I SA/Sz 368/18

WyrokWSA w Szczecinie2018-07-18

Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Marzena Kowalewska, Elżbieta Woźniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może opierać się wyłącznie na danych z ewidencji gruntów i budynków przy ustalaniu podatku od nieruchomości, czy też powinien uwzględnić dowody wskazujące na rzeczywiste przeznaczenie nieruchomości, nawet jeśli nie dokonano zmian w ewidencji?
Ratio decidendi
Organ podatkowy nie może bezkrytycznie przyjmować danych z ewidencji gruntów i budynków, jeśli podatnik kwestionuje te dane i przedstawi inne dowody (np. z oględzin) świadczące o wadliwości tych danych. Zasada otwartości systemu środków dowodowych (art. 180 Ordynacji podatkowej) pozwala na wykazanie nieprawidłowości danych ewidencyjnych za pomocą każdego dopuszczalnego prawem dowodu. Sąd administracyjny jest związany oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu NSA, które nakazywały weryfikację danych ewidencyjnych w oparciu o inne dowody.
Stan faktyczny
Spółka z o.o. nie złożyła deklaracji podatkowej na podatek od nieruchomości za 2014 r. Organ I instancji, opierając się na ewidencji gruntów i budynków, określił spółce zobowiązanie podatkowe. Po uchyleniu przez NSA wcześniejszych orzeczeń, organ II instancji ponownie rozpoznał sprawę, jednakże sąd uznał, że organ nie zastosował się do wskazań NSA dotyczących konieczności weryfikacji danych ewidencyjnych w oparciu o inne dowody, w tym oględziny nieruchomości. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 marca 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 13 listopada 2014 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 r. sprawy ze skargi "K." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 13 listopada 2014 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej "K." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. kwotę [...] złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 23 października 2014 r. Burmistrz wszczął z urzędu wobec K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 r. Wszczęcie postępowania nastąpiło z uwagi na niezłożenie przez spółkę deklaracji podatkowej na podatek od nieruchomości za 2014 r. oraz nieuiszczenie przez nią 10 należnych rat podatku w terminie do 15 dnia każdego miesiąca 2014 r. W toku prowadzonego postępowania, na podstawie ewidencji gruntów i budynków, organ I instancji ustalił, że spółka jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...], składającej się m.in. z niezabudowanych działek nr [...] w części sklasyfikowanych jako nieużytki (N) o łącznej powierzchni 300 m2 oraz działki nr [...] o powierzchni 3.400 m2, sklasyfikowanej jako inne tereny zabudowane (Bi) i zabudowanej budynkami o oznaczeniu innym niż mieszkalne. W dniu 22 października 2014 r. organ I instancji przeprowadził oględziny nieruchomości spółki, w trakcie których ustalił, że na działce nr [...] posadowione są budynki, z których jeden wykorzystywany jest jako budynek mieszkalny (o powierzchni użytkowej [...] m2) a drugi stanowi budynek stajni (o powierzchni użytkowej [...] m2) i jest przeznaczony do hodowli koni. Stwierdził także, że spółka nie posiada dokumentacji dotyczącej zmiany sposobu użytkowania budynku z użytkowego na mieszkalny oraz dokumentacji technicznej budynku, który jest wykorzystywany na cele mieszkalne. W konsekwencji przeprowadzonego postępowania, organ I instancji decyzją z dnia 13 listopada 2014 r. nr [...], określił spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie [...] zł. Organ I instancji przyjął do opodatkowania powierzchnię działki nr [...], tj. [...] m2 według stawki przewidzianej dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą oraz łączną powierzchnię budynków niemieszkalnych [...] m2 według stawki przewidzianej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą. Działki [...] sklasyfikowane w części jako nieużytki uznał za zwolnione z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W wyniku rozpoznania odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 5 lutego 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawowym dokumentem urzędowym, na podstawie którego organ określa powierzchnię jak i rodzaj przedmiotu opodatkowania jest ewidencja gruntów i budynków prowadzona przez starostę powiatowego. Zgodnie zaś z art. 21 ust 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287 ze zm.), dokument ten jest wiążący dla organu podatkowego. Faktyczny sposób użytkowania danej nieruchomości jest bez znaczenia dla określenia wysokości zobowiązania podatkowego, a okoliczność, że właścicielem nieruchomości jest przedsiębiorca, przemawia za prawidłowością uznania wskazanych ww. gruntów i budynków za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Brak decyzji w przedmiocie pozwolenia na przebudowę budynku oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków jako niemieszkalny na mieszkalny uniemożliwia zdaniem organu zastosowanie stawki podatku od nieruchomości w wysokości przewidzianej dla budynków mieszkalnych. Skarżąca spółka wniosła skargę na powyższą decyzję, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 lipca 2015 r. I SA/Sz 482/15 oddalił, podzielając stanowisko organu odwoławczego, że w sprawie dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków były wystarczające do określenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a klasyfikacja gruntów i budynków, na którą powoływały się organy podatkowe w postępowaniu podatkowym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, nie pozostaje w sprzeczności z treścią innego dokumentu urzędowego przedłożonego w sprawie. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę od ww. wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 listopada 2017 r. II FSK 3062/15 uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz uchylił ww. decyzję organu odwoławczego z dnia 5 lutego 2015 r. W uzasadnieniu wyroku, NSA wskazał, że jeżeli podatnik na etapie postępowania podatkowego kwestionuje dane ewidencyjne, organ podatkowy powinien je zweryfikować i ustalić, czy istnieje inny dowód świadczący o wadliwości danych ewidencyjnych. Przepisy ustawy Ordynacja podatkowa (o.p.) przewidują możliwość pominięcia danych zawartych w dokumencie urzędowym (ewidencji gruntów i budynków) i rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o inne dowody. Taki dowód został w sprawie przeprowadzony przez organem I instancji – dokonano oględzin nieruchomości, w wyniku których ustalono rzeczywiste przeznaczenie nieruchomości. Z niewiadomych przyczyn organ całkowicie pominął wnioski płynące z tych oględzin, a sąd I instancji zaakceptował takie stanowisko. NSA wskazał, że sąd I instancji podzielił stanowisko organu o niedopuszczalności przeprowadzenia dowodów przeciw danym z ewidencji gruntów i budynków i uznał, że powołanie się na dowód przeciwny możliwe jest, gdy dokonane zostaną zmiany w ewidencji. Tym samym sąd I instancji wadliwie zinterpretował art. 194 § 3 o.p., który reguluje postępowanie podatkowe, w tym zaś postępowaniu obowiązuje zasada otwartego systemu środków dowodowych (art. 180 o.p.). Wykazanie, że dane w ewidencji są nieprawidłowe może zatem być dokonane za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu- w niniejszej sprawie nastąpiło to w drodze oględzin. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 marca 2018 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 11 grudnia 2014 r. oraz określiło spółce wysokość podatku od nieruchomości za 2014 rok na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, na treść protokołu z przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 22 października 2014 r. oględzin nieruchomości spółki. Przedmiotem oględzin była działka gruntu nr [...] oraz znajdujące się na niej dwa budynki. Następnie wskazał, że w ewidencji gruntów i budynków – ww. działka jest sklasyfikowana geodezyjnie jako inne tereny zabudowane (Bi), a oba budynki były sklasyfikowane jako pozostałe budynki niemieszkalne i budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa. Mając jednak na uwadze, stanowisko NSA organ odwoławczy przyjął, że budynek o powierzchni [...] m2 sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako pozostały budynek niemieszkalny jest w rzeczywistości budynkiem mieszkalnym, ponieważ jest zamieszkały przez ludzi, mimo braku dowodów na to, że nastąpiła zmiana sposobu użytkowania budynku z użytkowego na mieszkalny. Zatem budynek opodatkowano wg stawki dla budynków mieszkalnych ([...] m2 x 0,60 zł/m2 tj. [...] zł). Odnosząc się natomiast do opodatkowania drugiego z budynków (stajnia) o powierzchni [...] m2 organ odwoławczy wskazał, że został on opodatkowany według stawki przewidzianej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą, ponieważ pozostaje w posiadaniu przedsiębiorcy, a zatem wypełnia przesłanki o których mowa w art. 1a ust. pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej "u.p.o.l.".). Organ odwoławczy wskazał przy tym, że spółka prowadzi działalność w zakresie chowu i hodowli owiec, kóz, koni, osłów, mułów, bydła, trzody chlewnej, drobiu (dane z KRS). Budynek będący stajnią wpisany jest w tego rodzaju działalność, co oznacza, że jest związany z działalnością gospodarczą nie tylko definicyjnie lecz w rzeczywistości. Podatek za wskazany budynek wyniósł: [...] zł ([...] m2 x 18,50 zł). Ponadto, w ocenie organu grunt tj. działka nr [...] również podlega opodatkowaniu wg stawki przewidzianej dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą, ponieważ nie jest to użytek rolny, lecz inny teren zabudowany podlegający podatkowi od nieruchomości. Działka służy przedsiębiorcy w jego działalności gospodarczej i jej związek z tą działalnością jest także rzeczywisty, a nie tylko formalny. Podatek za grunt wyniósł: [...] zł ([...] m2 x 0,74 zł). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca spółka – reprezentowana przez adwokata - wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2, art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej: "o.p.") poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego dotyczącego budynków znajdujących się na działce [...]; 2. art. 2 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego dotyczącego gruntu na działce [...]; 3. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b i c w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędne obliczenie podatku z uwzględnieniem niewłaściwych stawek podatku. W uzasadnieniu skargi, spółka wskazała, że z ustaleń zawartych w protokole z oględzin wynika jednoznacznie, że jeden z budynków o powierzchni [...] m2 znajdujących się na działce [...] wykorzystywany jest na cele mieszkaniowe, drugi budynek o powierzchni [...] m2 wykorzystywany jest jako stajnia, a zatem jest przeznaczony przez spółkę do prowadzenia działalności rolniczej, a nie - jak wskazał organ - do prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka prowadzi bowiem działalność rolniczą w zakresie chowu i hodowli bydła, chowu i hodowli owiec, kóz, koni, osłów, mułów, chowu i hodowli trzody chlewnej, chowu i hodowli drobili, chowu i hodowli zwierząt pozostałych. Nadto skarżąca wskazała, że przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie mają zastosowania do działalności w zakresie chowu i hodowli zwierząt (art. 3 pkt 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Odwołując się do wyroków sądów administracyjnych (Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2014 r., II FSK 1846/13 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 maja 2014 r., I SA/Sz 393/14), skarżąca podniosła, że sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę nie przesądza jeszcze o opodatkowaniu stawkami podatkowymi. O tym zaś, czy nieruchomość podlega opodatkowaniu stawkami podatkowymi w podwyższonej wysokości nie decyduje sam fakt posiadania jej przez podmiot posiadający status przedsiębiorcy, lecz sposób w jaki faktycznie jest ona faktycznie wykorzystywana. W ocenie skarżącej w toku postępowania doszło do dokonania błędnych ustaleń faktycznych, które następnie stały się podstawą zastosowania nieprawidłowych stawek podatku, co doprowadziło do ustalenia zobowiązania podatkowego na poziomie wyższym niż uzasadniony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga okazała się skuteczna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 p.1302, dalej "p.p.s.a.") sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym, w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ sąd, działając w warunkach art. 134 § 1 p.p.s.a., dopatrzył się w procesie decyzyjnym organów podatkowych naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest, decyzja wydana w dniu 8 marca 2018 r. przez SKO po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Burmistrza z dnia 13 listopada 2014 r. określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Decyzje te zostały wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem w dnia 16 listopada 2017 r. o sygn. akt II FSK 3062/15, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lipca 2015 r. o sygn. akt. I SA/Sz 482/15 oraz decyzji organu drugiej instancji z dnia 5 lutego 2015 r. Wydając swoje rozstrzygnięcie sąd drugiej instancji skorzystał zatem z dyspozycji art. 188 p.p.s.a. i rozpoznał skargę. Tym samym w aspekcie procesowym stan po wydaniu wyroku NSA rodzi skutki określone w art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Przepis art. 153 p.p.s.a. stanowi, iż: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.". Jak przyjmuje się w orzecznictwie, przez "ocenę prawną", o której mowa w ww. przepisie rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego (np. braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego – por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 08.12.2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1052/05), wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne, i – wreszcie – jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem. Ocena ta może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, jak również kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (vide: komentarz do art. 153 p.p.s.a. [w:] Tadeusz Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Opublikowano: WK 2016). Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza (chociaż nie wyłącznie) oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie (vide np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.01.2014 r., sygn. akt II GSK 1762/12, i z dnia 30.07.2009 r., sygn. akt II FSK 451/08). Istotą wskazań zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sądu jest zapobieżenie w przyszłości popełnieniu tych samych błędów, stwierdzonych w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazania te nie mają i nie mogą przesądzać sposobu rozstrzygnięcia, nie nakazują organom, by wydały konkretny rodzaj aktu prawnego, mają na celu doprowadzenie do wydania orzeczenia zgodnego z prawem, a zatem dążą do zapewnienia przestrzegania zasady legalności (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 05.02.2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1101/14). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ podatkowy, ani sąd administracyjny, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu tegoż sądu, gdyż są nimi związane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.06.2015 r., sygn. akt II FSK 1404/13, i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.03.2014 r., sygn. akt I GSK 534/12). Po uprawomocnieniu się orzeczenia, zawarte w nim stanowisko będzie wiążące nie tylko dla organów wymienionych w art. 153 p.p.s.a., lecz również wskazanych w art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09.10.2014 r., sygn. akt II FSK 2523/12). Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydawaniu decyzji do oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Natomiast związanie sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz do konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (vide: komentarz do art. 153 p.p.s.a. [w:] Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Opublikowano: LexisNexis 2011). Kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się zaś do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest główne kryterium poprawności nowowydanej decyzji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.03.2014 r., sygn. akt I GSK 534/12). Podkreślić należy, że jeżeli sąd administracyjny - rozpatrując ponownie sprawę (czyli rozpatrując skargę na drugą decyzję) - nie uwzględniłby oceny prawnej z pierwszego wyroku, byłoby to naruszenie prawa stanowiące podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi nawet główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 729/10), zaś nieprzestrzeganie zasady przewidzianej w art. 153 p.p.s.a. podważa obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadzi do niespójności działania systemu władzy publicznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10.02.2011 r., sygn. akt II SA/Bk 608/10). Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (vide: komentarz do art. 153 p.p.s.a. [w:] Jan Paweł Tarno, op.cit.). Przepis art. 153 p.p.s.a. określa bowiem taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.05.2015 r., sygn. akt II OSK 2547/13). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie podatkowym i na sądzie może być wyłączony tylko: 1) w razie zmiany ustawy, 2) w wypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy, 3) po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie, a także 4) z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego - uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 30.06.2008 r., sygn. akt I FPS 1/08 (vide: komentarz do art. 153 p.p.s.a. [w:] Jan Paweł Tarno, op.cit.). Zgodnie z powyższym, sąd obecnie rozpoznający sprawę związany jest ustaleniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2017 r., w którym sąd drugiej instancji w pierwszej kolejności wskazał, że istota sporu w sprawie dotyczy znaczenia danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla określenia stawki opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Skarga kasacyjna kwestionuje zasadę, zgodnie z którą to wpisy zawarte w ewidencji precyzują charakter budynku. Zauważyć w tym miejscu należy, że z lektury skargi kasacyjnej wynika, że zarzuty skarżącej dotyczyły nie tylko budynku mieszkalnego, lecz także tej części nieruchomości, która przeznaczona była na pastwiska i stajnię, tym samym uwagi poczynione w uzasadnieniu sądu drugiej instancji powinny być odniesione także do budynku przeznaczonego na stajnię oraz gruntu pod tym budynkiem i gruntu zajętego na pastwisko. NSA w uzasadnieniu swego wyroku wskazał, że: "Jeżeli podatnik na etapie postępowania podatkowego kwestionuje dane ewidencyjne, organ podatkowy powinien je zweryfikować i ustalić, czy istnieje inny dowód świadczący o wadliwości danych ewidencyjnych. Przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa przewidują możliwość pominięcia danych zawartych w dokumencie urzędowym (ewidencji gruntów i budynków) i rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o inne dowody. Taki dowód został w sprawie przeprowadzony przez organem I instancji – dokonano oględzin nieruchomości, w wyniku których ustalono rzeczywiste przeznaczenie nieruchomości. Z niewiadomych przyczyn organ całkowicie pominął wnioski płynące z tych oględzin, a sąd I instancji zaakceptował takie stanowisko." Sąd drugiej instancji także uznał, że: "Sąd I instancji zaaprobował wypracowane na podstawie wykładni językowej stanowisko, że o tym, czy nieruchomość podlega opodatkowaniu stawkami podatkowymi w podwyższonej wysokości decyduje sam fakt posiadania jej przez podmiot posiadający status przedsiębiorcy, wpisany do rejestru przedsiębiorców, a nie sposób w jaki faktycznie jest wykorzystywana. Pogląd ten spotkał się jednak z uzasadnioną krytyką w piśmiennictwie (por. L. Etel, Opodatkowanie nieruchomości i obiektów budowlanych będących we współposiadaniu przedsiębiorcy i innego podmiotu; Prawo i podatki 2008/7 s. 21; R. Lewandowski, Zawieszenie działalności gospodarczej a podatek od nieruchomości; PPLiFS 2010/9 s. 19), a następnie ulegał zmianom w późniejszym orzecznictwie w odniesieniu do statusu prawnopodatkowego nieruchomości znajdującej się w posiadaniu przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną (por. wyroki NSA z dnia 12 czerwca 2012 r., II FSK 2288/10 oraz II FSK 2289/10; z dnia 18 lipca 2012 r., II FSK 32/11). Racjonalnym jest przyjęcie, że ustawodawca uzależnił wysokość stawek podatku od nieruchomości od sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania. Sposób wykorzystywania nieruchomości ma bowiem wpływ na dochód zeń płynący, a to z kolei przekłada się na kwestie stawki podatkowej, która wpływa na wysokość należności podatkowych." W ocenie NSA organ podatkowy nie może bezkrytycznie przyjmować treści wszelkich dokumentów urzędowych bez ich gruntownego zbadania. Sytuacja ta stanowi niewątpliwie wyjątek od reguły przewidzianej w art. 21 u.Pr.g.k. w związku z art. 194 § 1 ord. pod., przepis ten przepis reguluje postępowanie podatkowe, w tym zaś postępowaniu obowiązuje zasada otwartego systemu środków dowodowych (art. 180 ord. pod.). Wykazanie, że dane w ewidencji są nieprawidłowe może zatem być dokonane za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu- w niniejszej sprawie nastąpiło to w drodze oględzin. Wskazać zatem należy, że wobec treści protokołu oględzin oraz treści skargi kasacyjnej, w której wskazano, że odmienność faktycznego wykorzystywania budynków i gruntu dotyczy nie tylko budynku przeznaczonego do zamieszkania, lecz także budynku stajni i gruntu, uwagi NSA odnoszące się do możliwości oceny zapisów znajdujących się w ewidencji gruntów dotyczą nie tylko budynku wykorzystywanego dla potrzeb mieszkalnych, lecz także budynku użytkowanego jako stajnia i gruntu pod tym budynkiem. Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że organ drugiej instancji uwzględnił stanowisko NSA jedynie w części, bez odniesienia się do pozostałego przedmiotu opodatkowania, a objętego zarówno postępowaniem podatkowym jak i sądowoadministracyjnym, w tym także przedmiotu, którego przeznaczenie zostało w sposób odmienny opisane w protokole oględzin z dnia 22 października 2014 r. W konsekwencji zatem uznać należało, że rozpatrując sprawę ponownie Kolegium naruszyło wskazane przepisy postępowania tj. art. 153 p.p.s.a. oraz art. 194 § 3 O.p. Naruszenie to miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, zatem stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należało zaskarżoną decyzję uchylić oraz dotkniętą błędem naruszenia art. 194 § 3 O.p. decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie dowodowe celem jednoznacznego stwierdzenia, czy w sprawie istnieje także rozbieżność w wykorzystywaniu gruntu i budynku stajni z zapisami w ewidencji i orzeknie w zależności od poczynionych ustaleń faktycznych. Samo w sobie bowiem powoływanie się na okoliczność, że spółka jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w realiach rozpoznawanej sprawy nie może być uznane za wystarczające do stwierdzenia, że posiadane przez nią grunty i budynek stajni powinny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości według stawek dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą. Organy bowiem nie dokonały żadnych ustaleń co do przedmiotu działalności spółki poza ustaleniem, że prowadzi ona działalność w zakresie chowu i hodowli zwierząt, nie wskazały także z jakich powodów nie uznały, że nie jest to działalność rolnicza. Wskazać także należy, że z protokołu oględzin z dnia 22 października 2014 r. nie wynika w jaki sposób została ustalona powierzchnia budynków. Orzeczenie o kosztach zostało oparte na treści art. 200 p.p.s.a., który statuuje zasadę odpowiedzialności organu za wynik postępowania przed sądem. Na koszty złożyły się: wpis od skargi w kwocie [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem określone w oparciu o § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.)

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło