VII SA/Wa 1139/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. A. D. po otrzymaniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką, posiada dom o powierzchni 129 m2, lokal mieszkalny w [...] o powierzchni 78,65 m2 oraz oszczędności w wysokości 8.500 zł. Skarżący oświadczył, że jego córka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Rodzina utrzymuje się z emerytur skarżącego i jego żony w łącznej wysokości 4.518,56 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki A. D. wymienił: ubezpieczenie samochodu 570 zł i nieruchomości 370 zł rocznie, opłaty za media – 635 zł miesięcznie, wydatki na leczenie – 340 zł, na wyżywienie – 1950 zł miesięcznie. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym zainicjowanym przez stronę nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459). Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżący znajdował się w takiej sytuacji. Jak wynika z wniosku, A. D. utrzymuje się wraz z żoną i córką z dochodów w łącznej wysokości 4.518,56 zł miesięcznie. Zauważyć ponadto trzeba, że wnioskodawca posiada oszczędności w kwocie 8.500 zł. Przy dokonywaniu oceny złożonego przez skarżącego wniosku nie można też pominąć faktu, że A. D. oprócz domu, w którym mieszka, posiada także lokal mieszkalny w [...] o powierzchni 78,65 m2, który może stanowić dodatkowe źródło dochodu. W przypadku, gdy w skład majątku wnioskodawcy wchodzi więcej niż jedna nieruchomość, wniosek o przyznanie prawa pomocy co do zasady nie zasługuje na uwzględnienie. Nie sposób oczekiwać, że to ze środków publicznych pokrywane będą koszty uczestniczenia strony w postępowaniu, jeżeli ma ona możliwość uzyskiwania dochodu ze składników własnego majątku. Posiadanie kilku nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, posiadany majątek może bowiem przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 24 października 2005 r. II SA/Gl 496/05, niepubl., postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 kwietnia 2013 r. II FZ 158/13 LEX nr 1310045, z dnia 2 października 2014 r. II OZ 1012/14 LEX nr 1530778, z dnia 5 kwietnia 2013 r. II OZ 222/13 LEX nr 1296872). Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić trzeba, że sytuacja majątkowa pozwala skarżącemu na poniesienie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Poniesienie tych kosztów umożliwiają skarżącemu w szczególności posiadane oszczędności, brak jest zatem podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.