IV SA/Po 341/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi L. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości. L. Z. pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. (wniesionym 15 grudnia 2017 r.) wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia 26 lipca 2010 r. wydanej przez Burmistrza Miasta [...] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...] o pow.0,1868ha położonej w W. przy ul. [...] na dwie działki o numerach: [...] o pow. 0,1279ha i [...] o pow. 0,0589ha. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 marca 2021 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 156 § 2 i art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 1 i art. 28 (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej: "K.p.a."), w zw. z art. 93 ust. 1, ust. 4i ust. 5, art. 95 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 65 – dalej: "u.g.n."): 1) stwierdziło, że decyzja nr [...] wydana dnia 26 lipca 2010 r. przez Burmistrza Miasta [...] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...] o pow. 0,1868 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej własność L. Z. wydana została z naruszeniem prawa, 2) nie stwierdziło nieważności w/w decyzji na skutek wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Po 564/21 oddalił skargę L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2115/22 oddalił skargę kasacyjną L. Z. na ww. wyrok WSA. Następnie L. Z. pismem z dnia 13 lutego 2025 r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia 26 lipca 2010 r. wydanej przez w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 19 lutego 2025 r., nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia 26 lipca 2010 r. wydanej przez w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że pierwotny wniosek dotyczący nieważności przedmiotowej decyzji został ostatecznie rozpatrzony decyzją Kolegium z dnia 23 marca 2021 r. nr [...] L. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. postanowienie Kolegium. Pismo zatytułowała jako zażalenie na postanowienie SKO w z dnia 19 lutego 2025 r. Wskazała również, że wnosi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 285a P.p.s.a.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej było w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lutego 2025 r., nr [...] odmawiające na podstawie art. 61a w zw. z art. 156 § 1 i art. 157 § 2 k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia 26 lipca 2010 r. wydanej przez w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...]. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że uznał pismo skarżącej za skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lutego 2025 r., nr [...], a nie za skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Wynika to przede wszystkim z treści skargi, której argumenty dotyczą zarzutów w zakresie wad decyzji Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia 26 lipca 2010 r. Skarżąca nie wskazuje natomiast żadnych przesłanek określonych w Dziale VIIa P.p.s.a. i nie rozwija argumentacji dotyczącej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Sąd wskazuje przy tym, że zgodnie z art. 285a § 3 p.p.s.a.: "od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego traktuje się jak orzeczenia wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi.". Skarżąca nie wskazuje w skardze jakichkolwiek norm prawa Unii Europejskiej. Tak sformułowana skarga podlegałaby więc odrzuceniu. Poza tym skarżąca swoje pismo skierowała do SKO w P., a skargę na wskazane w jej uzasadnieniu orzeczenie NSA o sygn. I OSK 2115/22 powinna kierować właśnie do NSA. Poza tym zgodnie z normą prawną odtworzoną na podstawie art. 285l w zw. z art. 175 p.p.s.a. przedmiotowa skarga musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Artykuł 175 § 1 p.p.s.a. stanowi bowiem, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3, które dopuszczają wyjątek od tej zasady, pozwalając na sporządzenie skargi kasacyjnej innym, wymienionym w nich osobom. W niniejszej sprawie nie zachodzi jednak sytuacja przewidziana w § 2 i 3 tego artykułu, tym samym warunkiem formalnym prawidłowego złożenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest sporządzenie i wniesienie jej przez profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat lub radca prawny. Z tego powodu również skarga podlegałaby odrzuceniu. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że intencją skarżącej była skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lutego 2025 r., nr [...] Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania o którym mowa w art. 61 k.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie zaś z art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W orzecznictwie wskazuje się, że wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.10.2022 r., III FSK 780/22, LEX nr 3441517). Na gruncie niniejszej sprawy kluczowe pozostaje ustalenie tożsamości sprawy zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia 26 lipca 2010 r., a żądaniem skarżącej z dnia 13 lutego 2025 r., którym wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia 26 lipca 2010 r. wydanej przez w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...]. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że o tożsamości można mówić wówczas, gdy dostrzegalna jest identyczność czterech elementów identyfikujących stosunek administracyjnoprawny: podmiotów, przedmiotu, determinanty faktycznej oraz determinanty prawnej. Decyzja administracyjna, która stała się decyzją ostateczną, zgodnie z zasadą trwałości może być wzruszona tylko w nadzwyczajnym trybie kontroli, a ponadto tworzy stan powagi rzeczy osądzonej. Sytuację taką należy rozumieć jako skuteczne, jednostronne, trwałe skonkretyzowanie stosunku administracyjnoprawnego między stroną postępowania a organem administracji publicznej, który dokonał takiej konkretyzacji. Od tej pory wzajemne relacje stron stosunku kształtuje decyzja administracyjna, usuwając w cień abstrakcyjną normę prawa administracyjnego materialnego, stanowiącą podstawę postępowania zwieńczonego wydaniem decyzji. Zasada res iudicata stanowi przeszkodę wobec ponownej konkretyzacji tego samego stosunku administracyjnoprawnego, a więc w oparciu o niezmieniony stan faktyczny i prawny sprawy, kształtowany przez przepisy prawa materialnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 09.11.2017 r., sygn. akt: IV SA/Po 763/17, LEX nr 2406176). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Kolegium zasadnie przyjęło, że w sprawie nie można wszcząć ponownie postępowania w zakresie oceny w trybie nadzwyczajnym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia 26 lipca 2010 r. Należy wskazać, że skarżąca pismem z dnia 13 lutego 2025 r. złożyła kolejny wniosek o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji. Poprzedni wniosek został rozpoznany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia 23 marca 2021 r.: 1) stwierdziło, że decyzja nr [...] wydana dnia 26 lipca 2010 r. przez Burmistrza Miasta [...] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...] o pow. 0,1868 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej własność L. Z. wydana została z naruszeniem prawa, 2) nie stwierdziło nieważności w/w decyzji na skutek wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych. Powyższa decyzja SKO w P. jest prawomocna, ponieważ Wojewódzki Sad Administracyjny w P. oddalił skargę (sygn. akt I SA/Po 564/21), a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną (sygn. akt I OSK 2115/22). W ocenie Sądu Kolegium wydało prawidłowe rozstrzygnięcie odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie zachodzi res iudicata, czyli powaga rzeczy osądzonej. Ten sam podmiot (L. Z.) wnioskuje ponownie o stwierdzenie nieważności tego samego przedmiotu postępowania (ww. decyzja z 26.07.2010 r.). Jednocześnie w sprawie nie występują żadne nowe okoliczności. W niniejszej sprawie istnieje już prawomocne rozstrzygnięcie organu (potwierdzone przez WSA i NSA) w zakresie rozpoznania wniosku L. Z. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] z 26 lipca 2010 r., nr [...]. Ponowne rozstrzygnięcie w tym zakresie obarczone byłoby wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., czyli dotyczyłoby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W niniejszej sprawie nie ma zatem podstaw prawnych by powtórnie rozpatrywać sprawę, która już została rozstrzygnięta decyzją ostateczną W orzecznictwie wskazuje się, że art. 61a § 1 k.p.a. jest podstawą prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 lutego 2018 r., I OSK 1825/17, LEX nr 2491766; z 17 listopada 2017 r., I OSK 1053/17, LEX nr 2452939; z 13 października 2017 r., II OSK 2565/16, LEX nr 2399121; z 27 lipca 2017 r., II OSK 2931/15, LEX nr 2384121) lub sprawy, w której już toczy się postępowanie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2017 r., II OSK 1773/15, LEX nr 2304014) - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6.12.2022 r., II SA/Kr 1165/22, LEX nr 3458295. Ponadto, w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że do uzasadnionych przyczyn zalicza się m.in.: wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, powagę rzeczy osądzonej, sprawę w toku, upływ terminu prawa materialnego skutkujący brakiem możliwości domagania się przyznania określonego uprawnienia (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 61a; wyroki WSA w Gliwicach z dnia: 25 maja 2022 r., II SA/Gl 25/22; II SA/Gl 289/22; wyrok WSA w Krakowie z 25 kwietnia 2022 r., II SA/Kr 1625/21, CBOSA). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.