VI SA/Wa 1485/15
WyrokWSA w Warszawie2015-12-17
Skład orzekający: Grzegorz Nowecki, Jacek Fronczyk, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy prawidłowo uznał, że istnieje ryzyko wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów, w sytuacji podobieństwa znaku towarowego "Vitalsss plus woman" do wcześniejszego znaku "Vitalis", biorąc pod uwagę podobieństwo towarów z klas 5 i 32 oraz podobieństwo samych znaków, a także powszechne stosowanie elementu "Vital" w oznaczeniach produktów z tych klas?Ratio decidendi
Decyzja Urzędu Patentowego o unieważnieniu prawa ochronnego na znak towarowy została uchylona z powodu naruszeń proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że Urząd Patentowy nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy dotyczący powszechnego stosowania elementu "Vital" oraz nie przeprowadził całościowej analizy podobieństwa znaków, ignorując znaczenie elementów graficznych i aluzyjny charakter słowa "Vital" w kontekście produktów zdrowotnych. W związku z tym, konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wszystkich płaszczyzn porównania znaków i ryzyka wprowadzenia w błąd.Stan faktyczny
Spółka O. Sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP, która unieważniła prawo ochronne na znak towarowy "Vitalss plus woman" na skutek sprzeciwu wniesionego przez A. GmbH & Co. oHG. Sprzeciw opierał się na podobieństwie towarów z klasy 5 i 32 oraz podobieństwie znaków "Vitalis" i "Vitalsss plus woman", wskazując na ryzyko wprowadzenia w błąd. Urząd Patentowy uznał sprzeciw za zasadny, stwierdzając podobieństwo towarów i znaków. Spółka O. Sp. z o.o. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując ocenę podobieństwa towarów i znaków oraz wadliwy model przeciętnego odbiorcy.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i zasądzono od Urzędu Patentowego RP na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Małgorzata Ciach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2015 r. sprawy ze skargi O.Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz strony skarżącej O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1617 (słownie jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
O. Sp. z o. o. z siedzibą w W., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] października 2014 r. nr [...], którą Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej działający w trybie postępowania spornego rozpoznając sprawę o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "Vitalss plus woman" o nr [...] udzielonego na rzecz O. Sp. z o. o. z siedzibą w W., na skutek sprzeciwu wniesionego przez A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E., N. unieważnił prawo ochronne na znak towarowy VITALSSS plus woman o nr [...] i przyznał A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E., N. od O. Sp. z o. o. z siedzibą w W. kwotę w wysokości 2600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 132 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. 2003 r., nr 119 poz. 1117 z późniejszymi zmianami) – dalej jako "p.w.p." oraz 98 k.p.c w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] czerwca 2012 roku do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E., N. (dalej też jako "wnoszący sprzeciw", "uczestnik postępowania") wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na "Vitalss plus woman" o nr [...] (dalej tez jako "sporny znak") na rzecz O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej też jako "skarżący") na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.
Wnoszący sprzeciw podniósł, że sporny znak towarowy został przeznaczony do sygnowania takich towarów jak: witaminy i dodatki mineralne, tabletki musujące z witaminami i minerałami z klasy 5 Klasyfikacji nicejskiej oraz napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami, preparaty do przygotowywania napojów z klasy 32 Klasyfikacji nicejskiej. Tymczasem posiada on prawo z rejestracji międzynarodowego znaku towarowego słownego VITALIS o numerze [...] z pierwszeństwem od dnia 10 maja 2006r. przeznaczonego do oznaczania towarów z klas 3, 5 i 21, w tym do oznaczania takich towarów z klasy 5 jak: substancje dietetyczne i suplementy żywnościowe do użytku medycznego i niemedycznego, zawierające w szczególności witaminy i oligoelementy, w postaci saszetek, proszku lub kapsułek, w tym produkty multiwitaminowe w postaci tabletek musujących, tabletek do żucia, kapsułek żelatynowych lub proszku musującego; leki dostępne bez recepty, w szczególności preparaty przeciwko katarowi, na przeziębienie, leki na bazie roślin.
Jego zdaniem, towary z klasy 5 do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak są podobne, a nawet identyczne do towarów z klasy 5 do oznaczania których przeznaczony jest znak przeciwstawiony. Towary z klasy 32 do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy są podobne do towarów z klasy 5 do oznaczania których przeznaczony jest przeciwstawiony znak towarowy, ponieważ pomimo tego, że jest on przeznaczony do oznaczania napojów bezalkoholowych zawartych w klasie 32, są to napoje wzbogacone witaminami i minerałami, co stanowi bezpośrednie odniesienie do towarów z klasy 5.
Fakt, że wcześniejszy znak towarowy Vitalis jest znakiem słownym, natomiast znak sporny jest znakiem słowno – graficznym nie powinien, jego zdaniem wpływać na ocenę podobieństwa obu znaków towarowych, gdyż zgodnie z przyjętym orzecznictwem wspólnotowym i krajowym, w znakach słowno graficznych to warstwa słowna ma zazwyczaj większą siłę oddziaływania na odbiorców niż warstwa graficzna, bowiem przeciętny odbiorca nie ma w zwyczaju analizować wszystkich szczegółów i najczęściej odwołuje się on do oznaczenia słowno - graficznego przez jego warstwę słowną. Istotnym jest fakt, że wcześniejszy znak towarowy jako znak słowny może być w dowolnej formie graficznej zapisany. Z tego względu podstawowe znaczenie, z punktu widzenia zdolności spornego znaku ma, wyraźnie wyeksponowany element słowny Vitalsss, który stanowi fantazyjną nazwę własną, natomiast dodatkowe słowne elementy mają charakter wyłącznie opisowy i pozbawione są, w odniesieniu do wszystkich towarów objętych rejestracją, jakiejkolwiek zdolności odróżniającej. Wobec powyższego, w ocenie wnoszącego sprzeciw, zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd wynikające z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.
W odpowiedzi na sprzeciw w piśmie z [...] listopada 2012 r. uprawniony uznał sprzeciw za bezzasadny i wniósł o jego oddalenie. Podniósł, że o podobieństwie towarów, można mówić jedynie w zakresie towarów wskazanych w klasie 5. Nie można natomiast uznać, że takie towarowy jak: napoje zaklasyfikowane w 32 klasie, do oznaczenia których został przeznaczony sporny znak, są podobne do towarów do oznaczenia których został przeznaczony przeciwstawiony znak towarowy. Służą one do zaspakajania innych potrzeb, a także są to towary w odmienny sposób oferowane odbiorcom. Są one sprzedawane z reguły w wyodrębnionych miejscach.
Jego zdaniem podobieństwo obu oznaczeń sprowadza się jedynie do występowania w nich elementu Vital, przy czym słowo Vital oznaczające w języku angielskim witalny, żywotny jest bardzo często stosowane dla oznaczenia produktów z klasy 5, tym samym nie można mu przypisać samodzielnej zdolności odróżniającej, a o podobieństwie lub jego braku porównywanych oznaczeń decydować będą ich pozostałe elementy. Ponadto, sporny znak towarowy posiada charakterystyczną grafikę, kolorystykę oraz usytuowanie wyrazu "plus" nad literami "sss", a także charakterystyczną końcówkę wyrazu tj. "sss".
Uprawniony podniósł także, że oznaczenie Vitalis - stanowiące przeciwstawiony znak towarowy w porównaniu ze spornym znakiem towarowym Vitalsss kids jest oznaczeniem jednowyrazowym składającym się jedynie z siedmiu liter, podczas gdy sporny znak towarowy składa się z dwóch wyrazów oraz dwunastu liter. Ponadto dodał, iż oba znaki towarowe są wymawiane w sposób wyraźny również w zakresie końcowych części wyrazów Vitalios oraz Vitalsss, co również w warstwie fonetycznej pozwala wykluczyć ryzyko pomyłki odbiorcy.
W warstwie znaczeniowej, według uprawnionego, oznaczenie "Vitalis" oraz element oznaczenia "Vitalsss plus woman" mają charakter abstrakcyjny, aczkolwiek ich element "vita" jest rozpoznawany przez odbiorców jako oznaczający witalność, żywotność. Jego zdaniem, porównywane znaki towarowe wykazują znaczne różnice i w konsekwencji nie istnieje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, w szczególności nie istnieje ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym.
Uprawniony w piśmie z [...] czerwca 2013 r. przedłożył materiały dowodowe w celu wykazania, że oznaczenie "vital" było powszechnie używane dla oznaczenia produktów farmaceutycznych i dietetycznych przed datą zgłoszenia znaku spornego znaku towarowego do ochrony.
Wnoszący sprzeciw w piśmie z [...] października 2013 r. wskazał, że przedłożone przez uprawnionego materiały dowodowe nie popierają postawionej tezy o powszechnym stosowaniu elementu "vital" w oznaczeniach dla towarów w klasie 5, gdyż przeważająca ich część jest nieadekwatna dla sprawy, zaś te, które mogą stanowić punkt odniesienia, dotyczą jedynie kilku oznaczeń/znaków towarowych zawierających człon "vital". Na podstawie niewielkiej liczby przykładów nie można wnioskować, że przedstawione przez uprawnionego materiały potwierdzają stawianą tezę o powszechności stosowania oznaczenia "vital" dla produktów farmaceutycznych i dietetycznych.
W pismach z [...] stycznia r. i z [...] maja 2014 r. uprawniony m.in. podtrzymał stanowisko, że przedłożone przez niego materiały dowodowe potwierdzają, że człon "vita" był powszechnie stosowany dla oznaczania produktów farmaceutycznych i dietetycznych.
Wnoszący sprzeciw wskazując na podobieństwo między towarami z klasy 32 wskazanymi w wykazie spornego znaku towarowego względem towarów z klasy 5 objętych ochroną znaku przeciwstawionego dodał, że w obu znakach dominującym elementem jest człon "vital" i występujące końcówki "s", a dodatkowe elementy mają jedynie charakter wybitnie opisowy.
Wnoszący sprzeciw wskazywał, że kwestią sporną jest podobieństwo oznaczeń, a nie stopień odróżnialności. Ponadto, błędna jest ocena podobieństwa analizowanych towarów z klasy 5 i 32 wyłącznie przez pryzmat ich funkcji, bowiem funkcją napojów zawierających mikroelementy, minerały jest nie tylko funkcja gaszenia pragnienia, lecz również dostarczanie tych składników organizmowi człowieka i poprawienie jego działania. Jest to ta sama funkcja jaką uprawniony przypisuje suplementom diety i suplementom żywnościowym. Nawet dokonując oceny przez pryzmat funkcji zachodzi podobieństwo między porównywanymi towarami i ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd.
Uprawniony podtrzymując, że porównywane towary są różne, a porównywane znaki towarowe są oznaczeniami słabymi wskazał, że różnice między nimi są na tyle istotne i znaczące, że nie zachodzi ryzyko wprowadzenia w błąd.
Kolegium Orzekające uwzględniając sprzeciw powołało się na podstawę prawną art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. i orzecznictwo sądowe wskazujące na to, że porównywane znaki towarowe zostały przeznaczone do oznaczenia podobnych towarów w klasie 5 i w klasie 32. Jego zdaniem takie towary jak: "witaminy i dodatki mineralne, tabletki musujące z witaminami i minerałami", zawarte w klasie 5 w wykazie spornego znaku towarowego są niewątpliwie podobne do takich towarów jak: "substancje dietetyczne i suplementy żywnościowe do użytku medycznego i niemedycznego, zawierające w szczególności witaminy i oligoelementy, w postaci proszku lub kapsułek, w tym produkty multiwitaminowe w postaci tabletek musujących, tabletek do żucia, kapsułek żelatynowych lub proszku musującego" zawartych w klasie 5, do oznaczenia których został przeznaczony przeciwstawiony znak towarowy. Towary te są tego samego rodzaju, mają takie samo przeznaczenie, służą one poprawie zdrowia, zatem ich krąg odbiorców będzie taki sam. Towary występują także w takiej samej postaci tj. mogą to być zarówno tabletki oraz kapsułki jak i tabletki musujące. Ponadto kwestia podobieństwa tych towarów jest bezsporna pomiędzy stronami.
W ocenie Kolegium także towary z klasy 32, do oznaczenia których został przeznaczony sporny znak towarowy należy uznać za podobne do towarów z klasy 5, do oznaczenia których przeznaczony został przeciwstawiony znak towarowy. Według Kolegium, towary te, wbrew twierdzeniom uprawnionego, mogą pełnić taką samą funkcję jak towary z klasy 5 przeciwstawionego znaku, bowiem wzbogacane minerałami i witaminami służą do poprawy zdrowia, zatem ich krąg odbiorców będzie taki sam. Ponadto towary te mogą występować w tych samych punktach sprzedaży tj. zarówno w sklepach, supermarketach jak i w aptekach, czy też punktach ze zdrową żywnością. Także ich przeznaczenie, na co wskazuje ich skład tj. występowanie witamin i minerałów mają takie same, służą bowiem do celów zdrowotnych, zatem mogą one pełnić taką samą funkcję, wobec czego należy je uznać za podobne.
Przeprowadzając ocenę podobieństwa znaków w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, z uwzględnieniem ich dystynktywnych i dominujących elementów Kolegium stwierdziło, że pominęło drobne lub nieistotne różniące je elementy i uznało, że zachodzi podobieństwo w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp.
Ustaliło, że wizualnie sporny znak towarowy jest znakiem słowno-graficznym składającym się z dwóch elementów słownych tj.: "vitalsss", "plus", "woman" oraz grafiki. Na grafikę spornego znaku towarowego składa się fantazyjna czcionka elementów słownych w kolorze białym oraz fioletowe tło, na którym umieszczone są elementy słowne.
Przeciwstawiony znak towarowy jest znakiem słownym składającym się z jednego elementu słownego, jakim jest słowo VITALIS.
Kolegium Orzekające uznało zatem, że porównywane znaki towarowe są do siebie podobne zarówno w płaszczyźnie fonetycznej jak i wizualnej. W warstwie wizualnej elementem dominującym w znaku spornym jest, według niego, element "Vitalsss", natomiast pozostałe elementy "plus" (prawie niewidoczny w spornym znaku towarowym) oraz element "woman", dla przeciętnego odbiorcy, nie będą elementami fantazyjnymi, które różnicują znaki, gdyż są to elementy jedynie opisowe.
Wskazało, że elementy dominujące w obu porównywanych znakach towarowych tj. "Vitalis" oraz "Vitalsss" mają identyczne początki tj. "vital" oraz identyczne końcówki tj. literę "s". Różnica występująca pomiędzy nimi jest niezauważalna i dla przeciętnego odbiorcy będzie ona trudna do wychwycenia i powyższego faktu nie zmienia również grafika spornego znaku towarowego, gdyż sprowadza się ona jedynie do fantazyjnej czcionki elementów słownych w kolorze białym na fioletowym tle. Zdaniem organu, nie jest ona fantazyjna i nie wpływa na postrzeganie znaków przez odbiorcę, a co za tym idzie nie różnicuje ona znaków w stopniu eliminującym możliwość pomyłki wśród odbiorców.
Także fonetycznie elementy dominujące w obu porównywanych znakach towarowych będą wymawiane w bardzo podobny sposób, a różnica występując pomiędzy nimi tj. litera "i" - występująca w przeciwstawionym znaku towarowym i dwie litery "ss" występujące w spornym znaku towarowym nie eliminują możliwości pomyłki wśród odbiorców, gdyż litery te wkomponowane pomiędzy takie same pierwsze litery "vital" i ostatnią literę "s" będą wywierały podobne wrażenie na odbiorcy.
Z kolei, w warstwie znaczeniowej uznało, że mimo, iż oznaczenia te będą budziły u odbiorcy skojarzenia ze słowem "VITA" tj. żywotny, to niemniej jednak są to oznaczenia fantazyjne, zatem trudno tu mówić o podobieństwie znaczeniowym. Natomiast pozostałe elementy słowne występujące w spornym znaku towarowym stanowią określenia informacyjne, zatem nie będą pełniły funkcji odróżniającej. Oznaczenie słowne "woman", występujące w spornym znaku towarowym będzie dla przeciętnego odbiorcy miało jedynie znaczenie ogólnoinformacyjne, które będzie wskazywało na to dla jakiej grupy odbiorców jest on skierowany. Słowo "woman" w tłumaczeniu z języka angielskiego na język polski znaczy bowiem "kobieta", zatem będzie to informacja, iż towar ten został przeznaczony dla kobiet. Słowo "plus", także dla przeciętnego odbiorcy będzie to jedynie informacja o towarze, która to będzie wskazywać na cechę towaru. Nie jest to natomiast sam w sobie element posiadający zdolność odróżniającą, który to będzie różnicował znaki w sposób eliminujący ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów oznaczanych porównywanymi znakami towarowymi.
Badając zatem ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym, zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie takie ryzyko zachodzi przy uwzględnieniu zachowania przeciętnego odbiorcy, który świadomie poszukuje właściwego towaru i w sposób przemyślany wybiera pomiędzy dostępnymi na rynku markami. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przeciętny konsument to osoba właściwie poinformowana, wystarczająco uważna i ostrożna.
Kolegium rozważając zachowanie przeciętnego odbiorcy przy towarach i usługach w klasie 5 i 32 wskazało, że relewantnym kręgiem odbiorców obu znaków są zarówno profesjonaliści (farmaceuci, dietetycy), jak i przeciętni konsumenci jako odbiorcy końcowi. Skoro obydwa znaki są podobne w warstwie fonetycznej, a także w warstwie wizualnej oraz mając na uwadze, że konsument rzadko będzie miał możliwość bezpośredniego porównania znaków tak, aby analizować różnice między nimi, Kolegium Orzekające stwierdziło, że w zakresie towarów do oznaczenia których został przeznaczony sporny znak towarowy uznanych za podobne do towarów przeciwstawionych istnieje niebezpieczeństwo, iż odbiorcy mogą sądzić, że towary oznaczone tymi znakami pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw powiązanych ekonomicznie. Dotyczy to w szczególności grupy nieprofesjonalnych nabywców (np. konsumentów nabywających witaminy, tabletki z witaminami, czy napoje z witaminami).
Kolegium Orzekające stwierdziło, że powyższych ustaleń nie zmieniają załączone do akt sprawy materiały na okoliczność powszechnego stosowania określenia "vital".
Uznało, że właściwy krąg odbiorców w niniejszej sprawie stanowią zarówno profesjonaliści (lekarze, farmaceuci) oraz nieprofesjonaliści (nabywcy). Zgromadzone dowody nie wskazują, że człon VITAL, w wyniku używania przez wielu niezależnych od siebie przedsiębiorców, przed datą zgłoszenia spornego znaku, stał się informacją o towarze, jego przeznaczeniu, składzie czy też właściwości w świadomości ustalonego kręgu odbiorców.
Wskazało, że porównane oznaczenia zawierają nie tylko identyczne oznaczenie VITAL, lecz mają także takie same końcówki tj. literę "s" oraz mają identyczną kompozycję tj. pierwsze cztery litery są identyczne oraz ostatnia litera też jest identyczna, zetem stopień podobieństwa w niniejszej spawie jest wysoki, co w ocenie Kolegium Orzekającego może skutkować wprowadzeniem odbiorcy w błąd w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy p.w.p.
Kwestię zwrotu kosztów rozstrzygnęło w oparciu o art. 256 ust. 2 p.w.p., który w tym względzie nakazuje odpowiednie stosowanie art. 98 k.p.c.
W skardze na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2014 r. unieważniającą prawo ochronne na znak towarowy "VITALSSS plus woman" ([...]) Skarżący zarzucił:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć (i w istocie miało) istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. (c) p.p.s.a.), a mianowicie:
1. art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kpa poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenia faktyczne, dowolną ocenę materiału dowodowego oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej - w zakresie, w jakim Urząd Patentowy przyjął, że towary w klasie 32, dla których został zarejestrowany znak Skarżącego oraz towary w klasie 5, dla których został zarejestrowany znak Uczestnika postępowania są podobne;
2. art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kpa poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenia faktyczne, dowolną ocenę materiału dowodowego oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej - w zakresie, w jakim Urząd Patentowy przyjął, że pomiędzy przeciwstawionymi znakami towarowymi istnieje podobieństwo, wymagane do potwierdzenia niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.
II. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. (a) p.p.s.a.), a mianowicie: art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez jego błędne zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu - przy ocenie niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd pomiędzy przeciwstawionymi znakami - wadliwego modelu przeciętnego odbiorcy spornych towarów, który odbiega od unijnego modelu należycie poinformowanego, uważnego i racjonalnego konsumenta.
Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Na rozprawie przed Sądem zmodyfikował skargę wnosząc o zastosowanie art. 145a § 1 p.p.s.a.
Urząd Patentowy RP wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Uczestnik postępowania wnosił o oddalenie skargi jako bezzasadnej zarówno w obszernym piśmie z [...] listopada 2015 r. jak i na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c) a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Kontroli Sądu podlegała decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2014 r., unieważniająca prawo ochronne na znak towarowy "Vitalsss plus women" na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Istotą sporu jest zatem prawidłowość oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego pod subsumcję przesłanek wymaganych we wskazanej materialnej podstawie unieważnienia znaku towarowego.
Prawo ochronne na znak towarowy może zostać unieważnione na podstawie art. 164 p.w.p. na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Do unieważnienia prawa ochronnego może również dojść, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, przy wykorzystaniu przewidzianej art. 246 p.w.p. instytucji sprzeciwu od decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy. Podstawą sprzeciwu są okoliczności, które uzasadniają unieważnienie prawa ochronnego, a wśród których znajdują się określone w art. 132 ust. 2 p.w.p. względne przeszkody rejestracji znaku.
Jak stanowi art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego (...) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Oznacza to, że ocenę konfuzyjnego podobieństwa znaków prowadzi się przy zastosowaniu trzech kryteriów:
1. identyczności lub podobieństwa towarów, dla których oznaczania znaki zostały przeznaczone,
2. podobieństwa samych znaków,
3. oceny ryzyka zaistnienia po stronie odbiorców oznaczonych towarów błędu co do pochodzenia tych towarów od określonego producenta.
Ad. 1. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że badanie, czy zachodzi przeszkoda do udzielenia ochrony ze względu na art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. rozpoczyna się od oceny czy towary, do oznaczania których przeznaczone są przeciwstawione znaki są identyczne lub podobne (wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GSK 1793/11), a podobieństwo towarów stanowi niezbędną przesłankę dla zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. (wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r. o sygn. akt II GSK 1498/14). Zgodzić się jednak wypada z twierdzeniem, że przesłanka podobieństwa towarów nie stanowi elementu badania podobieństwa samych znaków, lecz jest samodzielną przesłanką niedopuszczalności udzielenia prawa ochronnego na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. i składa się na końcową ocenę konfuzyjnego podobieństwa znaków. (wyrok NSA z dnia 20 października 2015r. II GSK 1845/14 wydany na gruncie sporu między tymi samymi stronami).
Przy ocenie podobieństwa towarów i usług, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, należy mieć na uwadze wszystkie istotne czynniki, które charakteryzują wzajemny stosunek tych towarów i usług. Czynniki te obejmują między innymi charakter towarów, ich przeznaczenie, sposób użytkowania, jak również to czy konkurują ze sobą, czy też wzajemnie się uzupełniają (tak m.in. wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 23 października 2002 r. w sprawie T- 388/00 Institut für Lernsysteme v. OHIM, Rec. Str. II 4301, pkt 51).
W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy Urząd prawidłowo ustalił i ocenił, że porównywane znaki towarowe zostały przeznaczone do oznaczenia podobnych towarów w klasie 5 i w klasie 32, do oznaczenia których zostały przeznaczone porównywane znaki towarowe. Takie towary jak: "witaminy i dodatki mineralne, tabletki musujące z witaminami i minerałami", zawarte w klasie 5 w wykazie spornego znaku towarowego są bowiem podobne do takich towarów jak: "substancje dietetyczne i suplementy użytku medycznego i niemedyczne, zawierające w szczególności witaminy i oligoelementy, w postaci proszku lub kapsułek, w tym produkty multiwitaminowe w postaci tabletek musujących, tabletek do żucia, kapsułek żelatynowych lub proszku musującego" zawartych w klasie 5, do oznaczenia których został przeznaczony przeciwstawiony znak towarowy. Towary te są tego samego rodzaju, mają takie samo przeznaczenie, służą one poprawie i zachowaniu zdrowia, zatem ich krąg odbiorców będzie taki sam. Postać w jakiej występują także jest taka sama: tj. mogą to być zarówno tabletki oraz kapsułki, jak i tabletki musujące. Kwestia podobieństwa tych towarów jest bezsporna pomiędzy stronami.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarżącego, prawidłowa jest ocena organu w kwestii spornej, dotyczącej oceny istnienia podobieństwa towarów z klasy 32, do oznaczenia towarów z klasy 5 do oznaczenia których został przeznaczony sporny znak towarowy "Vitalsss plus women". Towary te, mogą pełnić taką samą funkcję jak towary z klasy 5 przeciwstawionego znaku, bowiem jako wzbogacane minerałami i witaminami służą do poprawy i zachowania zdrowia, zatem ich krąg odbiorców będzie taki sam. Innymi słowy, wspólną cechą charakterystyczną porównywanych towarów jest to, iż są wzbogacone witaminami i mikroelementami, a nie to, jaka jest postać tych produktów; stała (tabletki, proszki, saszetki), czy płynna (napoje). Nie można bowiem wykluczyć, że substancje dietetyczne i suplementy żywnościowe, jako takie mogą występować również w postaci płynnej, czyli napojów do picia. Ich skład, czyli występowanie witamin i minerałów wskazuje na takie same przeznaczenie: do celów zdrowotnych. Skoro mogą pełnić taką samą funkcję, to należy je uznać za podobne. Cechą bowiem wspólną tych towarów jest to, że poprzez swój skład dostarczają organizmowi człowieka zawarte w nich mikroelementy. Natomiast akcentowana przez organ funkcja napojów bezalkoholowych tj. gaszenie pragnienia i postać płynna nie mogą odgrywać decydującego znaczenia, albowiem taką samą rolę mogą spełniać oraz taką samą postać mogą mieć towary z klasy 5. Ponadto towary te mogą występować w tych samych punktach sprzedaży tj. zarówno w sklepach, supermarketach, jak i w aptekach, czy też punktach ze zdrową żywnością.
Należy zaznaczyć, że na gruncie podobnego stanu faktycznego Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 października 2015r. II GSK 1865/14 wydanego po rozpoznaniu skargi kasacyjnej O. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2351/13 w sprawie ze skargi A. GmbH & Co. oHG w E. w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny znak towarowy "kids Vitalsss MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety cola" – m.in. uznał za prawidłową ocenę WSA, że towary z klas 5 i 32 są podobne.
Ad. 2 Odnośnie podobieństwa samych znaków towarowych, to wynika ono z ustaleń faktycznych dokonywanych z perspektywy przepisu prawa materialnego określającego przesłanki niedopuszczalności udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. W tym sensie badanie podobieństwa znaków towarowych i ocena wyniku tego badania należy do domeny prawa procesowego (podobnie: wyrok NSA z dnia 15 lipca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1289/14; ten wyrok i dalej powoływane dostępne w Internecie w CBOSA).
Co do zasady, w doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że oceny konfuzyjnego podobieństwa znaków towarowych dokonuje się na zasadzie całościowego ich oddziaływania na płaszczyźnie wizualnej, znaczeniowej i fonetycznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut skargi, co do prawidłowości badania podobieństwa obu znaków towarowych i wywiedzionego stąd wniosku prowadzącego do uznania, że są one podobne w stopniu stwarzającym ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd.
Nie ulega wątpliwości, że istnienie podobieństwa znaków i ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd podlega ocenie całościowej (syntetycznej), przy uwzględnieniu wszystkich czynników istotnych w danym przypadku. Ważne jest bowiem całościowe wrażenie, uwzględniające aspekty: wizualne, fonetyczne i znaczeniowe znaku. Założenie całościowej oceny znaków jest konsekwentnie wyrażane w orzecznictwie sądów europejskich (por. wyrok ETS z dnia 11 maja 2005 r. w sprawie T- 31/03 Grupo Sada, wyrok z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie C-206/04 Mulchens, wyrok z dnia 10 października 2006 r. w sprawie T-172/05 Armacell, wyrok z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawieT-344/03 Saiwa, wyrok ETS z dnia 11 listopada 1997 r. w sprawie C-251/95, SABEL BV v. Puma AG, Rudolf Dassler Sport). Przeciętny konsument postrzega bowiem znak towarowy jako całość i nie analizuje jego pojedynczych elementów (np. wyrok z dnia 19 września 2001 r. w sprawie T-119/00 Procter & Gamble Company). Tak więc dokonując oceny ryzyka wprowadzenia w błąd po stronie opinii publicznej, ryzyko to musi być oceniane przy uwzględnieniu wszelkich właściwych dla danej sprawy okoliczności. Oznacza to, że analiza ryzyka wprowadzenia w błąd uwarunkowana jest szeregiem współzależności występujących pomiędzy wszystkimi elementami, które należy wziąć pod uwagę w danej sprawie.
Na gruncie niniejszej sprawy istotnym czynnikiem jest zarzut skarżącego, podnoszony w toku postępowania administracyjnego i w skardze, że uznany przez Kolegium Orzekające za dominujący w porównywanych znakach element słowny "Vital" był stosowany przez wielu przedsiębiorców dla produktów takich jak objęte niniejszym postępowaniem. W konsekwencji, jako określenie "witalności" czy "żywotności" utrwaliło się w świadomości przeciętnych odbiorców jako wskazówka, że produkty tak oznaczone służą poprawie czy zachowaniu zdrowia. Twierdzenie to skarżący wykazywał złożonym, obszernym materiałem dowodowym na okoliczność, że element "Vital" poprzez powszechne stosowanie utrwalił się w świadomości przeciętnych odbiorców jako wskazówka "witalności/żywotności" dla oznaczania produktów służących poprawie lub zachowaniu zdrowia, stąd należy go zakwalifikować jako znak słaby i faktycznie pozbawiony zdolności odróżniającej. Tym bardziej, że organ administracji wskazał, że relewantnym kręgiem odbiorców obu znaków są zarówno profesjonaliści (farmaceuci, dietetycy) jak i przeciętni konsumenci jako odbiorcy końcowi. Potwierdza to model odbiorcy ukształtowany w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dla celów całościowej oceny niebezpieczeństwa konfuzji, który stanowi osoba należycie dobrze poinformowana, należycie uważna i ostrożna (zob. wyrok ETS z dnia 22 czerwca 1999 r. o sygn. akt C-342/97, wyrok ETS z dnia 16 lipca 1998 r. o sygn. akt C-210/96 oraz wyrok ETS z dnia 12 lutego 2004 r. o sygn. akt C-218/01).
Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy nie została wyjaśniona, ani oceniona podnoszona okoliczność - w całokształcie materiału dowodowego, dowodów złożonych przez uprawnionego ze spornego znaku – dystynktywność elementu "Vital" uznanego za dominujący w obu znakach, co de facto zdeterminowało rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie dokonane z naruszeniem art. 107 § 3 w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. , w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy Oceny takiej nie stanowi bowiem jednozdaniowe stwierdzenie, że organ dowodów tych nie uwzględnił.
Należy dodać, że art. 80 k.p.a. statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 1940/11, LEX nr 1331838, wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2269/12, LEX nr 1568311, wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2232/12 LEX nr 1568310). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że naruszenie przepisu postępowania dotyczącego dokonywania swobodnej oceny dowodów przez organ w powiązaniu z uchybieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zachodzi m.in. w przypadku wskazania na konkretne dowody, które zostały przez organ pominięte (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1278/09, LEX nr 745597, wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt I FSK 558/06, LEX nr 354685, wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 26/05, LEX nr 187785).
Zdaniem Sądu, taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, bowiem nastąpiło naruszenie art. 80 k.p.a. dotyczącego dokonywania swobodnej oceny dowodów przez organ, skoro uprawniony wskazał na konkretne dowody, które zostały przez organ pominięte bez podania przyczyny.
Tymczasem kwestia dystynktywności elementu "Vital" ma kluczowe znaczenie dla całościowej oceny spornego znaku. Naczelny Sąd Administracyjny bowiem, w wyroku z dnia 3 listopada 2015r. II GSK 2380/14, w sprawie dotyczącej prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "plus Vitalsss COMPLEX" nr [...], przeznaczonego do oznaczania towarów i usług z klasy 5 (witaminy i dodatki mineralne, tabletki musujące z witaminami i minerałami) i 32 (napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami, preparaty do przygotowywania napojów), któremu także przeciwstawiono znak słowny "Vitalis", w tym samym segmencie klas 5 i 32 stwierdził, że "łączący oba znaki wspólny element "vital" znaczący tyle, co "witalny", "żywotny", jest elementem słabym i nie przyczynia się do wyróżniającego charakteru znaku z wcześniejszym pierwszeństwem".
Co istotne, z uzasadnienia wprost wynika ocena, że "słowo "Vital" często współtworzy znaki towarowe przeznaczone do oznaczania produktów z klasy towarowej 5 i 32". Ocena ta została poczyniona na skutek odmiennych niż w niniejszej sprawie ustaleń Urzędu Patentowego. Uwzględniła i powołała inne rejestracje znaków zawierające człon "Vital": "VITALA’S" "VITALIA", "VITALITE", "VITALINEA", "VITALIPID".
Istotne jest zatem dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, że w powołanej sprawie doprowadziła w konsekwencji do oceny, że wspólny i identyczny w znakach element "vital"- wobec częstego stosowania – ma słabą zdolność odróżniającą. Co istotne, poddana kontroli przez sądy obu instancji decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] o oddaleniu sprzeciwu wobec udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "plus Vitalsss COMPLEX" była prawidłowa.
Natomiast na gruncie niniejszej sprawy Urząd Patentowy dokonał całkowicie odmiennej oceny, przy pominięciu i braku wypowiedzenia się co do obszernego materiału dowodowego przedłożonego w postepowaniu spornym przez uprawnionego ze spornego znaku.
Tymczasem w wyżej powołanej przez NSA decyzji z [...] listopada 2012 r. nr [...], podając przykłady rejestracji znaków ze słowem "vital", Urząd Patentowy wypowiedział się w kwestii ustalenia występowania tak zbudowanych znaków dla produktów farmaceutycznych.
Podobnie wypowiedział się także w innej sprawie, co wynika z uzasadnienia wyroku NSA, dotyczącego prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "kids Vitalsss MULTIWITAMINA DLA DZIECI suplement diety cola" nr [...], przeznaczonego do oznaczania towarów i usług z klasy 5 (witaminy i dodatki mineralne, tabletki musujące z witaminami i minerałami) i 32 (napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami, preparaty do przygotowywania napojów) (II GSK 1865/14 z dnia 20 października 2015r.)
Mając na uwadze powyższe, należy przyznać, że zaskarżona na gruncie niniejszej sprawy decyzja dotknięta jest mankamentem procesowym, mającym istotny wpływ na wynik sprawy wobec naruszenia art. 7, 77§ 1 i 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W konsekwencji powyższych ustaleń, poczynionych z urzędu i równolegle podniesionych przez skarżącą na rozprawie przed Sądem, nie sposób bezrefleksyjnie podzielić odmiennej oceny dokonanej przez Urząd Patentowy na gruncie niniejszej sprawy - w oderwaniu od oceny całokształtu materiału dowodowego.
W tej sytuacji stanowisko organu, że porównywaniu powinny podlegać jedynie słowne elementy oznaczeń tj. "Vitalis" oraz "Vitalsss" z uwzględnieniem, że człon "Vital" ma dominujące dominującego członu spornego znaku towarowego " Vital" i jest sprzeczne z zasadą całościowego porównania znaków, która została wypracowana w praktyce i orzecznictwie sądowym. Z przytoczonego przez Urząd Patentowy RP wyroku SN z 11 marca 1999 r., sygn. akt III RN 136/98 oraz z wyroku NSA z dnia 12 maja 2003 r., sygn. akt II SA 1486/02 wynika, że mając na uwadze całościową ocenę znaków towarowych należy zwrócić uwagę na propozycje w sile odróżniającej poszczególnych elementów tych znaków, a także ich oryginalność i sposób ich postrzegania, miejsce w znaku i kontekst, w jakim poszczególne elementy zostały użyte. Dokonanie oceny porównawczej powinno się odbywać na różnych płaszczyznach postrzegania mając na uwadze jednocześnie ogólne wrażenie, jakie znaki wywierają na odbiorcy.
W ocenie Sądu, organ nie wywiązał się z powyższego zadania. Kwestia rejestracji innych znaków ze słowem "vital" dla produktów farmaceutycznych umożliwi ocenę trafności zarzutu uprawnionego, czy człon ten jest powszechnie stosowany. Ponadto, Urząd Patentowy RP nie wyjaśnił również, w sposób dostateczny, na tle rozpatrywanego przypadku, dlaczego uznał za dominującą płaszczyznę słowną, jednocześnie marginalizując elementy graficzne. Urząd Patentowy przeszedł bez głębszej refleksji nad faktem, iż sporny znak jest znakiem słowno-graficznym stwierdzając w konkluzji, że grafika tego znaku nie ma znaczenia dla kolizyjnego podobieństwa przeciwstawionego oznaczenia.
W ocenie Sądu, postawienie tezy, że w znakach kombinowanych słowa zawsze mają charakter decydujący, uznać należy za nieuprawnione. Przeczą temu stanowisku zasady formułowane w tym zakresie w literaturze przedmiotu, które nakazują każdy przypadek analizy podobieństwa znaków kombinowanych traktować niezależnie i rozpatrywać indywidualnie (por. np. Urszula Promińska (w:) Naruszenie prawa z rejestracji znaku towarowego, Polska Izba Rzeczników Patentowych 2001).
Również w orzecznictwie odnotowuje się podobne podejście do omawianej kwestii. Na przykład w sprawie T-6/01 (Matratzen Concorde przeciwko OHIM Hukla Germany) Trybunał wskazał, że założenie, iż podobieństwo znaków towarowych jest możliwe jedynie wówczas, gdy istnieje zgodność pod względem dominującego składnika, opisuje tylko określoną kategorię sytuacji. Kategoria ta zostaje uściślona poprzez definicję dominującego składnika znaku towarowego, a mianowicie że składnik ten musi być w stanie "sam zdominować wrażenie tego znaku towarowego, jakie właściwy krąg odbiorców zachowuje w pamięci, tak że wszystkie inne składniki tego znaku towarowego są bez znaczenia w całościowym wrażeniu przez niego wywołanym". Tylko wtedy, gdy wszystkie pozostałe składniki znaku towarowego są bez znaczenia, ocena podobieństwa może zależeć wyłącznie od dominującego składnika.
Grafika znaku nie jest wyłącznie dodatkiem bez znaczenia w znaku słowno-graficznym, dlatego znak mieszany należy oceniać w całości, a nie wyłącznie przez jeden z jego elementów, którym jest słowo, gdyż o podobieństwie znaków decydują ustalenia faktyczne. Jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lutego 2007 r. wydanym w sprawie II GSK 247/06 nie można z góry zakładać, że w przypadku znaków słowno-graficznych element słowny ma charakter decydujący, z uwagi na jego łatwość zapamiętywania i komunikowania. Przy ocenie podobieństwa oznaczeń należy bowiem uwzględniać ogólne wrażenie, jakie porównywane oznaczenia wywierają na odbiorcę. Poziom uwagi przeciętnego konsumenta może się różnić w zależności od danej kategorii towarów lub usług. W konsekwencji dla celów oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd należy uwzględnić poziom uwagi przeciętnego konsumenta w momencie przygotowywania i dokonywania przez niego wyboru pomiędzy różnymi towarami lub usługami należącymi do tej kategorii, dla której znak towarowy został zarejestrowany.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zasadniczą kwestią jest zatem porównanie obu znaków we wszystkich płaszczyznach postrzegania, ogólnego wrażenia, jakie znaki wywierają na odbiorcy w sytuacji podobieństwa towarów nimi sygnowanych skarżącej i uprawnionej w zakresie klasy 5 i 32 i różnic oznaczeń obu znaków. Jednakże w przypadku uznania, że wspólny element "Vital" nawiązuje do funkcjonującego w języku polskim słowa "witalny", co oznacza "żywotny", to wskazywałoby, że znaki mają aluzyjny charakter. Tym samym nie miałaby zastosowania ugruntowana w orzecznictwie polskim i europejskim zasada silniejszej ochrony tych znaków towarowych, które cechuje większa odróżnialność.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Patentowy odpowie zatem na pytanie, czy wspólny element "Vital" ma zdolność dystynktywną, czy też jest elementem słabym i należy przy ocenie ryzyka skojarzenia znaków uwzględnić faktyczne różnice w przeciwstawionych oznaczeniach. W każdym wypadku należy mieć na uwadze rynek produktów w klasie 5 i 32, których funkcje zdrowotne określa także element "Vital", którego rozumienie w języku polskim nie budzi wątpliwości. Nie jest zatem pozbawione racji twierdzenie skarżącego, powołującego się na przykłady w orzecznictwie, że tego typu określenie stanowi zawoalowaną funkcję informacyjną oznaczonych nim towarów w klasie 5 i 32.
W tych okolicznościach organ dokona ponownej analizy płaszczyzny fonetycznej, wizualnej i znaczeniowej porównywanych znaków, co wymaga ponownego badania. Przy uwzględnieniu, że element "Vital" jest elementem słabym wykluczy to niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów.
Należy przy tym wskazać, że ocena wizualna znaku wymaga badania wyglądu oznaczenia, co ma szczególną doniosłość przy porównywaniu znaków graficznych, słownych i kombinowanych. Ma tu znaczenie liczba, kolejność liter i słów, prezentacja grafiki oraz kolorystyka i wreszcie kompozycja wszystkich tych elementów. Nie bez znaczenia jest, że użyte w spornym znaku trzy słowa: "plus", "vitalsss", "woman", maja zróżnicowaną wielkość czcionki, stanowią określoną kompozycję zarówno pod kątem układu tych słów jak i koloru. Umieszczenie białych liter na fioletowym tle, czyli użyte w kompozycji znaku, kolory znacznie go indywidualizując.
Nie można pominąć w ocenie, że w warstwie fonetycznej znak sporny będzie odczytywany przez przeciętnego odbiorcę jako trzy słowa: "plus", "vitalsss", "woman", zaś znak przeciwstawiony jako jedno słowo: "Vitalis".
W warstwie znaczeniowej Kolegium Orzekające nie pominie, że wspólny element "Vital" nawiązuje do funkcjonującego w języku polskim słowa "witalny", co oznacza "żywotny", to wskazuje na ich aluzyjny charakter.
Powyższe oznacza, że przeprowadzone w zaskarżonej decyzji porównanie znaków towarowych - przy wyodrębnieniu tylko jednego z elementów znaku, co miało miejsce w niniejszej sprawie - jest działaniem nieprawidłowym i mogącym prowadzić do błędnych wniosków. Z powyższym nie stoi w sprzeczności pogląd, że przy dokonywaniu porównania znaków słownego i słowno-graficznego na plan pierwszy wysuwają się ich elementy słowne. Z jednej strony skupił się wyłącznie na wspólnym w obu znakach elemencie "Vital" przydając mu a priori walor odróżniający dla znaku wcześniejszego, pomijając zupełnie jego aluzyjny charakter dla towarów, do oznaczania których został przeznaczony i odbiorców, których niekwestionowany krąg ustalił.
Z drugiej strony dostatecznie nie wyjaśnił, czy w tej grupie towarów element "Vital" posiada cechy dystynktywne, skoro we wcześniejszych decyzjach Urzędu – w analogicznych sprawach stwierdza, że element ten nie przyczynia się do wyróżniającego charakteru znaku z wcześniejszym pierwszeństwem.
Po trzecie, pominął brak wyjaśnienia, dlaczego przedłożone dowody przez uprawnionego nie maja znaczenia przy ocenie ryzyka konfuzji znaków i w sytuacji, gdy Urząd Patentowy wcześniej orzekł odmiennie, stanowi to uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest wskazania konkretnych przykładów stosowania członu "vital" do oznaczania produktów
Powyższe uzasadniają poglądy wyrażone w orzecznictwie polskim i europejskim (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 listopada 1997 r. SABEL BV c-a Puma AG, sprawa C-251/95, LEX nr 113636; wyroki Sądu: z dnia 7 lutego 2012 r. o sygn. akt T-424/10, pkt 22, LEX nr 1107449, z dnia 9 marca 2012 r. o sygn. akt T-32/10, pkt 39, LEX nr 1112567; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 932/10, LEX nr 1070265, z dnia 4 września 2012 r. o sygn. akt II GSK 1091/11, LEX nr 1244477).
Urząd Patentowy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeprowadzi analizę podobieństwa przeciwstawionych znaków na wszystkich trzech płaszczyznach podobieństwa (fonetycznej, wizualnej-graficznej/słownej i znaczeniowej) z uwzględnieniem powyższych wskazań w celu całościowej oceny ich ogólnego wrażenia jakie oba znaki wywierają na odbiorcy, istnienia bądź braku ich konfuzyjnego podobieństwa. Ponowna analiza przeprowadzona zostanie przez Kolegium Orzekające z poszanowaniem zasady wypracowanej w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz WSA w Warszawie, że ocena podobieństwa znaków musi uwzględniać całościowe oddziaływanie znaków (postanowienie TSUE z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie C-422/12P Industrias Alen SA de CV (LEX nr 1421775), wyroki NSA: z dnia 12 lutego 2015 r. o sygn. akt II GSK 2139/13, z dnia 4 września 2012 r. o sygn. akt II GSK 1091/11, z dnia 16 września 2014 r. o sygn. akt II GSK 1023/13).
Ad. 3. Ostatnią badaną przesłankę stanowi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Na gruncie niniejszej sprawy dopiero prawidłowo przeprowadzona analiza podobieństwa obu znaków pozwoli na ocenę tej przesłanki.
Z powyższych względów Sąd skargę uwzględnił z przyczyn procesowych na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a., nie znajdując podstaw do orzeczenia merytorycznego, o co wnosił skarżący na rozprawie, tj. na mocy art. 145 a § 1 p.p.s.a. O kosztach orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło