I SA/Sz 164/16
WyrokWSA w Szczecinie2016-04-20
Skład orzekający: Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości nabytej przez małżonków do wspólności majątkowej, a następnie wchodzącej w skład spadku po zmarłym małżonku, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zbycie nieruchomości nabytej w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej, nawet jeśli po śmierci jednego z małżonków nastąpiło dziedziczenie udziału, nie stanowi nowego nabycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f. Termin pięcioletniego okresu do opodatkowania należy liczyć od daty pierwotnego nabycia nieruchomości przez małżonków. Błędne jest stanowisko organu o opodatkowaniu części przychodu odpowiadającej udziałowi nabytemu w drodze spadku, gdyż wynika ono z mylnego rozumienia instytucji wspólności małżeńskiej.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie opodatkowania przychodu ze sprzedaży nieruchomości rolnej, którą nabył wspólnie z żoną w latach 1983 i 2001. Po śmierci żony w 2012 r. stał się jedynym właścicielem nieruchomości. Zbył część nieruchomości w 2015 r. Organ uznał, że udział nabyty w drodze spadku podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym, podczas gdy skarżący uważał, że sprzedaż nie podlega opodatkowaniu ze względu na upływ 5-letniego terminu od nabycia.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej i zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi B. N. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 20 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz skarżącego B. N. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 31 lipca 2015 r. B.N (zwany dalej: "Wnioskodawcą", "Stroną", "Skarżącym") złożył wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości.
We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.
Na podstawie umów sprzedaży z dnia 25 sierpnia 1983 r., z dnia 17 maja 2001r. i z dnia 12 listopada 2001 r., wspólnie z żoną, Wnioskodawca został właścicielem niezabudowanej nieruchomości rolnej oznaczonej odpowiednimi numerami działek położonych [...]. Nieruchomość stanowiła majątek wspólny małżonków, nabyty podczas trwania związku małżeńskiego, w którym obowiązywał ustrój wspólności majątkowej, a małżonkowie nie zawierali umów majątkowych wyłączających tą wspólność. Po śmierci małżonki w dniu 28 stycznia 2012 r. Wnioskodawca, na podstawie poświadczenia dziedziczenia z dnia 3 lutego 2012 r. został jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości.
Aktami notarialnymi sporządzonym w dniu 26 maja 2015 r. oraz w dniu 12 czerwca 2015 r. Wnioskodawca zbył dwie działki wydzielone z przedmiotowej nieruchomości, której był współwłaścicielem od ponad 30 lat.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:
Czy przychód uzyskany przez Wnioskodawcę ze sprzedaży nieruchomości nabytej uprzednio przez małżonków do wspólności majątkowej małżeńskiej, a następnie wchodzącej w skład spadku po zmarłym małżonku, podlega w części opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), dalej zwanej: "u.p.d.o.f." na zasadach określonych w art. 30e tej ustawy?
Zdaniem Wnioskodawcy, orzecznictwo sądowoadministracyjne w szeregu orzeczeń wypowiedziało się jednoznacznie w kwestii rozumienia instytucji "wspólności małżeńskiej". Wskazano w szczególności wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1101/10, a także inne orzecznictwo sądowoadministracyjne.
W konsekwencji, zdaniem Wnioskodawcy przychód, jaki uzyskał ze sprzedaży ww. nieruchomości nabytej w latach 1983 i 2001 w ramach wspólności małżeńskiej nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, ponieważ zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c u.p.d.o.f., zbycie przez Wnioskodawcę tego udziału nastąpiło po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jego nabycie. Według Strony również spadkobranie po zmarłej w 2012 r. żonie Wnioskodawcy nie spowoduje opodatkowania części dochodu ze sprzedaży przedmiotowej nieruchomości podatkiem dochodowym na zasadach określonych w art. 30e u.p.d.o.f.
Dyrektor Izby Skarbowej [...] działający w imieniu Ministra Finansów, w interpretacji indywidualnej z dnia 20 października 2015 r. znak [...] , uznał stanowisko Strony za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu interpretacji Organ na wstępie przytoczył treść art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Z ich treści wywiódł generalną zasadę, że odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie rodzi obowiązek podatkowy w postaci zapłaty podatku dochodowego.
Organ wskazał także, że w przypadku sprzedaży nieruchomości lub ich części oraz udziału, decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ma data nabycia tej nieruchomości.
W celu ustalenia tej daty Organ odniósł się do przepisów prawa cywilnego dotyczących nabycia spadku oraz regulujących stosunki majątkowe małżeńskie.
Przytoczona została treść art. 31 § 1 i art. 35 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.), dalej zwanej: "K.r.o.", regulujących stosunki majątkowe między małżonkami, a w tym zakresie pojęcia "wspólności ustawowej", "majątku wspólnego", "majątku osobistego" małżonków oraz art. 501 K.r.o. regulującego zasady ustania ustawowego ustroju majątkowego między małżonkami. Organ wskazał także na art. 922, art. 924, art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r. poz. 121), dalej zwanej: "K.c.", dotyczące zasad spadkobrania, tj. kwestii otwarcia spadku, zasad sukcesji, stwierdzając, że spadkobraniu podlega udział we współwłasności łącznej zmarłego małżonka w majątku wspólnym, a prawo do spadkobrania tego udziału przysługuje nie tylko małżonkowi, ale także np. zstępnym.
Następnie, odnosząc powyższą regulację do stanu faktycznego sprawy, Organ stwierdził, że stanowisko Wnioskodawcy, że nabył cały udział w nieruchomości w dacie pierwotnego nabycia przez oboje małżonków jest sprzeczne z całokształtem regulacji dotyczącej majątkowej wspólności ustawowej oraz zasad dziedziczenia. Zwrócił uwagę, że z istoty współwłasności łącznej wynika, że w razie śmierci jednego z małżonków i braku umowy majątkowej miedzy małżonkami udział wynoszący ½ majątku podlega dziedziczeniu, a więc nabyciu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ stwierdził dalej, że Wnioskodawca dopiero od daty śmierci małżonki nabył pozostały udział ½ prawa własności, co oznacza, iż przychód ze sprzedaży nieruchomości w części odpowiadającej udziałowi ½ jego części nabyty w trakcie trwania małżeństwa (tj. w dniu 25.08.1983 r., 17.05.2001 r., 12.11.2001 r.) nie podlega w ogóle opodatkowaniu z uwagi na upływ pięcioletniego okresu czasu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Opodatkowaniu zaś, w myśl art. 30e ust. 1 i art. 45ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.f., podatkiem dochodowym wynoszącym 19 %, – według Organu – będzie podlegał udział ½ w prawie własności nieruchomości, który Wnioskodawca nabył w styczniu 2012 r. w spadku po żonie.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał także na zasady ustalania podstawy opodatkowania, wynikające z art. 30e ust. 2 u.p.d.o.f. a także zwolnienie z podatku dochodów z odpłatnego zbycia nieruchomości określone w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy.
Odnosząc się do powołanego we wniosku orzecznictwa, Organ stwierdził, że zapadły w indywidualnych sprawach i nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa, wskazując jednocześnie na niejednolitą linię orzeczniczą w omawianym zakresie.
Nie zgadzając się z treścią wydanej interpretacji, Wnioskodawca złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o zmianę stanowiska przez Organ, poprzez uznanie stanowiska Wnioskodawcy za prawidłowe i zarzucając naruszenie art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) dalej zwanej: "O.p.", poprzez naruszenie zasady zaufania do organów przejawiające się wydaniem interpretacji z pominięciem właściwych przepisów oraz rozstrzygnięciem wątpliwości na niekorzyść podatnika, a także art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a i art. 30e u.p.d.o.f. poprzez uznanie, że przedstawiony stan faktyczny uzasadnia opodatkowanie dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości będącej przedmiotem małżeńskiej wspólności majątkowej podczas, gdy zbycie nieruchomości nie powoduje opodatkowania na zasadach określonych w art. 30e u.p.d.o.f.
Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi z dnia 9 grudnia 2015 r. znak [...] na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, stwierdził brak podstaw do zmiany ww. indywidualnej interpretacji.
W złożonej za pośrednictwem Organu skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Wnioskodawca wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji indywidualnej z dnia 20 października 2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie, podobnie jak w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, art. 121 O.p. oraz art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a i art. 30 e u.p.d.o.f.
W uzasadnieniu skargi, Skarżący podniósł argumentację zmierzającą do wykazania, że stanowisko Organu o opodatkowaniu zbycia udziału w nieruchomości nabytego w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej, następnie odziedziczonego, stoi w sprzeczności z istotą współwłasności łącznej, która ma bezudziałowy charakter.
Organ w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontroli takiej podlegają także pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, stosownie do art. 3 § 2 punkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). W przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania, Sąd uwzględnia skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego, wydawaną w indywidualnej sprawie i uchyla taką interpretację na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie zaś do art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze fakt, że Skarżący złożył swoją skargę w dniu 13 stycznia 2016 r., Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w powyżej zakreślonej kognicji (tj. będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną) i stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu bowiem zaskarżona interpretacja naruszała prawo, tj. art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f.
Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowiła odpowiedź na pytanie, czy przychód uzyskany przez podatnika ze sprzedaży nieruchomości nabytej uprzednio przez małżonków do wspólności majątkowej małżeńskiej, a następnie wchodzącej w skład spadku po zmarłym małżonku, podlega w części opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f.,
w brzmieniu obowiązującym w 2015 roku.
W opisanym we wniosku stanie faktycznym Organ uznał, że przychód ze sprzedaży takiej nieruchomości składa się z dwóch części. Pierwsza z nich dotyczy nabycia dokonanego w trakcie trwania wspólności majątkowej, druga zaś związana jest z dziedziczeniem po zmarłym małżonku.
Zdaniem Sądu, stanowisko Organu interpretacyjnego odnośnie dopuszczalności opodatkowania części przychodu odpowiadającej udziałowi nabytemu w drodze spadku jest błędne i wynika przede wszystkim z mylnego rozumienia instytucji "wspólności małżeńskiej".
Nie jest trafne stanowisko Organu, że odpłatne zbycie nieruchomości, w udziale stanowiącym określoną część tego prawa nabytego w drodze dziedziczenia po zmarłym mężu, stanowi źródło przychodu podatkowego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit.a u.p.d.o.f. W myśl tego przepisu, źródłem przychodów jest między innymi odpłatne zbycie nieruchomości, jeżeli nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie.
Na podstawie art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.
Istotne wątpliwości interpretacyjne w kontekście powstania źródła
przychodu z tytułu zbycia tego prawa powstają natomiast, na tle użytego w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. sformułowania "nabycie". Ujmując zaistniały spór ściślej, należałoby odpowiedzieć na pytanie, czy w ustalonym stanie faktycznym,
Skarżący "nabył" w rozumieniu tego przepisu w drodze dziedziczenia po zmarłej żonie udział w części nieruchomości, stanowiący źródło przychodu podatkowego,
w sytuacji zbycia tego prawa majątkowego przed upływem określonego w nim terminu.
Zdaniem Sądu, przepisy u.p.d.o.f. nie zawierają definicji pojęcia "nabycie" oraz, że może być ono rozumiane szeroko, jako uzyskanie tytułu własności lub uzyskanie określonego prawa w drodze np. umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, zasiedzenia a także spadku. Oceniając jednakże skutki zawarcia umowy cywilnoprawnej o charakterze odpłatnym, której przedmiotem jest zbycie nieruchomości nabytej uprzednio przez małżonków do majątku wspólnego, nie można tego czynić w oderwaniu od kontekstu systemowego i celowościowego interpretowanego przepisu, szczególnie w sytuacji gdy wywołuje on wątpliwości
w zakresie jego wykładni i stosowania.
Nawiązując zatem do sytuacji prawnej małżonków, których ustrój majątkowy objęty został wspólnością ustawową, trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 31 § 1 K.r.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Przedmiotami majątkowymi w rozumieniu tego przepisu są wszelkie prawa majątkowe, zarówno bezwzględne (prawo własności rzeczy oraz inne prawa rzeczowe), jak i względne (np. przysługujące małżonkom wierzytelności). Wspólność ustawowa obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Z ww. przepisu wynika, że wspólność małżeńska została ukształtowana jako wspólność łączna. Charakteryzuje się ona tym, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą więc rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Obojgu małżonkom przysługuje pełne prawo do całości majątku wspólnego. Zważywszy na tak ukształtowaną sytuację prawną małżonków objętych wspólnością ustawową, definitywne nabycie nieruchomości w czasie jej trwania, oznacza nabycie przez każdego z małżonków tego prawa w całości, a nie w określonym ułamkowo udziale. Konsekwentnie, w przypadku sprzedaży tego prawa, każdy z małżonków zbywałby je w całości, a nie w określonym udziale. Takie nabycie, mieści się, zdaniem Sądu, w pojęciu "nabycia", jakie temu sformułowaniu nadaje art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Odnosząc bowiem zasady obowiązujące na gruncie prawa rodzinnego oraz skutki prawne jakie wywołują czynności małżonków objętych wspólnością ustawową, do będącego przedmiotem sporu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit.a u.p.d.o.f., nie da się prawnie ani racjonalnie obronić tezy, że definitywne nabycie własności nieruchomości, skuteczne na gruncie prawa rodzinnego i cywilnego, wywołujące w momencie nabycia skutki prawnorzeczowe, dla celów podatku dochodowego powinno być ustalane powtórnie, w sytuacji zbycia tego prawa po śmierci małżonka. Oceny tej nie zmienia konieczność opodatkowania nabycia spadku podatkiem od spadków i darowizn, która to danina publicznoprawna jest przedmiotem odrębnej regulacji, według określonych w niej kryteriów i zasad.
Nie można przy tym abstrahować od funkcji i celu jaki przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. pełni w systemie prawa podatkowego. Jego wprowadzenie miało przeciwdziałać unikaniu opodatkowania obrotem przedmiotami i prawami w nim wymienionymi – z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Należy zwrócić uwagę, że NSA w uchwale z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt
II FPS 8/10 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wyjaśnił, iż zgodnie z zasadą nullum tributum sine lege, którą wyraża art. 217 Konstytucji RP oraz zasadą praworządności, zawartą w art. 2 i 7 Konstytucji RP, organy podatkowe (jako organy władzy publicznej) mogą egzekwować tylko taki obowiązek podatkowy, który bezpośrednio wynika z treści przepisów prawa. Wywodzenie przedmiotów opodatkowania w sposób pośredni, a takim jest konstruowanie norm prawnych na podstawie treści innych norm prawnych, zawartych w tekście prawa, w drodze rozumowań inferencyjnych, jest naruszeniem zasad konstytucyjnych. Tym samym zasługuje jedynie na dezaprobatę.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wywodzenie przedmiotu opodatkowania w sposób pośredni, prawotwórczy, rozszerzający przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym, prowadzi do objęcia obowiązkiem podatkowym stanów faktycznych, które nie zostały w ustawie podatkowej wyraźnie
i jednoznacznie przez prawodawcę wskazane.
Nie sposób przy tym nie zauważyć, że sporna w tej sprawie kwestia prawna mająca swoje źródło w prawie cywilnym, rodzinnym i podatkowym, przy występujących problemach interpretacyjnych, powinna być rozstrzygana na korzyść podatnika. Zwłaszcza, że w szeregu przypadkach, stosowanie art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. w drodze budzącej wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładni dokonywanej przez organy podatkowe, dotyczy osób, zbywających majątek nabyty kilkanaście bądź kilkadziesiąt lat wcześniej do majątku wspólnego, pozostających w przekonaniu, że w takim przypadku nie muszą uiszczać żadnego podatku.
Problem ten dostrzegł również Rzecznik Praw Obywatelskich, który w piśmie
z dnia 12 kwietnia 2013 r. skierowanym do Ministra Finansów odnoszącym się do wykładni tego przepisu stosowanej przez organy podatkowe wskazał: "Rzecznik Praw Obywatelskich z niepokojem stwierdza, iż stanowisko obecnie prezentowane przez organy podatkowe może być krzywdzące dla specyficznej kategorii podatników.
W większości przypadków problem dotyczy bowiem osób starszych, które po śmierci współmałżonka niejednokrotnie decydują się na zbycie nieruchomości m.in. w drodze umowy dożywocia z powodów finansowych oraz zdrowotnych, nie zdając sobie sprawy z negatywnych konsekwencji podatkowych (...). Jednocześnie w ocenie Rzecznika praktyka stosowana przez organy podatkowe stoi w sprzeczności z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak np. przywołany wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1101/10, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1474/11). Rzecznik ma na uwadze, iż powołane wyroki dotyczą konkretnych spraw podatników i tylko w tych sprawach rozstrzygnięcia w nich zawarte są wiążące. Niemniej jednak stwierdza, iż organy podatkowe powinny respektować stanowisko, w szczególności NSA, który uznał za błędną wykładnię prawa prowadzącą do opodatkowania osób starszych dokonujących zbycia nieruchomości przed upływem 5-letniego okresu licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zmarł współmałżonek".
W świetle przedstawionej dotychczas argumentacji, Sąd w pełni akceptuje stanowisko NSA, wyrażone w wyroku z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1101/10 (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), cytowane przez Skarżącego w uzasadnieniu stanowiska. NSA stwierdził: "Wadliwy jest pogląd, zgodnie z którym, w wyniku śmierci jednego małżonka znajdującego się w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej z art. 31 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku, po raz drugi, udział w tej samej nieruchomości, ponieważ z uwagi na istotę wspólności majątkowej małżeńskiej, nie było możliwe wyodrębnienie przypadającego każdemu z małżonków udziału w nieruchomości już podczas pierwotnego, wspólnego jej nabycia".
Konsekwentnie, w takim przypadku nie można przyjąć, że pięcioletni termin,
o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. biegnie od daty nabycia udziału
w przedmiotowej nieruchomości przez Skarżącego po śmierci żony – jak wywodzi Organ. Skutkiem tego, w tej sprawie, zważywszy na pierwotny moment nabycia tego prawa (1983 r. i 2001 r.), brak jest możliwości opodatkowania jego zbycia w 2015 r. na podstawie tego przepisu. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, a poza wymienionym orzeczeniem NSA z 8 grudnia 2011 r., II FSK 1101/10, podobny pogląd wyrażono m.in. w wyrokach WSA w Warszawie z 7 listopada 2013 r., III SA/Wa 1177/13, z 12 kwietnia 2013 r. III SA/Wa 2999/12 i z 20 czerwca 2013 r., III SA/Wa 3464/12, WSA w Kielcach z 22 sierpnia 2013 r., I SA/Ke 396/13, WSA w Krakowie z 7 listopada 2012 r., sygn. I SA/Kr 1378/12, WSA w Gorzowie z 7 maja 2014 r., I SA/Go 136/14, WSA w Gdańsku z 9 września 2014 r., I SA/Gd 716/14 oraz I SA/Gd 447/14 i z 9 stycznia 2014 r., I SA/Gd 1422/13, WSA w Bydgoszczy z 24 marca 2015 r., I SA/Bd 55/15 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, co trafnie wskazano w skardze, że Organ interpretacyjny dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit a u.p.d.o.f. i dokonał niewłaściwej oceny co do zastosowania art. 30e u.p.d.o.f. do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji. Zważywszy na powyższe okoliczności, Sąd stwierdza też, że zaskarżony akt naruszył art. 121 O.p. i wyrażoną tam zasadę zaufania do organów podatkowych w sytuacji nie rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść podatnika.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Organ uwzględni zatem dokonaną przez Sąd ocenę prawną, w tym wskazane przesłanki wyłączające uzyskany przychód z tytułu zbycia przez Skarżącą udziału w przedmiotowej nieruchomości
z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ww. ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło