II SA/Sz 1263/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę S.L., z powodu uchybienia terminu, na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej obowiązku doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i uchylającą decyzję w części dotyczącej terminu, wyznaczając termin wykonania nakazanych czynności do dnia [...]r. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem, został doręczony pełnomocnikowi skarżącej S.L. – adw. T.R., w dniu [...]r. (dowód k. [...] akt sądowych). W dniu [...]. /data stempla pocztowego/ skarżąca, działając poprzez pełnomocnika, złożyła za pośrednictwem organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powołaną wyżej decyzję organu drugiej instancji. Według autora wniosku, S.L. oraz jej pełnomocnik pozostawali w błędzie, co do daty doręczenia zaskarżonej decyzji i w związku z tym nie ponoszą winy za uchybienie terminowi. Dodatkowo powołano okoliczność choroby syna skarżącej, który wymagał hospitalizacji. Wynikłe z tej sytuacji "zamieszanie" – jak wyjaśnia to strona – spowodowało, że skarżąca była przekonana, iż decyzja "dotarła do niej" nie w dniu [...]r., lecz w dniu [...]r. Dowodem na zaistnienie wskazanych wyżej okoliczności, jest dołączony do przedmiotowego wniosku list skarżącej z dnia [...], kierowany do jej pełnomocnika. Jak wyjaśniła skarżąca, o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dowiedziała się z postanowienia Sądu z dnia [...]. Dodatkowo powołano trudną sytuację socjalno-bytową skarżącej, z której wynika, że strona samotnie wychowuje dwójkę dzieci, a także że nie ma możliwości ogrzewania mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej - "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek orzeknie o przywrócenie terminu. Jak stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy złożyć do sądu, w którym czynność ma być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W przypadku prośby o przywrócenie terminu do dokonania czynności wniesienia skargi, wniosek w tym przedmiocie należy złożyć za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 86 § 3 P.p.s.a.). W piśmie tym należy także uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu (art. 86 § 2 P.p.s.a.). Określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. warunek złożenia wniosku o przywrócenie w terminie siedmiodniowym, od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi determinuje dopuszczalność rozpoznania prośby w tym przedmiocie. Badanie tego warunku następuje w pierwszej kolejności przed dokonaniem merytorycznej oceny wniosku, o którym mowa w art. 86 i art. 87 P.p.s.a.. Z oświadczenia strony wynika, że o uchybieniu terminu dowiedziała się z treści postanowienia Sądu, wydanego w dniu 6 grudnia 2011r. o odrzuceniu skargi. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] r. W tej sytuacji złożony w dniu [...]r. /data stempla pocztowego/,za pośrednictwem organu odwoławczego, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi należy uznać za dokonany w ustawowym terminie, określonym w art. 87 § 1 P.p.s.a. Należy zatem dokonać oceny przedmiotowego wniosku pod kątem wystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez wystąpienie okoliczności, które w rzeczywisty sposób uniemożliwiły wniesienie skargi przez S.L., w przewidzianym ustawą terminie. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (J. P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2010r., s. 244) Przy ocenie wystąpienia tej przesłanki, sąd powinien uwzględnić obiektywny miernik staranności, który wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy (vide postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt I FZ 314/10, opubl. w Lex nr 740754). Jeżeli strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne (vide postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010r., sygn. akt I OZ 870/10, opubl. w Lex nr 742127). Mając na uwadze, że w przedmiotowej sprawie czynności złożenia skargi dokonał za skarżącą wyspecjalizowany pełnomocnik, będący adwokatem, należy również wskazać, iż strona reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, w konsekwencji ponosi również odpowiedzialność związaną z wyborem pełnomocnika oraz skutki podejmowanych przezeń czynności (postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2010r., sygn. akt I OZ 891/10, opubl. w Lex nr 742148) Skarżąca, jako przesłankę braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi podała, że zarówno ona, jak i jej pełnomocnik pozostawali w błędzie, co do faktycznego terminu odbioru przesyłki, zawierającej skarżoną decyzję i z tego powodu nie ponoszą winy w uchybieniu terminowi. Odnosząc się do tego stanowiska strony należy zauważyć, że błędne przekonanie, co do sposobu i terminu dokonania czynności procesowej, nie uzasadnia wyłączenia winy strony w uchybieniu terminu, jeżeli strona została prawidłowa pouczona w tym zakresie przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję. Stwierdzić należy, że znajdujący się w aktach administracyjnych egzemplarz decyzji z dnia [...]r. zawiera prawidłowe pouczenie o możliwości złożenia skargi. Nie można tym samym uznać, że do omyłki w sposobie obliczenia terminu mogło dojść z winy organu. W dalszej części swych wywodów skarżąca wyjaśniła, że omyłka w przyjęciu przez nią daty doręczenia decyzji, wynikła także z "zamieszania" spowodowanego chorobą syna, co uniemożliwiło bezpośredni kontakt z pełnomocnikiem, a także wpłynęło na przekonanie strony o doręczenie zaskarżonej decyzji w innym terminie. Wyjaśnić należy, że choroba strony (jej pełnomocnika), czy też choroba innej osoby, powierzonej opiece wnioskodawcy nie wyłącza winy, chyba że z okoliczności sprawy wynika, iż choroba była nagła i trwała przez cały okres otwarty do dokonania czynności, a nadto strona obiektywnie nie miała możliwości, posłużenia się innymi osobami (członkami rodziny, pełnomocnikiem), aby dochować terminowi (vide postanowienie z dnia 10 grudnia 2010r., sygn. akt I FZ 426/10, opubl. w Lex nr 740868, postanowienie NSA z dnia 28 maja 2008r., sygn. akt I GZ 143/08, opubl. w Lex nr 479051). Informacje podane we wniosku nie wskazują, na istnienie takich jak wyżej okoliczności, wyłączających winę strony w złożeniu skargi z uchybieniem terminu. Skarżąca w okresie przebiegu choroby syna, zwróciła się do pełnomocnika, o napisanie skargi (pismem z dnia [...]r.), co samo przez się świadczy, o tym, że choroba syna nie stanowiła przeszkody, by polecić pełnomocnikowi sporządzenie skargi w otwartym terminie do dokonania tej czynności, który upływał z dniem [...] r., a zatem istniała realna możliwość złożenia skargi w terminie. Nie zasługują także na aprobatę twierdzenia pełnomocnika skarżącej, iż nie ponosi on winy w uchybieniu terminowi, skoro strona błędnie poinformowała go o dacie odbioru zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć na poglądy orzecznictwa w tym przedmiocie, w których podkreśla się na obowiązek szczególnej staranności, jaki wiąże się z wykonywaniem zawodu wyspecjalizowanego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego). Wobec wyspecjalizowanego pełnomocnika stawia się wyższe standardy staranności, niż od strony (vide postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 2/11, opubl. w LEX nr 742415). Pełnomocnik wiedząc o sytuacji losowej skarżącej, winien upewnić się, czy faktycznie podane przez stronę informacje miały miejsce. Wobec aktualnie dostępnych środków komunikacyjnych, nie sposób przyjąć, iż podejmujący się prowadzenia sprawy pełnomocnik, nie miał możliwości skontaktowania się ze stroną bezpośrednio lub pośrednio (np. telefonicznie), aby zweryfikować istotne dla sprawy aspekty (w tym terminy), jak również, że nie miał ten pełnomocnik możliwości ustalenia rzeczywistego doręczenia zaskarżonej decyzji, w organie, który ma siedzibę w tej samej miejscowości, w której pełnomocnik prowadzi kancelarię. Jak wynika z poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, kierujący się logiką i doświadczeniem zawodowym, związanym z prowadzeniem spraw sądowych, jak też mający na względzie doświadczenie życiowe, pełnomocnik winien czynić przewidywania, co do przebiegu czynności procesowych w tym także zachowania ich terminów, dbać o właściwą komunikację z klientem, tak aby nie narazić strony na negatywne skutki (vide postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt II FZ 77/11, opubl. w LEX nr 783854; postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2010r., sygn. akt II FZ 303/10, opubl. w LEX nr 694415). Równocześnie od osoby profesjonalnie zajmującej się pomocą prawną należy oczekiwać daleko idącej współpracy z swoim mocodawcą, także w sytuacjach losowych (vide postanowienie z dnia 16 sierpnia 2010r. , sygn. akt II FZ 422/10, opubl. w LEX nr 742477). Nie stanowią także usprawiedliwienia uchybienia terminu, okoliczności dotyczące sytuacji materialnej, w tym lokalowej strony. Mogą one co najwyżej stanowić podstawę do ubiegania się przez skarżącą o przyznanie prawa pomocy (vide postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I FZ 463/10, opubl. w LEX nr 740934; postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010r., sygn. akt I OZ 886/10, opubl. w LEX nr 742143). Okoliczność omyłki w przyjęciu biegu terminu do wniesienia skargi jest bezsporna, potwierdza ją w istocie oświadczenie wynikające z treści samego wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto, okoliczności przedstawione we wniosku, w świetle prezentowanego przez Sąd stanowiska, a także powołanych orzeczeń judykatury, nie stanowią usprawiedliwionych przesłanek braku winy, koniecznej do uznania za zasadny, złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W szczególności nie sposób uznać, że błąd w obliczeniu biegu terminu, należy do okoliczności, której skutków strona (jej pełnomocnik), nie była w stanie zapobiec nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W tych okolicznościach, na mocy art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak na wstępie.