VII SA/Wa 1074/14

WyrokWSA w Warszawie2014-12-09

Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Włodzimierz Kowalczyk, Ewa Machlejd

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna, która nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym bez wydania postanowienia w tej sprawie, może żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 KPA, a jeśli tak, czy brak takiego dopuszczenia wpływa na prawidłowość wydanej decyzji?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, który nie wydał postanowienia w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, naruszył przepisy postępowania. Brak takiego postanowienia, skutkujący pozbawieniem organizacji możliwości uczestniczenia w postępowaniu, stanowi wadę procesową. Jeśli jednak organ w postępowaniu wznowionym ustali, że organizacja i tak nie mogłaby być stroną postępowania, powinien odmówić uchylenia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 KPA. W przeciwnym razie, gdyby organizacja miała prawo być stroną, ale została pozbawiona tego prawa, a mimo to decyzja byłaby identyczna, organ powinien zastosować art. 151 § 2 KPA.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji lotniskowej z naruszeniem prawa, ale odmawiającą jej uchylenia. Stowarzyszenie zarzuciło, że zostało pozbawione możliwości udziału w postępowaniu przed organem I instancji bez wydania postanowienia w tej sprawie, co stanowiło naruszenie przepisów KPA. Organy administracji uznały, że wadliwość procesowa nie wpłynęła na prawidłowość materialnoprawną decyzji, co Stowarzyszenie kwestionowało.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] marca 2014 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...], stwierdzającej wydanie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] z naruszeniem prawa oraz odmawiającej uchylenia ww. decyzji, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej – utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, iż mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt VII SAAA/a 2669/12, uchylający postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania przez Stowarzyszenia [...], od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...], wznowił przedmiotowe postępowanie i stwierdził wydanie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] z naruszeniem prawa oraz odmówił uchylenia ww. decyzji, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Wnioskiem z dnia 6 lutego 2014 r. Stowarzyszenie [...] zwróciło się o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...]. Rozpoznając ponownie sprawe na skutek złozonego wniosku Minister infarstruktury i Rozwoju przedstawił przebieg postępowania i wskazał, że decyzją nr [...] z dnia z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] Wojewoda [...], działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego (Dz. U. Nr 42, poz. 340 ze zm ), zwanej dalej ,,specustawą lotniskową", orzekł o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego, polegającej na rozbudowie i przebudowie budynku terminala pasażerskiego Portu Lotniczego [...] w [...]. Od powyższej decyzji odwołania do Ministra Infrastruktury, za pośrednictwem organu I instancji, wnieśli L. W. oraz Stowarzyszenie [...]. Decyzją z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu odwołania L. W., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Natomiast postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], Minister Infrastruktury stwierdził niedopuszczalność odwołania z dnia [...] kwietnia 2011 r. Stowarzyszenia [...] od decyzji Wojewody [...]. Na decyzję Ministra Infrastruktury skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł L. W., natomiast ww. postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2011 r., stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Wojewody [...], zostało zaskarżone przez Stowarzyszenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2889/11, oddalił skargę L. W. na ww. decyzję Ministra Infrastruktury. Przedmiotowe orzeczenie uprawomocniło się z dniem 13 kwietnia 2012 r. Co zaś się tyczy skargi Stowarzyszenia na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2011 r., to została ona przez Sąd oddalona wyrokiem z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt. VII SA/Wa 2890/11. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt VII SA Wa 2890/11, Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu ww. skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1767/12, uchylił zaskarżony wyrok z dnia 13 marca 2012 r., i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że brak pozytywnego lub negatywnego postanowienia w przedmiocie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu jest wynikiem błędu organu administracji, który nie może powodować negatywnych skutków dla stron postępowania i podmiotów, które w tym postępowaniu chcą wziąć udział. W zaistniałej sytuacji niedopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, poprzez niewydanie przez organ I instancji przewidzianego w kpa postanowienia w tym zakresie, doprowadziło do sytuacji, że organizacja została pozbawiona możliwości poddania kontroli instancyjnej, a następnie sądowej, faktu niedopuszczenia jej do postępowania. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej, w którym Stowarzyszenie podnosi, iż w rozpatrywanej sprawie miał zastosowanie art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), oraz art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą ocenową". Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, przywołane przepisy stosuje się w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa. Postępowanie w sprawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego nie jest w ocenie Sądu takim postępowaniem. Udziału społeczeństwa wymaga natomiast postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla takiego przedsięwzięcia, jeżeli została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 72 ust. 1 pkt 14 oraz art. 79 ust. 1 ustawy ocenowej). W związku z powyższym zasadne, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okazały się jedynie zarzuty Stowarzyszenia dotyczące naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, związany wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w ww. wyroku, po ponownym rozpatrzeniu sprawy wyrokiem z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt. VII SA/Wa 2669/12, uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania przez Stowarzyszenie od decyzji Wojewody [...]. Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się w dniu 9 maja 2013 r. na skutek oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem o sygn. II OSK 869/13 skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. od ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2013 r. sygn. akt. VII SA/Wa 2669/12. Mając na uwadze dyspozycję art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., znak: [...], wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wznowienia Minister decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...], stwierdził wydanie decyzji Ministra Infrastruktury oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z naruszeniem prawa oraz odmówił uchylenia ww. decyzji, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że kierując się wytycznymi zawartymi w wiążących organ wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wznowił postępowanie zakończone decyzją Ministra Infrastruktury. Minister, podejmując odpowiednie działania proceduralne, miał również na względzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1191/99, zgodnie z którym przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa należy odnosić również do organizacji społecznych, mogących się ubiegać o status podmiotów na prawach strony, które zostały pozbawione możliwości uczestniczenia w postępowaniu przez to, że zignorowano ich wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu i nie wydano żadnego postanowienia w sprawie tego dopuszczenia. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, inna interpretacja art. 145 § 1 pkt 4 kpa godziłaby w istotę instytucji podmiotów na prawach strony, które mają prawo do otrzymania zaskarżalnego postanowienia w sprawie ich dopuszczenia do udziału w postępowaniu, byłaby sprzeczna z zasadą ochrony interesu społecznego i całkowicie uniemożliwiałaby organizacji społecznej obronę i argumentację. Minister wskazał, że zgodnie z art. 31 § 2 kpa, organ administracji jest zobowiązany wydać postanowienie w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Jeżeli uzna żądanie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu za uzasadnione, wydaje postanowienie pozytywne (dopuszczające), a jeżeli uzna, że żądanie to jest nieuzasadnione - wydaje postanowienie o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Na to ostatnie postanowienie służy zażalenie. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 611/09: "We wszystkich tych przypadkach, w których ustawodawca przewidział w Kodeksie postępowania administracyjnego konieczność wydania aktu administracyjnego (postanowienie, decyzja), nie ma możliwości prawnej odstąpienia od tego wymogu, gdyż takie działanie należy zakwalifikować jako działanie pozbawione podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa." Od wyniku merytorycznego rozpatrzenia wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie do postępowania zależy bowiem, czy organizacja ta będzie mogła realizować swoje uprawnienia wynikające z art. 31 § 1 pkt 2 i § 3 kpa do uczestniczenia w sprawie na prawach strony w postępowaniach dotyczących tej materialnoprawnej sprawy, np. domagać się doręczenia decyzji wydanej w sprawie, składać odwołania od decyzji, czy żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 kpa) (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 20/2007). Minister wyjaśnił, że zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/WA 2056/10), wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych, wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 kpa. Charakter ustawowych przesłanek wznowieniowych nie jest jednolity, chociaż wszystkie one dotyczą naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogło mieć wpływ na kształt decyzji ostatecznej, wydanej w postępowaniu zwykłym. Poza ustaleniem istnienia jednej z przesłanek wznowieniowych, do organu prowadzącego to postępowanie należy zbadanie, na ile okoliczność ta miała wpływ na wydaną decyzję ostateczną i w zależności od tego, podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa lub § 2 tego przepisu. Dalej Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że w rozpatrywanej sprawie, w kontekście wskazanych podstaw wznowienia, została spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, polegająca na nieuczestniczeniu przez Stowarzyszenie, bez własnej winy, w kontrolowanym postępowaniu, a przejawiająca się w niedopuszczeniu ww. podmiotu do udziału w postępowaniu bez zachowania wymaganej do tego w konkretnych przepisach kpa formie procesowej. Ponadto Minister wyjaśnił, że rzeczywiste wystąpienie przesłanki o której stanowi art. 145 § 1 pkt 4 kpa samo w sobie nie musi automatycznie przesądzać o wadliwości wydanej w sprawie decyzji ostatecznej. Wyjawienie tych wad i ich usunięcie we wznowionym postępowaniu prowadzi często do konstatacji, że mimo usunięcia tych wad, treść rozstrzygnięcia winna pozostać niezmieniona, gdyż jest zgodna z prawem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1999 r., IV SA 960/97, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 744/06) Ustawodawca przewidział - wśród możliwych sposobów zakończenia sprawy w ramach wznowionego postępowania - stwierdzenie przez organ wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa wówczas, gdy zaszły co prawda przesłanki wznowienia, lecz jednocześnie wystąpiły przesłanki negatywne z art. 146 kpa tj. m in. jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść jedynie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 kpa). Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury: "stwierdzenie przez organ, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy, że w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji dotychczasowej na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa, stwarza podstawę do wydania decyzji na podstawie art. 151 § 2 kpa stwierdzającej wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji" (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1764/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 99/12). Mając na uwadze, że w uzasadnieniu decyzji stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa organ wykazał, że wadliwość procesowa nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, zgodnie z dyspozycją art. 146 § 2 kpa, Minister odmówił uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Organ w postępowaniu odwoławczym w całości podzielił poglądy zaprezentowane w decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2014 r. Odnosząc się do argumentacji Stoważyszenia wskazano, że w związku z twierdzeniem, że Stowarzyszeniu przysługuje na podstawie przepisów prawa ochrony środowiska oraz art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Ministra Infrastruktury wyjaśnić należy, że powyższe przepisy precyzują wyraźnie sytuacje, w których możliwy jest udział w postępowaniu organizacji ekologicznej na zasadach odmiennych od kpa. Podkreślono, iż art. 44 ust. 2 z dnia 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji.. stanowiąc, iż organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji, odnosi się tylko i wyłącznie do postępowań wymagających udziału społeczeństwa (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 89/10). Zgodnie tą ustawą udział społeczeństwa wymagany jest w tych wszystkich sprawach, w których w ramach postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko. Takim postępowaniem było postępowanie prowadzone przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], zakończone decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Rozbudowa i modernizacja Portu Lotniczego [...] Sp. z o.o. im. [...]", natomiast wskazanego charakteru nie miało postępowanie prowadzone przez Wojewodę [...]. Wskazano, iż w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Wojewodę [...], skarżącemu Stowarzyszeniu przysługiwałby udział na prawach strony, bez konieczności wydawania przez organ postanowienia o dopuszczeniu do tego postępowania, jedynie w przypadku, gdy w jego ramach przeprowadzana byłaby ponowna ocena oddziaływania inwestycji na środowisko lub ocena oddziaływania tej inwestycji na obszary Natura 2000. Z racji bowiem przeprowadzania tej oceny w postępowaniu o wydanie decyzji zezwalającej na realizację lotniska użytku publicznego, postępowanie to stałoby się postępowaniem wymagającym udziału w nim społeczeństwa. W przedmiotowej sprawie powyższe nie miało miejsca, gdyż decyzją z dnia [...] lutego 2011 r o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] stwierdził brak konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 86 w/w ustawy, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający decyzję o zezwoleniu o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego. Powyższe stanowisko jest zbieżne ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1767/12, zapadłym w niniejszej sprawie, w którym Sąd wyraźnie podkreślił, iż kontrolowane postępowanie dotyczące wydania decyzji o zezwoleniu na realizację ww. inwestycji lotniskowej nie było postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa, stąd też nie znajdował zastosowania w realiach rozpatrywanej sprawy art. 44 tejże ustawy. Tym samym w analizowanym przypadku nie znajdował również zastosowania art. 28 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, skoro przepis ten dotyczy tylko tych postępowań w sprawie pozwolenia na budowę, w których wymagany jest udział społeczeństwa. Przedstawiona regulacja art. 44 w/w ustawy nie przesądza jednak o całkowitym wyłączeniu udziału organizacji społecznych z tych postępowań, w ramach których nie jest prowadzona ocena oddziaływania na środowisko. Art. 44 w ustępie 1 in fine stanowi jedynie, że w przypadku udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa nie stosuje się art. 31 § 4 kpa, nakładającego na organ administracji obowiązek poinformowania o prowadzonym postępowaniu organizacji społecznych Zatem w pozostałych kategoriach spraw tj. niewymagającym udziału społeczeństwa, będą mogły uczestniczyć na ogólnych zasadach, po spełnieniu wymagań wynikających z art. 31 § 1 kpa wszystkie organizacje społeczne (tak też K. Gruszecki, Komentarz do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, komentarz LEX/el. 2009 do art. 44; W Federczyk, Organizacja ekologiczna jako uczestnik postępowania dministracyjnego w zakresie ochrony środowiska, Kwartalnik Prawa Publicznego, nr 3- 4, 2008; W. Śnieżyński, Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Wzory aktów administracyjnych i innych pism wraz z komentarzem i orzecznictwem administracyjno-sądowym, Warszawa 2010 r., s. 113, a także m in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 129/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 33/06 oraz z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1781/06). Podkreślono jednak, że wyartykułowane w art. 31 kpa zasady udziału organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym nie stoją na przeszkodzie, aby w przepisach o charakterze materialnym wyłączyć możliwość udziału organizacji społecznej na prawach strony. Przykładem tego rozwiązania jest art. 28 ust 3 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, co do zasady (wyjątek stanowi ust. 4 powołanego artykułu) nie stosuje się art. 31 kpa. Powyższe zagadnienie nie budzi wątpliwości sądów administracyjnych, czego przykładem może być postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 889/08, w którym wskazano, iż "organizacja społeczna nie może zostać uczestnikiem postępowania, które dotyczy kontroli decyzji wydanej w postępowaniu, w którym ustawodawca wykluczył udział organizacji społecznych". Podkreślono, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego łączy w sobie rozstrzygnięcia administracyjne z zakresu m in. ustalania lokalizacji inwestycji, zatwierdzenia podziału nieruchomości, przejścia z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz podmiotu publicznoprawnego oraz zatwierdzenia projektu budowlanego, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 7 specustawy lotniskowej. Jak stanowi art. 14 specustawy lotniskowej "uzyskanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego jest równoznaczne z uzyskaniem pozwolenia na budowę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane". Skoro zatem jednym z rozstrzygnięć decyzji lotniskowej jest zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, postępowanie kończące się wydaniem tejże decyzji musi być prowadzone z uwzględnieniem norm zawartych w ustawie Prawo budowlane. "Odpowiedniość" stosowania przepisów Prawa budowlanego polega na każdorazowym ustalaniu w danej sprawie, czy określona okoliczność faktyczna może być poddana kwalifikacji prawnej w ramach samej specustawy lotniskowej. Dopiero brak możliwości dokonania takiej kwalifikacji prawnej powoduje konieczność zastosowania przepisów ustawy Prawo budowlane, w sposób dostosowany do specyfiki zakresu i treści postępowania o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji lotniskowej. O konieczności odpowiedniego stosowania w omawianym postępowaniu przepisów ustawy Prawo budowlane, w tym art. 28 ust. 3, świadczy również rodzaj dokumentacji koniecznej do przedłożenia organowi orzekającemu, a określony w art. 6 ust. 1 pkt 5 specustawy lotniskowej, tj. projektu budowlanego, zakres rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, określony we wspomnianym już art. 8 ust. 1 pkt 7 specustawy lotniskowej, jak również treść art. 26 ust. 2 specustawy lotniskowej, określającego skutek decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego, polegający na przyznaniu inwestorowi uprawnienia do rozpoczęcia robót budowlanych w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Stowarzyszenie [...]. W skardze zarzucono, iż Minister Infrastruktury i Rozwoju wydał decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] bez merytorycznej oceny argumentów, dowodów i stwierdzeń wnoszonych w odwołaniu składanym przez skarżące Stowarzyszenie w stosunku do powołanej decyzji Wojewody [...]. W uzasadnieniu strona skarżąca po pierwsze nie zgodziła się ze stanowiskiem organu co do tego, że uchybienie w postaci niedopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nie miało wpływu na wynik postępowania przed Wojewodą [...]. Ocena taka jest, zdaniem strony skarżącej sprzeczna ze stanowiskiem wyrażonym w przywołanych w skardze orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona skarżąca wskazywała również na to, że winna być uczestnikiem postępowania nie tylko jako organizacja społeczna działająca w celu ochrony statutowych interesów ale także dlatego, że reprezentuje właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiadujących z inwestycją. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania Port Lotniczy [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2014 r. wnosił o oddalenie skargi podzielając argumentację Ministra Infrastruktury i Rozwoju. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Należy zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.). Biorąc pod uwagę wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty są uzasadnione. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...], stwierdzającą wydanie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] z naruszeniem prawa oraz odmawiającą uchylenia ww. decyzji, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, Na wstępie należy poczynić kilka uwag natury ogólnej. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania - zgodnie z art. 147 k.p.a. - następuje z urzędu lub na żądanie strony. Artykuł ten określa dwa sposoby wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania z urzędu oznacza, że organ administracji publicznej, niezależnie od strony wszczyna postępowanie. Może to uczynić z własnej inicjatywy lub inicjatywy innych podmiotów (nie będących stroną). Istotą wszczęcia postępowania z urzędu jest to, że inicjuje się je niezależnie od strony Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania może nastąpić również na wniosek strony. Przy czym wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a następuje tylko na żądanie strony - art. 147 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Według art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został on złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 k.p.a. Tylko, gdy z twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, że wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ odmawia wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stwierdzenie, w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo, że nie zaistniały przesłanki wznowienia skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. Poprzestając wyłącznie na tych rozważaniach należy uznać, że decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...]stycznia 2014 r. oraz decyzja tego organu z dnia [...] stycznia 2014 r. są nieprawidłowe. Organ I instancji wznawiając postępowanie wskazał jako podstawę postanowienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przy czym organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1191/99, zgodnie z którym przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa należy odnosić również do organizacji społecznych, mogących się ubiegać o status podmiotów na prawach strony, które zostały pozbawione możliwości uczestniczenia w postępowaniu przez to, że zignorowano ich wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu i nie wydano żadnego postanowienia w sprawie tego dopuszczenia. Minister Infrastruktury i Rozwoju orzekając w obu instancjach przeprowadził analizę pozycji procesowej Stowarzyszenia [...] w stosunku do postępowania o zezwolenie na realizację lotniska użytku publicznego dochodząc do wniosku Stowarzyszenie nie mogło uczestniczyć w tym postępowaniu, ponieważ żaden przepis prawa tego nie przewidywał. Naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 151§ 2 k.p.a., według organu był brak rozstrzygnięcia przez Wojewodę [...] wniosku Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie. Wyjaśnić wobec tego należy, że brak rozstrzygnięcia wskazanego wniosku sam w sobie nie stanowił podstawy wznowienia postępowania lecz to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wobec tego zadaniem organu we wznowionym postępowaniu w pierwszej kolejności było ustalenie, czy rzeczywiście z wnioskiem wystąpił uprawniony podmiot. Prawidłowo zatem organ przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. W jego wyniku uznał, że Stowarzyszenie [...] niezależnie od braku rozstrzygnięcia w tym zakresie przez Wojewodę [...] i tak nie mogło uczestniczyć w tym postępowaniu. Skutkiem takich ustaleń organu winno być wydanie decyzji zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej. Decyzja określona w art. 151 § 2 k.p.a. mogła zapaść jedynie wówczas, gdyby organ uznał, że Stowarzyszenie mając uprawnienie do uczestnictwa w postępowaniu bez własnej winy zostało jego pozbawione ale mimo tej wadliwości i tak zapadła by decyzja identyczna. Niezależnie od tego treść decyzji organu I instancji nie została prawidłowo zredagowana albowiem nie odpowiada normie ustalonej w art. 151 § 2 k.p.a. Z tych tylko powodów należało uznać, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca w istotnym stopniu, mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszają przepisy postępowania w szczególności art.151 § 2 k.p.a Niezależnie od tego Sąd orzekający w sprawie pragnie wskazać, że nie podziela poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowanego w sprawie sygn. akt II SA/Kr 1191/99. Należy zauważyć, że pojęcie "podmiot na prawach strony" nie jest tożsame z pojęciem "strony" w rozumieniu art. 28 k.p.a., a uprawnienia podmiotu na prawach strony nie są tożsame z uprawnieniami podmiotu mającego przymiot strony. Podmiot występujący w postępowaniu na prawach strony nie ma w tym postępowaniu ani interesu prawnego, ani obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a. i z tego względu występuje w sprawie jedynie na prawach strony. A zatem, pewne uprawnienia, które przysługują tylko stronie, nie mogą przysługiwać podmiotom uczestniczącym w postępowaniu na prawach strony. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 641/07 (dostępnym pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że organizacja społeczna nie może w szczególności domagać się zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1, ani umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2, nie może zawrzeć ugody (art. 114), jak również nie może żądać wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Żądanie wszczęcia postępowania organizacja społeczna może wnieść tylko w sprawie, w której organ administracyjny władny jest wszcząć postępowanie z urzędu (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck - Warszawa 2006, s. 226 -227, s. 230; tamże B. Adamiak, s. 646). Organizacja społeczna, która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela też poglądu zaprezentowanego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju co do tego, że w sprawie ma zastosowania art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Organ stanowisko swoje oparł na uznaniu, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji w oparciu o ustawę z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego zawiera elementy pozwolenia na budowę. Wobec powyższego zastosowanie do niej mają przepisy ustawy Prawo budowlane, w tym art. 28. Nie podzielając tego stanowiska w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że przepisy ww. ustawy z 12 lutego 2009 r. nie zawierają wprost odesłania w sprawach w niej nieuregulowanych do ustawy Prawo budowlane. Odesłanie takie zawiera natomiast do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Dalej należy zauważyć, że decyzja wydana w oparciu o ww. ustawę zawiera nie tylko elementy decyzji o pozwoleniu na budowę ale także rozstrzyga o podziale nieruchomości i wywłaszczeniu. Brak jest w ocenie Sądu argumentacji przemawiającej za przyjęciem, że to wyłącznie przepisy ustawy Prawo budowlane określają krąg stron takiego postępowania. Przeciwko stanowisku organu przemawia również porównanie ocenianej ustawy z ustawą z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721). Obie ustawy nie tylko mają bardzo zbliżone rozwiązania ale zostały wprowadzone z tego samego powodu (usprawnienie inwestycji w zakresie infrastruktury publicznej). W związku z tym zastosowanie analogii jest jak najbardziej uzasadnione. Artykuł 11i ustawy stanowi, że w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, z wyjątkiem art. 28 ust. 2. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że zgodnie z tym przepisem uczestnikiem postępowania w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej może być również organizacja społeczna. Skoro ta to należy uznać, że brak jest przekonywującej argumentacji przemawiającej za przyjęciem stanowiska, że w postępowaniu o wydanie decyzji w oparciu o ustawę z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego, pomimo braku stosownego odesłania krąg stron postępowania ustala się w oparciu o art. 28 ustawy Prawo budowlane. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Infrastruktury i Rozwoju oceni przymiot strony Stowarzyszenia [...] w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na realizację inwestycji, biorąc pod uwagę stanowisko zaprezentowane przez Sąd rozpoznający sprawę. W zależności od poczynionych ustaleń rozstrzygnie zgodnie z treścią przepisów stanowiących o zakończeniu postępowania wznowieniowego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów strony skarżącej wskazać należy, że w toku całego postępowania administracyjnego w tej sprawie jak też przed sądami administracyjnymi Stowarzyszenie powoływało się na własny interes prawny a nie wskazywało na występowanie w imieniu osób fizycznych. W związku z tym podnoszenie tej kwestii w skardze nie mogło przynieść oczekiwanego efektu. Natomiast odnośnie braku uwzględnienia przez Ministra zarzutów co do samej decyzji Wojewody [...] o zezwoleniu na realizacje inwestycji wskazać należy, że organ do tego etapu oceny decyzji nie doszedł w związku z odmówieniem Stowarzyszeniu prawa do uczestnictwa w postępowaniu przed Wojewodą. Oznacza to, że organ takiej oceny nie mógł przeprowadzić. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec, jak sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto zgodnie z art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło