VII SA/Wa 356/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Sygn. akt VII SA/Wa 356 /18 UZASADNIENIE Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), po rozpatrzeniu wniosku B. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy postanowienie z [...] listopada 2017 r., którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] grudnia 2004 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję PINB w Z. z [...] października 2004 r., znak: [...], nakazującą B. D. rozbiórkę samowolnie wykonanej wiaty na działce nr [...] w P.. Organ wskazał, że decyzja [...] WINB z [...] grudnia 2004 r. była już przedmiotem postępowania nieważnościowego, bowiem GINB decyzją z [...] grudnia 2011 r. [...], odmówił stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięcia. Po rozpatrzeniu kolejnego wniosku Z. i B. D., GINB postanowieniem z [...] września 2014 r., [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] grudnia 2004r., a postanowieniem z dnia [...] listopada 2014r. utrzymał w mocy ww. postanowienie. Rozstrzygnięcia te były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 23 października 2015r. sygn. akt. VII SA/Wa 45/15 oddalił skargę Z. i B. D.. Dalej organ wyjaśnił, że na mocy art. 61 a Kpa bada czy postępowanie ze względów podmiotowych lub przedmiotowych może być wszczęte. Na tym etapie nie orzeka co do istoty, lecz kontroluje uprawnienie wnioskodawcy do bycia stroną w postępowaniu (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 3427/15). Zdaniem GINB zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż wykraczają poza zakres sprawy. Skargę na powyższą decyzję złożył B. D. podnosząc, że złożył wniosek o unieważnienie decyzji [...] WINB z [...] grudnia 2004 r. w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w L. IV Wydział Karny Odwoławczy z [...] grudnia 2016r. sygn. akt IV Ka [...]. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd jasno stwierdził, że decyzja jest niewykonalna, bo została pominięta współwłaścicielka. Zdaniem skarżącego oznacza to, że decyzje wydane w postępowaniu zwyczajnym obarczone są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Fakt pominięcia współwłaścicielki potwierdza również wyrok WSA w Warszawie z 14 września 2011r. VII SA/Wa 1382/11. W zaskarżonych postanowieniach GINB wskazał, że decyzja ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co stanowiło, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko pomiędzy tymi samymi stronami. Tożsamość musi też dotyczyć przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Natomiast z sentencji zaskarżonej decyzji wynika, że została wydana po rozpatrzeniu wniosku Z. D.. A zatem nie na wniosek skarżącego. Decyzja z [...] grudnia 22011r. nie została nawet mu doręczona jako stronie. Skarżący tą decyzję otrzymał dopiero [...] kwietnia 2012r. i [...] kwietnia 2012r, wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy i nie było żadnego uchybienia terminu. Dlatego wniosek z [...] kwietnia 2012r. uważa za nierozpatrzony. W tej sprawie skarżący został pozbawiony obrony swoich praw, jak również oszukany i okradziony przez urzędników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz. 1302), dalej p.p.s.a. W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd kontrolował w tej sprawie postanowienie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie wydane w I instancji odmawiające – na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. - wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia – na wniosek B. D. – nieważności decyzji [...] WINB z [...] grudnia 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB w Z. z [...] października 2004 r. nakazującą B. D. rozbiórkę ww. wiaty. Wskazać na wstępie trzeba, że odmowa wszczęcia postępowania następuje z przyczyn o charakterze formalnym, które uniemożliwiają merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Zastosowany w tej sprawie art. 61 a § 1 k.p.a. przewiduje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania: wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. W sytuacji zatem, gdy spełnione zostaną przesłanki o jakich mowa w art. 61a § 1 k.p.a., organ administracji nie prowadzi postępowania i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, ale ogranicza się do formalnej odmowy wszczęcia postępowania. Należy zatem przypomnieć, że pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało zdefiniowane w ustawie, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą ewidentne przeszkody do prowadzenia postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć zatem miejsce w sytuacjach oczywistych, to jest gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyroki NSA: z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 – CBOSA, z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2931/15 - LEX nr 2384121; z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 693/17, LEX nr 2394062). Inne uzasadnione przyczyny to w szczególności sytuacje: gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w postępowaniu administracyjnym (por. wyroki NSA z 7 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2159/12 i z 22 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1635/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w kontrolowanej sprawie, albowiem zachodzą uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] grudnia 2004 r. Wskazać bowiem trzeba, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, że decyzja - której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący - była już przedmiotem kontroli Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który [...] grudnia 2011r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] grudnia 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB w Z. z [...] października 2004 r. nakazującej rozbiórkę opisanej wiaty. Decyzja z [...] grudnia 2011r. ma walor decyzji ostatecznej. Postanowieniem z [...] maja 2012r. [...] GINB stwierdził bowiem uchybienie terminu przez B. D. do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że wypływająca z art. 16 § 1 kpa zasada trwałości decyzji administracyjnych w swoim formalnym aspekcie wyraża się w tym, że ostateczne decyzje obowiązują tak długo, jak długo nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Zasada trwałości decyzji powinna skutkować honorowaniem stanu prawnego wynikającego z ostatecznej decyzji. Oznacza to, że ani sąd, ani organ administracyjny nie są uprawnieni do jej kwestionowania, w szczególności pod względem jej merytorycznej zasadności i są nią związani dopóki ostateczna decyzja rozstrzygająca określoną kwestię pozostaje w obrocie prawnym. Jej adresaci mają prawo oczekiwać, że decyzja ponownie rozstrzygająca tę sprawę, co do jej istoty nigdy nie zapadnie. Zasada ta zapewniająca stabilizację i pewność obrotu prawnego została zabezpieczona sankcją nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 kpa) – tzw. res iudicata, przed ponownym rozstrzygnięciem tożsamej sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt III SA 103/97 z glosą B. Adamiak, OSP z 1999 r., z. 1, poz. 19, z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1895/10, LEX nr 114925; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 13. Warszawa 2014 r., str. 93; M. Jaśkowska i A. Wróbel. Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Lex/el). W związku z powyższym, skoro Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ostateczną i prawomocną decyzją z [...] grudnia 2011r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] grudnia 2004 r. nie znajdując żadnej z przesłanek wynikających z art. 156 § 1 k.p.a., to słusznie również w niniejszej sprawie odmówił ponownej kontroli tej decyzji w tym samym trybie. Zauważyć ponadto trzeba, że jest to kolejny wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z [...] grudnia 2004 r., bowiem z akt sprawy wynika, że uprzednio organ odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w tym samym trybie i zakresie (wówczas również na wniosek Z. D.) wydając postanowienie z [...] listopada utrzymujące w mocy ww. postanowienie własne z [...] września 2014 r., [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 października 2015r. sygn. akt. VII SA/Wa 45/15 oddalił skargę Z. i B. D.. W świetle przedstawionej argumentacji bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia pozostawały zatem zarzuty skargi zarówno w zakresie twierdzeń Sądu Okręgowego w L. IV Wydział Karny Odwoławczy zawartych w uzasadnieniu wyroku z [...] grudnia 2016r. sygn. akt IV Ka [...], jak i stanowiska skarżącego opartego na powyższym orzeczeniu, że decyzje wydane w postępowaniu zwyczajnym obarczone są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., wobec pominięcia współwłaścicielki nieruchomości. W konsekwencji nie mogła odnieść zamierzonego skutku również okoliczność, że decyzja z [...] grudnia 2011r. nie została doręczona skarżącemu jako stronie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), skargę oddalił.