II OSK 1963/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-12-16
Skład orzekający: Alicja Plucińska-Filipowicz, Wiesław Kisiel, Arkadiusz Despot-Mładanowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wolnostojące, trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, o dużych gabarytach, stanowią budowle w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, czy też roboty budowlane polegające na ich instalacji podlegają zwolnieniu z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Wolnostojące, trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, ze względu na swoje rozmiary, masę i względy bezpieczeństwa, stanowią budowle w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i wymagają pozwolenia na budowę. Przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, zwalniający z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę roboty polegające na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, nie obejmuje tego typu konstrukcji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na montażu dużej, wolnostojącej konstrukcji wsporczej jednostronnego nośnika reklamowego. Organy administracji uznały, że inwestycja wymaga pozwolenia na budowę, ponieważ wykracza poza zakres robót budowlanych polegających na instalacji urządzeń reklamowych, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że instalacja urządzeń reklamowych, niezależnie od ich wielkości czy sposobu posadowienia, podlega procedurze zgłoszenia. Wojewoda Mazowiecki zaskarżył wyrok WSA do NSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędzia WSA del. Arkadiusz Despot-Mładanowicz /spr./ Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1002/08 w sprawie ze skargi [...] S.A. w P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wniesieniu sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od [...] S.A. w P. na rzecz Wojewody Mazowieckiego kwotę 370 (słownie: trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 października 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1002/008 uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy, wydane w sprawie sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził na rzecz skarżącej 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że [...] Spółka Akcyjna w Poznaniu zgłosiła zamiar wykonania robót budowlanych polegających na montażu konstrukcji wsporczej jednostronnego nośnika reklamowego typu BLW 18 o wymiarach 6,28 x 3,28 m usytuowanego na działce nr ew. 45/1 w obrębie 1-09-34 przy ul. Puławskiej 483 w Warszawie.
Prezydenta m.st. Warszawy, działając na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 oraz art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) - zwanej dalej również Prawo budowlane - i art. 104 k.p.a., decyzją z dnia 7 stycznia 2008 r. wniósł sprzeciw do wskazanego zgłoszenia.
Organ uznał, że zakres robót objętych zgłoszeniem wykracza poza dyspozycję art. 30 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego i na inwestycję wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę poprzedzone decyzją o warunkach zabudowy.
[...] S.A. wniosła odwołanie zarzucając decyzji naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 6, art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego oraz art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] marca 2008 r., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 82 ust. 3 Prawa budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji.
Organ odwoławczy podzielił pogląd, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego, który dotyczy instalowania urządzeń reklamowych na istniejących obiektach budowlanych. Zdaniem organu, instalowanie nie jest równoznaczne z budowaniem, a zatem instalowaniem nie można określać budowy samodzielnej konstrukcji posadowionej na własnym fundamencie zagłębionym w gruncie.
Dokonując kwalifikacji prawnej czy dany obiekt (urządzenie reklamowe) wymaga pozwolenia na budowę czy jedynie zgłoszenia, powinno się brać pod uwagę przepis art. 5 Prawa budowlanego, w świetle którego nie jest obojętna jego wielkość oraz cechy konstrukcyjne. Organ dodał, że takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 1509/06 wskazując, że wszystkie wymienione w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego budowle, w tym trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe wymagają pozwolenia na budowę, zaś o tym czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, czy też nie, nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają trwałego związania.
Odnosząc się do kwestii terminu do wniesienia sprzeciwu, organ odwoławczy wyjaśnił, iż 30 - dniowy termin do zgłoszenia sprzeciwu jest zachowany, jeżeli przed jego upływem decyzja, którą zgłoszono sprzeciw, została nadana np. w polskiej placówce pocztowej. Ustawodawca nie uzależnił skuteczności sprzeciwu od jego doręczenia lub ogłoszenia, ale od jego zgłoszenia, a nie są to pojęcia tożsame. W sprawie zgłoszenie zostało złożone do właściwego organu w dniu 19 grudnia 2007 r., zaś zaskarżona decyzja została nadana na poczcie polskiej w dniu 8 stycznia 2008 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] S.A. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji.
Zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie:
1) art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego poprzez zaakceptowanie przez organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji wniósł sprzeciw po upływie 30 dni od dnia dokonania zgłoszenia;
2) art. 30 ust. 6 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że istnieje podstawa do wniesienia sprzeciwu z uwagi na to, że wykonanie zgłoszonych robót budowlanych nie jest instalacją urządzenia reklamowego w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 tej ustawy;
3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe prowadzenie postępowania dowodowego i niewłaściwe uzasadnienie decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji stwierdził, że decyzje wydane w sprawie naruszają przepisy prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 6 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, co miało wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 28 Prawa budowlanego budowę można rozpocząć jedynie po uzyskaniu przez inwestora pozwolenia na budowę zamierzonego przedsięwzięcia inwestycyjnego. Wyjątek od tej zasady stanowią przepisy art. 29 - 31 tej ustawy, na mocy których możliwe jest wykonywanie obiektów budowlanych lub robót budowlanych na podstawie zgłoszenia zamiaru wykonania inwestycji.
Stosownie zaś do treści art. 29 ust.2 pkt 6 Prawa budowlanego, pozwolenia na budowę nie wymaga m.in.: wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Wykonywanie robót, określonych w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, obciążone zostało obowiązkiem zgłoszenia, stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Z treści powołanych przepisów wynika, że instalacja tablic i urządzeń reklamowych nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Ustawodawca nie uzależnił wyjątku od zasady obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, wyrażonego w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, ani od zakresu robót budowlanych, ani od wielkości tablic i urządzeń reklamowych, ani też od tego, czy są to tablice lub urządzenia wkopane w ziemię (a więc trwale związane z gruntem, które zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego można uznać za budowle), czy też są to tablice lub urządzenia reklamowe ustawione na konstrukcji naziemnej. Przepisy cytowanej ustawy w żaden sposób nie łączą tej kwestii z wymogiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Pogląd taki został wyrażony i ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 1311/04; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 903/04, wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 223/07). W tym zakresie niesłuszne jest stanowisko prezentowane przez organy obu instancji.
Instalacja urządzeń reklamowych, niezależnie od wielkości czy stopnia ich skomplikowania, niezależnie od tego, czy są umieszczane na budynkach, czy są to samodzielne obiekty na własnym fundamencie, nie powiązane w żaden sposób z innymi obiektami budowlanymi, jak również instalacja urządzeń trwale związanych z gruntem, stanowi przedmiot regulacji art. 29 ust. 2 pkt 6 znowelizowanej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 22 grudnia 2005r. sygn. akt VII SA/Wa 1017/05, z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 1085/05, z dnia 18 stycznia 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 937/05 Lex nr 196413). Sąd orzekający nie podzielił natomiast stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 25 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 1509/06.
Jeżeli ze względu na takie okoliczności jak np. wielkość urządzenia reklamowego, jego masę całkowitą, czy zakres robót budowlanych, właściwy organ uzna, iż realizacja inwestycji może spowodować m.in. zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich, może na podstawie art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego nałożyć na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie obiektu lub robót budowlanych, objętych obowiązkiem zgłoszenia. Organ dysponuje zatem instrumentem umożliwiającym powrót w konkretnym przypadku do zasady wyrażonej w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Ze względu jednak na uznaniowy charakter tego uprawnienia wymaga ono szczegółowego uzasadnienia i wskazania kryteriów, którymi kierował się organ przy nakładaniu obowiązku.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w spawie nie naruszono art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Wniesienie sprzeciwu nie następuje bowiem z chwilą doręczenia stronie stosownej decyzji. Ustawodawca połączył sprzeciw z "wniesieniem", odmiennie od zgłoszenia, które powiązano z koniecznością doręczenia organowi. Skuteczność sprzeciwu uzależniona jest więc od jego wniesienia, dlatego też - jak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2006r. sygn. akt II OSK 79/06 (Lex nr 319177) - dla określenia daty, z jaką termin uważa się za zachowany, należy sięgnąć do zasad określonych w art. 57 § 5 k.p.a. Termin trzydziestodniowy, o jakim mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego jest więc zachowany przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, o ile w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi zgłoszenia nastąpi wniesienie sprzeciwu zgodnie z zasadą przewidzianą w art. 57 k.p.a., a więc jeżeli w tym terminie organ nada decyzję w urzędzie pocztowym.
Na marginesie Sąd zauważył, że zgodnie z treścią art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi. Doręczenie zatem sprzeciwu również Spółce było nieskuteczne. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Sąd pierwszej instancji zobowiązał organ ponownie rozpatrujący sprawę do uwzględnienia powyższych rozważań.
Jako podstawę prawną wyroku Sąd wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – w skrócie p.p.s.a. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Wojewoda Mazowiecki, reprezentowany przez radcę prawnego, S. M., zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej wnosił o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Ewentualnie, przy stwierdzeniu przesłanek z art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. Dodatkowo wniósł o rozważenie możliwości zwrócenia się w trybie art. 187 p.p.s.a. o rozstrzygniecie zagadnienia prawnego przez skład 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżący kasacyjnie organ zarzucił wyrokowi;
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię, przyjmującą, że należy go stosować do wszystkich tablic reklamowych, bez względu na ich wymiary i sposób posadowienia w gruncie;
b) art. 3 pkt 1, 3, 6 i 7 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię, uznającą budowę tablicy reklamowej, za wykonywanie robót budowlanych polegających jedynie na instalacji budowli;
c) art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez nałożenie na organy obowiązku udowodnienia istnienia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, jako przesłanki jego zastosowania, zamiast uprawdopodobnienia takiego stanu;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy bez oparcia się na całości akt sprawy, a wyłącznie na treści decyzji będących przedmiotem skargi;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu wyroku wskazówek nie mających pokrycia w materiale dowodowym, a tym samym sprzecznych z ustaleniami organów.
W ocenie skarżącego kasacyjnie interpretacja Sądu pierwszej instancji jest niezgodna z literalnym brzmieniem przepisu jak również z powszechnym rozumieniem terminu "instalacja". Stoi też w sprzeczności z wykładnią funkcjonalną przepisu. Funkcją zmienionego przepisu art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, jest zwolnienie z obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę jedynie takich urządzeń reklamowych, które mogą być instalowane na istniejących obiektach (nie są wolnostojące), bądź są nietrwale związane z gruntem - przemawia za tym pozostawienie w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego opisu wolnostojącego urządzenia reklamowego jako budowli. Nie może być tak, że budowa każdego urządzenia reklamowego, nawet 10 czy 20 metrowego masztu trwale związanego z gruntem i montaż na nim reklamy o znacznych wymiarach jest zawsze równoznaczne z instalacją, o której mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Względy bezpieczeństwa, a co za tym idzie wykładnia celowościowa, przemawiają za tym, aby nie stosować w tego rodzaju sprawach automatycznie zaniechania uzyskania pozwolenia, lecz uwzględniać parametry obiektu, jako przesłanki wyboru trybu postępowania.
Opis i cechy charakterystyczne budowli wynikające z zebranego w sprawie materiału wskazują jednoznacznie, iż jest to budowla wskazana w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a więc budowla nie zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Dalej podkreślił, że art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego, jest oparty na uznaniu administracyjnym (organ może nałożyć obowiązek) i obowiązek ten jest nakładany wtedy, gdy realizacja robót może spowodować zagrożenie dla ludzi i mienia - a więc co do zasady organ nie musi udowadniać w postępowaniu administracyjnym wystąpienia zagrożenia. Wystarczy, że organ wskaże na możliwość potencjalnego wystąpienia zagrożenia kierując się wiedzą swoich służb, praktyką, doświadczeniem oraz zasadą, że fakty powszechnie znane bądź oczywiste nie wymagają udowodnienia. Do takich powszechnie znanych i bezwzględnie oczywistych faktów należy zaliczyć konstatację, iż tablice reklamowe o dużych rozmiarach w razie niekorzystnych warunków atmosferycznych mogą bezsprzecznie stanowić niebezpieczeństwo dla otoczenia. Przeprowadzenie dowodu na tę okoliczność jest zbędne. Niemniej jednak to inwestor znając stanowisko organu mógł swobodnie przedstawić dowody przeczące jego tezie i udowodnić, że nawet w ekstremalnych warunkach pogodowych tablica jest bezpieczna.
Zdaniem organu Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił całości przedłożonych akt sprawy, bądź też zupełnie abstrahował od ich treści, o czym świadczy uznanie, że wykonywanie prac budowlanych określonych w zgłoszeniu można uznać za instalację czegokolwiek, a w szczególności urządzenia reklamowego. Przyjęcie poglądu, że wszystkie tablice i inne urządzenia reklamowe podlegają jedynie procedurze zgłoszeniowej jest niezgodne z przepisami Prawa budowlanego i nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ludziom oraz mieniu znajdującemu się w otoczeniu nośnika reklamowego (por. orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego - tj. wyrok NSA z dnia 25 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 754/06 i II OSK 1509/06, z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt OSK 931/05, z dnia 23 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 923/05, z dnia 10 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 186/07 oraz z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 680/07).
W ocenie skarżącego kasacyjnie wskazane w skardze orzeczenia oraz orzeczenia powołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wydają się świadczyć o istnieniu poważnych rozbieżności w poglądach sądów administracyjnych. W tej sytuacji właściwe jest przekazanie zagadnienia do rozstrzygnięcia rozszerzonemu składowi Naczelnego Sadu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) należało stwierdzić, że skarga została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Wobec oparcia skargi kasacyjnej na obu podstawach przewidzianych w art. 174 p.p.s.a. w pierwszej kolejności oceny wymagała zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
Wskazany przez autora skargi kasacyjnej, jako naruszony, przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. obliguje sąd administracyjny do wydania wyroku "na podstawie akt sprawy". Oznacza to, że oceny prawnej prowadzącej do wydania konkretnego rozstrzygnięcia nie można formułować w oderwaniu od całości akt administracyjnych. Zatem sąd wydając wyrok nie powinien go opierać wyłącznie na treści zaskarżonej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie stwierdzenia i wnioski, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie zostały oparte na całości akt sprawy, w tym w szczególności na znajdującej się w aktach administracyjnych dokumentacji projektowo - technicznej. Z dokumentacji tej nie wynika, aby urządzenie reklamowe objęte zgłoszeniem było urządzeniem reklamowym, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Organy orzekające w sprawie w oparciu o załączoną do zgłoszenia dokumentację projektowo-techniczną, dokonały prawidłowej kwalifikacji prawnej, uznając, iż nie jest to urządzenie reklamowe wymagające jedynie zgłoszenia na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Z faktu, że przedmiotowe urządzenie reklamowe ma charakter rozbieralny i składa się z typowych elementów składowych montowanych ze sobą w jedną całość, nie wynika jeszcze, że niniejszy obiekt jest urządzeniem reklamowym, do którego odnosi się art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Należy bowiem mieć na względzie, że żaden z przepisów Prawa budowlanego nie uzależnia kwalifikacji obiektu od metody, techniki i technologii jego wykonania, czy od tego, że w każdej chwili może on być rozebrany. Stwierdzenie Sądu pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że "instalacja urządzeń reklamowych, niezależnie od wielkości czy stopnia ich skomplikowania, niezależnie do tego, czy są umieszczone na budynkach, czy są to samodzielne obiekty na własnym fundamencie, nie powiązane w żaden sposób z innymi obiektami budowlanymi, jak również instalacja urządzeń trwale związanych z gruntem, stanowi przedmiot regulacji art. 29 ust. 2 pkt 6 znowelizowanej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane" w oderwaniu od parametrów technicznych obiektu przedstawionych w dokumentacji projektowo-technicznej świadczy o braku dogłębnej analizy akt sprawy i nie może zostać zaaprobowane. Należy w tym miejscu wskazać, że o tym czy obiekt jest trwale związany z gruntem, czy też nie, nie świadczy sposób w jaki zagłębiono go w gruncie ani technika w jakiej to wykonano, ale masa całkowita obiektu i jego rozmiary, które wymagają trwałego związania z gruntem ze względów bezpieczeństwa (wyrok NSA z 23.06.2006 r., II OSK 923/05 niepubl.). Dlatego też rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy nie mogło nastąpić z pominięciem oceny parametrów technicznych obiektu znajdujących się w dokumentacji projektowo-technicznej.
Wobec powyższego należało uznać, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 133 § 1 p.p.s.a. i uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją naruszenia tego przepisu jest również naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż wynikające z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazania są oderwane od materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym.
Przechodząc do oceny zarzutów dotyczących wykładni art. 29 ust. 2 pkt 6 i art. 3 pkt 1, 3, 6 i 7 Prawa budowlanego należy stwierdzić, iż są one zasadne.
Sąd pierwszej instancji dokonał wykładni art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego w istocie rzeczy w oderwaniu od treści art. 3 pkt 3 tej ustawy. Tymczasem należy stwierdzić, że na gruncie przepisów Prawa budowlanego można wyróżnić urządzenia reklamowe wolnostojące trwale związane z gruntem, o których mowa w art. 3 pkt 3, oraz urządzenia reklamowe, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6, wśród których można wyróżnić również wolnostojące niezwiązane trwale z gruntem, które są jednak urządzeniami stosunkowo lekkimi, przenośnymi o małych gabarytach. Na takie rozumienie wskazanych przepisów nie ma wpływu akcentowana przez Sąd pierwszej instancji nowelizacja przepisów Prawa budowlanego z 1997 r. Urządzenia reklamowe wolno stojące trwale związane z gruntem, jako jedna z przykładowo wymienionych budowli niezmiennie od lat są ujęte w przepisie art. 3 pkt 3 omawianej ustawy i nowelizacja z 1997 r. w tym względzie niczego nie zmieniła.
Okoliczność, że ustawodawca wprost w przepisach Prawa budowlanego nie sklasyfikował urządzeń reklamowych w zależności od ich wielkości, masy, parametrów płaszczyzny reklamowej, trwałego związania z gruntem nie oznacza, że nie wynika ona z przepisów o warunkach techniczno-budowlanych, czy też z elementarnych zasad projektowania obiektów budowlanych, czy z zasad techniki i praw fizyki. Wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa są wyznacznikami tego, czy może to być obiekt wolno stojący trwale związany z gruntem, czy też instalowany na innym obiekcie budowlanym. Przepis art. 5 Prawa budowlanego nakazuje wzięcie pod uwagę przy projektowaniu i budowie obiektu budowlanego przewidywanego okresu użytkowania obiektu, przepisów techniczno-budowlanych oraz zasad wiedzy technicznej (zob. wyrok NSA z 25.05.2007 r. II OSK 754/06, niepubl.).
Zatem zmiana w 1997 r. treści art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego skutkuje tylko tym, że przepis ten dotyczy instalowania tablic i urządzeń reklamowych na budynkach, jak też instalowanych jako samodzielne obiekty. Jednakże możliwość instalowania urządzeń reklamowych jako samodzielnych obiektów nie oznacza, że wszystkie urządzenia reklamowe objęte zostały treścią niniejszego przepisu. Jak już wyżej stwierdzono wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, o których mowa w art. 3 pkt 3 omawianej ustawy są budowlami, do których nie ma zastosowania przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 niniejszej ustawy.
W świetle powyższych rozważań za zasadne należało uznać zarzuty błędnej wykładni art. 29 ust. 2 pkt 6 i art. 3 pkt 1, 3, 6, 7 Prawa budowlanego.
Natomiast zarzut naruszenia art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego jest pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd pierwszej instancji nałożył na organy obowiązek "udowodnienia" istnienia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia zamiast "uprawdopodobnienia" takiego stanu. Rozważania Sądu w tym zakresie odnoszą się do uzasadnienia przez organ przyczyn zastosowania niniejszego przepisu, co nie jest tożsame z nałożeniem obowiązku "udowodnienia" istnienia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiło zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 187 § 1 p.p.s.a.
Rzeczą Sądu pierwszej instancji będzie przy uwzględnieniu przedstawionej powyższej wykładni przepisów Prawa budowlanego dokonanie analizy materiału zawartego w aktach administracyjnych, co stanowi warunek wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło