I OSK 1052/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 883/14 o odrzuceniu skargi E. D. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 45/14 o oddaleniu skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 883/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę E. D. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 45/14. W jego uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że E. D. w skardze o wznowienie postępowania sądowego zakończonego w/w wyrokiem jako podstawę żądania podała powzięcie informacji o nowych okolicznościach, które miały zasadniczy wpływ na wynik tej sprawy. Powołując się na przepisy art. 273 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., jako przesłankę wznowienia podała podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 26 czerwca 2014 r., w sprawie o sygn. akt I OPS 15/13, uchwały w której uznano, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o jakim mowa w art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Tymczasem odmienne rozstrzygnięcie zapadło w jej sprawie. Zdaniem skarżącej jest to powód żądania wznowienia postępowania zakończonego wspomnianym wyrokiem Sądu I instancji i orzeczenia w taki sposób, jaki wskazano w w/w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, iż skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na żadnej z ustawowych przesłanek, a zatem podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 273 § 3 zd. 1 P.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, jednakże orzeczenie to musiałoby dotyczyć tej samej sprawy. Nie chodzi w tym przypadku o takie same czy podobne sprawy, lecz o orzeczenia tożsame zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. W ocenie tego Sądu przytoczona przez autorkę skargi o wznowienie postępowania uchwała nie jest tożsama z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 45/14, o którego wznowienie wnosi skarżąca ani pod względem podmiotowym, ani pod względem przedmiotowym, nie dotyczy bowiem skargi tego samego podmiotu na to samo rozstrzygnięcie tego samego organu administracyjnego. Zdaniem Sądu meriti uchwała, która w ocenie strony świadczy o zasadności argumentacji prezentowanej przez nią w toku prawomocnie zakończonego skarżonym wyrokiem postępowania, nie może być utożsamiana z przesłanką późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy w rozumieniu art. 273 § 3 P.p.s.a. Wskazana uchwała należy do kręgu uchwał abstrakcyjnych, ma na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przedmiotem tego rodzaju uchwał są wątpliwości prawne, które nie mają bezpośredniego związku z postępowaniem toczącym się w indywidualnej sprawie sądowoadministracyjnej. Sąd I instancji uznał, że w sprawie nie zachodzi również przesłanka wznowieniowa z przepisu art. 273 § 2 P.p.s.a., wedle którego można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną wywiodła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Zakwestionowanemu postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 273 § 3 P.p.s.a., co skutkowało przyjęciem, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, nie może zostać uznana za wskazującą na późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy w rozumieniu cytowanego przepisu; 2) rażące naruszenie zasady wyrażonej w art. 8 K.p.a. poprzez błędną wykładnię; 3) naruszenie art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka poprzez pozbawienie środków D. D., które mu przysługują z mocy prawa; 4) naruszenie art. 71 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez uchybienie obowiązkowi szczególnej pomocy ze strony władz publicznych na rzecz rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza rodziny wielodzietnej. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie uchylenie go i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autorka podała, że po wydaniu wspomnianej uchwały Sądy Wojewódzkie zaczęły wydawać wyroki przyznające prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego w tożsamych sytuacjach, w jakiej znajduje się skarżąca, a tym samym została ona pokrzywdzona poprzez błędną interpretację przepisów dokonaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 2014 r. Powyższe winno doprowadzić do uwzględnienia jej żądania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia żadnej z przesłanek nieważności postępowania, zatem wniesiona skarga kasacyjna została rozpoznana w ramach podniesionych w jej treści zarzutów. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 270 P.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale dotyczącym wznowienia postępowania - Dział VII tej ustawy - można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Znaczenie instytucji wznowienia postępowania sprowadza się do stworzenia możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już prawomocnym orzeczeniem sądu, o ile zachodzą enumeratywnie wyliczone w ustawie przyczyny wznowienia postępowania. Jak trafnie zauważył Sąd meriti postępowanie w tej materii jest dwuetapowe. Przy czym pierwszy obejmuje wyłącznie badanie terminowości wniesienia skargi i oparcia jej na ustawowej podstawie wznowienia. Negatywny wynik tej operacji skutkuje odrzuceniem skargi i kończy pierwszy etap zamykając drogę do merytorycznej oceny jej zasadności. W przeciwnym wypadku dochodzi do jej rozpoznania, czyli badania sprawy w zakresie zaskarżonym i wydania orzeczenia opisanego w art. 282 § 2 i 3 P.p.s.a. W okolicznościach sprawy odrzucenie skargi o wznowienie postępowania przez Sąd I instancji z uwagi na brak oparcia jej o ustawową podstawę wznowienia należy uznać za zasadne. Dokonując analizy przywołanej w skardze podstawy wznowienia, należy wskazać, że w myśl art. 273 § 3 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Przy rozważaniu przesłanki wznowienia określonej w powołanym przepisie za aktualny uznać należy pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I PZ 20/67 (OSNC 1967, nr 11, poz. 209), iż podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia żąda strona. Orzeczenie to musi dotyczyć tej samej sprawy, a więc musi zachodzić tożsamość przedmiotu i stron postępowania. Sformułowanie zawarte w przepisie art. 273 § 3 P.p.s.a., a odnoszące się do orzeczenia "dotyczącego tej samej sprawy" oznacza, że przedmiotem rozstrzygnięcia w tym wyroku są te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga (p. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1999 r., sygn. akt III AO 10/99 - Lex nr 36977). Chodzi więc o sytuację, w której w późniejszym postępowaniu można było i należało, zgłosić zarzut powagi rzeczy osądzonej. Pogląd ten przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (p. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II GSK 361/05 - Lex nr 193332; z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 983/08 - Lex nr 506014; z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 535/09 - Lex nr 574194, z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1424/13, Lex nr 1363475) oraz w doktrynie (patrz J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 4, Warszawa 2010, s.625). Powołana przez skarżącą uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższych wymogów nie spełnia. Nie dotyczy ona tej samej sprawy, nie jest przedmiotowo, czy też podmiotowo tożsama ze sprawą skarżącej zakończoną wyrokiem z dnia 14 maja 2014 r. Odmienna aniżeli przyjęta w prawomocnym wyroku interpretacja przepisów nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania sądowego, gdyż interpretacja przepisów nie jest okolicznością faktyczną ani środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. Dodatkowo wskazać trzeba, iż praktyka jednolicie przyjmuje, iż jakakolwiek nowa interpretacja przepisów prawa zawarta w późniejszej uchwale Sądu Najwyższego nie uzasadnia wznowienia postępowania sądowego na podstawie art. 403 § 2 kodeksu postępowania cywilnego. Czyni to stosownie do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 1998 r., sygn. II UKN 402/98 (OSNP 1999/24/805). Należy je podzielić, a skoro przepis ten jest odpowiednikiem art. 273 § 2 P.p.s.a. stanowisko to znajduje zastosowanie również do uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ubocznie wypada wskazać, iż środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania (p. uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68 (OSNC 1969/12/208), oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 962/14, 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1853/12, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W rozpoznawanej zaś sprawie wspomniana uchwała została podjęta w dniu 26 czerwca 2014 r., natomiast wyrok Sądu I instancji uprawomocnił się w dniu 14 czerwca 2014r. Trzeba zatem uznać, że orzeczenie sądu wydane później nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy i nie jest takim, z którego strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Mając powyższe na względzie trafne jawi się stanowisko Sądu I instancji, wedle którego w niniejszej sprawie przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 273 § 3 P.p.s.a. oczywiście nie zachodzą. Ta oczywistość czyni złożoną skargę o wznowienie postępowania skargą niepowołującą się na ustawową przesłankę wznowienia. W konsekwencji czego zasadnie Sąd meriti przyjął brak oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, co uzasadniało jej odrzucenie. Samo bowiem uwypuklenie owej podstawy nie czyni zadość powołaniu podstawy, zaś zakres badania tej kwestii na tym etapie nie wkracza w etap merytorycznego badania zasadności żądania wznowienia (p. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 7 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1722/11, 23 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 257/11, publ. jw.). Zatem nie doszło do naruszenia tego przepisu. Nie sposób również uznać za trafne pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących uchybienia przez Sąd I instancji przepisów art. 8 K.p.a., art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka oraz art. 71 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP albowiem przepisy te nie stanowiły i nie mogły stanowić podstawy materialnoprawnej podjętego w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.