II SA/Rz 200/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Magdalena Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- II SA/Rz 200/18 UZASADNIENIE W dniu 25 kwietnia 2017 r. ZG zwrócił się do Wójta Gminy [...] o wymeldowanie swojej córki AG z budynku mieszkalnego zlokalizowanego w [...] pod nr [...], wskazując, że ostatni raz przebywała ona pod wskazanym adresem w czerwcu 2014 r., obecnie mieszka w budynku nr 10/10 w [...] i tam skoncentrowane jest jej życie osobiste. Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], Wójt Gminy [...] orzekł o wymeldowaniu AG z pobytu stałego z budynku [...] położonego w miejscowości [...]. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że AG nie przebywa w stałym charakterze w miejscowości [...] pod nr [...], a zatem zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz.U. 2017 r. poz. 657), obligujące do wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Wprawdzie w toku postepowania wymeldowana podnosiła, że legitymuje się prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego nakazującym wnioskodawcy przywrócenie AG posiadania pokoju, korytarza, łazienki i wc na I piętrze budynku położonego w [...] pod nr [...], a wnioskodawca skutecznie uniemożliwia jej korzystanie z obiektu i realizację tego wyroku, jednakże zeznania te organ uznał za nie znajdujące potwierdzenia w rzeczywistości. Stosując się do wyroku o przywróceniu posiadania, ZG zaproponował bowiem wymeldowanej wydanie kluczy do mieszkania, jednakże już później wszczęła ona egzekucję komorniczą, która została wykonana w dniu 10 czerwca 2014 r. Pomimo tego, AG nie zdecydowała się zamieszkać w spornym budynku. W ocenie organu, przetrzymywanie przez wymeldowaną jej rzeczy w pokoju nie mogło zostać uznane za dowód chęci przebywania w budynku w [...], zaś w istocie okoliczność ta oznacza, że właściciel budynku – ZG nie może swobodnie korzystać ze swojej własności. W odwołaniu od tej decyzji AG wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem odwołującej Wójt Gminy [...] rozstrzygnął sprawę na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego, skutkującego nieuprawnionym uznaniem, że opuszczenie lokalu przez odwołującą miało charakter dobrowolny. Organ pominął dowody wnioskowane przez stronę, oparł swoje twierdzenia na uchylonym wyroku sądu powszechnego, a ponadto nie zawiadomił odwołującej o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego przed wydaniem spornej decyzji o wymeldowaniu. Odwołująca podniosła, że z budynku w [...] wyprowadziła się z powodu konfliktu z ojcem, zaś gdyby wnioskodawca faktycznie wydał jej klucze do domu, to postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym w [...] pod sygn. [...] zostało by umorzone. Jednakże Sąd w całości uwzględnił powództwo odwołującej, co w jej ocenie ma istotne znaczenie w opisywanej sprawie, a czego nie wziął pod uwagę Wójt Gminy [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności, Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego w opisywanej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, że AG trwale opuściła sporny lokal mieszkalny, nie ma tam skoncentrowanych spraw życiowych i bytowych, a opuszczenie to miało charakter dobrowolny. W ocenie Wojewody, stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób zgodny z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zaś ocena organu I instancji wyprowadzona na podstawie zgormadzonego materiału dowodowego jest logiczna, przekonywująca, nie nosi cech dowolności i odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto – zdaniem organu odwoławczego – organ I instancji zapewnił stronom czynny udział w postępowaniu. W tej sytuacji, wydanie decyzji o jej wymeldowaniu było zasadne. Odnosząc się do zarzutów odwołania związanych z nieuwzględnieniem wyroku sądu i kwestii wydania kluczy do lokalu Wojewoda podał, że w jego ocenie zarzutu te są bezprzedmiotowe. Odwołująca nie zamieszkała bowiem w spornym lokalu po wydaniu wskazanego przez nią wyroku z dnia [...] maja 2015 r. [...] i nie mieszka w nim do dnia wydania decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożonej na tę decyzję AG wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie nielogicznej i sprzecznej z doświadczeniem życiowym oceny dowodów; 2. art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny i wadliwie zgromadzony materiał dowodowy sprawy; 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy błędnej decyzji organu I instancji; 4. art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego zastosowanie, w sytuacji niewykazania przesłanki dobrowolności opuszczenia przez skarżącą lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.)– zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 657, ze z.), zgodnie z którym organ gminy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z powołanego przepisu ma zatem charakter związany, a jej wydanie jest zdeterminowane zaistnieniem 2 przesłanek - opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). Przez opuszczenie lokalu rozumie się natomiast fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowanym jeszcze na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.), które zachowało aktualność, utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyroki NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, Lex nr 50123; z dnia 21 marca 2001 r., V SA 2950/00, Lex nr 80643; z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, Lex nr 190969, z dnia 14 maja 2010 r., II OSK 851/09, Lex nr 597910, z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1577/09, Lex nr 746658; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II OSK 223/12, Lex nr 1219098). O dobrowolności opuszczenia można mówić wtedy, gdy było ono wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. Jednakże zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie tylko na podstawie treści oświadczenia zainteresowanej osoby. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywanie związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lutego 2011 r., II SA/Gl 802/2010, Lex Polonica nr 2592125). Należy jednak podkreślić, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wskazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie przez określoną osobę miejsca pobytu stałego nie nastąpiło wbrew jej woli. Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu muszą być traktowane wszystkie te przypadki, kiedy osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana i swoje centrum życiowe skoncentrowała w innym miejscu. Nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu psychicznego czy fizycznego, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez skorzystania z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub gdy środki te nie okazały się skuteczne prawnie, obliguje organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., II OSK 2122/11, z dnia 10 czerwca 2011 r., II OSK 1049/10, wyrok NSA z dnia 20 maja 2016 r., II OSK 2065/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).). Podobnie, jeśli opuszczenie przez daną osobę miejsca pobytu stałego jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (np. wykonaniem wyroku nakazującego eksmisję z lokalu), to przy ustaleniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby, przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że działanie organów w takich sytuacjach najczęściej nie jest zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 31.01.2018 r., II SA/Bd 623/17, Lex Nr 2453442, wyrok NSA z dnia 5.12.2017 r., II OSK 580/16, Lex Nr 2456045). W orzecznictwie podkreśla się, że wykonanie wyroku eksmisyjnego jest przyjmowane za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, co w rezultacie uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osób eksmitowanych zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji sądowej. Skutkiem wykonania wyroku orzekającego eksmisję danej osoby z lokalu jest bowiem ustanie pobytu tej osoby w tym lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ww. ustawy o ewidencji ludności (por. wyroki NSA: z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt 2111/15; z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 526/11; z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1515/10, z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 24/09; orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie niesporny jest fakt niezamieszkiwania skarżącej w [...], eksponuje ona natomiast okoliczności opuszczenia miejsca zamieszkania, wskazując, że nastąpiło ono na skutek konfliktowej sytuacji z ojcem, a nie w sposób dobrowolny. Eksponuje także kwestię naruszenia posiadania, która została stwierdzona wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2015 r., [...]. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt wydania przez Sąd Rejonowy w [...] wyroku z dnia [...] lipca 2015 r., [...] orzekającego w pkt I eksmisję AG z lokalu położonego w budynku mieszkalnym w [...]. Wyrok ten jest prawomocny i podlega wykonaniu. W tym stanie rzeczy nie mają istotnego znaczenia okoliczności wcześniejszego przywrócenia posiadania pomieszczeń w ww. budynku, skoro nakaz eksmisji został wydany później i podlega wykonaniu. W sytuacji, gdy skarżąca faktycznie nie zamieszkuje pod adresem [...] nie mają też znaczenia podnoszone przez nią kwestie związane z przyznaniem uprawnienia do lokalu socjalnego, a tym samym możliwością wykonania orzeczonej eksmisji. Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się uchybień w prowadzonym postępowaniu, jak również braku obiektywizmu w ocenie dowodów dokonanej przez organy obu instancji. Dysponując materiałem dowodowym w postaci zeznań świadków, oględzin lokalu oraz dokumentów, w tym prawomocnym wyrokiem nakazującym eksmisję AG z budynku nr [...], Wojewoda dokonał oceny tego materiału zgodnie z przepisami art. 77 i art. 80 k.p.a., czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W wyniku tej oceny prawidłowo przyjął, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, skutkujące wymeldowaniem skarżącej z pobytu stałego. Raz jeszcze należy podkreślić ewidencyjny charakter wymeldowania, które potwierdza jedynie fakt, że dana osoba nie przebywa w danym miejscu na pobyt stały, nie stwierdza natomiast w żaden sposób uprawnień do lokalu czy też ich braku. Z wszystkich tych względów Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.