/24, II OSK 925/24 i II OSK 1301/24; 24.10.2024 r., sygn. akt II OSK 1182/24 i II OSK 1183/24; 30 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1303/24; 13 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 821/24; 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 926/24; 17 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1355/24; 21 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1123/24; 18 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2057/24; 20 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1961/24; 26 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1287/24; 27 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2470/24). Natomiast aktualnie, poczynając od wyroków z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24 i II OSK 2926/24, a także w wyrokach z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2234/24 i II OSK 2243/24, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że przepisy art. 100c i 100d ustawy specjalnej mają charakter epizodyczny (czasowy), a ich wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Podkreślono przy tym, że czasowe ograniczenie prawa do sądu (i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) trafnie uznawane jest za uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Uwaga ta została jednak rozbudowana o wskazanie, że konieczne jest, aby sformułowane oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku. Zasygnalizowano, że ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (zob. np. wyrok TK z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). Konkluzja ta koresponduje również z ogólną zasadą prawa cessante ratione legis, cessat lex ipsa (gdy ustaje przyczyna, dla której wydano ustawę, traci moc sama ustawa). Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym orzecznictwie wskazał, że przez "istotną zmianę okoliczności" należy rozumieć nie tylko zmniejszenie liczby wniosków pobytowych wpływających do wojewodów. Tak samo należy traktować również stan, w którym zwiększona liczba tych wniosków (w porównaniu z wpływem sprzed wybuchu wojny w Ukrainie) stała się normą w dłuższym – obecnie ponad trzyletnim – okresie i nie może być już uznawana za sytuację nadzwyczajną. Jak zaznaczono, ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy specjalnej). Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne", dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy specjalnej po dniu 30 czerwca 2024 r. Tym samym wskazano, że po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy specjalnej, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r. zachodzi sprzeczność art. 100d ustawy specjalnej z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości -bezczynności bądź przewlekłego działania organu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Zdaniem NSA, należało zatem odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 854; dalej: ustawa zmieniająca) – w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy – jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, mając na uwadze zachowanie jednolitości orzecznictwa, podziela zaprezentowany wyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, co sprawia, że w realiach niniejszej sprawy zarzucana przez stronę skarżącą bezczynność mogła podlegać merytorycznej ocenie, ale dopiero po dniu 30 czerwca 2024 r. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego i regulacjami dotyczącymi terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlegało zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. W myśl art. 12 k.p.a. - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Stosownie zaś do art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przepisem szczególnym określającym termin załatwienia sprawy w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy jest art. 112a ustawa o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (ust. 2). Nadto, trzeba zauważyć, że przyjęcie przywołanych regulacji nie wyłączyło obowiązywania określonej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania. Obliguje ona organy administracji publicznej do tego, aby działały w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stąd sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Tym samym, w myśl przywołanej regulacji, rzeczą organów jest podejmowanie działań bez zbędnej zwłoki, tak aby w zakreślonych przez prawo lub wskazanych przez organ, na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., terminach doszło do załatwienia sprawy. Zatem z uwagi na treść art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach oraz datę złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, należy stwierdzić, że w postępowaniu wszczętym na skutek przedmiotowego wniosku zarzucana Wojewodzie bezczynność wystąpiła ( pkt 2 wyroku ). Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że dodanie bowiem do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100d zawiesiło termin na rozpatrzenie wniosku skarżącego do 30 czerwca 2024 r. 60 - dniowy termin zaś do rozpatrzenia wniosku strony o pobyt czasowy w celu wykonywania pracy upłynął bezskutecznie. Pomimo przekroczenia terminu załatwienia sprawy, w ocenie Sądu, bezczynność Wojewody nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa ( pkt 3 wyroku). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. np. wyroki NSA z: 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18 - dostępne w CBOSA). Przy ocenie, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także całokształt okoliczności sprawy i jej charakter, a także zakres czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, których przeprowadzenie nie jest zależne wyłącznie od woli i starań organu. Samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por: np. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; wyroki WSA w Gdańsku z: 29 maja 2013 r., II SAB/Gd 29/13 i 27 czerwca 2013 r., SAB/Gd 13/13; wyrok WSA w Łodzi z 17 października 2014 r., II SAB/Łd 124/14 - dostępne w CBOSA). Z uwagi na to, że ostatecznie w niniejszej sprawie nie została wydana decyzja administracyjna w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (żadna ze stron nie zasygnalizowała okoliczności przeciwnej), Sąd w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wojewodę do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 60 dni od dnia otrzymania przez organ wyroku ze stwierdzeniem prawomocności i aktami sprawy (pkt 1 wyroku). Sąd rozważył również zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny, o co wnosił skarżący. W okolicznościach faktycznych sprawy, zdaniem Sądu, brak podstaw do jego zastosowania. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; dostępne w CBOSA). Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze Sąd uznał również, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Zastosowanie środków w postaci zasądzenia sumy pieniężnej lub grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, jest możliwością, z której sąd powinien skorzystać, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez kontrolowany organ administracji publicznej. Środki te są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej stanowi dodatkowo swoistą rekompensatę dla strony skarżącej za dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. II OSK 124/21, CBOSA). Warto w tym miejscu wskazać, iż Skarżący nie wskazał w jaki sposób wycenił wysokość straty wywołanej bezczynnością. Taki obowiązek nie wynika wprawdzie wprost z przepisu prawa, to jednak aktywność Sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez Skarżącego argumentacją (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 września 2018 r., sygn. akt I SAB/Bk 3/18, dostępny w CBOSA). Mając na uwadze cel, któremu służy uprawnienie do przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.,. W ocenie Sądu, niekwalifikowany charakter stwierdzonej w kontrolowanej sprawie bezczynności nie przemawiał za zasadnością przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej. Zatem Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania tego rodzaju dodatkowego środka prawnego. Nie może także umykać z pola widzenia – wskazana już wcześniej okoliczność – że organ działał w oparciu o przepisy ustawy specjalnej pozostając tym samym w przekonaniu, że terminy załatwienia spraw cudzoziemców w dalszym ciągu podlegają zawieszeniu. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w zakresie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej oraz wymierzenie grzywny organowi ( pkt 4 wyroku ) . Na marginesie wskazać należy, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego służy zaskarżeniu rozstrzygnięć lub bezczynności organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest natomiast władny do rozstrzygania w przedmiocie skarg na działania pracowników, co należy do kompetencji organu nadrzędnego lub kierownika urzędu w trybie skargi administracyjnej (art. 227 k.p.a.), O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Na koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, kwota 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.O kosztach postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. (pkt 5 wyroku ) Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym