III SA/Wa 1837/18

WyrokWSA w Warszawie2019-02-28

Skład orzekający: Elżbieta Olechniewicz, Dorota Dziedzic-Chojnacka, Ewa Radziszewska-Krupa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo orzekł o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON, nie badając kwestii przedawnienia zobowiązania i nie zapewniając stronie czynnego udziału w postępowaniu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra, uznając, że organ ten naruszył przepisy postępowania, w tym zasadę prawdy obiektywnej i zupełności postępowania, poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego. Kluczowe naruszenia obejmowały brak zbadania kwestii przedawnienia zobowiązania spółki z tytułu wpłat na PFRON oraz niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedwczesne było odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Stan faktyczny
Skarżący, były członek zarządu spółki, zaskarżył decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymującą w mocy decyzję Prezesa PFRON o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za lipiec 2011 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym dotyczące odpowiedzialności członków zarządu, niewypłacalności spółki, prowadzenia postępowania dowodowego oraz uzasadnienia decyzji. Kwestionował ustalenie jego odpowiedzialności, wskazując na brak przesłanek do ogłoszenia upadłości w okresie jego kadencji oraz na posiadanie przez spółkę majątku.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka(sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Katarzyna Dorota Wielgosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałym członkiem zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za lipiec 2011 r. uchyla zaskarżoną decyzję T. K. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister" lub "organ odwoławczy") decyzję z dnia [...] maja 2018 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałym członkiem zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ("PFRON") za lipiec 2011 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") decyzją z dnia [...] września 2016 r. ustalił, że odpowiedzialność za zaległości "A." sp. z o. o. z siedzibą w Zamościu (dalej: "Spółka") z tytułu wpłat na PFRON za lipiec 2011 r. ponosi Skarżący jako były członek zarządu solidarnie z pozostałym członkiem zarządu S. P. oraz Spółką. Od ww. decyzji Strona wniosła odwołanie. Minister decyzją z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Skarżący został powołany na stanowisko Prezesa Zarządu Spółki na mocy uchwały nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 23 maja 2002 r. Natomiast Uchwałą numer 1/II/2012 Rady Nadzorczej Spółki Skarżący został odwołany z funkcji z dniem 17 lutego 2012 r. Organ odwoławczy wskazał, że zobowiązanie za lipiec 2011 r. powstało zatem w okresie sprawowania funkcji prezesa zarządu przez Stronę. Minister stwierdził, że w sprawie zachodzi również druga z przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej za zaległe zobowiązania podatkowe tj. bezskuteczność egzekucji przeciwko samej Spółce, co zostało wykazane postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. ("NUS") z dnia [...] lipca 2015 r., wydanym w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na wniosek Prezesa Zarządu PFRON. Organ odwoławczy uznał, że Stronie można przypisać winę w jej postaci nieumyślnej - niedbalstwa, gdyż Strona nie dołożyła należytej staranności w realizacji swoich funkcji jako członek zarządu Spółki, dopuszczając do powstania przedmiotowej zaległości z tytułu wpłat na PFRON. Minister wskazał przy tym, że Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, zwalniających go od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON. W opinii Ministra dowody przedstawione przez Stronę w odwołaniu na okoliczność dobrej sytuacji finansowej Spółki w czasie, w którym Skarżący sprawował funkcję Prezesa Zarządu Spółki, nie potwierdzają braku odpowiedzialności Strony za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za lipiec 2011. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący sformułował żądanie uchylenia ww. decyzji Ministra z dnia 9 maja 2018 r. i umorzenia postępowania. W skardze zarzucono naruszenie: 1. art. 116 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm., dalej: "O.p.") poprzez zastosowanie wskazanej regulacji prawnej i przyjęcie, że Skarżącego obciąża wraz z S. P. obowiązek spłacenia zadłużenia Spółki, przy czym w momencie zaprzestania pełnienia funkcji członków zarządu tej Spółki (odwołanie), tj. 17 lutego 2012 r. nie było podstaw do stwierdzenia, że jest niewypłacalna i tym samym składania wniosku o ogłoszenie upadłości, o czym świadczą choćby informacje, wspominane przez organ administracyjny, odnoszące się do sprzedaży nieruchomości Spółki na rzecz innego podmiotu: C. Sp. z o.o. oraz dowody, o których dopuszczenie Skarżący występował m.in. dokumenty z akt sprawy karnoskarbowej, sygn.: III W 86/13; 2. art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich działań mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego, w konsekwencji czego błędnie uznano, że Skarżący odpowiada za zaległości z tytułu składek na PFRON Spółki za lipiec 2011 r., gdy w chwili odwołania ze stanowiska członka zarządu Spółka nie znajdowała się w kondycji uprawniającej do żądania orzeczenia upadłości, Spółka posiadała majątek pozwalający na zaspokajanie roszczeń wierzycieli. Skarżący podkreślił, że Prezes Zarządu PFRON nie zbadał wyczerpująco i rzetelnie momentu, w którym pojawiły się przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki, zwłaszcza, że w świetle orzecznictwa, jeśli nie zachodziły one w czasie działania danej osoby jako zarządzającej w spółce z o.o. (członek zarządu), to późniejsze pogorszenie się sytuacji finansowej podmiotu, tj. w okresie, gdy nie uczestniczyła ona już w zarządzie - powoduje uwolnienie byłego członka tego organu od odpowiedzialności ukształtowanej w art. 116 § 1 O.p. Zdaniem Skarżącego Prezes Zarządu PFRON stwierdził, że skoro sytuacja Spółki w lipcu 2011 r. była dobra, to Skarżący ponosi odpowiedzialność jako zarząd spółki, przyjmując tę przesłankę jako wystarczającą do sporządzenia rozstrzygnięcia, z tym, że nie wskazano sygn. oraz brakuje wypowiedzi o ustaleniach, jakie bezpośrednio i konkretnie przy jego analizie poczyniono. W ocenie Skarżącego powyższe należy traktować jako niebagatelną kwestię, bowiem jednocześnie odmówiono przeprowadzenia szeregu dowodów powołanych przez Stronę, ważnych dla prawidłowego orzekania; 3. art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 197 § 1 O.p. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości i finansów, gdy jest to potrzebne dla zapewnienia właściwego rozstrzygnięcia. Uwzględniając, że po odwołaniu S. P. i T. K. z funkcji członków zarządu w Spółce doszło do znaczących zmian, w tym z udziałem C. Sp. z o.o., określenie kondycji ekonomicznej Spółki w czasie do 17 lutego 2012 r. i po tym terminie oraz oddziaływanie niniejszego wobec ww. niewypłacalności podmiotu wymaga wiedzy specjalistycznej; 4. art. 11 w związku z art. 21 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze ("P.u.n.") poprzez wadliwie uznanie, że art. 11 P.u.n. wyznacza jako wytyczną dla ogłoszenia upadłości jakiekolwiek opóźnienie w spłacie długów, gdy w judykaturze przedstawiany jest pogląd, że brak realizacji zobowiązań powinien mieć trwały charakter i dotyczyć przeważającej ich części np. według SN o niewypłacalności zadłużonego w rozumieniu art. 11 ust. 1 P.u.n. można mówić dopiero wtedy, gdy z braku środków przez dłuższy okres nie pokrywa przeważającej ilości swoich zaległości pieniężnych (długów) (wyrok SN z dnia 19.01,2011 r., sygn. akt: V CSK 211/10), a zatem stanem niewypłacalności, zgodnie z art. 11 ust. 1 P.u.n. jest stan trwałego braku wykonania większości wymagalnych zobowiązań (postanowienie SN z dnia 13.05.2011 r, sygn. akt: V CSK 352/10). Podobnie pojęcie niewypłacalności wykładają sądy administracyjne, odnosząc się zarówno do literalnego brzmienia art. 11 ust. 1 P.u.n., jak i nawiązując do wykładni celowościowej rzeczonego przepisu (m.in. wyrok NSA, sygn. akt: II FSK 1743/12, wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt: I SA/Sz 727/14). W ramach niniejszego, Skarżący zaznaczył, że Prezes Zarządu PFRON nie udowodnił, iż w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki tj. do 17 lutego 2012 r. Spółka ta w sposób trwały, tj. przez dłuższy okres nie realizowała przeważającej części zobowiązań jej dotyczących; 5. art. 210 § 4 O.p. z uwagi na istotne uchybienia uzasadnienia zaskarżonej decyzji tj. brak zawarcia w nim rozważań na temat okoliczności relewantnych z punktu widzenia prawa m.in. organ administracyjny nie wskazał żadnej daty jako chwilę powstania niewypłacalności Spółki, ale nie umotywował takiej konstatacji, nie wskazał szczegółowo i bezpośrednio dowodów na jej poparcie. Skarżący zwrócił także uwagę, że w przedmiocie bezskuteczności egzekucji - ze względu na to, iż cechą charakteryzującą odpowiedzialność osób trzecich jest fakt, że odpowiadają one za cudzy dług tj. odpowiedzialność zastępcza, subsydiarna wobec pierwotnej samych zobowiązanych z tytułu zapłaty należności publicznoprawnych, ważnym aspektem jest, aby wierzyciel administracyjny w pierwszej kolejności dochodził swych roszczeń bezpośrednio od zobowiązanego podmiotu. Powinien on także wykorzystać wszelkie niezbędne instrumenty w tym zakresie, o czym świadczy zapis odwołujący się do wymogu ustalenia bezskuteczności egzekucji jako warunku sine qua non przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią, a jak określono w kwestionowanej decyzji, Spółka posiadała środki trwałe, sprzedawała też np. w 2012 r. nieruchomość na rzecz C. Sp. z o.o. Skarżący wskazał, że zasady logicznego rozumowania pozwalają na konkludowanie, że na tej podstawie Spółka winna pozyskać dane środki pieniężne. Spółka posiadała majątek pozwalający na zaspokajanie roszczeń wierzycieli, w kontekście tego m.in. Skarżący zauważył, że nie został poinformowany o zakończeniu postępowania administracyjnego, a ustnie informował organ administracyjny o nieruchomości, jaką posiadała Spółka, a która to nieruchomość została obciążona hipoteką przymusową powstającą z mocy prawa i z której to nieruchomości organ administracyjny może do dnia dzisiejszego uzyskać zaspokojenie wierzytelności z tytułu składek na PFRON. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem z dnia 25 lutego 2019 r Minister został wezwany przez Sąd do nadesłania oryginału lub uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, które stanowią dowód przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego Spółki z tytułu wpłat na PFRON za lipiec 2011 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu organ nadesłał pismo Prezesa Zarządu PFRON, w którym stwierdzono, że przedmiotowe zobowiązanie nie uległo przedawnieniu, ponieważ organ egzekucyjny w dniu 14 maja 2014 r. zastosował wobec Spółki środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Bank otrzymał zawiadomienie w dniu 20 maja 2014 r., natomiast odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego Spółka otrzymała 5 czerwca 2014 r. Do pisma załączono uwierzytelnioną kserokopię postanowienia NUS w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 6 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 1 P.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Podkreślenia też wymaga, że kontrola sądowoadministracyjna w sprawach podatkowych sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (zob. wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., II GSK 108/2012, LexisNexis nr 5991706). Biorąc pod uwagę powyżej podniesione przepisy prawa, wskazać należy, iż wniesiona w tej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżona decyzja Ministra dotyczyła solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za lipiec 2011 r. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. Nr 2046 z 2016 r., dalej: "ustawa"): "Pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych". Z kolei art. 49 ust. 1 ustawy stanowi, iż: "Do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 22b, art. 23, art. 29 ust. 3a1, 3b, 3c i 3g, art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. a, art. 33 ust. 4a, 4a1, 4c, 7 i 7a, oraz art. 38 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret pierwsze ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 200, z 2017 r. poz. 2494 oraz z 2018 r. poz. 106 i 138) stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu". W myśl art. 49 ust. 2 ustawy pracodawcy są zobowiązani do wpłat na PFRON w terminie do 20 dnia następnego miesiąca, po którym zaistniał obowiązek wpłaty. W myśl art. 70 § 1 O.p. "Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku". Biorąc pod uwagę powyższe przepisy, wskazać należy, iż zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od lipiec 2011 r. winny przedawnić się z końcem roku 2016 r. Skarżona decyzja Ministra została zaś wydana [...] maja 2018 r. Jak słusznie wskazuje m.in. WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. I SA/Wr 952/16, LEX nr 2271970: "Przedawnienie zobowiązania podatkowego ciążącego na dłużniku głównym - spółce uznać należy za negatywną przesłankę do objęcia członka zarządu odpowiedzialnością podatkową na zasadzie art. 116 o.p.". Innymi słowy, Minister, który wydał decyzję w sprawie po 31 grudnia 2016 r., winien był wykazać, że nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego Spółki. Wezwany przez tutejszy Sąd do przedłożenia na tę okoliczność dowodów, Minister przesłał kopię postanowienia NUS z dnia [...] lipca 2015 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki. Z jego treści wynika, iż organ egzekucyjny w dniu 14 maja 2014 r. zastosował wobec Spółki środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Bank otrzymał zawiadomienie w dniu 20 maja 2014 r., natomiast odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego Spółka otrzymała 5 czerwca 2014 r. Pismo to nie może być uznane przez Sąd za wystarczający dowód w sprawie, iż nastąpiło skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia. Fakty dotyczące ewentualnego przerwania biegu terminu przedawnienia zostały bowiem jedynie opisane w uzasadnieniu postanowienia NUS. Minister zaś w toku postepowania winien samodzielnie zgromadzić bezpośredni dowód przerwania biegu przedawnienia. Organ odwoławczy winien tym samym uzyskać od NUS dowód zastosowania wobec Spółki środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego wraz z dowodem jego doręczenia Spółce. Organ odwoławczy winien sprawdzić, czy rzeczywiście zajęcie rachunku zostało skierowane pod prawidłowy adres Spółki i tym samym może być uznane za przerwanie biegu przedawnienia. Zgodnie bowiem z art. 70 § 4 O.p. "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny". Minister nie przedstawił dowodów na to, iż wobec Spółki zastosowano środek egzekucyjny, o którym została ona prawidłowo zawiadomiona. Takim dowodem nie może być bowiem samo postanowienie NUS z dnia [...] lipca 2015 r., bez stosownego załącznika do niego, tj. zawiadomienia o zajęciu wystosowanego do Spółki wraz z dowodem jego skutecznego doręczenia. Tym samym uznać należy, iż decyzja została wydana bez prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Powyższe uchybienia organu wskazują na naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i zupełności postępowania podatkowego (art. 187 O.p.), gdyż materiał dowodowy nie został należycie zebrany i oceniony. Stanowi to naruszenie prawa postępowania podatkowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wady w zakresie postępowania dotyczą także uzasadnienia skarżonej decyzji Ministra, w której organ ten przemilczał kwestię przedawnienia zobowiązania. Wprawdzie Skarżący tego w skardze nie kwestionował, jednak zważyć należy, iż rozważania na ten temat winny znaleźć się w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Minister winien był opisać powyższe okoliczności w uzasadnieniu skarżonej decyzji, gdyż – jak słusznie stwierdził NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. I FSK 378/10, LEX nr 1080530 - "Kwestia przedawnienia zobowiązania (należności podatkowej) ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, zważywszy na materialnoprawne i procesowe skutki upływu terminu przedawnienia. Dlatego też - w szczególności w sytuacji zgłaszania przez stronę postępowania zarzutów w powyższym zakresie - powinna zostać przeanalizowana w motywach decyzji, stosownie do art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. (...) Z tych względów trudno podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że brak odniesienia się przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji do kwestii przerwania biegu terminu przedawnienia nie stanowi naruszenia prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (...). Trafnie zauważa przy tym skarżąca (...), że sąd administracyjny nie jest władny dokonywać "za organ" ustaleń w sprawie (np. w przedmiocie przerwania biegu terminu przedawnienia). Jak bowiem wynika z art. 1 § 1-2 Pusa w zw. z art. 3 § 1 Ppsa, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez "kontrolę działalności administracji publicznej (...) pod względem zgodności z prawem". W przypadku, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1 Ppsa, sąd dokonuje zatem jedynie oceny legalności decyzji administracyjnej, a tym samym nie może dokonywać w sprawie samodzielnych ustaleń faktycznych i prawnych, z zastrzeżeniem art. 106 § 3 Ppsa (zob. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 523/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sąd nie może więc wyręczać organu administracji publicznej w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej (zob. R. Hauser, Nieporozumienia wokół charakteru orzeczeń sądów administracyjnych, w: Ratio est anima legis, Księga jubileuszowa ku czci Profesora Janusza Trzcińskiego, Warszawa 2007, s. 238)". Brak uzasadnienia decyzji Ministra w tym zakresie narusza zatem art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. Podsumowując, uznać należy, iż brak rozważań w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego odnośnie kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego narusza art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. Jest to naruszenie prawa postępowania podatkowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przechodząc natomiast do zarzutów podniesionych w skardze, wskazać należy, iż w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozdziału 15 Działu III O.p., zgodnie z którymi za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie (art. 107 § 1 O.p.). Regulacje te odnosi się również do składek na PFRON. Osoby trzecie odpowiadają również za podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów oraz za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (art. 107 § 2 pkt 1 i 2 O.p.). Cechą charakteryzującą odpowiedzialność osoby trzeciej jest to, że odpowiadają one za cudzy dług. Jest to odpowiedzialność gwarancyjna i zabezpieczająca należności publicznoprawne przed unikaniem odpowiedzialności przez podatników, płatników i inkasentów. Istotą postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółek kapitałowych jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia odpowiedzialności konkretnego członka zarządu. Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tych spółek określa art. 116 § 1 O.p. Według postanowień tego przepisu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) lub też otwarte zostało postępowanie restrukturyzacyjne albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Wykazanie przesłanek negatywnych, których zaistnienie wyklucza odpowiedzialność osoby trzeciej obciąża członka zarządu, który z faktu tego wywodzi określone okoliczności. Podkreślić jednak trzeba, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu (por. uchwała NSA z dnia 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FPS 3/09). Odpowiedzialność członka zarządu może zatem wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie. W każdym przypadku należy więc ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony. Z kolei pojęcie "zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie" należy analizować zgodnie z przepisami P.u.n. Zgodnie z art. 10 P.u.n. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 i 2 P.u.n.). Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Zatem ustawa P.u.n. wprowadza dwie niezależne od siebie przesłanki ogłoszenia upadłości: niewykonywanie wymagalnych zobowiązań oraz nadmierne zadłużenie. Przesłanki te mają charakter alternatywny i równorzędny, co oznacza, że zaistnienie chociażby jednej z nich daje podstawę do ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy. W orzecznictwie przyjmuje się, że pierwsza z przesłanek ogłoszenia upadłości, tj. niewykonywanie zobowiązań zachodzi wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje swych zobowiązań. Niewypłacalność istnienie nie tylko wtedy gdy dłużnik nie wykonuje wszystkich zobowiązań, ale także wtedy, gdy nie wykonuje niektórych z nich (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 2030/2008). Obowiązkiem każdego przedsiębiorcy jest takie gospodarowanie (i zaciąganie zobowiązań), by był w stanie w terminie spełnić w całości ciążące na nim obowiązki wobec wierzycieli. Niespełnienie tego obowiązku, choćby w minimalnym stopniu, stanowi niewątpliwie dowód nieprawidłowości w prowadzeniu działalności gospodarczej. Niewykonywanie wymagalnych zobowiązań nie musi się zatem odnosić do wszystkich zobowiązań dłużnika, nie ma też znaczenia ich charakter, tzn. czy są to zobowiązania cywilnoprawne czy publicznoprawne. Nieistotny jest również rozmiar nie wykonywanych przez dłużnika zobowiązań, bowiem nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia jest też przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Za niezasadny zatem Sąd uznał zarzut Strony dotyczący naruszenia art. 11 w zw. z art. 21 P.u.n. Zdaniem Sądu, Spółka nie wykonywała swych wymagalnych zobowiązań, a jakiekolwiek opóźnienie w spłacie długów przez Spółkę wyznacza dwutygodniowy termin dla jej zarządu do zgłoszenia upadłości Spółki. Wskazać bowiem należy, iż moment ziszczenia się choćby jednej z wyżej wymienionych przesłanek jest tym czasem, kiedy to członek zarządu, chcący uwolnić się od odpowiedzialności z art. 116 O.p., powinien złożyć wniosek o upadłość bądź wszczęcie postępowania układowego. Zgodnie z art. 21 ust. 1 P.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie 2 tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawia do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. W myśl ust. 2 jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub z innymi osobami. Dwutygodniowy termin liczy się od dnia. w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, a więc dłużnik stal się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 P.u.n.), albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika (będącego osobą prawną albo inną jednostką organizacyjną nie posiadająca osobowości prawnej). Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki tylko w przypadku łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 116 O.p. Konstrukcja przywołanego przepisu wskazuje, że przesłanki odpowiedzialności członków zarządu podzielić można na pozytywne i negatywne, zwane także egzoneracyjnymi. Pozytywne przesłanki, to takie, których spełnienie rodzi odpowiedzialność członka zarządu. Natomiast przesłankami negatywnymi (egzoneracyjnymi) są okoliczności, których brak zaistnienia, w powiązaniu ze spełnieniem przesłanek pozytywnych stanowi podstawę wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności członka zarządu. Zadaniem organu podatkowego, zamierzającego obciążyć członków zarządu spółki kapitałowej jej zaległościami podatkowymi, będzie zatem nie tylko wykazanie, czy spełnione zostały w konkretnym przypadku przesłanki pozytywne, ale również ustalenie czy nie wystąpiły przesłanki negatywne, przy czym w odniesieniu do tych ostatnich (egzoneracyjnych), poprzez użyty zwrot legislacyjny "a członek zarządu nie wykazał", przepis wyraźnie przesuwa ciężar ich wykazania na podatnika (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1580/14). W analizowanej sprawie Minister wskazał w zaskarżonej decyzji następujące okoliczności uzasadniające odpowiedzialność subsydiarną Strony za niezapłacone składki na PFRON: - Skarżący uchwałą nr 1 Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 23 maja 2002 r. został powołany z dniem 23 maja 2002 r. na członka zarządu Spółki; uchwałą numer 1/II/2012 Rady Nadzorczej spółki został w dniu 17 lutego 2012 r. odwołany z funkcji członka zarządu Spółki; zobowiązanie za okres lipiec 2011 r. powstało zatem w okresie sprawowania funkcji członka zarządu przez Stronę; zatem okres sprawowania funkcji członka zarządu przez Stronę został określony w decyzji prawidłowo; - bezskuteczność egzekucji została wykazana na podstawie postanowienia NUS z dnia [...] lipca 2015 r.; postanowieniem tym organ umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte na wniosek Prezesa Zarządu PFRON jako wierzyciela, uzasadniając to faktem, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne; - Minister wskazał również, że stronie można przypisać winę w jej postaci nieumyślnej (niedbalstwa), gdyż Skarzacy nie dołożył należytej staranności w realizacji swoich funkcji jako członek zarządu Spółki, dopuszczając do powstania zaległości z tytułu wpłat na PFRON; - zdaniem Ministra, Strona nie wskazała dowodów na istnienie przesłanek egzoneracyjnych zwalniających stronę od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON. Zdaniem Sądu, decyzja oparta o wykazane wyżej argumenty nie jest zasadna i narusza przepisy postępowania w stopniu istotnym. Niewątpliwie Minister w prowadzonym postępowaniu naruszył art. 200 § 1 O.p. w związku z art. 123 § 1 O.p., bowiem nie wyznaczył Stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W skardze natomiast Strona powoływała się, oprócz złożonych w postępowaniu wniosków dowodowych, także na dokumenty ze sprawy karnoskarbowej sygn. III W 86/13. W związku z tym uznać należy, iż naruszenie art. 200 § 1 O.p. mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem jest możliwe, że gdyby organ odwoławczy wyznaczył Stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, wówczas Skarżący mógłby taki wniosek dowodowy złożyć w toku postępowania prowadzonego przez Ministra. W ocenie Sądu wniosek ten mógłby być rozpatrywany pod kątem ewentualnego wykazywania braku winy Strony w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Powyższe potwierdza następująca okoliczność. Otóż Sąd wskazuje, iż z urzędu jest mu znany fakt, iż drugi członek zarządu Spółki, tj. Pan S. P., wobec którego Prezes Zarządu PFRON wydał decyzję na podstawie art. 116 O.p. za ten sam okres, co w przypadku Strony, wniósł o zwrócenie się do Sądu Rejonowego L. w L. [...] Wydział Karny o udostępnienie lub sporządzenie odpisu akt sprawy o sygnaturze [...] dokumentujących okoliczność, że w czasie sprawowania przez Pana S. P. Spółka A. posiadała zbywalny majątek oraz okoliczność, że odwołanie S. P. z zarządu spółki w dniu 17 lutego 2012 r. przez nowego właściciela oraz faktyczna likwidacja spółki przez nowego prezesa do końca lutego 2012 r. spowodowała niezaspokojenie bieżących zobowiązań finansowych Spółki (organ uznał, że ta okoliczność ta była bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy). Sądowi z urzędu znany jest również fakt, iż nieprawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. III SA/Wa 781/18, Sąd ten po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. P. na decyzję Ministra z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za lipiec 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję. Zważyć przy tym należy, że jeżeliby zaś Strona złożyła powyższy wniosek dowodowy (tj. o zwrócenie się do Sądu Rejonowego L. w L. [...] Wydział Karny o udostępnienie lub sporządzenie odpisu akt sprawy o sygnaturze [...]) w toku postepowania podatkowego, to organ odwoławczy winien pouczyć Skarżącego, działającego bez fachowego pełnomocnika, o tym, iż sama może dostarczyć organowi stosowne dokumenty z akt powyższych spraw karno-skarbowych, o ile była w nich stroną (oskarżonym). Następnie Minister winien ustosunkować się do ewentualnych dokumentów przedstawionych przez Skarżącego w sprawie. Powyższe stanowi o naruszeniu zasady czynnego udziału Strony w postępowaniu (art. 200 § 1 O.p. w związku z art. 123 § 1 O.p.), o naruszeniu zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i zupełności postępowania podatkowego (art. 187 O.p.), gdyż materiał dowodowy nie został należycie zebrany i oceniony. Natomiast za niezasadne Sąd uznał wnioski dowodowe składne przez Stronę w zakresie majątku Spółki, posiadanego przez nią w momencie, gdy Skarżący został odwołany z pełnienia funkcji członka zarządu Spółki, a nie na stan obecny. W tym kontekście podnieść bowiem należy, iż jedną z przesłanek egzoneracyjnych, uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości Spółki jest to, aby wykazał "mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części" (por. art. 116 §1 pkt 1 lit b O.p.). Wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu. W tej kwestii poglądy orzecznictwa i doktryny są zbieżne i utrwalone (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 85/03; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Ol 345/04; A. Mariański i A. Karolak, Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o., Warszawa 2004, s. 234-236; S. Babiarz i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 402; B. Adamiak i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Wrocław 2004, s. 433). Mienie spółki wskazywane przez członka zarządu spełnia wymogi z art. 116 § 1 pkt. 2 O.p., uwalniając tego członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, tylko wtedy, gdy jest to mienie konkretne i rzeczywiście istniejące, a nadto umożliwiające przeprowadzenie egzekucji zaległości podatkowych spółki "w znacznej części". Oznacza to, że musi mieć egzekwowalna wartość spełniającą przesłankę "znaczności" w porównaniu z wysokością zaległości podatkowych spółki (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2190/18). W aspekcie art. 116 § 1 pkt. 2 O.p. (wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części) może być grupowany tylko ten majątek, który nie był wcześniej objęty postępowaniem egzekucyjnym. Należy jednak zaznaczyć, iż wskazanie mienia, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt. 2 O.p., dotyczy czasu po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2199/16). A zatem wnioski dowodowe podnoszone na okoliczność istnienia mienia Spółki w roku 2012 r. powoływane przez Stronę w skardze nie zasługują w ocenie Sądu na uznanie. Wskazać dodatkowo należy, iż ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności. Oczywiście nie zwalnia to organów od obowiązku przestrzegania zasad postępowania podatkowego określonych w O.p. (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt I GSK 1557/15). W tym kontekście podnieść należy, iż przedmiot sporu w niniejszej sprawie to 3382,00 zł plus odsetki 1805,00 zł. Natomiast z pisma NUS z dnia 4 listopada 2014 r. (k. 197) wynika, iż Spółka posiada środki transportu, ale komornik skarbowy nie potrafi ich zlokalizować. W ocenie Sądu, w takim stanie faktycznym, gdy jest bardzo prawdopodobne, że Spółka posiada majątek na pokrycie swojego zobowiązania (bo może to być mniej niż wartość jednego z jej pojazdów), Minister winien wezwać obecnego członka zarządu Spółki do złożenia zeznań, gdzie znajdują się jej składniki majątku. Być może bowiem w sytuacji posiadania przez Spółkę majątku, z którego organ może się zaspokoić, nie będzie konieczności prowadzenia postępowania wobec jej byłego członka zarządu. Nie może być bowiem tak, że organy przyjmują bezkrytycznie wyłącznie postanowienie organu podatkowego stwierdzające bezskuteczność egzekucji. W ocenie Sądu, nie można podzielić poglądu, że kwestia skuteczności organu egzekucyjnego nie może być podnoszona w sprawie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu tej spółki (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 78/17). Oczywiście może być również tak, że w wyniku analizy dowodów organy wydadzą identyczną decyzję określającą odpowiedzialność Strony za zobowiązania Spółki z tytułu niezapłaconych składek na PFRON. Jednak, co trzeba podkreślić, w analizowanej sprawie takiego postępowania w ogóle nie przeprowadzono. Bezzasadny był także zarzut naruszenia art. 187 § 1 O.p. oraz art. 197 § 1 O.p. w zakresie nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego. W tym kontekście wskazać należy, że organ podatkowy w myśl art. 197 § 1 O.p. może powołać na biegłego osobę dysponującą wiadomościami specjalnymi w przypadku, gdy w sprawie wymagane są takie wiadomości. W postępowaniu podatkowym dowód z opinii biegłego przeprowadza się zatem wówczas, gdy dla rozstrzygnięcia sprawy wymagane są wiadomości specjalne. O konieczności jego przeprowadzenia decyduje ostatecznie organ podatkowy. Granice korzystania z tej swobody wyznacza zasada prawdy obiektywnej, gdyż z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy podatkowej. Organ podatkowy obowiązany jest wykorzystać ten środek dowodowy w sprawie o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2010 r., I GSK 1082/09, CBOSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1055/07 (Lex nr 500980), wskazał, iż zadaniem biegłego jest dostarczenie organowi podatkowemu prowadzącemu postępowanie wiadomości specjalnych, w celu ułatwienia należytej oceny przedstawionych mu do zaopiniowania okoliczności faktycznych, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Biegły nie komunikuje organowi podatkowemu swych spostrzeżeń o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz służy wiadomościami specjalnymi, wypowiadanymi w postaci opinii. Generalną zasadą jest. że przedmiotem opinii biegłego mogą być tylko okoliczności dotyczące stanu faktycznego, a nie jego ocena prawna. W literaturze wskazuje się, że nie może być przedmiotem dowodu ustalenie stanu prawnego ani też interpretacja przepisów prawa. Zgodnie z zasadą ekonomiki postępowania nie jest konieczne przeprowadzenie dodatkowych, czasochłonnych i kosztownych dowodów w postępowaniu, jeśli przeprowadzenie ich nie wpłynęłoby na wynik sprawy. Organy nie mają generalnego obowiązku przy dokonywaniu ustaleń dotyczących przesłanek ogłoszenia upadłości powoływać biegłych z zakresu rachunkowości i finansów na okoliczność faktu oraz daty powstania niewypłacalności, jeśli materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia danego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2012 r., II FSK 1235/10). W wyroku z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt II FSK 1072/07 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy podatkowe, podobnie jak sąd upadłościowy, nie mają obowiązku, przy dokonywaniu ustaleń dotyczących przesłanek ogłoszenia upadłości powoływać biegłych z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia faktu oraz daty powstania niewypłacalności, jeżeli materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia danego stanu faktycznego. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1693/11, organy podatkowe posiadają dostateczna wiedzę i umiejętności, aby dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem spełnienia bądź nie przesłanek z art. 116 O.p., w tym określenia właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o upadłość. Sąd powyższy pogląd uznaje za słuszny i uznaje za własny. Tym samym zarzut ten uznać należy za bezzasadny. Podsumowując, zdaniem Sądu, Minister, ponownie rozpatrując sprawę, powinien przed wszystkim dokonać ustaleń, czy doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zbierając w tym zakresie stosowne dowody. Ustalenia takie winny znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Jeżeli Minister uzna, iż zobowiązanie się nie przedawniło, to winien następnie dokonać analizy wskazanego w decyzji postanowienia organu podatkowego z dnia 6 lipca 2015 r. umarzającego postepowanie egzekucyjne wobec Spółki w kontekście zgłaszanych przez Stronę dowodów w zakresie wpływu sprawy o sygn. akt [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy L. w L. [...] Wydział Karny i ustaleń tam zawartych na odpowiedzialność Strony za niezapłacone składki na PFRON (np. w zakresie "winy", o której mowa w art. 116 O.p.). Organ odwoławczy winien przy tym pouczyć Stronę, działającą bez fachowego pełnomocnika, o tym, iż sama może dostarczyć organowi stosowne dokumenty z akt powyższych spraw karnych, w których była stroną (oskarżonym). Dopiero przeprowadzenie niewadliwego postępowania w ww. zakresie w odniesieniu do Skarżącego może doprowadzić do wydania decyzji w sprawie, w uzasadnieniu której organ winien odnieść się i do kwestii przerwania biegu przedawnienia, i do wniosków dowodowych Strony. Organ odwoławczy winien też przesłuchać obecnego członka zarządu Spółki na okoliczność posiadanego przez nią obecnie majątku, bowiem zdaniem Sądu, dopiero całościowa analiza obecnej sytuacji finansowej Spółki może pozwolić na wydanie prawidłowej i opartej na wszechstronnym materiale dowodowym decyzji w sprawie. Przed wydaniem decyzji Minister winien zapewnić Stronie czynny udział w postepowaniu na podstawie art. 200 § 1 w związku z art. 123 § 1 O.p. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną Sądu oraz poczyni stosowne ustalenia wskazane w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku. Z tych powodów uznać należy, że – jak zasadnie podniesiono w skardze – w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego przedwczesnym jest odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. art. 116 O.p. Z uwagi na powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zmianami), uchylił zaskarżoną decyzję.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło