VII SA/Wa 298/21
WyrokWSA w Warszawie2021-05-07
Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sędzia WSA Tomasz Janeczko, sędzia WSA Monika Kramek, asesor WSA Elżbieta Granatowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy objęcie jednym postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych kilku samodzielnych obiektów budowlanych, stanowiących część jednej inwestycji, stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności tego postanowienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że objęcie jednym postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych kilku obiektów budowlanych, które są częścią jednej inwestycji, były budowane w zbliżonym czasie, na tej samej działce i przez tego samego inwestora, nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Wskazał, że takie działanie jest dopuszczalne na podstawie art. 62 k.p.a., który pozwala na prowadzenie jednego postępowania dotyczącego tej samej strony, gdy obowiązki wynikają z tego samego stanu faktycznego i prawnego, co uzasadnia zasada szybkości postępowania. Brak jest przeszkód, aby sprawa każdego z budynków została ostatecznie zakończona odrębnymi decyzjami.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę W. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Powiatowy Inspektor nakazał wstrzymanie robót budowlanych przy budowie czterech obiektów (trzech inwentarskich i jednego socjalno-magazynowego) oraz przedłożenie dokumentów legalizacyjnych. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa przez objęcie jednym postanowieniem kilku samodzielnych obiektów budowlanych, co miało utrudniać legalizację. Organy administracji uznały, że takie połączenie jest dopuszczalne na podstawie art. 62 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Monika Kramek, asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2021 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia W.P., utrzymał w mocy na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Postanowieniem nr [...]z dnia [...] grudnia 2019 r., powołując się na art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we [...] nakazał W.P. wstrzymać prowadzenie robót budowlanych przy budowie trzech budynków inwentarskich o wymiarach 122,20 m x 24,98 m oraz budynku socjalno- magazynowego o wymiarach 72,80 m x 16,70 m na działce nr [...], położonej w obrębie [...], gmina [...], a także przedłożyć w terminie do dnia 31 maja 2020 r. następujące dokumenty dotyczące budowy tych obiektów budowlanych:
a) decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
b) dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane to jest:
1) cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami (w tym decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia) i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu; nie dotyczy to uzgodnienia i opiniowania przeprowadzonego w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 wskazanej ustawy (tzn. projektant ma obowiązek zapewnić sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności);
2) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że na działce inwestora znajdują się cztery budowane bez pozwolenia na budowę obiekty: obiekt nr 1 – gospodarczy budynek towarzyszący (wykonano część murowaną), obiekt nr 2 – budynek odchowalni indyków (wykonano fundamenty), obiekt nr 3 – budynek odchowalni indyków (wykonano ściany i część konstrukcji dachu z pokryciem), obiekt nr 4 – budynek odchowalni indyków w stanie surowym otwartym.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we [...] uchylił swoje postanowienie z [...] grudnia 2019 r. w części dotyczącej 2 budynków inwentarskich o wymiarach 122,20 m x 24,98 m, tj. obiektu nr [...] i nr [...] ze względu na fakt wykonywania przez inwestora robót, pomimo ich wstrzymania.
Podaniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. skierowanym do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] W. P., wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] grudnia 2019 r. jako rażąco naruszającego 48 Prawa budowlanego. Zdaniem wnioskodawcy, nie można jednym postanowieniem objąć szeregu wolnostojących obiektów i traktować je jak jeden obiekt budowalny. W rezultacie takie postanowienie uniemożliwia czy poważnie utrudnia spełnienie wymogów, o których mowa w ust. 2 i 3, pozwalających na zalegalizowanie samowoli budowlanej.
Postanowieniem z [...] października 2020 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. W ocenie organu, brak jest podstaw do stwierdzenia, aby postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] naruszało przepisy art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Wszystkie obiekty wskazane w tym postanowieniu wybudowane zostały bez wymaganego pozwolenia, przez jednego inwestora i na tej samej nieruchomości gruntowej. Istnieje zatem tożsamy stan faktyczno-prawny odnośnie budowy tych obiektów, stanowiących przedmiot jednego postępowania legalizacyjnego organu nadzoru budowlanego szczebla powiatowego. W takim zaś przypadku zastosowanie może znaleźć art. 62 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. O ile z treści art. 62 k.p.a. nie wynika bezwzględny obowiązek prowadzenia jednego postępowania przez organ; podlega to uznaniu organu, to jednak łączne rozpatrzenie kilku spraw w jednym postępowaniu umożliwia dokładniejsze zbadanie wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięć okoliczności, zastosowanie jednolitych kryteriów przeprowadzanych ocen oraz udostępnienie stronom pełnej informacji o dokonanych przez organ ustaleniach oraz przyjętych przez niego preferencjach (wyrok WSA w Rzeszowie z 14 listopada 2019 r., II SA/Rz 771/19). Zdaniem organu, w omawianym przypadku jest możliwe późniejsze orzekanie przez organ w stosunku do każdego z obiektów z osobna, w zależności od spełnienia przez inwestora nałożonych obowiązków. Organ uznał, że w sprawie nie zachodzą też inne przesłanki stwierdzenia nieważności postanowienia, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
W zażaleniu na to postanowienie W. P. wskazał, że w tej sprawie, nie mamy do czynienia z jedną zabudową składającą się z czterech powiązanych ze sobą budynków, ale odrębnymi budynkami. Brak w przepisach ustawy Prawo budowlane wskazania, by jednym postanowieniem objąć kilka obiektów i traktować je jak jeden w rozumieniu art. 3 Prawo budowlane. Takie postanowienie jest wydane z rażącym naruszeniem prawa i co więcej, w ocenie skarżącego, uniemożliwia czy poważnie utrudnia spełnienie wymogów, o których mowa w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, pozwalających na zalegalizowanie samowoli. Odnośnie każdego z obiektów inwestor musi pozyskać odpowiednie dokumenty, zgody itp. i gdyby inwestorowi nie udało się pozyskać wymaganych prawem dokumentów odnośnie któregokolwiek z budynków organ nakazać może rozbiórkę wszystkich obiektów.
W powołanym przez organ art. 62 k.p.a. chodzi o sprawy tożsame pod względem przedmiotowym (treść żądania uprawnienia lub treść obowiązku oraz podstawa prawna i stan faktyczny), lecz różne pod względem podmiotowym (różne strony), dlatego przepis ten nie ma w tej sprawie zastosowania.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organ I instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia organ opisał przebieg postępowania i wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że art. 62 k.p.a. dopuszcza możliwość prowadzenia jednego postępowania dotyczącego tej samej strony, jeżeli w wielu sprawach obowiązki strony wynikają z tego samego stanu faktycznego i prawnego (wyrok NSA z 9 grudnia 2009 r., II GSK 258/09). Mając z kolei na uwadze zasadę interesu stron oraz zasady szybkości i ekonomiczności działania (art. 7-12 k.p.a.) należy uznać, że tym bardziej można prowadzić jedno postępowanie dotyczące tej samej strony, jeżeli te warunki również są spełnione (wyrok WSA w Białymstoku z 7 kwietnia 2005 r., II SAB/Bk 4/05).
Fakt prowadzenia jednego postępowania w przedmiocie kilku obiektów zrealizowanych samowolnie w ramach jednej inwestycji nie oznacza, że organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do wydania jednego rozstrzygnięcia względem wszystkich obiektów. W ocenie organu odwoławczego, nie istnieją jakiekolwiek przeszkody, a na pewno nie jest nią treść ani art. 62 k.p.a., ani 48 Prawa budowlanego, aby sprawa każdego z budynków została ostatecznie zakończona odrębnymi rozstrzygnięciami, których treść może pozostawać od siebie niezależna, w zależności oczywiście od tego, jakie działania podejmie inwestor w toku postępowania legalizacyjnego. W związku z powyższym zarzut rażącego naruszenia prawa przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] poprzez objęcie jednym postanowieniem kilku budynków jest bezpodstawny.
Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. P., zaskarżając je w całości i zarzucając organowi naruszenie:
1) art. 156 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało wydane zgodnie z prawem i brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, podczas gdy, postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie jednym aktem objęto wiele obiektów budowlanych, podczas kiedy ustawa Prawo budowlane w art. 3 stanowi o "obiekcie" jako jednym przedmiocie wydawanych aktów;
2) art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że możliwe i prawnie dopuszczalne w świetle wskazanego przepisu jest objęcie jednym postanowieniem kilku samodzielnych obiektów, tj. przez dokonanie błędnej subsumcji do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, będącej wynikiem błędnego przyjęcia, iż ww. art. 48 ust. 1 może być zastosowany wobec kilku samodzielnych obiektów budowlanych jednocześnie, w sytuacji gdy jednoznaczna treść tego przepisu nakazuje przyjąć, że dotyczy on jednego obiektu budowlanego, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 48 ust. 1 i nast. ustawy Prawo budowlane;
3) art. 62 k.p.a. poprzez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie jako uzasadnienie dla objęcia jednym postanowieniem wszystkich czterech obiektów, podczas kiedy dotyczy on instytucji współuczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, nie zaś tego na co wskazuje organ, dodatkowo dokonując interpretacji dosłownej treści przepisu poprzez powołanie się na orzecznictwo, co z kolei stanowi w ocenie skarżącego niebezpieczną praktykę dowolnej interpretacji przepisów rzutujących jednak na sytuację stron postępowania i powinno zostać ocenione negatywnie przez Sąd,
4) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
5) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;
6) naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie prawne i faktyczne zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji
7) naruszenie art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego,
8) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o stwierdzenie nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...]z [...] grudnia 2019 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację przedstawianą w postępowaniu administracyjnym. Wskazał ponadto, że istnieje wątpliwość dotycząca także jednolitego stanu faktycznego, o którym piszą obydwa organy, gdyż jeden z budynków objętych "wspólnym postanowieniem" ma inną funkcję aniżeli pozostałe oraz inne wymiary. Z jasnej treści art. 62 k.p.a. wynika, że dotyczy on współuczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, nie zaś łączenia spraw przedmiotowo różnych dotyczących tylko jednej strony. Połączenie spraw przedmiotowo różnych nie służy realizacji względów celowości (np. tzw. ekonomiki procesowej) oraz łamie zasadę "jedna sprawa - jedna decyzja", nawet gdy takie samo rozstrzygnięcie odnosi się do różnych przedmiotów i wywodzi z różnych podstaw prawnych (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 marca 2013 r., II SA/Wr 731/12 ). Istotą postępowania administracyjnego jest bowiem to, że toczy się ono w jednej sprawie administracyjnej (art. 1 pkt 1, art. 61, art. 66 § 1, art. 104 k.p.a.). Obowiązuje tutaj zasada "jedna sprawa - jedna decyzja". Z niejasnego przepisu art. 62 k.p.a. wynika w każdym razie, że odstępstwa od tej zasady wymagają istnienia łącznika między różnymi sprawami, w postaci wspólnego stanu faktycznego i tożsamej podstawy prawnej. Z wyraźnego brzmienia art. 48 ust. 5 i art. 49 Prawa budowlanego wynika odmienność spraw samowoli budowlanej i jej legalizacji. Pomysł łącznego rozpoznania i jeszcze rozstrzygnięcia jedną decyzją obu spraw jest chybiony i naruszający rażąco wskazane przepisy (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2008 r., II SA/Wr 432/08).
Podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że postanowienie te pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzacego wątpliwości interpretacyjnych, (a takim z pewnością jest art. 48 w zakresie stwierdzenia "obiekt budowlany" a nie "obiekty budowlane") a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie - w następstwie wydania tego postanowienia - sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Przedmiotem skargi jest postanowienie organu wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego jakim jest tryb stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156-159 k.p.a.). Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienia, podobnie jak w przypadku decyzji, organ bada jedynie czy w odniesieniu do określonego postanowienia zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., a więc kwalifikowane wady tkwiące w samym postanowieniu, a nie w prowadzonym przed jego wydaniem postępowaniu administracyjnym. Szczególny charakter ma przesłanka stwierdzenia nieważności postanowienia wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli przesłanka rażącego naruszenia prawa. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki wywołane postanowieniem, które są niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Jeżeli istnieją wątpliwości co do wykładni danego przepisu prawa i związane z tym rozbieżności w orzecznictwie, to przyjęcie przez organ jednej z możliwych wykładni tego przepisu nie stanowi rażącego naruszenia prawa. W trybie stwierdzenia nieważności postanowienia eliminowane z obrotu prawnego powinny być więc tylko takie postanowienia ostateczne, które naruszają prawo w sposób ewidentny, rażący i nie mogą być zaakceptowane jako rozstrzygnięcia wydane przez organy praworządnego państwa. Podkreślenia wymaga, że nie każde – nawet oczywiste – naruszenie prawa może być uznane za rażące, a tryb stwierdzenia nieważności postanowienia nie może stanowić kolejnego trybu weryfikacji tego aktu, w którym zakres rozpoznania sprawy byłby podobny jak zakres rozpoznania w trybie zwykłym (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., II OSK 3708/18, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tej sprawie przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. było postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z [...]grudnia 2019 r., wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), nakazujące W. P. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych przy budowie trzech budynków inwentarskich o wymiarach 122,20 m x 24,98 m oraz budynku socjalno- magazynowego o wymiarach 72,80 m x 16,70 m na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie [...], gmina [...], a także przedłożenie w wyznaczonym terminie określonych dokumentów w celu legalizacji tych obiektów budowlanych. Zdaniem skarżącego, postanowienie to w sposób rażący narusza prawo, albowiem nie można jednym postanowieniem objąć szeregu wolnostojących obiektów i traktować je jak jeden obiekt budowalny. W rezultacie takie postanowienie uniemożliwia czy poważnie utrudnia spełnienie wymogów, o których mowa w ust. 2 i 3, pozwalających na zalegalizowanie samowoli budowlanej.
Odnosząc się do stanowiska skarżącego, wskazać należy, iż zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania przedmiotowego postanowienia), organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: bez wymaganego pozwolenia na budowę (pkt 1) albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 2). W myśl art. 48 ust. 2 tej ustawy, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (pkt 1); dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3. W przepisie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego jest mowa o "obiekcie budowlanym lub jego części", co do zasady postanowienie o wstrzymaniu robót dotyczyć powinno więc jednego obiektu budowlanego.
Postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. dotyczy wstrzymania robót budowlanych przy budowie trzech budynków inwentarskich o takich samych wymiarach oraz budynku socjalno- magazynowego, znajdujących się na tej samej działce. Z akt sprawy wynika, że budowa tych budynków trwa od września 2019 r. W ocenie Sądu, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uznał, że objęcie tych czterech obiektów budowlanych jednym postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Organ powołał się na treść art. 62 k.p.a., który stanowi, iż w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Istotą postępowania administracyjnego jest, że toczy się ono w jednej sprawie administracyjnej (art. 1 pkt 1, art. 61, art. 66 § 1, art. 104 k.p.a.). Obowiązuje tutaj zasada "jedna sprawa - jedna decyzja". Na "sprawę administracyjną" składają się elementy podmiotowe - podmiot będący adresatem praw lub obowiązków, oraz elementy przedmiotowe - treść tych praw i obowiązków oraz podstawa faktyczna i prawna (por. wyrok NSA z 16 listopada 2010 r., II OSK 1865/10; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 62 k.p.a. pozwala organowi administracji publicznej na połączenie w jednym postępowaniu spraw dotyczących więcej niż jednej strony, o ile pomiędzy tymi sprawami istnieje związek w postaci takiego samego stanu faktycznego, tożsamej podstawy prawnej oraz właściwości tego samego organu. W takim przypadku organ może prowadzić jedno postępowanie wyjaśniające zamiast kilku odrębnych postępowań w każdej ze spraw. W orzecznictwie dopuszcza się również możliwość prowadzenia jednego postępowania dotyczącego tej samej strony, jeżeli w wielu sprawach obowiązki tej strony wynikają z tego samego stanu faktycznego i prawnego (wyrok: NSA: z dnia 3 lutego 1999 r. I SA 630/98 , ONSA 2000, nr 1, poz. 25, z 9 grudnia 2009 r., II GSK 259/09, z 14 grudnia 2010 r., I OSK 1155/10, z 27 sierpnia 2014 r., I OSK 540/13, z 23 marca 2017 r., I OSK 2550/15, z dnia 4 marca 2021 r., III FSK 2475/21, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2015 r., VII SA/Wa 2993/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniach tych wskazano, iż taką interpretację art. 62 k.p.a. uzasadnia zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Pogląd ten jest aprobowany również w doktrynie (P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/ el.2021, komentarz do art. 62 k.p.a., A. Matan [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Komentarz do art. 1-103, Wyd. III, Lex 2010, komentarz do art. 62 k.p.a.).
W związku z powyższym niezasadne są zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 62 k.p.a., a w konsekwencji również zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uznał, że bezpodstawny w tej sprawie jest zarzut rażącego naruszenia prawa przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] poprzez wydanie jednego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych prowadzonych przy trzech jednakowych budynkach inwentarskich i jednym budynku socjalno-magazynowym i nałożeniu na inwestora określonych obowiązków w celu legalizacji tych obiektów. Z okoliczności tej sprawy wynika, że budynki te są częścią jednej inwestycji, były budowane w zbliżonym czasie, na tej samej działce, przez tego samego inwestora i mogłyby stanowić jedno zamierzenie budowalne w rozumieniu art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego. Ze znajdującego się w aktach sprawy zawiadomienia z dnia [...] czerwca 2020 r. Burmistrza Miasta i Gminy [...] wynika, że organ ten prowadził postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Budowie fermy chowu indyka wraz z niezbędną infrastrukturą na dz. [...], obr. [...], g. [...]". W tej sprawie istnieje więc tożsamość stanu faktycznego i prawnego dotyczącego budowy tych obiektów budowalnych oraz właściwość tego samego organu administracji.
Należy również zgodzić się ze stanowiskiem organów nadzoru budowlanego, że fakt prowadzenia jednego postępowania legalizacyjnego w odniesieniu do kilku obiektów zrealizowanych w ramach jednej inwestycji nie oznacza, że organ ten zobowiązany jest do wydania jednego rozstrzygnięcia względem wszystkich obiektów. Brak jest przeszkód, aby sprawa każdego z tych budynków została ostatecznie zakończona odrębną decyzją, której treść zależy od woli inwestora i działań podejmowanych przez niego w toku postępowania legalizacyjnego. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we [...] uchylił postanowienie własne z dnia [...] grudnia 2019 r. w części dotyczącej dwóch budynków inwentarskich, tj. obiektu nr 3 i 4, albowiem inwestor nie wstrzymał robót przy tych obiektach i przystąpił do użytkowania obiektu nr 4. Organ wskazał, że obiekty te podlegać będą rozbiórce na podstawie art. 50 a pkt 1 Prawa budowalnego, natomiast nadal możliwa jest legalizacja obiektu nr 1 (budynku socjalno-magazynowego) oraz obiektu nr 2 (budynek odchowalni indyków, którego fundamenty wykonano).
Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez organ art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W skardze nie wskazano, jakich okoliczności faktycznych dotyczy ten zarzut i w jakim zakresie stan faktyczny sprawy został błędnie ustalony. Podkreślenia ponadto wymaga, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia organ bada jedynie czy w odniesieniu do określonego postanowienia zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., a więc kwalifikowane wady tkwiące w samym postanowieniu, a nie w prowadzonym przed jego wydaniem postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ dokonuje oceny zgodności z prawem kwestionowanego aktu (decyzji, postanowienia) według stanu faktycznego i prawnego w dniu jego wydania, co oznacza, że organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności takiego aktu, nie prowadzi dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego, na podstawie którego została wydana kwestionowana decyzja czy postanowienie (wyroki NSA: z 24 września 2019 r., II OSK 2484/18, z 6 marca 2018 r., II OSK 1190/16, z 28 listopada 2012 r., II OSK 1345/11, z 24 stycznia 2014 r., II OSK 2044/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie prawne i faktyczne zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji oraz art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. zarówno w zakresie wyjaśnienia podstawy faktycznej, jak i prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Organ odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez wnioskodawcę w zażaleniu, wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy.
Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło