IV SAB/Wr 41/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 28 października 2024 r. I. stwierdza bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej; II. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 28 października 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej na rzecz skarżącej K. K. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K.K. (dalej: skarżąca) w dniu 16 grudnia 2024 r. złożyła skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej (dalej: Prezes SR, organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o co wystąpiła wnioskiem z dnia 28 października 2024 r. Wnioskiem tym skarżąca zwróciła się drogą komunikacji elektronicznej (e-mail) o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej liczby opinii wykonanych przez biegłą D. B.-A. w okresie od 2020 do 2023 r. wraz z wysokością wypłat za przeprowadzone na zlecenie sądu opinie w Wydziale ds. Rodzinnym jak i Karnym, jeśli biegła wykonuje badania również dla tej jednostki. Ponadto poprosiła o takie same informacje dotyczące zleceń dla dr B. Ł.-T.. Pismem z dnia 12 listopada 2024 r. - przesłanym skarżącej drogą elektroniczną (e-mail) - organ wskazał, że zakres żądanych informacji nie stanowi informacji publicznej. Wyjaśnił, że w obecnym stanie prawnym opinie biegłych nie spełniają wymogu dokumentów urzędowych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.), co powoduje, że przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.d.i.p. nie może stanowić podstawy do ich udostępnienia. Na potwierdzenie stanowiska przywołał orzeczenie sądu administracyjnego – II SAB/Wa 83/20. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 28 października 2024 r. skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez odmowę udzielenia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem skarżącej, pomimo że wbrew twierdzeniom organu – przedmiot i zakres wniosku skarżącej stanowi informację publiczną; 2) art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. poprzez brak wydania decyzji administracyjnej odmawiającej udzielenia informacji publicznej, pomimo że organ administracji publicznej może odmówić udzielenia informacji publicznej wyłącznie w formie decyzji administracyjnej, do której stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w szczególności art. 107; 3) art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w nieuznaniu opinii biegłych sądowych za stanowiska w sprawach publicznych wydane przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów kodeksu karnego (k.k.), pomimo obowiązywania szerokiego pojmowania dostępu do informacji publicznej i braku podstaw zawężania jej rozumienia w zakresie opinii biegłych tylko dlatego, że biegły nie jest wymieniony jako funkcjonariusz publiczny w art. 115 § 13 k.k. tym bardziej, że biegły korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na podstawie art. 157 § 3 ustawy o ustroju sądów powszechnych, wykonywanie opinii zleca organ władzy publicznej, organ władzy publicznej ustala też i wypłaca wynagrodzenie oraz wyciąga ewentualne konsekwencje wobec biegłego, zaś przedmiot wniosku skarżącej nie dotyczył samych treści opinii czy sfery naruszającej prawa autorskie, tym bardziej nie dotyczył kwestii objętych informacją niejawną lub tajemnicą prawnie chronioną. W konsekwencji tych zarzutów wniosła o: 1) zobowiązane organu do udostępnienia wnioskowanych informacji; 2) stwierdzenie, ze bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2 000 zł; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi argumentowała, że wniosek nie dotyczył udostępnienia treści opinii biegłych, lecz wyłącznie – co wynika wprost exspressis verbis z treści wniosku - liczby wykonanych przez ww. biegłe opinii w okresie od 2020 do 2023 r. oraz wysokości wynagrodzenia z tytułu sporządzonych na zlecenie sądu opinii. Podała, że przedmiotowe informacje otrzymała od Prezesów sześciu innych sądów, z których żaden nie zakwestionował ich charakteru jako informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezes SR wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że opinia biegłego nie stanowi informacji publicznej i w tym zakresie odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Zarzuty skargi uznał za bezpodstawne. Argumentował, że opinia biegłego sporządzona w postępowaniu sądowym nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., wobec czego nie jest informacją publiczną również informacja statystyczna w zakresie ilości wykonanych opinii w okresie wskazanym przez skarżącą, a także informacja ekonomiczna dot. wysokości wypłat za przeprowadzone na zlecenie sądu opinie, zwłaszcza że w niektórych okolicznościach procesowych pokrycie kosztu opinii biegłego sądowego spoczywa na stronie procesowej, która o taką opinię wnioskuje. Skoro opinia biegłego nie stanowi informacji publicznej, to organ nie miał obowiązku wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Z przytoczonych względów oraz okoliczności, że biegły sądowy nie jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu art. 115 § 13 k.o. zarzut błędnej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.d.i.p. organ uznał za bezprzedmiotowy. Wskazał ponadto, że sąd powszechny nie jest organem, natomiast argument, że sześć innych sądów udostępniło skarżącej dane statystyczne i ekonomiczne nie przekłada się na merytoryczne potwierdzenie zasadności wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m. in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 p.p.s.a., ani też uprzedniego wniesienia ponaglenia, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. Przedmiotem kontroli sądowej jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej w udostępnieniu informacji publicznej, której zażądała skarżąca wnioskiem z dnia 28 października 2024 r. Skarżąca wniosła o udostępnienie informacji o liczbie opinii wykonanych przez biegłą D. B.-A. oraz dr B. Ł.-T. w okresie od 2020 r. do 2023 r. wraz z wysokością wypłat za przeprowadzone na zlecenie sądu opinie w Wydziale ds. Rodzinnym jak i Karnym. Wedle Prezesa SR informacje te nie stanowią informacji publicznej. Organ argumentował, że dane statystyczne i ekonomiczne dotyczące liczby opinii biegłych oraz wypłat z tytułu ich sporządzenia nie stanowią informacji publicznej. Ponieważ biegły nie jest funkcjonariuszem publicznym, opinia biegłego nie jest dokumentem urzędowym, a koszty sporządzenia takiej opinii są ponoszone nie tylko ze środków publicznych, lecz również przez strony postępowania sądowego. Skarżąca kwestionuje kwalifikację żądanych informacji i formę rozstrzygnięcia w sprawie. Istota zagadnienia poddanego kontroli sądowej dotyczy więc kwalifikacji żądanych przez skarżącą informacji i w konsekwencji zaistnienia stanu bezczynności organu. Kontrola bezczynności Prezesa SR w sprawie wiąże się wprost z zagadnieniem prawa dostępu do informacji publicznej. Prawo to wynika z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). Zasady realizacji prawa do informacji zawiera ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej "u.d.i.p."), która w art. 2 ust. 1 określa kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji jako "każdego". Stosownie do powołanego przepisu, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. W sprawie nie jest sporny tryb, w jakim skarżąca zażądała informacji, tj. na podstawie przepisów u.d.i.p. Krąg podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej określa art. 4 u.d.i.p. Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, że Prezes SR jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, wymienione w art. 4 u.d.i.p. W szczególności są nimi organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), do których należy zaliczyć także prezesów sądów powszechnych, będących organami władzy sądowniczej – co potwierdza jednolite, utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, które Sąd w składzie orzekającym akceptuje (np. wyroki WSA: z 6 marca 2013 r., II SA/Sz 1244/12; z 22 stycznia 2014 r., II SAB/Gd 47/13; z 19 lutego 2014 r., II SAB/Wa 443/13; z 18 czerwca 2014 r., II SA/Go 305/14; z 1 października 2014 r., II SAB/Gd 103/14; z 9 października 2014 r., II SAB/Łd 110/14; z 27 maja 2015 r., IV SAB/Po 32/15; z 14 marca 2018 r., II SAB/Łd 11/18; z 14 maja 2019 r., IV SA/Wr 70/19; z 19 maja 2020 r., II SA/Ol 169/20; z 26 listopada 2020 r., II SA/Go 447/20 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Oznacza to, że Prezes SR jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 in fine u.d.i.p.) Informacją publiczną, zgodnie z art. 1 u.d.i.p., jest każda informacja o sprawach publicznych. Ustawa nie dookreśla pojęcia "sprawa publiczna", zawiera jednak otwarty katalog rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu – art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Przepis ten wskazuje m.in. informacje: o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (zob. art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.) czy majątku publicznym, w tym o majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a u.d.i.p.). Każde wydatkowanie środków publicznych jest sprawą publiczną, bez względu na cel jaki jest realizowany (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., III OSK 2874/21, CBOSA). W sprawie nie jest sporne, że skarżąca nie żądała dostępu do treści dokumentu sporządzonego przez wskazane przez nią osoby. Z akt sprawy nie wynika, czy osoby te są biegłymi sądowymi. Trzeba natomiast podkreślić, że status i wynagrodzenie biegłego sądowego określają przepisy prawa, tj. art. 157 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz.U. z 2005 r., Nr 15, poz. 133). Do pełnienia czynności biegłego jest obowiązany nie tylko biegły sądowy, lecz także każda osoba, o której wiadomo, że ma odpowiednią wiedzę w danej dziedzinie (biegły ad hoc), a także instytucja naukowa lub specjalistyczna (art. 195 i art. 193 k.p.k.). Podobnie w procedurze cywilnej biegłym może być osoba fizyczna, tj. biegły sądowy (wpisany na listę biegłych) lub biegły ad hoc; sąd może zwrócić się o wydanie opinii również do instytutu naukowego lub naukowo-badawczego (art. 290 k.p.c.) oraz zespołu sądowych specjalistów (art. 2901 k.p.c.). Biegli w każdym przypadku mogą żądać wynagrodzenia, które pokrywane jest - w zależności od procedury sądowej i od przypadku - albo ze środków publicznych, albo ze środków wpłaconych przez stronę postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przeciwieństwie do postępowań administracyjnych (opinie, ekspertyzy sporządzane na rzecz podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej, o ile służą one wykonywaniu przez niego zadań publicznych, są niejednokrotnie traktowane jako informacja publiczna), opinia biegłego sporządzona na potrzeby danego postępowania sądowego, co do zasady, nie jest dokumentem publicznym. Opinia biegłego jest szczególnym dokumentem mogącym wywoływać określone skutki w sferze faktów pomiędzy stronami podstępowania sądowego. Jest to dokument wytworzony na potrzeby danej sprawy sądowej, czyli dokument, który ma walor prawnie istotny w ramach określonej procedury sądowej i tylko na użytek tej procedury jest sporządzany, co oznacza, iż poza konkretnym postępowaniem nie ma racji bytu. Nie jest to zatem, co do zasady, dokument dotyczący informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Taką informacją jest jedynie sam fakt sporządzenia opinii biegłego w danym postępowaniu. Opinia biegłego nie mieści się w żadnej z kategorii wymienionej w art. 6 u.i.d.p. (wyroki NSA: z 23 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 1765/24, z 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 967/19, z 1 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 1166/21 i z 1 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3104/21, CBOSA). Skład orzekający pogląd ten podziela. Oznacza to, że informacja o liczbie opinii sporządzonych przez konkretnego biegłego na zlecenie (postanowienie) konkretnego sądu stanowi informację publiczną. Ograniczenia w dostępie do takiej informacji wynikają z przepisów u.d.i.p. i jeśli występują w sprawie, to Prezes SR winien je ocenić w odpowiednim trybie tej ustawy, tj. wydając decyzję. Należy bowiem podkreślić, że odpowiedź ws. informacji publicznej powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 253/24, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA): - zgodnie z art. 13 ust.1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2; – jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.); – w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). W tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.); – odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 u.d.i.p. i nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej świadczy nie tylko brak udzielenia informacji, ale także przedstawienie informacji innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też informacji wymijającej czy wręcz nieadekwatnej do treści wniosku. Taka sytuacja może powodować uzasadnione wątpliwości co do tego, czy podmiot zobowiązany w ogóle udzielił odpowiedzi, co w takim przypadku należy traktować jako nieudzielanie żądanej informacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt III OSK 1092/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2013 r., sygn. II SAB/Łd 107/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2022r., sygn. akt II SAB/Rz 172/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 stycznia 2022 r., sygn. akt II SAB/Ke 111/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2010 r., II SAB/Wa 54/10, CBOSA). Bez znaczenia dla sprawy bezczynności w sprawie pozostaje eksponowane przez organ pełnienie przez biegłych funkcji publicznych w rozumieniu u.d.i.p. Przesłankę ograniczającą prawo do informacji publicznej stanowi bowiem m.in. prywatność osoby fizycznej, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna rezygnują z przysługującego im prawa (por. art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). W sytuacji więc, gdyby organ stwierdził, że prawo do żądanych informacji podlega ograniczeniu z uwagi na ww. przesłankę – winien wydać decyzję odmawiającą udostępnienia żądanych informacji. Zauważenia przy tym wymaga, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym pojęcie osoby pełniącej funkcję publiczną na gruncie u.d.i.p. nie zawęża się do definicji tego pojęcia zawartej w Kodeksie karnym (art. 115 § 19 k.k.). Ustawodawca nie zawarł w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. odesłania do definicji ww. pojęcia ujętej w Kodeksie karnym, gdy tymczasem uczynił to względem pojęcia funkcjonariusza publicznego w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Przyjmując zatem racjonalność działania ustawodawcy założyć należy, że jego wolą było nadanie pojęciu "osób pełniących funkcje publiczną" autonomicznego znaczenia na gruncie u.d.i.p. Spostrzeżenie to koresponduje ze stanowiskiem doktryny, zgodnie z którym przepisy zarówno Kodeksu karnego, dokonują autonomicznie, jedynie na potrzeby wewnętrznej treści tego aktu normatywnego, definiowania omawianej kategorii podmiotowej, w konsekwencji czego użyte w określonym w nich znaczeniu pojęcia mogą stanowić zaledwie wskazówką interpretacyjną dla ustalenia desygnatów nazwy "osoba pełniąca funkcję publiczną", użytej w u.d.i.p. (zob. J. Uliasz, Prawo do prywatności osób pełniących funkcje publiczne, "Samorząd Terytorialny" 2013, nr 3, s. 58). Mając powyższe na uwadze, należy wyraźnie stwierdzić, że pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" ma na gruncie u.d.i.p. autonomiczne i szersze znaczenie, niż w art. 115 § 13 i 19 Kodeksu karnego (por. wyrok NSA z 26 maja 2022 r., III OSK 1291/21, CBOSA). Przechodząc do oceny czy Prezes SR dopuścił się zarzucanej bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym lub terminie przedłużonym przez organ (por. odpowiednio art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) – należy wskazać, że terminy załatwienia sprawy w przedmiocie informacji publicznej zostały określone w art. 13 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust.2). Podsumowując, stan bezczynności może mieć miejsce w przypadku podmiotu, który będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w odpowiedni sposób i formie, wbrew przepisom prawa, w okolicznościach w nich przewidzianych ani nie udostępnia w nakazanym terminie, w drodze tzw. czynności materialno-technicznej, żądanej informacji, ani też nie podejmuje innego działania mającego na celu załatwienie wniosku, we właściwej formie. W szczególności nie wydaje wymaganej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub, w przypadku informacji przetworzonej, ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego), albo decyzji o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.), względnie nie informuje pisemnie wnioskodawcy, że żądana informacja znajduje się w Biuletynie informacji Publicznej ("BIP"), albo że informacji tej nie posiada, bądź że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. W każdym z tych przypadków zakreślony w cytowanym art. 13 ust. 1 u.d.i.p. czternastodniowy termin wyznacza podstawowe czasowe ramy, w których organ powinien przeprowadzić działania związane z oceną wniosku o udostępnienie informacji publicznej i jego załatwieniem. Natomiast art. 13 ust. 2 u.d.i.p. przewiduje warunki, na jakich możliwe jest przedłużenie owego podstawowego terminu, maksymalnie do dwóch miesięcy. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła żądanie udostępnienia informacji publicznej drogą komunikacji elektronicznej (e-mail) w dniu 28 października 2024 r. Do dnia wydania niniejszego orzeczenia organ, nie przedłużając terminu załatwienia sprawy – stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p. – ani nie udostępnił skarżącej wnioskowanych informacji, ani nie wydał decyzji odmownej. Niewątpliwie zatem 14-dniowy termin na załatwienie sprawy upłynął bezskutecznie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że Prezesa SR dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej z 28 października 2024 r., o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a – zobowiązał organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku - pkt III sentencji wyroku. Oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 21 in principio u.d.i.p. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Sąd wziął bowiem pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu "rażącym naruszeniem prawa" jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu ocenianego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (np. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r.) W sprawie poddanej kontroli Sadu sytuacja taka nie wystąpiła. Organ zareagował bowiem na wniosek skarżącej terminowo, tzn. w dniu 12 listopada 2024 r. odpowiedział na wniosek skarżącej. Pozostawał jedynie w błędnym przekonaniu co do charakteru żądanych informacji – co jednak, zdaniem Sądu, nie wynikało ze złej woli organu, lecz błędnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej– pkt IV sentencji wyroku. Decyzja o zastosowaniu tego środka o charakterze należy do sądu, jest uprawnieniem dyskrecjonalnym (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., I OSK 1314/16; z 11 kwietnia 2017 r., I OSK 1506/16; z 11 lipca 2017 r., II OSK 879/17 : z 03 lutego 2017 r., II GSK 1695/16; z 19 grudnia 2017 r., I OSK 1685/17 – CBOSA). Suma pieniężna ma na funkcję głównie kompensacyjną. Chodzi mianowicie o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (straty, krzywdy, itp.), jakiego doznała skarżąca na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. Suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., stanowi szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu (por. postanowienie NSA z 19 lipca 2016 r. o sygn. akt I OZ 705/16, CBOSA). Oznacza to, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżąca powinna wskazać uszczerbek (o charakterze majątkowym lub niemajątkowym) wywołany bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana, w istotnej mierze, wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Ograniczając się w tym zakresie do procesowego aspektu tego zagadnienia, należy stwierdzić, że sąd rozpoznający skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. np. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., I OSK 1313/16; z 16 maja 2017 r., I OSK 2934/16; z 07 września 2017 r., I OSK 798/17; z 19 grudnia 2017 r., I OSK 1685/17, CBOSA). W kontrolowanej sprawie skarżąca swego wniosku o przyznanie sumy pieniężnej nie uzasadniła w ogóle. O kosztach (pkt V sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). Na zasądzone koszty złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł. O kosztach postępowania (pkt V sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.). Na koszty te złożyły się: wpis od skargi w wysokości 100 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł. Stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tego względu Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym – bez wyznaczania rozprawy.