I OSK 187/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-11-23
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Wojciech Jakimowicz, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny, stwierdzając bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej, może umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, jeśli organ ostatecznie udostępnił żądane informacje, a bezczynność nie miała charakteru rażącego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo stwierdził bezczynność Koła Łowieckiego w udostępnieniu informacji publicznej, ale jednocześnie zasadnie umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku, ponieważ informacje zostały ostatecznie udostępnione, a opóźnienie nie miało charakteru rażącego. NSA podkreślił, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 149 § 1 p.p.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a., były wadliwie skonstruowane i nie mogły stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.Stan faktyczny
Skarżący S.P. zwrócił się do Koła Łowieckiego o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej odstrzelonej zwierzyny, szkód, odszkodowań, składek członkowskich i dotacji w roku gospodarczym 2008/2009. Po bezskutecznym oczekiwaniu na odpowiedź, wniósł skargę na bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezczynność, ale uznał, że nie miała ona charakteru rażącego i umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku, gdyż informacje zostały ostatecznie udostępnione. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, kwestionując m.in. brak orzeczenia o grzywnie i sposób oceny bezczynności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt II SAB/Lu 83/16 w sprawie ze skargi S.P. na bezczynność Koła Łowieckiego [..] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt: II SAB/Lu 83/16 po rozpoznaniu skargi S.P. na bezczynność Koła Łowieckiego nr [..] "M." w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w punkcie pierwszym stwierdził bezczynność Koła Łowieckiego nr [..] "M." w K. w rozpoznaniu wniosku S.P. o udzielenie informacji publicznej z dnia 19 września 2013 r., w punkcie drugim stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie trzecim umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Koła Łowieckiego nr [..] "M." w K. do załatwienia wniosku S.P. z dnia 19 września 2013 r., w punkcie czwartym przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia 19 września 2013 r. S.P. zwrócił się do Koła Łowieckiego nr [..] "M." w K. o udostępnienie informacji publicznej polegającej na podaniu:
- ile i jakich gatunków zwierzyny dzikiej drobnej odstrzeliło Koło Łowieckie na poszczególnych dzierżawionych obwodach łowieckich w roku gospodarczym 2008/2009;
- ile i jakich gatunków zwierzyny dzikiej grubej odstrzeliło Koło Łowieckie na poszczególnych dzierżawionych obwodach łowieckich w roku gospodarczym 2008/2009;
- na jakim obszarze upraw rolnych i w uprawach jakich roślin wystąpiły szkody od zwierzyny dzikiej w roku gospodarczym 2008/2009;
- w jakiej wysokości (sumarycznie) koło wypłaciło odszkodowania za powyższy okres w poszczególnych dzierżawionych obwodach;
- w jakiej wysokości składki członkowskie opłacali członkowie koła w roku gospodarczym 2008/2009;
- czy koło korzystało w roku gospodarczym 2008/2009 z dotacji państwowych, od władz samorządowych, dotacji unijnych i subwencji lub innych form wsparcia finansowego i w jakiej wysokości.
Wnioskodawca wskazał, iż domaga się udostępnienia powyższych informacji poprzez umożliwienie mu wglądu do stosownych dokumentów (i ewentualnego ich kopiowania) w siedzibie Koła Łowieckiego w uzgodnionym terminie, ewentualnie przesłania mu żądanych informacji w formie wydruku pocztą na podany adres.
Następnie S.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej, domagając się nakazania Kołu Łowieckiemu rozpatrzenia złożonego wniosku i udzielenia żądanych informacji oraz wymierzenia grzywny osobie odpowiedzialnej za udzielenie informacji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Koła Łowieckiego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 10 lipca 2014 r., II SAB/Lu 717/13 oddalił powyższą skargę uznając, że chociaż co do zasady koła łowieckie są "innymi podmiotami wykonującymi zadania publiczne" i są zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, to zastosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest niedopuszczalne wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznej, są dla wnioskodawcy osiągalne w innym trybie, a skoro skarżący jest członkiem przedmiotowego Koła, to ma zapewniony dostęp do żądanych informacji na podstawie art. 32 ust. 3 Prawa łowieckiego.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wnioskodawcy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2016 r., I OSK 2761/14 uchylił wyrok Sądu I instancji wskazując, że z okoliczności, że skarżący jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego nie można wywodzić, że nie może on uzyskać tych informacji w trybie i na zasadach określonych ustawą o dostępie do informacji publicznej. Statut [...] Związku Łowieckiego jest bowiem aktem o charakterze wewnętrznym, a zatem nie może modyfikować czy wyłączać stosowania przepisów powszechnie obowiązujących, w tym określających dostęp do informacji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił ponadto uwagę, że skarga dotyczy jednej sprawy, tj. sprawy nie udzielenia informacji przez Koło Łowieckie na wnioski złożone do dnia wniesienia skargi. Niezasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że każdy wniosek z poszczególnej daty stanowi odrębną sprawę administracyjną, zaś wniesiona skarga w jego zakresie – odrębną sprawę sądowoadministracyjną w rozumieniu art. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy zatem uwzględnić, że organ oceniając charakter informacji (prosta czy przetworzona) powinien ją analizować nie w perspektywie pojedynczego wniosku z jednej daty, lecz w zakresie wszystkich wniosków przez niego rozpatrywanych w danej materii (informacji publicznej) i od tego samego wnioskodawcy. W realiach tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że specyfika podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej uzasadnia przyjęcie, że zagwarantowanie wnioskodawcy warunków dostępu do informacji (np. przez poinformowanie go na piśmie o możliwości zapoznania się z nią w danym, konkretnym miejscu i czasie) czyniłoby dalsze żądania i skargi do sądu administracyjnego wnioskodawcy bezzasadne, a nawet mogłyby być one wówczas poczytywane jako niezasługujące na ochronę nadużycie prawa do informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku ponownie oceniając wniesioną skargę stwierdził, że Polski Związek Łowiecki jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, w zakresie w jakim informacja ta dotyczy wykonywania zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym. Oceniając żądanie skarżącego Sąd I instancji uznał, że zarówno informacja dotycząca liczby i gatunków odstrzelonych zwierząt, dane dotyczące kwestii szkód i odszkodowań za szkody wyrządzone przez zwierzęta dzikie, informacje dotyczące uzyskania przez Koło dotacji państwowych, samorządowych, unijnych, subwencji lub innych form wsparcia finansowego, jak i informacja o składkach członkowskich stanowią informacje publiczne podlegające udostępnieniu i wyjaśnił podstawy swojego stanowiska. Oceniając zasadność skargi Sąd uznał, że Koło pozostawało w bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 19 września 2013 r., ponieważ po otrzymaniu wniosku nie tylko w ustawowym terminie nie udzieliło żądanej informacji, ale nawet nie podjęło żadnych czynności zmierzających do jego załatwienia. Sąd podkreślił, że nawet przy uznaniu, że żądane informacje stanowią informację przetworzoną, to Koło winno było wezwać skarżącego do ujawnienia powodów, dla których spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego, co stanowiłoby prawidłową reakcję na wniosek.
Jednocześnie Sąd uznał, że ostatecznie żądane informacje zostały jednak skarżącemu udostępnione. Sąd wyjaśnił, że znajdujące się w aktach sprawy pismo z dnia 19 stycznia 2014 r. wskazuje, że w załączeniu przesłano odpowiedzi na wnioski o udostępnienie informacji publicznej m.in. z dnia 19 września 2013 r. Odpowiedź opatrzona jest datą 14 stycznia 2014 r. i także znajduje się w aktach sprawy. Pismo z dnia 19 stycznia 2014 r. zostało nadane jako przesyłka priorytetowa w dniu 20 stycznia 2014 r. na adres skarżącego, który wprawdzie zaprzeczył, aby je otrzymał, nie przedstawił jednak żadnego innego pisma, które w tej dacie nadane, rzeczywiście zostało mu doręczone. Sąd uznał, że przesłanie żądanej informacji dopiero w dniu 20 stycznia 2014 r. oraz brak dowodów na to, aby Koło umożliwiło skarżącemu zapoznanie się z żądanymi informacjami w swojej siedzibie (pisma Koła wspominające o takiej możliwości noszą datę 28 maja 2014 r., 10 września 2014 r., 2 marca 2015 r., 26 kwietnia 2015 r. i dotyczą kolejnych wniosków skarżącego) uzasadnia stwierdzenie bezczynności Koła, jednakże wobec licznych wniosków o udzielenie informacji publicznej dotyczących Koła, co nie tylko wynikało z akt sprawy, ale było znane sądowi z urzędu, opóźnienia w ich załatwieniu nie można kwalifikować jako rażącego. Jednocześnie Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący pismem z dnia 10 sierpnia 2016 r. wystąpił z wnioskiem o uzupełnienie wyroku w zakresie orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 (w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r.) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w wysokości określonej art. 154 § 6 tej ustawy, podnosząc, że w skardze zawarł wniosek o wymierzenie grzywny i Sąd winien był orzec o tym, czy wymierza organowi grzywnę, a brak rażącej bezczynności nie wyłącza możliwości wymierzenia organowi grzywny.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł (pismem z dnia 6 września 2016 r.) S.P. zaskarżając ten wyrok w zakresie punktów I-III, wnosząc o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zarzucając:
a) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 149 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zmienionego przez art. 1 pkt 40 lit. a ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. zmieniającej ustawę p.p.s.a. z dniem 15 sierpnia 2015 r.) w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy zgodnie z art. 2 wspomnianej ustawy zmieniającej Sąd I instancji winien swoje rozstrzygnięcie oprzeć na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sprzed nowelizacji;
b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji) poprzez arbitralne stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy organ rzekomo odpowiedział na pytania skarżącego zawarte we wniosku z dnia 19 września 2013 r. po upływie prawie 4 miesięcy, dopiero po wniesieniu skargi do Sądu. Przedstawione przez organ pisma nie zawierają w swej treści numeru dziennika nadawczego oraz kolejnych numerów pism nadanych, co jest powszechną praktyką stosowaną przy wysyłaniu korespondencji przez ten organ i ma istotne znaczenie, gdyż skarżący na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 r. zaprzeczył jakoby otrzymał od organu takową odpowiedź na swój wniosek z dnia 19 września 2013 r. Ponadto Sąd I instancji zdaje się nie dostrzegać, że nawet zakładając, że organ w ogóle odpowiedział na pytania skarżącego, to należy zauważyć, że organ nie odpowiedział na wszystkie pytania skarżącego a niektóre odpowiedzi są niepełne;
c) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 149 § 1 p.p.s.a.(w brzmieniu sprzed nowelizacji) w związku z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania Koła Łowieckiego nr [..] "M." w K. do załatwienia wniosku z dnia 19 września 2013 r. w sytuacji, gdy analiza przeprowadzona na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 r. przedstawionych przez organ odpowiedzi rzekomo przesłanych skarżącemu jednoznacznie wskazuje, że organ nie odpowiedział w ogóle na niektóre pytania, a na inne w sposób niepełny.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w odniesieniu do pierwszego zarzutu podniesiono, że nowelizacja ustawy p.p.s.a. dokonana ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprowadziła istotną zmianę powodującą, że Sąd winien orzec z urzędu albo na wniosek strony w kwestii wymierzenia grzywny organowi lub przyznania sumy pieniężnej skarżącemu, niezależnie od stwierdzenia, czy bezczynność miała charakter rażący, czy nie, czego Sąd w niniejszej sprawie nie dopełnił.
W odniesieniu do kolejnych zarzutów skarżący kasacyjnie stwierdził, że w jego ocenie art. 3 § 1 p.p.s.a. może stanowić skuteczną i samoistną podstawę skargi kasacyjnej, jako przepis zapewniający kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jednocześnie skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a., podkreślając, że organ "rzekomo" udzielił odpowiedzi po upływie 4 miesięcy od złożenia wniosku, w sposób lekceważący traktując skarżącego i zasłaniając się brakiem możliwości technicznych w terminowej realizacji wniosku, co, zdaniem skarżącego kasacyjnie, jest niezgodne ze stanem faktycznym, a arbitralne stwierdzenie w wyroku, że Koło nie dysponuje fachowym aparatem do udostępnienia informacji nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy i jest wynikiem dokonania nieprawidłowej kontroli działania organu.
Zarzucając naruszenie przepisu art. 3 § 1 oraz art. 149 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji) skarżący kasacyjnie zarzucił, że organ nie udzielił pełnych odpowiedzi na wniosek, co należy traktować na równi z nieudzieleniem informacji – analiza rzekomo przesłanych przez organ odpowiedzi prowadzi do wniosku, że organ nie odpowiedział na niektóre pytania w ogóle, a na inne w sposób niepełny. W ocenie skarżącego kasacyjnie umarzając postępowanie w zakresie rozpoznania wniosku z dnia 19 września 2013 r. Sąd I instancji naruszył przepisy art. 3 § 1, art. 149 § 1 (w brzmieniu sprzed nowelizacji) w związku z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez dokonanie niewłaściwej kontroli i zastosowanie niewłaściwych środków określonych w ustawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113).
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.
Strona skarżąca kasacyjnie w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzutów oznaczonych lit. b i c wskazuje na naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 149 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach zarzutu oznaczonego lit. c przywołuje również art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis art. 149 p.p.s.a. został znowelizowany przepisem art. 1 pkt 40 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, "Przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym". Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte skargą z dnia 26 października 2013 r., a ustawa zmieniająca weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r., to w sprawie miał zastosowanie art. 149 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. w jego brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie stanowił, że "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa".
Naruszenia powyższych przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje w arbitralnym stwierdzeniu, że bezczynność podmiotu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy rzekoma jego odpowiedź – w dodatku niepełna – została udzielona dopiero po upływie 4 miesięcy od dnia złożenia wniosku, a także w bezzasadnym umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania Koła Łowieckiego nr [..] "M." w K. do załatwienia wniosku z dnia 19 września 2013 r. w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany nie odpowiedział w ogóle albo w sposób pełny na wszystkie pytania wniosku.
Sformułowany w powyższy sposób zarzut naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. nie mógł być uznany za uzasadniony. Sformułowanie przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że zarzuca on niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy poprzez wadliwe przyjęcie przez Sąd I instancji, że w realiach rozpoznawanej sprawy podmiot zobowiązany odpowiedział na żądanie wniosku z dnia 19 września 2013 r., w związku z czym istniała podstawa do umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania Koła Łowieckiego nr [..] "M." w K. do załatwienia tego wniosku, a bezczynność tego podmiotu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że powyższy przepis ma charakter ogólny (blankietowy), podobnie jak art. 146 § 1, art. 147, art. 151, czy art. 145 § 1 p.p.s.a., czy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia któregoś z wyżej wskazanych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w bezczynności podmiotu zobowiązanego, a równocześnie stwierdził podstawy do umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, to nie można Sądowi stwierdzającemu, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa zarzucić naruszenia ani art. 149 § 1 p.p.s.a. ani art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie zgodne z dyspozycjami zastosowanych przez Sąd I instancji norm prawnych. Naruszenie wymienionych przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym. Skarżący kasacyjnie wprawdzie powiązał zarzut naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. (również w związku z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) z przepisem art. 3 § 1 p.p.s.a., jednakże przepis ten, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym składzie, również nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.
Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze tylko kompetencyjnym, stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Przepis art. 3 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych art. 3 cyt. ustawy nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., I OSK 266/08, LEX nr 490087). Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu (zob. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 5 kwietnia 2012 r., I OSK 1636/11, LEX nr 1145065; z dnia 7 lipca 2011 r., II OSK 745/11, LEX nr 1083687). Jednakże, mimo że art. 3 § 1 p.p.s.a. ma zasadniczo charakter ustrojowo-procesowy i bezpośrednio nie podpada wprost pod żadną z dwóch podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a, to jednak z uwagi na fakt, że w wyniku działania danego organu w oparciu o przepisy prawa ustrojowego mogą powstać, ustać lub przekształcić się stosunki prawne, uprawnione jest przyjęcie, że zarzuty naruszenia przepisów ustrojowych mogą być powołane w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., I GSK 748/11, LEX nr 12439680), o ile zarzut naruszenia art. 3 p.p.s.a. powiązany jest z innymi przepisami procesowymi (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., II OSK 1375/09, LEX nr 582850, wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., I FSK 277/07, LEX nr 481336; wyrok NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OSK 70/12, LEX nr 1166069). Skarga kasacyjna w zakresie, w jakim strona skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie przepisów, które osobno, jak i w powiązaniu nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, nie mogła zatem odnieść skutku. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem uprawniony do przypisywania skarżącemu zamiaru przytoczenia konkretnej podstawy kasacyjnej ani też poszukiwania takiej podstawy, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do prawdopodobnego zamysłu strony. Orzekanie w granicach skargi kasacyjnej wyklucza możliwość merytorycznej oceny tak wadliwie skonstruowanego zarzutu naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2015 r., I OSK 1329/14) oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy brak podstaw do twierdzenia, że sposób zrealizowania przez Sąd I instancji kontroli sądowoadministracyjnej i zastosowania środków określonych w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.) nastąpił w sposób nieprawidłowy z naruszeniem przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, że w istocie przepis art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (mający elementy przepisu postępowania, jak i – ze względu na zawartą w nim również normę kompetencyjną – elementy przepisu prawa materialnego) pojawił się w p.p.s.a. dopiero z dniem 15 sierpnia 2015 r. i nie mógł być stosowany w realiach niniejszej sprawy. Przepis art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania". Zgodnie z wcześniejszym brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa". Zastosowanie art. 149 § 1 p.p.s.a. w dawnym brzmieniu było, zgodnie z jego treścią, również zdeterminowane stwierdzeniem, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, tylko bowiem w takich sytuacjach możliwe było zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zawarcie zatem w punkcie I zaskarżonego wyroku stwierdzenia bezczynności Koła Łowieckiego nr [..] "M." w K. w rozpoznaniu wniosku S.P. o udzielenie informacji publicznej z dnia 19 września 2013 r. nie dyskwalifikuje tego wyroku nie dając podstaw do przyjęcia, że z tego właśnie powodu nie odpowiada on prawu. Ponadto, z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że strona skarżąca kasacyjnie powyższy zarzut wiąże w istocie z niezawarciem w wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie wymierzenia grzywny. W sprawie tej pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o uzupełnienie wyroku jeszcze przed wniesieniem skargi kasacyjnej. Z akt sprawy wynika, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2016 r. został uzupełniony wyrokiem tego Sądu z dnia 13 września 2016 r., w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dodał do rozstrzygnięcia wyroku punkt piąty o oddaleniu wniosku o wymierzenie grzywny i oddalił wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną, od którego to wyroku skarżący kasacyjnie także wniósł skargę kasacyjną, będącą przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt: I OSK188/17. W tej sytuacji zarzut ten nie mógł być w niniejszej sprawie skuteczny.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną niemającą usprawiedliwionych podstaw oddalił.
Odnosząc się do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wskazać należy, że przepisy art. 209 i 210 ustawy p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło