II SA/Wa 1453/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi małoletniej K. L. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego S. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2024 r., nr [...] którą odmówił małoletniej K. L. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego S. L. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu S. L. W uzasadnieniu organ przywołał art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.). Wskazał, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga spełnienia wszystkich warunków określonych w powołanym przepisie prawa, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Powołany wyżej art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej może być ponadto zastosowany tylko do sytuacji wyjątkowych, gdy mimo dołożenia wszelkiej staranności zaistniały niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody w uzyskaniu świadczenia na ogólnych zasadach. Prezes ZUS wyjaśnił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z powyższym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia do świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej, a następnie wnioskodawcy - członkowi rodziny po osobie zmarłej (wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 29 maja 2007 r., sygnatura akt II SA/Wa 460/07). Prezes ZUS wskazał, że w sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny niespełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest wiec zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. Niespełnienie przez ojca dziecka powyższego warunku powoduje, że małoletnie dziecko nie może skutecznie domagać się renty rodzinnej w drodze wyjątku, jako że prawo do tego świadczenia jest pochodną prawa przysługującego ubezpieczonemu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 września 2001 r., sygnatura akt II SA 1717/01, dostępny w LEX nr 55030). Z akt sprawy wynika, że udokumentowano 13 lat, 5 miesięcy i 5 dni okresów składkowych i nieskładkowych ojca dziecka, który zmarł w wieku 52 lat. Prezes ZUS zaznaczył, że przy ustalaniu prawa do świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej brany jest pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia pracownika. Okres ten powinien być adekwatny do jego wieku, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia winno wynikać ze szczególnych okoliczności niezależnych od ubezpieczonego i niemożliwych do pokonania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16.02.2012 r., sygnatura II SA/Wa 79/12). Z akt sprawy wynika, że w okresach od 5.04.2000 r. do 17.06.2001 r., od 21.07.2003 r. do 31.05.2008 r., od 1.08.2008 r. do 1.11.2017 r., od 1.11.2020 r. do 4.01.2022 r. wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez ojca dziecka pracy lub innej działalności podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Wprawdzie przepis art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie uzależnia przyznania świadczenia od określonego okresu lub długości przerw pomiędzy poszczególnymi okresami zatrudnienia, jednak przyczyny, dla których osoba nie nabyła uprawnień do emerytury lub renty, muszą być takie, że istnieje możliwość potraktowania ich jako okoliczności szczególnych, wyjątkowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21.10.2009 r., sygnatura II SA/Wa 714/09). Prezes ZUS podkreślił, że przeprowadzona analiza akt sprawy nie wskazuje aby w wykazanych przerwach ojciec dziecka nie mógł podjąć zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. We wskazanych okresach nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia. Nie zostały udokumentowane również inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Przerwy w zatrudnieniu ojca dziecka strona usprawiedliwia złym stanem zdrowia oraz chorobą alkoholową. Prezes ZUS zauważył, że samo istnienie choroby nie zawsze jest równoznaczne z niezdolnością do pracy. Subiektywne odczucia co do stanu zdrowia oraz braku możliwości wykonywania pracy z uwagi na zdrowie nie stanowią usprawiedliwienia dla braku odpowiedniego okresu ubezpieczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19.12.2007 r., sygnatura II SA/Wa 1317/07). Prezes ZUS wyjaśnił, że uzależnienie alkoholowe nie stanowi nie dającej się usunąć przeszkody, która uniemożliwiałaby świadczenie pracy. Nie jest też zdarzeniem skutkującym niezdolnością do pracy i jako takie nie może być uznane za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21.01.2003 r. sygnatura II SA 3404/02, dostępny w LEX nr 142371). Pojawienie się choroby alkoholowej nie eliminuje osoby nią dotkniętej z rynku pracy, jakkolwiek może stanowić pewne utrudnienie w zachowaniu stabilności zatrudnienia. Organ wskazał, że przy rozpatrywaniu wniosku o świadczenie w drodze wyjątku ocenie podlega również sytuacja materialna. Z akt sprawy wynika, że średnie wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia (za marzec, kwiecień i maj 2024 r.) strony wynosi 4527,00 zł brutto. Kwota przypadająca na jedną osobę w rodzinie w wysokości 2263,50 zł brutto nie pozwala stwierdzić, że strona pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS zaznaczył, że pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" - jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku - nie jest zdefiniowane w ustawie emerytalnej. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2024 r. wynosi 1780,96 zł brutto (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15.11.2012 r., sygnatura I OSK 2248/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8.06.2017 r., sygnatura II SA/Wa 1851/16). Przepis art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewniłoby posłużenie się jako kryterium głównym wydatkami (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10.02.2017 r., sygnatura II SA/Wa 1625/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi małoletniej K. L. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego S. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła naruszenie art.7, art.77 § 1 k.p.a. oraz art. 18 i 71 § 1 zdanie 2 Konstytucji RP. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2024 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca w uzasadnieniu wskazała, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej jej małoletnia córka K. L. spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej renty rodzinnej po zmarłym ojcu S. L. w drodze wyjątku. Jest osobą ubezpieczoną i córką pozostałą po zmarłym ojcu. Skarżąca podniosła, że S. L. był alkoholikiem z syndromem DDA i depresją z postępującym w fazie ciągów Zespołem Ottela. Alkoholizm jak wiele innych chorób jest dolegliwością, do powstania której człowiek w mniejszym lub większym stopniu przyczynia się świadomie bądź nie, jednak skutki tej choroby nie zależą już w pełni od woli człowieka. Sam fakt uzależnienia od alkoholu ojca córki, miał wpływ na nieuzyskanie przez niego renty w trybie zwykłym. Fakt ten nie powinien być sankcją wykluczającą małoletnią córkę z grona adresatów normy zawartej w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Skarżąca podniosła m.in., że z powodu choroby ojciec dziecka dłuższy czas przebywał zarejestrowany jako osoba bezrobotna. W orzecznictwie przyjmuje się taką sytuację za okoliczność uzasadniającą przyznanie świadczenia w drodze wyjątku ( wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2011r. sygn. akt. I OSK 1694/11). Ojciec małoletniej córki w chwili śmierci pozostawał w stosunku pracy, gdyby nie samobójcza śmierć mógłby pracować do momentu wypracowania swojej renty tj. 9 brakujących dni w ostatnich 5 latach. Skarżąca wskazała na wynagrodzenie uzyskane w ostatnich trzech miesiącach Podniosła, że brak niezbędnych środków, a ubieganie się o świadczenie w drodze wyjątku musi być oceniane indywidualnie ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09.01. 2012 III UK 36/12). Skarżąca wymieniła wydatki gospodarstwa domowego. Zaznaczyła, że jej zarobki nie wystarczają na pokrycie niezbędnych wydatków. Wskazała na potrzeby dorastającej nastolatki, jej pasję artystyczną oraz koszty z tym związane, a także koszty leczenia córki. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na wezwanie Sądu przedstawicielka ustawowa małoletniej skarżącej w piśmie z dnia 10 października 2024 r. wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie Prezes ZUS i pełnomocnik skarżącej wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W związku z powyższym Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie podlegała uwzględnieniu. W ocenie Sądu, postępowanie przeprowadzone zostało przez organ zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775), zwanej dalej k.p.a. Prezes ZUS nie naruszył przepisów postępowania, w tym m.in. art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie naruszył również przepisu prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zarzuty skargi podniesione przez przedstawicielkę ustawową małoletniej nie są zasadne. Ustalenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania małoletniej K. L. renty rodzinnej w drodze wyjątku jest – w stanie faktycznym tej sprawy – prawidłowe. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezesa ZUS nie naruszają zatem prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Zaznaczyć przy tym należy, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W pierwszej kolejności ocenie podlega zatem spełnienie tych przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę. W sprawie niniejszej organ zasadnie stwierdził, że nie zostały spełnione dwie z wymaganych przesłanek, tj. nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu nabycie uprawnień w trybie zwykłym oraz przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Ocena organu w tym zakresie jest zdaniem Sądu prawidłowa, a tym samym ocena materiału dowodowego dokonana przez organ nie była dowolna i uwzględniała okoliczności mające w tej sprawie znaczenie. Organ nie naruszył przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ stwierdzając, że wykazany dochód przypadający na jednego członka rodziny, tj. 2263,50 zł brutto, nie wskazuje, aby wnioskodawca pozostawał bez niezbędnych środków, uzasadnił decyzję w sposób pozwalający na stwierdzenie, że rozważono wszystkie istotne w tej sprawie okoliczności. Jak wskazano już wyżej, do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Odnosząc się do przesłanki szczególnych okoliczności, wskazania wymaga, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2000 r. sygn. akt II SA 306/00, niepublikowany), przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2987/19 wskazano, że kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Posługując się zwrotem "szczególnych okoliczności", prawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo uwypukla i podkreśla cel regulacji. Jednak nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zdarzenie to musi mieć taki charakter, by uniemożliwiało ubezpieczonemu pracę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2000 r., II SA 954/00, LEX nr 53788). Podkreślenia wymaga też, że wprawdzie przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie uzależniają wprost przyznania świadczenia w drodze wyjątku od okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, to jednak przy ocenie sprawy nie można zupełnie pomijać tej okoliczności, albowiem świadczenie w drodze wyjątku jest świadczeniem związanym ze stażem zatrudnienia oraz z okresem odprowadzania składek na to ubezpieczenie (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1196/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, ocena zasadności wniosku o świadczenie w drodze wyjątku nie powinna być czyniona w całkowitym oderwaniu od długości okresów ubezpieczenia, gdyż świadczenie to może być przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1046/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej należy oceniać sytuację osoby mającej niewielki okres ubezpieczenia od osoby, która udowodniła okresy ubezpieczenia niewiele odbiegające od wymaganych ustawowo (vide Ł. Prasołek [w:] Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz pod red. B. Gudowskiej i K. Ślebzaka, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013 i cyt. tam orzecznictwo, w tym m.in. wyrok NSA z 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1023/08). W sprawie, w odniesieniu do ojca dziecka, na przestrzeni 52 lat życia udokumentowano tylko 13 lat, 5 miesięcy i 5 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Odnotowano liczne przerwy w wykonywaniu zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W okresach od 5.04.2000 r. do 17.06.2001 r., od 21.07.2003 r. do 31.05.2008 r., od 1.08.2008 r. do 1.11.2017 r., od 1.11.2020 r. do 4.01.2022 r. wystąpiły przerwy w wykonywaniu pracy lub innej działalności podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Akta postępowania administracyjnego wskazują też liczne okresy zarejestrowania ojca dziecka w UP jako osoba bezrobotna (karta 20 akt administracyjnych). Ustalenie to nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednakże powyższe uchybienie przepisowi art. 107 § 3 k.p.a. nie miało wpływu na wynik niniejszej sprawy. Okoliczność zarejestrowania w Urzędzie Pracy nie stanowi bowiem okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż okres formalnej rejestracji jako osoby bezrobotnej w urzędzie pracy nie stanowi okoliczności szczególnej na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA 3741/01, wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1396/14, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1396/14, wyrok NSA z dnia 24 lipca 2001 sygn. akt 444/01, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 517/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie niniejszej zasadnie organ stwierdził, że w odniesieniu do ojca dziecka nie wykazano szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły mu wypracowanie świadczenia w trybie zwykłym. Już z tego powodu brak było możliwości przyznania świadczenia małoletniemu dziecku. W sprawie nie chodzi zatem o szczególną sytuację w jakiej znajduje się obecnie małoletnie dziecko, która to sytuacja przedstawiona została w skardze a wcześniej także w postępowaniu przed Prezesem ZUS. Szczególne okoliczności, o których mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS odnosić należy do sytuacji ojca dziecka, która była przyczyna niewypracowania świadczenia w trybie zwykłym. Sąd na podstawie całokształtu materiału dowodowego zawartego w aktach postępowania administracyjnego nie znalazł podstaw do zakwestionowania twierdzenia organu o braku spełnienia przesłanki szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły wypracowanie ojcu dziecka świadczenia w trybie zwykłym. Z akt sprawy nie wynika, aby przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli wnioskodawcy, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. W toku postępowania i w skardze ponownie strona powoływała się na chorobę alkoholową ojca dziecka. Wskazania wymaga w związku z powyższym, że wprawdzie alkoholizm co do zasady nie stanowi okoliczności szczególnej, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy, gdyż skutków alkoholizmu (a także innych uzależnień) nie można uznać za okoliczności usprawiedliwiające bezczynność zawodową, jednakże brak aktywności zawodowej spowodowany chorobą alkoholową może być uznany za usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami, o ile osoba nim dotknięta podejmuje działania zmierzające do przezwyciężenia zaistniałej sytuacji, a w szczególności podejmuje stosowne leczenie. Należy przy tym podkreślić, że chodzi tu o permanentną walkę z nałogiem, czyli podejmowanie nieprzerwanie prób leczenia, nawet jeśli próby te są nieudane (por. wyrok NSA z 30 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 1703/21). Konieczne jest tu zatem wykazanie systematycznej walki z nałogiem, wykazanie okoliczności poddania się permanentnemu leczeniu. W takim przypadku okoliczności dotyczące leczenia nałogu alkoholowego mogą mieć znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanek, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie świadczenia w drodze wyjątku (vide wyrok NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 3129/23). W sprawie niniejszej nie wykazano podejmowania przez ojca dziecka prób leczenia choroby alkoholowej. W przypadku ustalenia tego rodzaju okoliczności i dowodów potwierdzających leczenie, strona może ponownie wnioskować o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Organowi nie można zarzucić w tej sprawie, że nienależycie przeprowadził postępowanie. Także w skardze nie powołano się na żadną okoliczność szczególną, która nie pozwalała ojcu dziecka na objęcie ubezpieczeniem w przerwach w zatrudnieniu wymienionych w zaskarżonej decyzji. O wyjątkowości okoliczności nie może przesądzać subiektywne przekonanie strony i obecna sytuacja małoletniej wnioskodawczyni. Nadto, w sprawie nie została spełniona przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Organ prawidłowo ustalił w decyzji, że dochód rodziny wynosi 4527,00 zł brutto. Kwota przypadająca na jedną osobę w rodzinie w wysokości 2263,50 zł brutto nie pozwalała stwierdzić, że małoletnie dziecko pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie zawierają definicji pojęcia "niezbędne środki utrzymania", zatem zachodziła konieczność wypracowania przez organy administracji oraz judykaturę sposobu rozumienia tego pojęcia. Zasadnie Prezes ZUS przyjął, że pojęcie to odnieść należy do kwoty najniższej emerytury. W judykaturze wypracowane zostało stanowisko, zgodnie z którym metodą wyjaśnienia tego pojęcia może być odniesienie się do najniższej kwoty świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym (v. wyrok NSA z 15 listopada 2012 r., sygn. I OSK 2248/12, wyrok NSA z 27 września 2006 r., sygn. I OSK 1112/06, wyrok z 7 października 2021 r., sygn. I OSK 4478/21). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten podziela. Za uzasadnione należy uznać twierdzenie, że najniższe świadczenie przyznane w trybie zwykłym, umożliwia zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby. Chodzi tu o potrzeby natury podstawowej, które swym zakresem mogą odbiegać od potrzeb wnioskodawcy w szerszym znaczeniu. Ponadto przedstawione wyżej odniesienie się do kwoty najniższego świadczenia wydaje się stanowić obiektywny, jednakowy dla wszystkich wnioskodawców, miernik spełnienia przesłanki ustawowej (v. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OSK 7684, (v. wyrok NSA z 15 listopada 2012 r., sygn. I OSK 2248/12, wyrok NSA z 27 września 2006 r., sygn. I OSK 1112/06, wyrok z 7 października 2021 r., sygn. I OSK 4478/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Za uzasadnione należy uznać twierdzenie, że najniższe świadczenie przyznane w trybie zwykłym, umożliwia zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby. Chodzi tu o potrzeby natury podstawowej, które swym zakresem mogą odbiegać od potrzeb wnioskodawcy w szerszym znaczeniu. Trafnie tym samym organ stwierdził, że porównując dochód na osobę w rodzinie z wysokością najniższej emerytury, nie można przyjąć, iż wnioskodawczyni nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Wykazany dochód, przypadający na jednego członka rodziny w wysokości 2263,50 zł brutto miesięcznie, przekracza kwotę najniższego świadczenia emerytalnego, które od 1 marca 2024 r. wynosi 1780,96 zł brutto. Ustaleń, co do prawidłowości stwierdzenia braku niezbędnych środków utrzymania nie zmieniają informacje dotyczące dochodu wskazane w skardze, albowiem potwierdzają one jedynie trafność stanowiska organu zajętego w zaskarżonej decyzji. Podniesione w skardze kwestie kosztów wizyt lekarskich, czesnego w szkole rysunku, przyborów plastycznych, czy innych wymienionych w skardze potrzebnie wpływają na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Potrzeby małoletniego dziecka, o których mowa w skardze choć zrozumiałe, nie stanowią samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym. W związku z tym, że obiektywizmu przy ocenie kryterium niezbędnych środków utrzymania nie zapewnia kryterium wydatków, organowi nie można zarzucić wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy. Organ prawidłowo ustalił i uwzględnił te okoliczności dotyczące sytuacji finansowej strony, które miały znaczenie w sprawie. Już tylko z uwagi na brak spełnienia przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania stwierdzić należało, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa. Skarga nie mogła zatem zostać uwzględniona. W przypadku odnalezienia przez stronę dokumentacji medycznej dotyczącej ewentualnego leczenia ojca dziecka w związku z przywoływaną przez stronę chorobą alkoholową, jak i depresją, a także w przypadku zmiany sytuacji finansowej, strona może wystąpić z nowym wnioskiem o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku i poddać kwestię istnienia szczególnych okoliczności, o których mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ponownej ocenie organu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.