II SA/Rz 632/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Marcin Kamiński WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy -postanawia- 1. odrzucić skargę; 2. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata J. B. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 /słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] stwierdziło niedopuszczalność wniosku P.K.( alej: "Skarżącego") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] o podjęciu postępowania administracyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 134 w zw. z art. 144 i art. 101 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a.") Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiesiło postępowanie w sprawie z odwołania P.K. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w sprawie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przyczyną zawieszenia postępowania był fakt, że w obrocie prawnym funkcjonowały dwie decyzje o uznaniu P.K.za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Postępowanie zawieszono do czasu stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] o uznaniu P.K.za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], a następnie, w związku z tym, że odpadła przyczyna zawieszenia postępowania, postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r. podjęło zawieszone postępowania, pouczając Skarżącego o przysługującym pawie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący zgodnie z pouczeniem złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Stwierdzając niedopuszczalność złożonego środka Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia stronie służy zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Stosownie do art. 101 § 3 K.p.a. na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. Dalej Kolegium wyjaśniło, że istotą art. 101 § 3 K.p.a. było dopuszczenie środka zaskarżenia wyłącznie na postanowienia tamujące postępowania administracyjne i wyłączenie możliwości zaskarżenia postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc na postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania. W związku z powyższym stwierdziło niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego, wskazując także, że bez wpływu na treść postanowienia pozostaje fakt nieprawidłowego pouczenia. W skardze do Sądu Skarżący podnosi, że nie rozumie treści wydanego postanowienia, wie jedynie, że musi się bronić i ma nadzieję, że Sąd mu pomoże. W uzasadnieniu skargi podnosi, że nie uchyla się od płacenia alimentów, lecz znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i sam wymaga pomocy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoje stanowisko wskazał, że Skarżący nie dokonał właściwej analizy wydanych orzeczeń, które nie rozstrzygają sprawy merytorycznie, a stanowią jedynie czynności procesowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") zgodnie, z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rację ma SKO stwierdzając, "że istotą art. 101 § 3 K.p.a. było dopuszczenie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe w świetle brzmienia art. 101 § 3 K.p.a. na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego zażalenie nie przysługuje. Stanowisko to obecnie przeważa w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 340/13, LEX nr 1486961; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt GSK 1651/14, LEX nr 1492994). Faktu tego nie zmienia błędne pouczenie zawarte w skarżonym postanowieniu". Stanowisko to jest aktualne także co do niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 144 K.p.a. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a.). Według art. 101 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie". Takie brzmienie art. 101 § 3 nadała nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego dokonana ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 r., zmieniając dotychczasowe brzmienie: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie". W orzecznictwie sądowym od wejścia w życie tej nowelizacji przyjęte zostało stanowisko, że obecnie treść art. 101 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego należy odczytać w ten sposób, że zażalenie przysługuje na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenie postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Skoro w przepisie tym użyto określenia "postanowienie w sprawie odmowy podjęcia postępowania" i ustawodawca rozumie przez to jedynie postanowienie negatywne, to tak samo należy przyjąć, że postanowienie " w sprawie zawieszenia postępowania", na które przysługuje zażalenie jest wyłącznie postanowieniem o zawieszeniu postępowania. W postanowieniu z 15 lutego 2013 r., II OSK 2921/12 (Lex nr 1282961) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że: "Za taką interpretacją art. 101 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przemawia również wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu. W ocenie Sądu, istotą nowelizacji art. 101 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego było pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego. Zgodnie z zasadą szybkości postępowania – wynikającą z art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego - organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Co do zasady więc postępowanie administracyjne powinno być zakończone w terminach określonych w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadnione jest zatem wyłączenie możliwości odrębnego zaskarżania postanowień, które nie tamują biegu postępowania administracyjnego. Strona niezadowolona ze wskazanych rozstrzygnięć nie zostaje pozbawiona jednak możliwości ich kontroli, gdyż – na podstawie art. 142 Kodeksu postępowania administracyjnego – może je kwestionować w odwołaniu od decyzji i ewentualnie w skardze do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji. Z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że ustawodawca wprost wykluczył zażalenie na podjęcie zawieszonego postępowania, motywując to możliwością oceny jego zasadności w ramach kontroli podjętego rozstrzygnięcia na skutek odwołania (i skargi do sądu), ten sam argument przemawia także za wykluczeniem zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Ponadto, należy zwrócić uwagę na podobne regulacje dotyczące możliwości zaskarżenia postanowień w przedmiocie zawieszenia postępowania zawarte w procedurze sądowoadministracyjnej i cywilnej. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 3 (po zmianie art. 131) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że uregulowanie to nie dotyczy postanowień o odmowie zawieszenia postępowania (postanowienie NSA z dnia 15 września 2008 r., II OZ 856/08, ONSAiWSA 2009, nr 2, poz. 22; postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., II GZ 301/08, Lex nr 551916; postanowienie NSA z dnia 18 maja 2010 r., II OZ 407/10, Lex nr 663658). Orzecznictwo to jest oczywiście aktualne co do postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Treść art. 194 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi również zbieżna jest z art. 394 § 1 pkt 6 k.p.c. Na gruncie poglądów doktryny procedury cywilnej ukształtowało się jednolite stanowisko, zgodnie z którym postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania i podjęciu zawieszonego postępowania nie podlega zaskarżeniu (m.in. W. Siedlecki, w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, pod red. Z. Resicha i W. Siedleckiego, Warszawa 1975, s. 648; A. Zieliński, w: Kodeks postępowania cywilnego. Tom I, pod red. A. Zielińskiego, Warszawa 2005, s. 963)." Takie stanowisko przyjęto w wyroku z 18 czerwca 2013 r., II OSK 2296/12, Lex nr 1525950; w wyroku z 12 lutego 2014 r., II OSK 2509/12, Lex nr 1497438; w postanowieniu z 17 lipca 2014 r., II GSK 1651/14, Lex nr 1492994; w postanowieniu z 10 lutego 2015 r., II OSK 1809/13; w postanowieniu z 8 maja 2015 r., II OSK 2383/13 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zakres właściwości sądu administracyjnego kontroli zgodności z prawem został ograniczony do postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania zażalenie nie przysługuje. Nie jest to też postanowienie, które kończy postępowanie, ani postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty (tak słusznie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 920/14, por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt II GSK 3091/15). Skoro zaskarżone postanowienie nie należy do żadnej z kategorii aktów określonych w art. 3 § 2 P.p.s.a., a brak jest regulacji szczegółowej w rozumieniu art. 3 § 3 P.p.s.a. dopuszczającej możliwość wniesienia na nie skargi do sądu administracyjnego, skargę tę należało ocenić jako niedopuszczalną. Nie ma natomiast znaczenia, że skarżący został pouczony przez organ odwoławczy o tym, że może na postanowienie złożyć skargę do tut. Sądu, ponieważ pouczenie takie nie tworzy samo przez się prawa do zaskarżenia aktu, który nie podlega samodzielnej kontroli. Z tych wszystkich powodów skarga podlega odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1999) i na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714).