VII SA/Wa 1001/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. i K. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić J. K. i K. K. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. J. K. i K. K. wraz ze skargą na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. złożyli na urzędowych formularzach wnioski o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że wnoszą o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi na ww. postanowienie. Z treści wniosków wynika, że posiadają dom w O. oraz mieszkanie o powierzchni 29 m2 we W., a także samochód osobowy rocznik 2009 o wartości 45.000 zł. Wnioskodawcy utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3753 zł miesięcznie. Skarżący wskazali ponadto, że ponoszą wydatki na lekarstwa w wysokości ok. 150 zł miesięcznie. Podnieśli też, że w okresie jesienno-zimowym na ogrzewanie gazowe wydają około 700 zł miesięcznie. Pismami z dnia 1 czerwca 2015 r. wezwano skarżących do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - udokumentowanie wysokości otrzymywanych przez skarżących emerytur (np. nadesłanie kserokopii decyzji o waloryzacji emerytur lub ostatnich odcinków emerytur), - wskazanie, czy skarżący uzyskują dochody z tytułu najmu mieszkania we W.; jeśli tak, w jakiej wysokości, - nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżących z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wskazanie i udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem domu / mieszkania (np. opłaty za gaz, wodę, energię, telefon). Skarżący udzielili odpowiedzi na ww. wezwanie pismami z dnia 10 czerwca 2015 r. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek J. K. i K. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Jak już wskazano, instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, czyli takich, które są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub gdy środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżący znajdowali się w takiej sytuacji. Na majątek skarżących składa się dom w O., mieszkanie o powierzchni 29 m2 we W., a także samochód osobowy rocznik 2009 o wartości 45.000 zł. Łączna wysokość otrzymywanych przez wnioskodawców emerytur wynosi około 3784 zł netto miesięcznie, przy czym nie mają oni innych osób na utrzymaniu. Zauważyć też trzeba, że jak wynika z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego K. K. za okres od 1 marca do 31 maja 2015 r., na rachunku skarżącego przez cały ten okres pozostawały wolne środki w wysokości od 790,33 zł do 4135,10 zł. Okoliczność ta wskazuje, iż dochody skarżących pozwalają im na utrzymanie oraz poczynienie pewnych oszczędności. W związku z argumentacją zawartą w złożonym wniosku wskazać też trzeba, że za przyznaniem skarżącym prawa pomocy nie może przemawiać wysokość wydatków związanych z ogrzewaniem gazowym, bowiem ponoszone są one w okresie zimowym. Przy dokonywaniu oceny złożonego przez skarżących wniosku nie można też pominąć faktu, iż oprócz domu w O., w którym mieszkają, posiadają oni także mieszkanie we W.. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się bowiem, że na ocenę, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2005 r. FZ 478/04 LEX nr 393645, z 25 kwietnia 2013 r. II FZ 158/13 LEX nr 1310045, z 5 kwietnia 2013 r. II OZ 222/13 LEX nr 1296872, z 23 maja 2013 r. II OZ 390/13 LEX nr 1319086, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r. I SA/Sz 428/12 LEX nr 1212289). Wprawdzie w odpowiedzi na wezwanie z dnia 1 czerwca 2015 r. skarżący oświadczyli, że nie uzyskują dochodów z tytułu najmu mieszkania we W., jednakże istotne jest, że posiadanie tego mieszkania stwarza możliwości uzyskania dodatkowych dochodów. Nawet zatem jeśli skarżący nie uzyskują dochodów z najmu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skoro nie wykorzystują możliwości pozyskania dodatkowych dochodów. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, posiadany majątek może bowiem przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 kwietnia 2013 r. II FZ 158/13 LEX nr 1310045, z dnia 2 października 2014 r. II OZ 1012/14 LEX nr 1530778). Mając zatem na uwadze powołane okoliczności stwierdzić trzeba, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł nie pozbawi skarżących możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, brak jest zatem podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).